III OSK 2035/21

III OSK 2035/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-04-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Jezielska
Przemysław Szustakiewicz
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6141 Państwowe szkoły wyższe
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
II SA/Wa 2318/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-07-11
Skarżony organ
Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1789
art. 9 ust. 2
Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędzia del. WSA Beata Jezielska po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 2318/18 w sprawie ze skargi Wydziału [...] Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia 25 czerwca 2018 r. nr BCK-I-O/CK-dr-90/2017 w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do nadawania stopnia naukowego w dziedzinie [...], w dyscyplinie [...] 1. oddala skargę kasacyjną, 2. oddala wniosek Wydziału [...] Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 lipca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 2318/18 wydanym w sprawie ze skargi Wydziału [...] Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z 25 czerwca 2018 r. nr BCK-I-O/CK-dr-90/2017 w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do nadawania stopnia naukowego w dziedzinie nauk [...], w dyscyplinie [...], na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) dalej "p.p.s.a." uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą z 28 listopada 2016 r. (pkt 1) oraz zasądził od Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów na rzecz Wydziału [...] Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach kwotę 697 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że będąca przedmiotem skargi decyzja Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, zwanej dalej "Centralną Komisją", jak i decyzja wydana w I instancji, podlegają uchyleniu z uwagi na brak uzasadnienia wyboru zastosowanej wobec skarżącego sankcji. Na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz.U. z 2017 r. poz. 1789 ze zm.) dalej zwanej "ustawą o stopniach naukowych" Centralna Komisja dokonuje okresowej oceny spełniania warunków do nadawania stopni doktora i doktora habilitowanego, wykonywania uprawnień przez jednostkę organizacyjną uprawnioną do nadawania stopni, a także zasadności uchwał, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 5 i art. 18a ust. 11 ustawy, w sprawie nadawania tych stopni. W przypadku oceny negatywnej organ może ograniczyć uprawnienie przez zobowiązanie jednostki organizacyjnej do przedstawiania Centralnej Komisji do zatwierdzenia każdej uchwały o nadaniu stopnia doktora lub doktora habilitowanego, zawiesić uprawnienie na czas określony, nie dłuższy niż trzy lata, albo cofnąć uprawnienie. Przepisy te określają katalog działań o charakterze represyjnym. Cofając uprawnienie organ wybrał najsurowszą z sankcji. Jednocześnie zaniechał on wyjaśnienia powodów zastosowania ww. rozstrzygnięcia. Sąd wskazał, że przy orzekaniu i wyborze sposobu postępowania organ winien wziąć pod uwagę wszelkie okoliczności w postaci stopnia, rodzaju, znaczenia i skutków stwierdzonych nieprawidłowości oraz skuteczności podejmowanych wcześniej przez organ działań "ostrzegawczych", zmierzających do poprawy poziomu działalności naukowej kontrolowanej jednostki, w szczególności, że wydana na powołanej podstawie prawnej decyzja należy do decyzji uznaniowych. W ocenie Sądu pierwszej instancji, jeśli dany cel można osiągnąć za pomocą mniej represyjnego środka, to brak jest podstaw do sięgania od razu po najsurowszy z możliwych środków. Sąd podkreślił, że w zaskarżonej decyzji brak jest jakichkolwiek ustaleń organu w zakresie wyjaśnienia, dlaczego organ uznał za konieczne sięgnięcie po tak radykalne środki działania tym zakresie. Brak jest także wyjaśnienia, czy organ podejmował inne działania przewidziane w art. 9 ust. 2 ustawy stopniach naukowych, a jeśli tak, to z jakim skutkiem.
Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 9 ust. 2 ustawy o stopniach naukowych oraz przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, a także art. 107 § 3 w związku z art. 127 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.) dalej zwanej "k.p.a.", co uzasadniało ich uchylenie.
Skargę kasacyjną złożyła Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zarzuciła naruszenie prawa materialnego (pkt I), tj.:
1. art. 9 ust. 2 ustawy z 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach naukowych i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2014 r. po. 1852, ze zm.) zwanej dalej "ustawą o stopniach naukowych", przez niewłaściwe jego zastosowanie i uznanie, że jeżeli w kontrolowanej jednostce występują uchybienia formalnoprawne, a nawet merytoryczne, mające czasem charakter bardzo poważnych uchybień, ale nie można udowodnić tym naruszeniom charakteru rażącego naruszenia prawa, to przy braku jakiś dodatkowych istotnych okoliczności, organ nie powinien w pierwszej kolejności sięgać po najdotkliwszą i najsurowszą z możliwych sankcji określonych w art. 9 ust. 2 ustawy w postaci cofnięcia jednostce posiadanych uprawnień. Zdaniem skarżącej, na podstawie ustaleń kontroli i przeprowadzonej oceny poziomu prac doktorskich oraz prawidłowości przeprowadzenia przewodów doktorskich istniały pełne podstawy — zgodnie z art. 9 ust. 2 pkt 3 ustawy - do cofnięcia Radzie Wydziału uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora w dyscyplinie [...].
Ponadto Centralna Komisja zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy (pkt II), tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w związku z:
a) art. 7 k.p.a. przez uchylenie obu decyzji CK i uznanie, że organ nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli; zdaniem skarżącej Centralna Komisja podjęła wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli,
b) art. 8 k.p.a. przez uchylenie obu decyzji CK i uznanie, że organ nie prowadził postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania; zdaniem skarżącej nie naruszył powyższej zasady,
c) art. 77 k.p.a. przez uchylenie obu decyzji CK i uznanie, że organ nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący; zdaniem skarżącej materiał dowodowy został zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący,
d) art. 80 k.p.a. przez uchylenie obu decyzji CK i uznanie, że oceną że dana okoliczność została udowodniona winien być całokształt materiału dowodowego, zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący; zdaniem skarżącego CK podjęła wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia dokładnego stanu faktycznego, niezbędnego do wydania przedmiotowych decyzji,
e) art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 127 § 3 k.p.a., przez uchylenie obu decyzji CK i uznanie, że uzasadnienia faktyczne obu decyzji nie zawierają wskazania faktów, które CK uznała za udowodnione, dowodów, na których się oparła, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiła wiarygodności i mocy dowodowej oraz że nie zawierają uzasadnienia prawnego, przez niepodanie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa oraz niezachowaniem zasady dwuinstancyjności polegającej na zasadzie ponownego rozpatrzenia sprawy w pełnym jej zakresie; zdaniem skarżącej na podstawie ustaleń kontroli i przeprowadzonej oceny poziomu prac doktorskich oraz prawidłowości przeprowadzenia przewodów doktorskich istniały pełne podstawy do cofnięcia Radzie Wydziału uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora w dyscyplinie [...], zgodnie z art. 9 ust. 2 pkt 3 ustawy, a także że Centralna Komisja dochowała zasady dwuinstancyjności polegającej na zasadzie ponownego rozpatrzenia sprawy w pełnym jej zakresie.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty Centralna Komisja wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości. Ponadto wniosła o zasądzenie "od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych".
Zarządzeniem z 16 stycznia 2023 r. Przewodnicząca Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.) skierowała sprawę na posiedzenie niejawne, informując strony o możliwości uzupełnienia argumentacji uzasadnienia skargi kasacyjnej albo żądania jej oddalenia.
W piśmie z 27 lutego 2023 r. Wydział [...] Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach wniósł o oddalenie w całości skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie od Rady Doskonałości Naukowej (następcy prawnego Centralnej Komisji) kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wniósł także o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu w postaci decyzji Ministra Edukacji i Nauki nr 392/509/2022 z 24 lipca 2022 r. przyznającego Uniwersytetowi Jana Kochanowskiego w Kielcach kategorię naukową B+ w dyscyplinie [...].
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej, w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Strony w niniejszej sprawie zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska, co oznacza, że standardy ochrony praw stron i uczestników zostały zachowane. Powyższe zaś przesądziło o przyjęciu przez Naczelny Sąd Administracyjny, że rozpoznanie niniejszej sprawy na posiedzeniu niejawnym jest dopuszczalne.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Odnosząc się do wniosku dowodowego skarżącego Wydziału, dotyczącego decyzji Ministra Edukacji i Nauki nr 392/509/2022 z 24 lipca 2022 r., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił ten wniosek z uwagi na niespełnienie przesłanki niezbędności dowodu do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Decyzja w przedmiocie przyznania Uniwersytetowi Jana Kochanowskiego w Kielcach kategorii naukowej B+ w dyscyplinie [...] została wydana 4 lata po decyzji II instancji Centralnej Komisji. Dotyczy ona ewaluacji osiągnięć naukowych za lata 2017-2021, a więc za okres ewaluacyjny rozpoczęty już po zakończeniu postępowania i wydaniu przez Centralną Komisję decyzji o cofnięciu uprawnienia do nadawania stopnia naukowego. Celem postępowania przed sądem administracyjnym nie jest ponowne, czy też uzupełniające ustalenie stanu faktycznego w sprawie, lecz ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie - czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji przepisów prawa materialnego (por. wyrok NSA z 23 listopada 2022 r., III OSK 4027/21, LEX nr 3436027). W takim stanie rzeczy okoliczność przyznania Wydziałowi kategorii naukowej B+ za okres 2017-2021 pozostaje bez znaczenia dla sprawy, albowiem nie można z niej wywodzić wniosku o braku podstaw do cofnięcia uprawnienia do nadawania stopnia naukowego w dziedzinie nauk [...] z uwagi na naruszenia, jakie miały wystąpić przed 2017 rokiem.
Przechodząc do oceny skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że podlega ona oddaleniu jako niezawierająca usprawiedliwionych podstaw.
Istota sporu sprowadza się do prawidłowości zastosowania przez Centralną Komisję wobec Wydziału [...] Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach sankcji w postaci cofnięcia uprawnienia do nadawania stopnia naukowego w dziedzinie nauk [...], w dyscyplinie [...]. Zasadniczo argumentacja Sądu pierwszej instancji sprowadza się do zakwestionowania prawidłowości uzasadnienia zaskarżonej decyzji i zarzucenia Centralnej Komisji niewyjaśnienie przyczyn cofnięcia uprawnienia do nadawania stopnia naukowego w sytuacji, w której mogła ona zastosować mniej dolegliwy środek prawny. W skardze kasacyjnej Centralna Komisja podważa powyższe ustalenia i wskazuje, że skala stwierdzonych nieprawidłowości czyniła niecelowym stosowanie mniej surowych środków dyscyplinujących w postaci ograniczenia uprawnień, czy też zawieszenia uprawnień na czas określony. Zdaniem pełnomocnika skarżącej kasacyjnie w uzasadnieniu decyzji zostały wskazane fakty i dowody wynikające z ustaleń kontroli i przeprowadzonej oceny przewodów doktorskich, które stanowiły podstawę zastosowania ww. środka prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny argumentacji tej nie podziela, uznając za trafne stanowisko zawarte w zaskarżonym wyroku.
Na wstępie należy przypomnieć, że w myśl art. 9 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych Centralna Komisja dokonuje okresowej oceny spełniania warunków do nadawania stopni doktora i doktora habilitowanego, wykonywania uprawnień przez jednostkę organizacyjną uprawnioną do nadawania stopni, a także zasadności uchwał, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 5 i art. 18a ust. 11, w sprawie nadawania tych stopni. Natomiast art. 9 ust. 2 ustawy określa katalog sankcji, przewidujący ograniczenie uprawnienia przez zobowiązanie jednostki organizacyjnej do przedstawiania Centralnej Komisji do zatwierdzenia każdej uchwały o nadaniu stopnia doktora lub doktora habilitowanego (pkt 1), zawieszenie uprawnienia na czas określony, nie dłuższy niż trzy lata (pkt 2) oraz cofnięcie uprawnienia (pkt 3). Cofnięcie uprawnień do nadawania stopnia naukowego doktora jest najbardziej dolegliwą z sankcji przewidzianych w art. 9 ust. 2 ustawy o stopniach naukowych. Podejmując rozstrzygnięcie Centralna Komisja działa w ramach uznania administracyjnego. Jest ona zatem zobowiązana do wyjaśnienia, dlaczego zastosowanie danej sankcji znajduje uzasadnienie i jest rozwiązaniem proporcjonalnym.
Z orzecznictwa, które NSA w składzie orzekającym podziela, wynika, że uznanie administracyjne ustanowione tym przepisem nie jest dowolne, gdy organ administracyjny zastosował dopuszczony ustawą środek represyjny adekwatny zarówno do stopnia, rodzaju, znaczenia i skutków stwierdzonych nieprawidłowości, jak i dla zapewnienia skuteczności podejmowanych przez organ działań, zmierzających do przywrócenia należytego poziomu działalności naukowej kontrolowanej jednostki. Stosując najsurowszą z możliwych sankcji, Centralna Komisja obowiązana była wyjaśnić nie tylko, jakie względy uzasadniały zastosowanie tego środka, ale także powinna wyjawić powody, dla których zastosowanie łagodniejszego środka było niewłaściwe lub nieskuteczne ze względu na aksjologię i hierarchię wartości stojącej u podstaw Konstytucji RP oraz ustawy. Jednocześnie ograniczenie się w zaskarżonej decyzji do zapisu, że "stwierdzone uchybienia są na tyle poważne, że jedynym środkiem, który można zastosować w celu ochrony poziomu nadawanych stopni, jest cofnięcie uprawnień" nie spełnia tych wymagań, ponieważ jest tylko gołosłowną opinią organu wydającego decyzję, nieznajdującą poparcia w materiale dowodowym sprawy, ani też niewyjaśniającą przyczyn, dla których zastosowanie mniej drastyczne sankcji było niecelowe (por. wyroki NSA: z 27 października 2009 r., I OSK 443/09, LEX nr 571031, z 23 września 2022 r., III OSK 1400/21, LEX nr 3410731; podobnie H. Izdebski, J. M. Zieliński [w:] Ustawa o stopniach naukowych i tytule naukowym. Komentarz, wyd. II, red. Warszawa 2015, SIP LEX, komentarz do art. 9).
Sąd pierwszej instancji prawidłowo wyjaśnił, dlaczego decyzje wydane przez Centralną Komisję w obu instancjach podlegały uchyleniu. Naczelny Sąd Administracyjny nie neguje uprawnienia Centralnej Komisji do wyboru konkretnego środka prawnego, jaki powinien zostać zastosowany w sprawie. Sąd nie podważa także tych ustaleń organu, które stanowiły podstawy faktyczne uzasadniające wszczęcie postępowania. Sądowa kontrola decyzji Centralnej Komisji ma bowiem charakter ograniczony i sprowadza się do oceny, czy w postępowaniu przed organami I i II instancji były zachowane podstawowe reguły proceduralne dotyczące postępowania wyjaśniającego w sprawach stopni naukowych (wyroki NSA z 29 lipca 2011 r., I OSK 729/11, z 30 maja 2008 r., I OSK 212/08, czy z 17 grudnia 2010 r., I OSK 1700/10, z 7 września 2011 r., I OSK 1078/11, pub. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uwzględniając powyższe, w granicach sprawy sądowoadministracyjnej pozostaje jednak ocena, czy organ wywiązał się z ciążących na nim na mocy art. 7 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. i art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych obowiązków w zakresie wyboru sankcji prawnej i uzasadnienia podjętej decyzji. Decyzja wydana przez Centralną Komisję w I instancji zawiera uzasadnienie faktyczne, tj. przytoczenie stwierdzonych nieprawidłowości. W zakresie uzasadnienia prawnego i wyboru konkretnej sankcji organ ograniczył się do jednozdaniowego stwierdzenia, że "Ustalenia kontroli i przeprowadzona ocena przewodów doktorskich stanowiły podstawę – zgodnie z art. 9 ust. 2 pkt 3 ustawy o stopniach naukowych, do cofnięcia Wydziałowi [...] Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach uprawnienia do nadawania stopnia naukowego w dziedzinie nauk [...], w dyscyplinie [...]". To stwierdzenie nie zostało należycie umotywowane także na etapie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, albowiem w decyzji wydanej w II instancji wskazano wyłącznie, że "Skala stwierdzonych nieprawidłowości czyni niecelowym stosowanie mniej surowych środków dyscyplinujących w postaci ograniczenia uprawnień, czy też zawieszenia uprawnień na czas określony". Odnosząc się do zgłoszonego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a. organ ograniczył się do stwierdzenia, że w interesie społeczeństwa oraz w słusznym interesie obywateli jest wyeliminowanie możliwości nadawania uprawnień przez jednostki organizacyjne, które nie spełniają minimalnych kryteriów w ocenie rozpraw doktorskich. Centralna Komisja dodała, że w interesie społecznym nie leży przeprowadzanie przewodów doktorskich przez jednostkę, której postępowanie "na wszystkich polach" nie odpowiada standardom przedmiotowej ustawy.
W ocenie NSA w składzie orzekającym, organ co prawda przekonująco przedstawił powody, dla których konieczne było zastosowanie wobec Wydziału środków prawnych związanych ze stwierdzonymi nieprawidłowościami w zakresie prowadzonych postępowań w przedmiocie nadania stopnia doktora. