III OSK 2043/21

Naczelny Sąd Administracyjny2023-04-04
NSAAdministracyjneŚredniansa
prawo wodneopłaty za usługi wodnewody opadowewody roztopowekanalizacja deszczowaNSAskarga kasacyjnainterpretacja przepisówokres rozliczeniowy

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną miasta dotyczącą sposobu naliczania opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych, potwierdzając, że jednostką czasu jest kwartał, a nie jego ułamkowa część.

Miasto M. wniosło skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, kwestionując sposób naliczania opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych. Miasto argumentowało, że opłatę należy obliczać jako iloczyn stawki, ilości wód i czasu wyrażonego w latach (0,25 dla kwartału), co skutkowałoby jej zaniżeniem. Sąd pierwszej instancji i Naczelny Sąd Administracyjny uznały, że jednostką czasu w kontekście opłaty zmiennej jest kwartał (wartość '1' we wzorze), a nie jego ułamkowa część, co zapewnia rzetelne naliczenie opłaty zgodne z rzeczywistym zakresem korzystania z wód. NSA oddalił skargę kasacyjną.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Miasta M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę miasta na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Warszawie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. Decyzja ta określała dla Urzędu Miasta M. opłatę zmienną za wprowadzenie do rzeki wód opadowych i roztopowych. Istotą sporu była wykładnia art. 272 ust. 5 ustawy Prawo wodne, który określa sposób ustalania opłaty zmiennej jako iloczyn jednostkowej stawki, ilości odprowadzonych wód i czasu wyrażonego w latach. Miasto M. argumentowało, że przy kwartalnym okresie rozliczeniowym, czas powinien być uwzględniony jako 0,25 roku, co prowadziłoby do zaniżenia opłaty. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał te argumenty za niezasadne. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 272 ust. 10 P.w., okres rozliczeniowy wynosi kwartał, co oznacza, że w kontekście wzoru opłaty zmiennej, jednostką czasu dla kwartału jest '1'. Przyjęcie wartości '0,25' prowadziłoby do zaniżenia opłaty, co jest sprzeczne z zasadą 'użytkownik płaci' i celem implementacji dyrektywy ramowej wodnej. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo zinterpretował przepisy prawa materialnego. Sąd odniósł się również do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, w tym błędnego oznaczenia strony w decyzji administracyjnej, uznając jednak, że uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż tożsamość strony była bezsporna. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uwzględniało specyfikę sprawy, w tym dużą liczbę analogicznych skarg kasacyjnych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Jednostką czasu w kontekście opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych jest kwartał, co oznacza, że we wzorze matematycznym opłaty zmiennej dla kwartału należy przyjąć wartość '1', a nie '0,25' roku.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 272 ust. 10 P.w. określa kwartał jako okres rozliczeniowy, co w połączeniu z art. 272 ust. 5 P.w. oznacza, że dla kwartału jednostką czasu jest '1'. Przyjęcie '0,25' roku prowadziłoby do zaniżenia opłaty, co jest sprzeczne z zasadą 'użytkownik płaci' i celem przepisów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

P.w. art. 272 § ust. 5

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Określa sposób ustalania opłaty zmiennej jako iloczyn jednostkowej stawki, ilości odprowadzonych wód i czasu wyrażonego w latach. W przypadku kwartału jako okresu rozliczeniowego, jednostką czasu jest '1'.

P.w. art. 272 § ust. 10

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Określa, że okres rozliczeniowy dla opłat za usługi wodne wynosi kwartał.

Pomocnicze

P.w. art. 9 § ust. 3

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

P.w. art. 268 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

P.w. art. 272 § ust. 7

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

K.p.a. art. 7a § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 107 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Jednostką czasu przy ustalaniu opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych jest kwartał (wartość '1' we wzorze), a nie jego ułamkowa część (0,25 roku). Przyjęcie wartości '0,25' roku prowadziłoby do zaniżenia opłaty zmiennej, co jest sprzeczne z zasadą 'użytkownik płaci' i celem przepisów Prawa wodnego. Błędne oznaczenie strony w decyzji administracyjnej nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż tożsamość strony była bezsporna.

