III OSK 2035/24

III OSK 2035/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak /sprawozdawca/
Tamara Dziełakowska /przewodniczący/
Teresa Zyglewska
Symbol z opisem
6135 Odpady
657
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
III OSK 931/25 - Postanowienie NSA z 2025-07-09
II SA/Po 688/23 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2024-04-24
II SA/Wa 2035/24 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2025-01-15
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1895
art. 5, art. 4 pkt 13, 17, 21, art. 22 ust. 1, art. 8 ust. 2
Ustawa z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym t. j.
Tezy
Sprzętem w rozumieniu ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (Dz. U. z 2024 r. poz. 573) jest urządzenie funkcjonalnie kompletne.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) Protokolant asystent sędziego Marita Sukiennik-Sikora po rozpoznaniu w dniu 15 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej X sp. komandytowa z siedzibą w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SA/Po 688/23 w sprawie ze skargi X sp. komandytowa z siedzibą w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 26 lipca 2023 r. znak SKO.OŚ.405.110.2023 w przedmiocie interpretacji indywidualnej w sprawie stosowania przepisów ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu na rzecz X sp. komandytowa z siedzibą w G. kwotę 560 (pięćset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SA/Po 688/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę X sp. komandytowa z siedzibą w G. (dalej: "skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu (dalej: "organ") z dnia 26 lipca 2023 r. nr SKO.OŚ.405.110.2023 w przedmiocie interpretacji indywidualnej w sprawie stosowania przepisów ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym.
Powyższy wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Pismem z 15 marca 2023 r. skarżąca złożyła wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia daniny publicznej, w kwestii dotyczącej uznania, czy wprowadzane do obrotu produkty 1. minikomputery Raspberry Pi, 2. płytki Arduino, 3. kamery, 4. karty pamięci i przedłużacze slotu kart microSD, 5. przewody do połączenia minikomputera - podlegają przepisom ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1622, dalej: "ustawa").
Marszałek Województwa Wielkopolskiego (dalej: "organ"), decyzją z 20 kwietnia 2023 r. nr DSI-IV.7250.1291.2023 udzielił interpretacji indywidualnej uznając, że powyżej wymienione produkty wprowadzane do obrotu przez skarżącą nie są wyłączone spod regulacji przedmiotowej ustawy.
W dniu 10 maja 2023 r. skarżąca wniosła odwołanie.
Decyzją z 26 lipca 2023 r. nr SKO.OŚ.405.110.2023 organ utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Pismem z 19 września 2023 r. do sądu administracyjnego wniesiono skargę na powyższe rozstrzygnięcie. W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi.
Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Poznaniu oddalił skargę. Sąd I instancji nie godził się ze skarżącą, że wprowadzone do obrotu produkty nie są sprzętem elektrycznym i elektronicznym, ale komponentami, które swoje ostateczne zastosowanie znajdują w gotowym produkcie oraz, że z powyższych względów nie podlegają przepisom ustawy. W ocenie WSA nie ulega wątpliwości, że wykluczenie z zakresu terminu "sprzęt" wszystkich przedmiotów, będących – w świetle Sieci Europejskich Rejestrów Zużytego Sprzętu Elektrycznego i Elektronicznego (dalej: "EWRN") – komponentami, nie znajduje uzasadnienia na gruncie ustawy, gdyż niosłoby za sobą negatywne konsekwencje dla ochrony środowiska i zdrowia ludzi. Z tego względu stwierdził, iż przedmioty będące w świetle EWRN komponentami mogą być sprzętami w świetle ustawy. Tym samym zarzut skarżącej, iż minikomputery Raspberry Pi, płytki Arduino, kamery, karty pamięci i przedłużacze slotu kart microSD, a także przewody do połączenia minikomputera nie mogą być sprzętem, gdyż wpisują się w definicję komponentu, uznać należy za nietrafny, a zaskarżona decyzja w tym zakresie odpowiada prawu. Organ zatem prawidłowo wskazał, iż podmiot wprowadzający przedmiotowe produkty będzie podlegał pod wszelkie obowiązki wskazane w ustawie ZSEiE.
Skład orzekający uznał za nietrafiony zarzut art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2024 r. poz. 236) w zw. z art. 7a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2024 r. poz. 572, dalej: "k.p.a.") poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na rozstrzygnięciu występujących w sprawie wątpliwości co do treści normy prawnej na niekorzyść przedsiębiorcy, a tym samym naruszenie wyrażonej w ww. przepisach zasad przyjaznej dla przedsiębiorców interpretacji przepisów oraz rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony. Przepis ten, określający zasadę przyjaznej interpretacji przepisów, dotyczy postępowania, którego przedmiotem jest nałożenie na przedsiębiorcę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie uprawnienia. Postępowanie wszczęte wnioskiem o wydanie indywidualnej interpretacji nie należy do kręgu zakreślonych wskazanym przepisem.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, kwestionując go w całości i zaskarżając:
I. Przepisów postępowania:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 4 pkt 13 ustawy poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. polegające na tym, że przepisy te nie zostały zastosowane w stanie faktycznym i prawnym, w którym powinny zostać zastosowane, co doprowadziło do oddalenia przez Sąd I instancji skargi na decyzję SKO w Poznaniu pomimo tego, że decyzja ta, jak i poprzedzająca ją decyzja Marszałka wydane zostały z ewidentnym naruszeniem art. 4 pkt 13 ustawy bowiem nieprawidłowo uznano, że minikomputery Raspberry Pi, płytki Arduino oraz akcesoria do minikomputera: kamery, karty pamięci i przedłużacze slotu kart microSD, przewody do połączenia minikomputera spełniają definicję "sprzętu" i wobec tego podlegają pod przepisy ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym, podczas gdy wymienione elementy należy zakwalifikować jako "komponenty", które nie są przeznaczone dla użytkowników końcowych, w konsekwencji czego organy obu instancji nieprawidłowo uznały, że stanowisko spółki, że produkty wprowadzane do obrotu w postaci minikomputerów Raspberry Pi, płytek Arduino oraz akcesoriów do minikomputera: kamery, karty pamięci i przedłużacze slotu kart microSD, przewody do połączenia minikomputera są wyłączone spod regulacji ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym - jest nieprawidłowe;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 11 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców w zw. z art. 7a § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. polegające na tym, że przepisy te nie zostały zastosowane w stanie faktycznym i prawnym uzasadniającym ich zastosowanie w ten sposób, że WSA w Poznaniu niezasadnie oddalił skargę spółki na decyzję SKO w Poznaniu, podczas gdy decyzja ta (jak i poprzedzająca ją decyzja Marszałka Województwa Wielkopolskiego) została wydana z ewidentnym naruszeniem przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. z naruszeniem art. 11 ust. 1 Prawa przedsiębiorców w zw. z art. 7a § 1 k.p.a. bowiem występujące w sprawie wątpliwości co do treści normy prawnej rozstrzygnięto na niekorzyść przedsiębiorcy, a tym samym naruszono wyrażoną w ww. przepisach zasadę przyjaznej dla przedsiębiorców interpretacji przepisów oraz rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony;
c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. polegające na tym, że WSA w Poznaniu nie zastosował ich w stanie faktycznym i prawnym uzasadniającym ich zastosowanie w ten sposób, że WSA nie uchylił zaskarżonej decyzji SKO w Poznaniu i poprzedzającej ją decyzji Marszałka Województwa Wielkopolskiego, podczas gdy decyzje te zostały wydane z ewidentnym naruszeniem przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego przez organy i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym błędne uznanie, że produkty objęte wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej stanowią "urządzenie" o którym mowa w art. 4 pkt 13 ustawy i jako takie podlegają pod regulacje omawianej ustawy;
d) art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na tym, że przepis ten został zastosowany w stanie faktycznym i prawnym, w którym nie powinien być zastosowany wobec spełnienia się przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. a w rezultacie oddalenie przez Sąd I instancji skargi w stanie faktycznym i prawnym, w którym powinna być ona uwzględniona.
II. Prawa materialnego, tj.:
a) art. 4 pkt 13 ustawy poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że minikomputery Raspberry Pi, płytki Arduino oraz akcesoria do minikomputera: kamery, karty pamięci i przedłużacze slotu kart microSD, przewody do połączenia minikomputera spełniają definicję "sprzętu" i wobec tego podlegają pod przepisy ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym, podczas gdy wymienione elementy należy zakwalifikować jako "komponenty", które nie są przeznaczone dla użytkowników końcowych.
Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny poprzez uchylenie decyzji organu I instancji i decyzji organu II instancji, ewentualnie, o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu. Ponadto wniesiono o zasądzenie na rzecz skarżącej kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Ponadto wniesiono o przeprowadzenie przez NSA dowodu uzupełniającego z dokumentu - opinii biegłego do spraw elektryki i elektrotechniki na fakt właściwości i zastosowania minikomputerów Raspberry Pi, płytek Arduino oraz akcesoriów do minikomputera: kamer, kart pamięci i przedłużaczy slotu kart microSD, przewodów do połączenia minikomputera, a w konsekwencji niedopuszczalności ich kwalifikacji jako sprzętu w rozumieniu ustawy, bowiem jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna
z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Skarga kasacyjna okazała się zasadna. Sformułowane w niej zarzuty oparto na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a., tj. zarówno na zarzucie błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, jak i na zarzucie naruszenia przepisów postępowania. Niezależnie od stylizacji normatywnej, w istocie wszystkie zarzuty koncentrują się na obaleniu przyjętego przez WSA sposobu rozumienia definicji normatywnej sprzętu, zadekretowanej w art. 4 pkt 13 ustawy.
Formułując swoje oceny prawne co do rozumienia pojęcia "sprzęt" Sąd pierwszej instancji podał, iż pomocna w tym zakresie jest treść dyrektywy 2002/96/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 stycznia 2003 r. w sprawie zużytego sprzętu elektrotechnicznego i elektronicznego. Uszło jednak uwadze WSA, że przedmiotowa dyrektywa utraciła moc z dniem 15 lutego 2014 roku, na mocy art. 25 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/19/UE z dnia 4 lipca 2012 r. sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (WEEE). Zgodnie z motywem 1 dyrektywy 2012/19/UE, potrzeba jej wprowadzenia wynikała z konieczności wprowadzenia zasadniczych zmian wobec regulacji obowiązującej na gruncie dyrektywy 2002/96/WE. Zgodnie z art. 2 ust. 1 lit b dyrektywy 2012/19/UE, od 15 sierpnia 2018 roku, jej przepisy mają zastosowanie do każdego rodzaju sprzętu elektrycznego i elektronicznego (EEE). Każdy EEE należy zaklasyfikować do jednej z kategorii wymienionych w załączniku III. Załącznik IV zawiera przykładowy wykaz EEE należącego do kategorii wymienionych w załączniku III (otwarty zakres stosowania). Należy odnotować, że tak w załączniku nr III, jak i w załączniku nr IV do dyrektywy 2012/19/UE nie wymienia się wprost minikomputerów. Wymienia się je w załączniku nr II pkt 3 (Sprzęt Informatyczny i Telekomunikacyjny), jednakże przewidziana w tych załącznikach (nr I i nr II) kategoryzacja odnosi się do okresu przejściowego, tj. od dnia 13 sierpnia 2012 r. do dnia 14 sierpnia 2018 r. – art. 2 ust. 1 lit a dyrektywy 2012/19/UE. Niniejsza sprawa dotyczy okresu późniejszego; wniosek o interpretację złożono 21 marca 2023 roku, a zatem wiążąca pozostaje treść załączników nr III i nr IV.
Ustawa o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym z dnia 11 września 2015 r. została uchwalona w celu wdrożenia postanowień dyrektywy 2012/19/UE – zob. uzasadnienie projektu, Druk Sejmowy nr 3244 z 12 marca 2015 roku. W dniu wejścia w życie ustawy – 1 stycznia 2016 roku – dyrektywa 2002/96/WE nie obowiązywała. Przeprowadzona przez WSA interpretacja art. 4 pkt 13 ustawy,
w ramach której oparto się na przepisach dyrektywy 2002/96/WE była więc wadliwa. Interpretacja ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym powinna uwzględniać cele implementowanej dyrektywy 2012/19/UE, a na ten akt WSA
w uzasadnieniu swojego wyroku się nie powołał.
Zgodnie z art. 5 u.s.z.e. sprzęt zalicza się do odpowiedniej grupy (ust. 1). Numery i nazwy grup sprzętu oraz przykładowe rodzaje sprzętu należącego do tych grup określa załącznik nr 1 do ustawy (ust. 2). Analiza treści załącznika nr 1 do ustawy pozwala na wniosek, że żaden z wprowadzanych przez skarżącą kasacyjnie produktów nie został w niej wprost wymieniony. Minikomputer został wskazany
w załączniku nr 6 pkt II ppkt 3 do ustawy, jednakże jak wynika z jej art. 112 treść tego załącznika określa sprzęt, do którego stosuje się przepisy ustawy w "okresie przejściowym", do 31 grudnia 2017 roku.
Zasadnicze znaczenie w sprawie ma rozstrzygnięcie, czy produkty, których dotyczył wniosek interpretacyjny z 21 marca 2023 roku są sprzętem elektrycznym
i elektronicznym w rozumieniu ustawy.
Zgodnie z art. 4 pkt 13 u.z.s.e. przez pojęcie "sprzęt" rozumie się "urządzenie, którego prawidłowe działanie jest uzależnione od dopływu prądu elektrycznego lub od obecności pól elektromagnetycznych, oraz urządzenie mogące służyć do wytwarzania, przesyłu lub pomiaru prądu elektrycznego lub pól elektromagnetycznych, które są zaprojektowane do użytku przy napięciu elektrycznym nieprzekraczającym 1000 V dla prądu przemiennego oraz 1500 V dla prądu stałego." Trzeba odnotować, że właściwie identyczną definicję sprzętu elektrycznego i elektronicznego (EEE) zadekretowano w art. 3 pkt 1 lit a dyrektywy 2012/19/UE.
Z przedmiotowych definicji wynika kilka istotnych wniosków. Po pierwsze, "sprzętem" może być wyłącznie urządzenie. Po drugie, urządzenie będące "sprzętem" musi dać się zakwalifikować do jednej z dwóch kategorii funkcjonalnych: Kategoria I – urządzenie działa prawidłowo wyłącznie, gdy ma zapewniony dopływ prądu elektrycznego lub obecność pól elektromagnetycznych; Kategoria II – urządzenie może służyć do wytwarzania, przesyłu lub pomiaru prądu elektrycznego lub pól elektromagnetycznych. Różnica pomiędzy urządzeniami kwalifikowanymi do obu kategorii jest istotna. Do Kategorii I należy zaliczyć urządzenia, których funkcje użyteczne, adekwatne do ich przeznaczenia mogą zostać uruchomione wyłącznie po dostarczeniu prądu elektrycznego lub zapewnieniu obecności pola elektromagnetycznego. Do Kategorii II zalicza się z kolei urządzenia, których funkcją użyteczną adekwatną do ich przeznaczenia jest wytwarzanie, przesył lub pomiar prądu elektrycznego lub pola elektromagnetycznego. Urządzenia z tej kategorii również wymagają zetknięcia się z prądem elektrycznym lub polem elektromagnetycznym, tyle że warunek ten jest elementem ich funkcjonalności, wyznacza ich podstawowe przeznaczenie. W odniesieniu do urządzeń z Kategorii I dostęp prądu elektrycznego lub pola elektromagnetycznego nie jest skorelowany z ich podstawową funkcją, jest potrzebny wyłącznie do uruchomienia urządzenia, a więc wprowadzenia go w stan, w którym będzie mogło działać. Po trzecie wreszcie, każde urządzenie będące "sprzętem" musi być zaprojektowane do użytku przy napięciu elektrycznym nieprzekraczającym 1000 V dla prądu przemiennego oraz 1500 V dla prądu stałego. Przedmiotowa cecha jest de facto parametrycznym uściśleniem definicyjnej właściwości każdego urządzenia podlegającego zakwalifikowaniu do Kategorii I lub Kategorii II.
Dla prawidłowego wyznaczenia desygnatów pojęcia "sprzęt" na gruncie u.z.s.e. zasadnicze znaczenie ma odwołanie się w art. 4 pkt 13 do terminu "urządzenie".
W przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego dowodzi to tego, że prawodawca w sposób jednoznaczny, chciał ograniczyć pojęcie "sprzęt", wyłącznie do takich przedmiotów, które są kompletne w sensie funkcjonalnym, są produktem "gotowym do użycia". Potwierdza to przypisana urządzeniu w art. 4 pkt 13 czasownikowa funkcja "działania" lub "służenia". Urządzenie może "działać" lub "służyć do" wyłącznie, gdy jest funkcjonalnie kompletne. Potwierdza to prawodawca unijny, który w motywie 9 dyrektywy 2012/19/UE stwierdza, iż zakres jej stosowania powinien "obejmować wszelkiego rodzaju EEE używany przez konsumentów oraz EEE przeznaczony do użytku profesjonalnego". Interpretacja pojęcia sprzęt, o którym mowa w art. 4 pkt 13 u.z.s.e., uwzględniająca treść i cele dyrektywy 2012/19/UE prowadzi do wniosku, że sprzętem elektrycznym i elektronicznym w rozumieniu obu tych aktów ex definitione jest przedmiot, który "jest używany". Jeżeli więc sprzęt ma "być używany", ma "działać" i ma "służyć do", to znaczy, że musi to być przedmiot kompletny, a nie przedmiot, który jest wyłącznie niesamodzielną funkcjonalnie częścią, którą należy zespolić z innymi częściami w większą całość. Jak z powyższego wynika, "urządzenie" poprzez swoje zaprojektowanie, konstrukcję, budowę, strukturę ma stanowić pewną całość, która gwarantuje, że przypisana mu użyteczność (funkcja) będzie zrealizowana – po zapewnieniu dostępu do prądu elektrycznego lub pola elektromagnetycznego. Analogicznie do przedmiotowej kwestii odniósł się Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 16 lipca 2015 r., C-369/14, SOMMER ANTRIEBS- UND FUNKTECHNIK GMBH v. RADEMACHER GERÄTE-ELEKTRONIK GMBH & CO. KG, ZOTSiS 2015, nr 7, poz. I-491. Analizując znaczenie pojęcia "sprzęt elektryczny i elektroniczny" na gruncie dyrektyw 2002/96/WE i 2012/19/UE stwierdził, że "[ó]w termin oznacza zwykle każdy przedmiot służący do wykonania jakiejś czynności lub określonej pracy" – pkt 46 uzasadnienia wyroku. Trybunał wyraźnie odwołuje się więc do przypisanej danemu przedmiotowi funkcjonalności, która jest realizowana samodzielnie.
W tym miejscu należy jednak uczynić wyraźne zastrzeżenie, że samodzielność funkcjonalna sprzętu elektrycznego i elektronicznego nie oznacza, że nie może on zostać zespolony z innymi urządzeniami. Dane urządzenie może realizować samodzielnie swoją funkcję, co nie oznacza, że nie może stanowić elementu większej całości. Chodzi jednak o to, że funkcja realizowana samodzielnie przez dane urządzenie jest potrzebna do używania innego urządzenia, które również realizuje swoją samodzielną funkcję. Jako przykład może posłużyć stan faktyczny, na gruncie którego zapadł powołany wyżej wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-369/14. Trybunał za sprzęt elektryczny i elektroniczny uznał napęd do bramy garażowej, który pozwala na jej otworzenie i zamknięcie. Na analogicznych zasadach sprzętem w rozumieniu art. 4 pkt 13 u.z.s.e. będzie klawiatura, myszka, monitor komputera. Każde z tych urządzeń ma swoją funkcję i w tym zakresie jest samodzielne i kompletne – "działa" i może być "używane". Żadne z tych urządzeń nie jest niesamodzielną funkcjonalnie częścią konstrukcyjną, która dla aktywowania jakiejś użyteczności wymaga połączenia z innymi częściami. Roboczo należy zatem przyjąć, że sprzętem elektrycznym i elektronicznym nie będzie "półprodukt", a więc przedmiot, który nie posiada samodzielnej funkcji użytkowej – nie nadaje się do używania konsumenckiego i profesjonalnego, nie jest "gotowy do użycia". Taki "półprodukt" oczywiście posiada swoją funkcję, ale jako część, a więc element, który ma zostać połączony z innymi elementami w celu wytworzenia (wyprodukowania) urządzenia o samodzielnej funkcji. Na tej zasadzie za sprzęt w rozumieniu art. 4 pkt 13 u.z.s.e. należy uznać kabel zasilający z wtyczką, ale już nie kawałek elektrycznego przewodu łączący dwa podzespoły wewnątrz urządzenia AGD (np. odkurzacza). Na tej samej zasadzie w przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego sprzętem w rozumieniu art. 4 pkt 13 u.z.s.e. będzie zewnętrzny nośnik pamięci typu pendrive, czy dysk twardy podłączany do komputera portem usb (czy innym), ale już nie dysk twardy, jako część, którą należy podłączyć wewnątrz komputera do innych podzespołów. "Półprodukt" (komponent, część) nie jest przedmiotem, który może być używany, i który "działa" w rozumieniu art. 4 pkt 13 u.z.s.e. i dyrektywy 2012/19/UE.
Wsparciem dla przyjętych ocen jest treść załącznika III i IV dyrektywy 2012/19/UE oraz załącznika nr 1 do ustawy. Mają one tożsamą treść. Prawodawca unijny i prawodawca krajowy wyodrębnił 6 grup (kategorii) sprzętu elektrycznego i elektronicznego: 1. Sprzęt działający na zasadzie wymiany temperatury; 2. Ekrany, monitory i sprzęt zawierający ekrany o powierzchni większej niż 100 cm2; 3. Lampy;
4. Sprzęt wielkogabarytowy (którykolwiek z zewnętrznych wymiarów przekraczający 50 cm); 5. Sprzęt małogabarytowy (żaden z zewnętrznych wymiarów nie przekracza 50 cm); 6. Małogabarytowy sprzęt informatyczny i telekomunikacyjny (żaden z zewnętrznych wymiarów nie przekracza 50 cm). W treści załączników podano również przykładowe sprzęty zaliczane do poszczególnych kategorii. I tak, jako sprzęt zakwalifikowano np.: chłodziarki, zamrażarki, grzejniki zawierające olej, odbiorniki telewizyjne, cyfrowe ramki LCD do zdjęć, monitory, laptopy, notebooki, pralki, suszarki do odzieży, zmywarki, kuchenki, piekarniki elektryczne, elektryczne płyty grzejne, oprawy oświetleniowe, sprzęt do odtwarzania dźwięku lub obrazu, sprzęt muzyczny, odkurzacze, urządzenia do szycia, oprawy oświetleniowe, kuchenki mikrofalowe, sprzęt wentylujący, żelazka, tostery, noże elektryczne, czajniki elektryczne, zegary i zegarki, golarki elektryczne, wagi, urządzenia do pielęgnacji włosów i ciała, kalkulatory, odbiorniki radiowe, kamery wideo, sprzęt wideo, sprzęt hi-fi, instrumenty muzyczne, sprzęt do odtwarzania dźwięku lub obrazu, elektryczne lub elektroniczne zabawki. Powołana treść załączników dyrektywy 2012/19/UE i ustawy nie pozostawia wątpliwości, że intencja prawodawcza była ukierunkowania w taki sposób, aby zakresem zbioru desygnatów pojęcia "sprzęt elektryczny i elektroniczny" objąć wyłącznie produkt gotowy, dla użytkownika końcowego, który ma go używać zgodnie z przeznaczeniem. Poza zakresem definicyjnym sprzętu elektrycznego
i elektronicznego pozostają wszelkie produkty nieukończone (nieposiadające samodzielnej funkcji użytkowej), przeznaczone do dalszego przetworzenia, tj. połączenia z innymi komponentami konstrukcyjnymi w celu wytworzenia (wyprodukowania) sprzętu elektrycznego i elektronicznego. Nie ma przy tym znaczenia, że sprzęt może być używany przez konsumenta lub profesjonalistę. Sprzęt używany przez profesjonalistę również musi posiadać samodzielną funkcję użytkową, tyle że jego obsługa wymaga specjalistycznej wiedzy, której nie posiada przeciętny konsument (np. profesjonalne narzędzia do obróbki metalu). Z przedstawionymi wnioskami skorelowana jest definicja "zużytego sprzętu" zawarta w art. 4 pkt 24 u.z.s.e. Zgodnie z treścią powołanego przepisu przez zużyty sprzęt rozumie się sprzęt stanowiący odpady w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, łącznie ze wszystkimi częściami składowymi, podzespołami i materiałami eksploatacyjnymi stanowiącymi część sprzętu w momencie pozbywania się go. Z kolei za niekompletny zużyty sprzęt ustawodawca uznał "zużyty sprzęt, który nie zawiera istotnych, z uwagi na przeznaczenie sprzętu do jakiego został zaprojektowany, części składowych, podzespołów i materiałów eksploatacyjnych, stanowiących część sprzętu, z którego powstał zużyty sprzęt, w dniu wprowadzenia do obrotu tego sprzętu" – art. 35 ust. 2 u.z.s.e. Z powyższego wynika, że prawodawca jednoznacznie odróżnia sprzęt, jako pewną funkcjonalno-użytkową całość, od części z których się on składa.
Podkreślenia również wymaga, że Komisja Europejska - Dyrekcja Generalna ds. Środowiska (DG ENV) w kwietniu 2014 r. wydała dokument "Frequently Asked Questions on Directive 2012/19/EU on Waste Electrical and Electronic Equipment (WEEE)" (dokument dostępny w wersji elektronicznej na stronie DG pod adresem: https://ec.europa.eu/environment/pdf/waste/weee/faq.pdf), zawierający odpowiedzi na najczęściej kierowane do Komisji zapytania związane ze stosowaniem, w tym zakresem przedmiotowym Dyrektywy 2012/19/EU. W przedmowie do tego dokumentu, wyraźnie zaznaczono, że dokument ten oddaje wyłącznie poglądy Dyrekcji Generalnej ds. Środowiska i jako taki nie jest dokumentem wiążącym prawnie, ponieważ ustalanie wiążącej interpretacji legislacji wspólnotowej (unijnej) należy do wyłącznej kompetencji Trybunału Sprawiedliwości UE. W pkt 3.6 dokumentu - Czy Dyrektywa obejmuje swoim zakresem części składowe? - przyjęto, że "części składowe wypuszczane do obrotu w celu wykorzystania ich do produkcji i/bądź naprawy EEE nie są objęte zakresem stosowania Dyrektywy, chyba że mogą one funkcjonować niezależnie od tych EEE." Stanowisko Komisji Europejskiej koresponduje zatem z ocenami prawnymi przyjętymi przez Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie.
Uwzględniając całość powyższego nie można zgodzić się za stanowiskiem WSA, że wykluczenie z zakresu znaczeniowego terminu "sprzęt" wszelkich komponentów nie znajduje uzasadnienia na gruncie przepisów ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym, "gdyż niosłoby za sobą negatywne konsekwencje dla ochrony środowiska i zdrowia ludzi." Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że uznanie za sprzęt niesamodzielnych funkcjonalnie części, służących do produkcji samodzielnych funkcjonalnie sprzętów musiałoby prowadzić do wniosku, że w stosunku do tego samego sprzętu obowiązki przewidziane przepisami u.z.s.e. podlegałyby aktywacji dwukrotnie: raz w odniesieniu do części wprowadzanej do obrotu i drugi raz, w ramach wprowadzonego do obrotu urządzenia, którego ta część jest komponentem. Przykładowo, zgodnie z art. 22 ust. 1 u.z.s.e. wprowadzający sprzęt jest obowiązany do prowadzenia dodatkowej ewidencji obejmującej informacje o masie wprowadzonego do obrotu sprzętu. Z kolei zgodnie z art. 8 ust. 2 u.z.s.e. przy ustalaniu masy sprzętu wprowadzonego do obrotu nie uwzględnia się masy baterii i akumulatorów stanowiących przynależność albo część składową tego sprzętu. Ustawodawca przesądził zatem, że w masie sprzętu wprowadzanego do obrotu nie uwzględnia się wyłącznie takich składowych lub przynależności, które są bateriami lub akumulatorami. Każda inna składowa i przynależność wchodzi w masę sprzętu. Akceptacja stanowiska WSA musiałaby zatem oznaczać, że ta sama część byłaby de facto wprowadzana do obrotu dwukrotnie, co jest niedopuszczalne. Zgodnie bowiem z art. 4 pkt 21 u.z.s.e. przez wprowadzeniu do obrotu rozumie się "udostępnienie na rynku sprzętu po raz pierwszy w ramach prowadzonej działalności gospodarczej". Z kolei udostępnieniem na rynku sprzętu jest "dostarczanie sprzętu w celu jego dystrybucji, konsumpcji lub używania na terytorium kraju w ramach działalności gospodarczej, odpłatnie lub nieodpłatnie" – art. 4 pkt 17 u.z.s.e. Z cytowanych przepisów wynika zatem po pierwsze, że wprowadzenie sprzętu do obrotu może się odbyć wyłącznie raz, a po drugie, że polega ono na przekazaniu go w celu dystrybucji, konsumpcji lub używania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w tak zakreślonym celu nie mieści się użycie części w celu wytworzenia sprzętu elektrycznego i elektronicznego, co potwierdza przyjęte wyżej wnioski.
Mając na uwadze całość powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił zarzut błędnej wykładni art. 4 pkt 13 u.z.s.e. Wadliwe odtworzenie definicji sprzętu elektrycznego i elektronicznego przez Sąd pierwszej instancji powoduje, że przeprowadzona przez ten Sąd kontrola legalności działania organu polegającego na zakwalifikowaniu minikomputera Raspberry Pi, płytki Arduino oraz akcesoriów do minikomputera: kamery, karty pamięci i przedłużaczy slotu kart microSD, jako sprzętu, o którym mowa w art. 4 pkt 13 u.z.s.e. nie może zostać oceniona jako odpowiadająca prawu. W tym stanie rzeczy odnoszenie się do pozostałych zarzutów kasacyjnych jest niecelowe. Zaznaczyć jedynie trzeba, że WSA nie naruszył art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców w zw. z art. 7a § 1 K.p.a. Przepisy te znajdują zastosowania tylko w sprawach administracyjnych, w których przedmiotem postępowania jest "nałożenie obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia". Sprawa w przedmiocie interpretacji indywidualnej ze swej natury nie nakłada na stronę obowiązku, ani nie ogranicza uprawnienia, ani też posiadanego uprawnienia nie odbiera – tak NSA w wyroku z dnia 3 lipca 2025 r., II GSK 59/22.
Z wyłożonych względów Naczelny Sąd Administracyjny działając w oparciu
o art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił w całości wyrok WSA w Poznaniu z 24 kwietnia 2024 roku, II SA/Po 688/23 i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania.
W ponownym postępowaniu WSA uwzględni przyjętą przez Naczelny Sąd Administracyjny interpretację art. 4 pkt 13 u.z.s.e. i dokona kontroli zakwestionowanej skargą decyzji SKO z 26 lipca 2023 r., nr SKO.OŚ.405.110.2023.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a.