III OSK 2043/24

III OSK 2043/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-02-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski
Piotr Korzeniowski /sprawozdawca/
Teresa Zyglewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
II SA/Rz 1735/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2024-02-21
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art.184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2025 poz 960
art.234
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędziowie: sędzia NSA Piotr Korzeniowski (sprawozdawca) sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E.D. i Z.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 21 lutego 2024 r. sygn. akt II SA/Rz 1735/23 w sprawie ze skargi E.D. i Z.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 9 sierpnia 2023 r. nr SKO.4171/26/2023 w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia wodnicy do określonego stanu i wykonania wodnicy oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 21 lutego 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej: Sąd I instancji), sygn. akt II SA/Rz 1735/23 po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2024 r. sprawy ze skargi E.D. i Z.D. (dalej: skarżący, skarżący kasacyjnie) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: SKO, Kolegium, organ odwoławczy) z 9 sierpnia 2023 r. nr SKO.4171/26/2023 w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia wodnicy do określonego stanu i wykonania wodnicy, oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że decyzją z 9 sierpnia 2023 r. nr SKO.4171/26/2023 Kolegium utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy N. (dalej: Wójt) z 28 marca 2023 r. w przedmiocie "stosunków wodnych", w podstawie prawnej powołując art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) oraz art. 234 ust. 3 ustawy z 20 lipca 2017 roku - Prawo wodne (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 2625 ze zm.).
Skarżący złożyli na decyzję Kolegium skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zarzucając naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący wnieśli o uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji, jak i decyzją ją poprzedzającej oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę SKO w Rzeszowie wniosło o jej oddalenie, odwołując się do argumentacji wydanej decyzji.
Sąd oddalając skargę w uzasadnieniu wyroku wskazał, że istotne w niej fakty zostały ustalone na podstawie przeprowadzonych rozpraw i oględzin w dniach: 12 lipca 2021 r., 17 sierpnia 2021 r. i 16 września 2022 r., sporządzonej w ich trakcie dokumentacji fotograficznej, mapy zasadniczej, mapy ewidencyjnej i wreszcie opinii biegłego z grudnia 2022 r. oraz pisma ją uzupełniającego z 12 lutego 2023 r. Zdaniem Sądu I instancji, ustalono, że w związku z wybudowaniem na działce nr [...] drogi cofnięto znajdującą się na niej skarpę i umocniono ją prefabrykowanymi płytami betonowymi ażurowymi, co zmieniło kierunek nachylenia terenu oraz kierunek spływu wód opadowych i roztopowych tak, by nie przedostawały się one na działki nr [...] i [...].
Przed zmianami wskazana skarpa praktycznie przylegała do budynku gospodarczego na powyższych działkach. Właściciele działki nr [...] utwardzili także drogę dojazdową i założyli rurę Ø 110 mm połączoną z utwardzeniem wjazdu na tę działkę. Rura ta jest wystarczająca dla zapewnienia prawidłowego przepływu wód z zastrzeżeniem, że będzie regularnie udrażniana i właściciele działki, przez którą przebiega będą dbali o jej przepustowość. Bilans wód opadowych i roztopowych przed zmianami i po nich nie uległ zmianie i jest taki sam. Wody opadowe i roztopowe z terenu działki nr [...] spływają wzdłuż profilu podłużnego drogi i nie zalewają działek nr [...] i [...]. Kierunek i natężenie spływu wód również nie zmieniły się. Wskazane wyżej cofnięcie skarpy i jej umocnienie spowodowało wręcz, że napływ wód opadowych i roztopowych na działki nr [...] i [...] jest zdecydowanie mniejszy, a samo ukształtowanie działki nr [...] w obecnym stanie kieruje wody z pominięciem działek nr [...] i [...]. Nie stwierdzono zaburzenia "stosunków wodnych", bowiem na działkach nr [...] nie nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie. Nie zostały też stwierdzone jakiekolwiek szkody na dwóch ostatnich działkach.
Zdaniem Sądu I instancji, znajdująca się w aktach sprawy opinia została prawidłowo oceniona przez prowadzące niniejsze postępowanie organy.
W skardze kasacyjnej skarżący, reprezentowani przez adw., na podstawie art. 173 § 1 i 2 p.p.s.a., zaskarżyli w całości wyrok Sądu I instancji.
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, przez wydanie wyroku oddalającego skargę z pominięciem oceny istotnych okoliczności podnoszonych przez skarżących, dotyczących kwestii zalewania kojca dla psa znajdującego się na działkach skarżących, a mianowicie pozostawienie bez oceny znajdujących się w aktach sprawy nagrań, na których uwidoczniono kierunek spływu wody opadowej z rury spustowej dachu budynku gospodarczego na działce skarżących. Z nagrania tego wynika, że woda z dachu budynku gospodarczego należącego do skarżących, spływa rurą spustową do rury zagłębionej w terenie przy murze ograniczającym skład obornika, a następnie spływa w przeciwną od kojca stronę.
Treść nagrania stoi w sprzeczności z ustaleniami biegłego, administracji oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wskazującymi że kojec dla psa na działce skarżących zalewany jest wodą pochodzącą z należącego do nich budynku, co jest wynikiem wadliwego orynnowania budynku. Tymczasem naganie zalegające w aktach sprawy przeczy tym ustaleniom;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, przez wydanie wyroku oddalającego skargę z pominięciem oceny istotnych okoliczności podnoszonych przez skarżących, dotyczących kwestii spływu wody opadowej z działki [...] do kojca dla psa znajdującego się na działce skarżących o nr [...], a mianowicie pozostawienie bez oceny dowodu przedstawionego przez skarżących, w postaci nagrania ukazującego wodę przelewającą się przez murek ogrodzeniowy na działkę skarżących o nr [...] z działki sąsiedniej o nr [...].
Na podstawie art. 176 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a., wniesiono o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie
2) zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie jej zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy, czyli wskazane naruszenia przepisów prawa. Rozpoznając zatem skargę kasacyjną w tak określonych granicach NSA uznał, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania.
Komplementarny charakter zarzutów przedstawionych w pkt: 1) i 2) petitum skargi kasacyjnej oraz ich uzasadnienia pozwala na łączne odniesienie się do tych zarzutów. Istota sporu wyłaniająca się z treści zarzutów skargi kasacyjnej oraz ich uzasadnia sprowadza się do ustalenia przyczyn zalewania kojca dla psa. Wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługiwały na uwzględnienie.
Odnosząc się do tych zarzutów oraz ich uzasadnienia wskazać, że z ekspertyzy/opinii k. 44 akt adm. str. 20 wynika, że "Po przeanalizowaniu całości materiałów zgromadzonych w postępowaniu, dokonaniu wizji terenowej, porównaniu stanu poprzedniego oraz obecnego omawianych działek, przy jednoczesnym wysłuchaniu stron postępowania, nie stwierdza się zaburzenia stosunków wodnych w prowadzonym postępowaniu". "(...) Brak jest również szkód na działce nr ewid. [...] i [...]. Są to wystarczające przesłanki aby wydać opinię o braku podstaw do opinii o zaburzenie stosunków wodnych w tym konkretnym postępowaniu".
Sprawy dotyczące zakazu zmiany stanu wody i odprowadzania wody co do zasady wymagają dla zastosowania art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2625 ze zm., dalej: p.w.) wiadomości specjalnych przekraczających wiedzę wynikającą z doświadczenia życiowego oraz zwykłego zakresu wiedzy posiadanej przez pracowników organów administracji o właściwości ogólnej. Są to postępowania specyficzne i skomplikowane, wymagające odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, a ewentualnie również przeprowadzenia badań, analiz i obliczeń. Inne dowody takie jak oględziny, czy zeznania świadków nieposiadających fachowej wiedzy, nie zawsze mogą być wystarczające dla obiektywnej oceny okoliczności danej sprawy, tj. dla wyjaśnienia, czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich, w tym czy istnieje związek przyczynowo-skutkowy między dokonaną zmianą, a wynikłą szkodą. Regułą w sprawach tego rodzaju powinien być dowód z opinii biegłego na okoliczność tego, czy doszło do zmiany stanu wód na gruncie, czy na gruncie sąsiednim nastąpiła szkoda (wyrok NSA z 15 października 2025 r., sygn. akt III OSK 1259/24 i przywołane w nim orzecznictwo sądów administracyjnych).
Obowiązkiem organu jest weryfikacja opinii pod kątem jej kompletności, rzetelności, logiczności i zrozumiałości. Natomiast rolą sądu w przypadku wniesienia skargi na decyzję organu jest dokonanie oceny, czy z powyższych obowiązków organy prowadzące postępowanie administracyjne w sposób należyty się wywiązały, a także czy ewentualnie stwierdzone naruszenia powyższych przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Odnosząc się do sformułowanych zarzutów naruszenia procedury wyjaśnić należy, że z treści powołanych przez skarżącą kasacyjnie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego normujących postępowanie dowodowe nie można wyprowadzić konkluzji, że organy administracji zobowiązane są do bezwarunkowego poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony.
Z akt kontrolowanej sprawy wynika, że organ powołał biegłego. Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że istotne w niniejszej sprawie fakty zostały ustalone na podstawie przeprowadzonych rozpraw administracyjnych i oględzinach, sporządzonej w ich trakcie dokumentacji fotograficznej i opinii biegłego z grudnia 2022 r. (k. 44 akt adm.) oraz pisma ją uzupełniającego z 12 lutego 2023 r. (k. 50 akt adm.). Ustalono więc, że w związku z wybudowaniem na działce nr [...] drogi cofnięto znajdującą się na niej skarpę i umocniono ją prefabrykowanymi płytami betonowymi ażurowymi, co zmieniło kierunek nachylenia terenu oraz kierunek spływu wód opadowych i roztopowych tak, by nie przedostawały się one na działki nr [...] i [...]. Przed zmianami wskazana skarpa praktycznie przylegała do budynku gospodarczego na powyższych działkach. Właściciele działki nr [...] utwardzili także drogę dojazdową i założyli rurę Ø 110 mm połączoną z utwardzeniem wjazdu na tę działkę. Rura ta jest wystarczająca dla zapewnienia prawidłowego przepływu wód z zastrzeżeniem, że będzie regularnie udrażniana i właściciele działki, przez którą przebiega będą dbali o jej przepustowość. Bilans wód opadowych i roztopowych przed zmianami i po nich nie uległ zmianie i jest taki sam. Wody opadowe i roztopowe z terenu działki nr [...] spływają wzdłuż profilu podłużnego drogi i nie zalewają działek nr [...] i [...]. Kierunek i natężenie spływu wód również nie zmieniły się. Wskazane wyżej cofnięcie skarpy i jej umocnienie spowodowało wręcz, że napływ wód opadowych i roztopowych na działki nr [...] i [...] jest zdecydowanie mniejszy, a samo ukształtowanie działki nr [...] w obecnym stanie kieruje wody z pominięciem działek nr [...] i [...]. Nie stwierdzono zaburzenia stosunków wodnych, bowiem na działkach nr [...], [...] i [...] nie nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie. Nie zostały też stwierdzone jakiekolwiek szkody na dwóch ostatnich działkach.
Sąd I instancji jednoznacznie stwierdził, że w opinii wyrażono stanowisko – w odniesieniu do podnoszonej przez skarżących kwestii zalewania kojca dla psa – że zalewanie to następuje z rury spustowej z odwodnienia dachu budynku gospodarczego na działce nr [...], który to budynek jest niekompletnie orynnowany (brak jest dekla lub rury spustowej na rogu budynku od strony północno-zachodniej).
Sąd I instancji słusznie zwrócił uwagę, że kwestia rzeczywistych szkód, poza zalewaniem kojca dla psa, nie była sporna w toku postępowania administracyjnego. W czasie bowiem przeprowadzanych w dniu 17 sierpnia 2021 r. oględzin (k. 10 akt adm.) skarżący Z.D. oświadczył, że obecnie żadne szkody na działkach nr: [...] i [...] nie wystąpiły, ale obawia się, że mogą one wystąpić w przyszłości, co może mieć miejsce w związku z zatkaniem się rury. Stwierdził też, że wypadki tego rodzaju zdarzały się już w przeszłości, chociaż nie może przedstawić żadnych dowodów w tym zakresie.
Ma rację Sąd I instancji, że okoliczności faktyczne stanowiące podstawę rozstrzygnięcia zostały wyjaśnione w sposób dostateczny, jasny i precyzyjny. Oceny zebranego materiału dowodowego dokonano przy respektowaniu zasad wynikających z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.
Zarzuty skarżących kasacyjnie należy uznać jedynie za polemikę z ustaleniami i wnioskami biegłego, a w konsekwencji - z oceną dokonaną przez organy administracji. Nie zawierają one argumentacji, która mogłaby podważyć wiarygodność lub kompletność opinii wykorzystanej w postępowaniu.
W niniejszej sprawie opinia posłużyła do ustalenia, czy w doszło do zmian w odpływie wód i powstania szkody w rozumieniu art. 234 ustawy Prawo wodne.
W świetle powyższego należy uznać, że organ prawidłowo ocenił zgromadzony materiał dowodowy i zasadnie oparł się na posiadanej opinii, która jest spójna, logiczna, rzetelna i odpowiada celom tego postępowania.
Wobec tego nie można zasadnie zarzucać organowi naruszenia przepisów postępowania dotyczących ustalania stanu faktycznego oraz prowadzenia postępowania dowodowego (art. 7, art. 77 § 1, 80 k.p.a.), które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy, ponieważ organ prawidłowo ocenił, że zebrany materiał dowodowy był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia, a przeprowadzenie dodatkowego dowodu z opinii biegłego nie było konieczne. W konsekwencji zgodzić należy się z Sądem I instancji, że zaskarżona decyzja Kolegium jest prawidłowa, a sformułowane w tym zakresie zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie.
Skoro zatem podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieskuteczne, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do jej uwzględnienia, co skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej w oparciu o art. 184 p.p.s.a.