Odrzucone argumenty

Opłata zmienna za odprowadzanie wód opadowych powinna być obliczana jako iloczyn stawki, ilości wód i czasu wyrażonego w latach (0,25 dla kwartału), co prowadzi do zaniżenia opłaty. Naruszenie przez organ administracji art. 7a § 1 K.p.a. poprzez brak rozstrzygnięcia wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony. Naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez nierozpoznanie zarzutu błędnego oznaczenia strony. Naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania.

Godne uwagi sformułowania

istotą sporu w niniejszej sprawie jest kwestia przyjęcia, przy przewidzianym w art. 272 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (...) zwanej dalej w skrócie P.w. sposobie ustalania opłaty zmiennej, jednostki czasu, tj. kwartału czy 1 roku. Skoro art. 272 ust. 5 P.w. przewiduje stawkę jednostkową opłaty za faktyczne zużycie w danym okresie, a opłata ma wymiar odpowiadający temu okresowi, to na akceptację zasługuje stanowisko organu, że należało zastosować jednostkę czasu 'kwartał' jako odpowiadającą okresowi objętemu informacją ustalającą wysokość opłaty zmiennej za usługi wodne Nr [...] z dnia 22 lutego 2019 r. Tylko taki, w ocenie Sądu, sposób ustalenia opłaty, będzie rzetelny i odpowiadający rzeczywistej ilości odprowadzonych wód. Odmienne – tak jak to przedstawiono w skardze – rozumienie ww. przepisu, polegające na przyjęciu, że jednostką czasu jest 1 rok i w przypadku ustalania opłaty za krótszy okres należy to czynić proporcjonalnie, prowadzi do jej zaniżenia. Zaakcentowano jednocześnie, iż możliwość przyjęcia, że pojęcie 'czasu wyrażonego w latach' oznacza także jednostki krótsze niż 1 rok, wynika z treści art. 272 ust. 10 P.w., zgodnie z którą ustalając wysokość opłat, o których mowa w ust. 1-9, uwzględnia się okres rozliczeniowy wynoszący kwartał. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uchybienie to nie miało jednak istotnego wpływu na wynik sprawy. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny uznał za niezasadny zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego polegający na dokonaniu błędnej wykładni pojęcia jednostki czasu, o której mowa w art. 272 ust. 5 i ust. 10 P.w.

Skład orzekający

Jerzy Stelmasiak

przewodniczący

Kazimierz Bandarzewski

sprawozdawca

Piotr Korzeniowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa wodnego dotyczących sposobu naliczania opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych, w szczególności ustalenie jednostki czasu w kontekście kwartalnego okresu rozliczeniowego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego przepisu Prawa wodnego i jego zastosowania w konkretnym stanie faktycznym. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych rodzajów opłat lub innych regulacji prawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa wodnego i finansów publicznych, ale jej szczegółowość prawna i techniczna może być mniej interesująca dla szerokiej publiczności.

Kwartał czy rok? NSA rozstrzyga, jak naliczać opłaty za deszczówkę.

Dane finansowe

WPS: 10 197 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 2043/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-04-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący/
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/
Piotr Korzeniowski
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 1175/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-08-08
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1566
art. 9 ust. 3 , art. 268 ust. 1, art. 272 ust. 5, art. 272 ust. 7, art. 272 ust. 10
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie Sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Miasta M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 sierpnia 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 1175/19 w sprawie ze skargi Miasta M. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Warszawie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 1 kwietnia 2019 r. nr WA.ZUO.6.470.1764.1.OZ.2018.JZ w przedmiocie określenia opłaty zmiennej za usługi wodne I. oddala skargę kasacyjną, II. zasądza od Miasta M. na rzecz Dyrektora Zarządu Zlewni w Warszawie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie kwotę 377 (trzysta siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, III. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w wysokości przekraczającej kwotę określoną w pkt II wyroku.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 1175/19 oddalił skargę Miasta M. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Warszawie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej jako Dyrektor Zarządu Zlewni) z dnia 1 kwietnia 2019 r. nr WA.ZUO.6.470.1764.1.OZ.2018.JZ, którą określono dla Urzędu Miasta M. za okres IV kwartału 2018 r. opłatę zmienną w wysokości 10 197 zł za wprowadzenie do rzeki [...] wód opadowych i roztopowych ujętych w otwarty system kanalizacyjny pochodzący z powierzchni 12,00 ha powierzchni zanieczyszczonej o trwałej nawierzchni dróg i parkingów wchodzących w skład ulicy [...] po ich uprzednim oczyszczeniu.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że istotą sporu w niniejszej sprawie jest kwestia przyjęcia, przy przewidzianym w art. 272 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 1566) zwanej dalej w skrócie P.w. sposobie ustalania opłaty zmiennej, jednostki czasu, tj. kwartału czy 1 roku.
Sąd wyjaśnił, że stosownie do ww. przepisu opłata za usługi wodne za odprowadzanie do wód opadowych lub roztopowych ustalana jest jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, ilości odprowadzonych wód, wyrażonej w m3 i czasu, wyrażonego w latach. Skoro art. 272 ust. 5 P.w. przewiduje stawkę jednostkową opłaty za faktyczne zużycie w danym okresie, a opłata ma wymiar odpowiadający temu okresowi, to na akceptację zasługuje stanowisko organu, że należało zastosować jednostkę czasu "kwartał" jako odpowiadającą okresowi objętemu informacją ustalającą wysokość opłaty zmiennej za usługi wodne Nr [...] z dnia 22 lutego 2019 r. Tylko taki, w ocenie Sądu, sposób ustalenia opłaty, będzie rzetelny i odpowiadający rzeczywistej ilości odprowadzonych wód. Odmienne – tak jak to przedstawiono w skardze – rozumienie ww. przepisu, polegające na przyjęciu, że jednostką czasu jest 1 rok i w przypadku ustalania opłaty za krótszy okres należy to czynić proporcjonalnie, prowadzi do jej zaniżenia.
Zaakcentowano jednocześnie, iż możliwość przyjęcia, że pojęcie "czasu wyrażonego w latach" oznacza także jednostki krótsze niż 1 rok, wynika z treści art. 272 ust. 10 P.w., zgodnie z którą ustalając wysokość opłat, o których mowa w ust. 1-9, uwzględnia się okres rozliczeniowy wynoszący kwartał.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Miasto M., zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:
1) prawa materialnego, tj. art. 272 ust. 5 w związku z art. 272 ust. 10 P.w. w związku z art. 2 Konstytucji RP przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że opłata zmienna, której sposobu wyliczenia dotyczą te przepisy, powinna być obliczona jako iloczyn: jednostkowej stawki opłaty, ilości wody (wyrażonej w m3) i czasu wyrażonego w kwartałach, co przy wyliczeniu opłaty kwartalnej powoduje podstawienie do wzoru w miejsce czynnika iloczynu dotyczącego czasu wartości "1", podczas, gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że jako ostatni z wymienionych wyżej czynników iloczynu powinien być uwzględniony "czas wyrażony w latach" co przy wyliczeniu opłaty w odniesieniu do kwartalnego okresu rozliczeniowego powoduje podstawienie do wzoru w miejsce czynnika iloczynu dotyczącego czasu wartości "0,25", a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i zaaprobowanie w zaskarżonym wyroku określenia przez organ w zaskarżonej decyzji opłaty zmiennej za odprowadzenie do wód - wód deszczowych i roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej w wysokości czterokrotnie wyższej niż należna;
2) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. w związku z art. 151 P.p.s.a. oraz w związku z art. 7a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie K.p.a. w związku z art. 14 ust. 2 w związku z art. 14 ust. 1 pkt 5 P.w. przez oddalenie skargi, pomimo zaistnienia podstaw do jej uwzględnienia i błędne przyjęcie, że organ administracji wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył art. 7a § 1 K.p.a., bowiem przy dokonywaniu wykładni stosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego - art. 272 ust. 5 w związku z art. 272 ust. 10 P.w. nie zachodziła wątpliwość interpretacyjna wymagająca rozstrzygnięcia wątpliwości na korzyść strony, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem odnosiło się do zasadniczego problemu prawnego w sprawie oraz doprowadziło do nieuwzględnienia skargi,
- art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez nierozpoznanie zarzutu skargi dotyczącego naruszenia przez organ administracji przy wydaniu zaskarżanej decyzji art. 107 § 1 pkt 3 K.p.a. w związku z art. 14 ust. 2 w związku z art. 14 ust. 1 pkt 5 P.w. polegającego na błędnym oznaczeniu strony w decyzji, a w konsekwencji niedokonanie przez Sąd oceny zgodności zaskarżonej decyzji ze wszystkimi przepisami mającymi zastosowanie w sprawie, co miało wpływ na wynik sprawy z uwagi na to, że wskazane naruszenie przepisów postępowania przez organ administracji miało znaczenie dla oceny zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem;
- art. 141 § 4 P.p.s.a. przez nie odniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia przez organ administracji art. 107 § 1 pkt 3 K.p.a. w związku z art. 14 ust. 2 w związku z art. 14 ust. 1 pkt 5 P.w. oraz ogólnikowe odniesienie do zarzutu naruszenia przez organ przepisów postępowania art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. w związku z art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 8 § 1 K.p.a. w związku z art. 14 ust. 2 w związku z art. 14 ust. 1 pkt 5 P.w., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, jako że podniesione w skardze zarzuty niewątpliwie miały znaczenie dla oceny legalności zaskarżonej decyzji, a braki uzasadnienia w tym zakresie uniemożliwiają kontrolę sądową zaskarżonego wyroku;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 107 § 1 pkt 3 K.p.a. w związku z art. 14 ust. 2 w związku z art. 14 ust. 1 pkt 5 P.w. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi i błędnym przyjęciu, że normy postępowania administracyjnego nie zostały naruszone przy wydaniu zaskarżonej decyzji, podczas gdy w poddanej kontroli sądowej w tej sprawie decyzji błędnie oznaczono jako stronę postępowania "Urząd Miasta M.", gdy faktycznie stroną postępowania było "Miasto M.", co stanowi naruszenie przepisów postępowania przez organ administracji, które powinno być uznane przez Sąd w toku kontroli legalności decyzji za podstawę do uwzględnienia skargi.
W oparciu o wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Zarządu Zlewni wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a.
Sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych zasadach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.) rozpoznanie sprawy jest konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl zaś art. 176 P.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać: 1) oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części; 2) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie; 3) wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany; 4) powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.
Materialnoprawną podstawę wydania decyzji będącej przedmiotem kontroli legalności sprawowanej przez Sąd pierwszej instancji stanowił art. 272 ust. 5 P.w. Prawo wodne wprowadziło m.in. regulacje związane z korzystaniem z wód i z usługami wodnymi. Korzystanie z usług wodnych powiązane zostało z obowiązkiem uiszczania opłat i należy do instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami. Racjonalne wykorzystanie zasobów wodnych oraz prawidłowe zarządzanie nimi wymaga odpowiednich instrumentów prawnych, w które zostały wyposażone przez ustawodawcę organy administracji publicznej właściwe w sprawach gospodarowania wodami. Katalog instrumentów zarządzania zasobami wodnymi został określony w art. 11 P.w. i obejmuje, między innymi, opłaty za usługi wodne oraz inne należności. Uzupełnieniem tego katalogu jest art. 267 P.w., wprowadzający katalog instrumentów ekonomicznych w gospodarowaniu wodami, wśród których wymienione zostały opłaty za usługi wodne. Treść art. 267 P.w. w powiązaniu z art. 9 ust. 3 tej ustawy wskazuje, że wejście w życie oraz obowiązywanie przepisów Prawa wodnego ma służyć wdrożeniu w pełni zasady "użytkownik płaci", a więc pozyskaniu środków finansowych od podmiotów korzystających z wód. Art. 9 ust. 3 P.w. stanowi, że gospodarowanie wodami opiera się na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych, uwzględniających koszty środowiskowe i koszty zasobowe oraz analizę ekonomiczną. Pojęcia "kosztów środowiskowych" i "kosztów zasobowych" zostały zdefiniowane przez ustawodawcę w art. 16 pkt 24 i pkt 25 P.w.
Wprowadzone przez ustawodawcę regulacje Prawa wodnego miały na celu implementację przepisów dotyczących gospodarki wodnej do wymagań dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. Urz. WE L 327, s. 1) zwanej dalej ramową dyrektywą wodną. Zgodnie z tą dyrektywą polityka opłat za wodę powinna być tak prowadzona przez państwa członkowskie, żeby użytkownikom wody opłacało się efektywne wykorzystywanie zasobów wodnych, co w konsekwencji powinno przedkładać się na osiągnięcie celów środowiskowych wskazanych w art. 4 ramowej dyrektywy wodnej. Zgodnie z art. 5 ramowej dyrektywy wodnej oraz jej załącznikiem II i III kraje członkowskie zobowiązane zostały do opracowania analiz korzystania z wody, na którą składa się między innymi analiza ekonomiczna. Zgodnie z art. 9 ww. dyrektywy analiza ekonomiczna powinna uwzględniać zwrot kosztów usług wodnych opierający się na zasadzie "użytkownik płaci". W celu pełnego wdrożenia zasady zwrotu kosztów usług wodnych ustawodawca zdecydował się w Prawie wodnym wprowadzić opłatę dwojakiego rodzaju: opłatę stałą i opłatę zmienną. Opłata zmienna jest kontynuacją rozwiązań obowiązujących przed wejściem w życie Prawa wodnego, a jej wysokość jest co do zasady powiązana z rzeczywistym zakresem korzystania z wód. Opłata ta stanowi iloczyn jednostkowej stawki za określony sposób korzystania z wód oraz wymiaru tego korzystania przez oznaczony podmiot (np. ilości pobranych wód, ilości odprowadzonych wód).
Za odprowadzenie do wód, wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemu kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miasta pobiera się tak opłatę stałą (art. 271 ust. 1 pkt 3 P.w.), jak i opłatę zmienną (art. 272 ust. 5 P.w.).
W tej sprawie spór między stronami dotyczy wysokości opłaty zmiennej, a tym samym także sposobu jej ustalania. Zgodnie z art. 272 ust. 5 P.w. wysokość opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemu kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miasta ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty wyrażonej w m3, ilości odprowadzonych wód i czasu wyrażonego w latach, z uwzględnieniem urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych oraz ich pojemności. Użycie przez ustawodawcę w cytowanym przepisie zwrotu "ilości odprowadzanych wód", przy zastosowaniu wykładni językowej pozwala przyjąć, że wpływ na wysokość spornej opłaty ma rzeczywista, faktyczna ilość odprowadzonych wód opadowych i roztopowych w danym okresie rozliczeniowym. Za taką interpretacją przemawia istota opłaty zmiennej, zgodnie z którą wysokość tej opłaty jest powiązana z rzeczywistym zakresem korzystania z wód. Ustawodawca przyjął, że co do zasady opłata zmienna ma mieć wymiar odpowiadający kwartalnemu okresowi rozliczeniowemu, co wynika z art. 272 ust. 10 P.w. Tak określona zasada pozwala przyjąć do obliczenia wysokości opłaty, przy zastosowaniu ogólnego wzoru wynikającego z art. 272 ust. 5 P.w., wartości wyrażającej liczbę uwzględnionych okresów rozliczeniowych, tj. właśnie jedności (jeden kwartał), ponieważ okresem rozliczeniowym w tej sytuacji jest kwartał. Odmienne rozumienie tego przepisu, polegające na przyjęciu, że jednostką czasu jest 1 rok i w przypadku ustalania opłaty zmiennej za krótszy okres należy uwzględnić ¼ część roku prowadzi do jej oczywistego zaniżenia. Przyjęty w tej sprawie i zaakceptowany przez Sąd pierwszej instancji sposób ustalenia opłaty zmiennej jest rzetelny i odpowiada podanej przez stronę postępowania ilości odprowadzanych wód opadowych i roztopowych. Zgodnie z art. 552 ust. 7 P.w. do 31 grudnia 2026 r. Wody Polskie są zobowiązane wyposażyć w przyrządy pomiarowe podmioty obowiązane do ponoszenia opłat za usługi wodne, o których mowa w art. 288 ust. 1 P.w., czyli również opłaty stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania. Do tego czasu stosownie do powołanego art. 552 ust. 2a ww. ustawy ustalenie wysokości opłaty za usługi wodne następuje również na podstawie oświadczenia podmiotów obowiązanych do ponoszenia opłaty za usługi wodne, za poszczególne kwartały.
W niniejszej sprawie na potrzeby ustalenia opłaty zmiennej strona skarżąca złożyła wykaz zawierający informacje o wodach opadowych lub roztopowych odprowadzanych do wód w tym kwartale. Pozwoliło to na ustalenie opłaty zmiennej za faktyczną ilość odprowadzanych wód opadowych i roztopowych. Nałożenie przez ustawodawcę na Wody Polskie obowiązku wyposażenia podmiotów obowiązanych do ponoszenia opłat za usługi wodne, o których mowa w art. 268 ust. 1 P.w. stanowi kolejną okoliczność przemawiającą za przyjęciem, że wysokość opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miasta ma być związana z rzeczywistą ilością wód odprowadzanych.
Przyjęcie zaproponowanej przez stronę skarżącą kasacyjnie wykładni art. 272 ust. 5 i ust. 7 P.w., to jest przyjęcie czasu wyrażonego w latach jako ¼ części roku należy uznać za błędne. Wynika to z tego, że stosowanie w przypadku ustalania kwartalnej opłaty zmiennej mianownika "4" w sytuacji przyjęcia do obliczeń ilości wód odprowadzonych w ciągu tego kwartału, doprowadziłoby do wyniku stanowiącego ¼ opłaty należnej. Prowadzi to zatem do niezgodnego z obowiązującymi przepisami zaniżenia wysokości należnej opłaty zmiennej. Określenie opłaty zmiennej dotyczy konkretnego okresu rozliczeniowego i dotyczy każdego odprowadzonego w tym okresie jednego m3 wody.
Trafnie wskazał na to Sąd pierwszej instancji akcentując potrzebę ustalenia rzeczywistej ilości odprowadzanych wód. W uznanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie za prawidłową decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w Warszawie w sposób matematyczny opisano prawidłową procedurę wyliczenia samej opłaty. Trafnym jest także argumentacja, zgodnie z którą wysokość łącznej (rocznej) opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miasta nie może różnić się od tego, czy jest ona uiszczana kwartalnie, czy też w innych odstępach czasu. Łącza wysokość tej opłaty powinna być identyczna. Tym samym suma kwartalnych opłat zmiennych za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miasta powinna być identyczna z opłatą roczną. Taki zaś skutek wynika z wykładni zawartej w zaskarżonym wyroku. Pogląd strony skarżącej kasacyjnie prowadziłby do uznania, że suma opłat kwartalnych uiszczanych przez cały rok byłaby 4-krotnie niższa niż prawidłowo ustalona ta sama opłata ale w ujęciu rocznym.
Pogląd zaprezentowany w tej sprawie znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z 19 października 2021 r. sygn. akt III OSK 4061/21; wyrok NSA z 26 czerwca 2020 r. sygn. akt II OSK 3981/19).
Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny uznał za niezasadny zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego polegający na dokonaniu błędnej wykładni pojęcia jednostki czasu, o której mowa w art. 272 ust. 5 i ust. 10 P.w. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo przyjął, że w tej sprawie jednostką czasu powinien być kwartał, który we wzorze matematycznym przyjętym do obliczenia wysokości opłaty kwartalnej stanowi "1", a nie "¼".
Niezasadne są także pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej. Sąd pierwszej instancji nie dokonał naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie. Wbrew argumentacji strony skarżącej kasacyjnie w tej sprawie nie zachodziła wątpliwość interpretacyjna dotycząca wykładni art. 272 ust. 5 i ust. 10 P.w., a tym samym nie było podstaw do zastosowania przez organ administracyjny art. 7a § 1 K.p.a. poprzez przyjęcie wykładni bardziej korzystnej dla strony skarżącej. Niewątpliwie zaproponowana przez stronę skarżącą kasacyjnie wykładnia ww. przepisów prawa materialnego (tj. art. 272 ust. 5 i ust. 10 P.w.) byłaby dla niej korzystniejsza, jednakże wykładnia ta nie znajduje dostatecznych podstaw prawnych i prowadziłaby do skutków nieakceptowalnych, ponieważ umożliwiałaby naliczenie opłaty zmiennej nie w jej rzeczywistej wysokości, ale 4-krotnie zaniżonej.
Nie mogą odnieść zamierzonego skutku zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 14 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 P.w. oraz art. 107 § 1 pkt 3 K.p.a. poprzez nierozpoznanie zarzutu błędnego oznaczenia strony, którą nie jest "Urząd Miasta M.", ale powinno nią być Miasto M..
Niewątpliwie organ orzekający administracyjnie w tej sprawie błędnie oznaczył stronę. Prawidłowo zaskarżona decyzja powinna zawierać oznaczenie strony jako Miasto M. lub Gmina Miasto M..
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uchybienie to nie miało jednak istotnego wpływu na wynik sprawy. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. nie każde uchybienie przepisów postępowania w ramach kontrolowanej przez sąd administracyjny sprawy uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji pub postanowienia. Sąd administracyjny tylko wówczas uchyla zaskarżony akt, jeżeli stwierdzi zaistnienie takiego naruszenia przepisów postępowania przez organ administracyjny, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Nie budzi wątpliwości, że stroną postępowania było Miasto M., które skutecznie złożyło reklamację, wniosło skargę do Sądu pierwszej instancji oraz skargę kasacyjną. Tym samym ani strona skarżąca kasacyjnie, ani organ wydający w sprawie decyzję oraz Sąd pierwszej instancji nie mieli żadnych wątpliwości co do tego, kto jest stroną tego postępowania. Co najwyżej strona skarżąca kasacyjnie mogłaby domagać się sprostowania zaskarżonej decyzji. Strona ta aktywnie występowała tak przez całe postępowanie administracyjne jak i sądowe, zapewniono jej wystarczające środki ochrony prawnej, a decyzja zawierająca prawidłowe jej oznaczenie byłaby takiej samej treści, jak wydana w tej sprawie. Tym niemniej powinien Dyrektor Zarządu Zlewni w Warszawie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie dopilnować prawidłowego oznaczania stron. Urząd to aparat pomocniczy organu i tym samym urząd miasta nie stanowi synonimu ani gminy, ani jej wójta (burmistrza lub prezydenta miasta).
Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W tej sprawie Sąd pierwszej instancji nie przekroczył granic rozpoznawania sprawy, ponieważ skarga dotyczyła decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w Warszawie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w przedmiocie określenia opłaty zmiennej za usługi wodne i przedmiot tej właśnie sprawy administracyjnej został rozpoznany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Z art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, to jednak jest związany granicami danej sprawy, albowiem ustawodawca wprost stanowi, że "sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy" (por. wyrok NSA z 12 grudnia 2016 r. sygn. akt II GSK 1142/15). Oznacza to, że sąd nie może uczynić przedmiotem kontroli zgodności z prawem innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GSK 2633/15). W tej sprawie Sąd pierwszej instancji nie uczynił przedmiotem rozstrzygnięcia innej sprawy niż ta, która objęta została zaskarżoną decyzją.
Także zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. mimo, że jest tylko w niewielkim zakresie zasadny, nie prowadzi do uznania, że jego naruszenie stosownie do art. 174 pkt 2 P.p.s.a. uzasadnia uchylenie zaskarżonego wyroku.
Zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać: zwięzłe przedstawienie stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienia. Elementy te zasadniczo zawiera zaskarżony wyrok. Pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowiska Sądu co do prawidłowości oznaczenia strony skarżącej nie stanowi w tej sprawie istotniejsze naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a., które mogłoby mieć wpływ na wynik tej sprawy.
Także kwestia braku dostrzeżenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny innych uchybień, poniesionych w skardze nie mają w tej sprawie istotniejszego znaczenia. Istotą sporu było bowiem dokonanie wykładni przepisów prawa materialnego, co do których należy stwierdzić prawidłowość ich interpretacji dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art. 207 § 2 P.p.s.a. W przypadku oddalenia skargi kasacyjnej strona, która wniosła tę skargę obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez organ, jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę. W tej jednak sprawie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. zasadnym jest odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w części. Miarkując wysokość wynagrodzenia pełnomocnika organu Sąd uznał, że w tej sprawie zachodzi uzasadniony przypadek w rozumieniu ww. przepisu. Zasądzając wynagrodzenie pełnomocnika, Sąd uwzględnił znany mu z urzędu fakt, że do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniesiono wiele analogicznej treści skarg kasacyjnych w tożsamych rodzajowo sprawach. Zarzuty oraz argumentacja wniesionych skarg kasacyjnych są zbieżne, co wynika z powtarzalności danego rodzaju spraw. Z uwagi na powtarzalność spraw sporządzenie skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie wymagało od pełnomocnika organu znacznie mniejszego niż normalnie nakładu pracy, co uzasadnia przyznanie wynagrodzenia w wysokości niższej od podstawowej.
W związku z tym w tej sprawie od Miasta M. na rzecz Dyrektora Zarządu Zlewni w Warszawie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie zasądzono kwotę 377 złotych stanowiącą zwrot części kosztów postępowania kasacyjnego, obliczoną na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 z późn. zm.) z uwzględnieniem ww. art. 207 § 2 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI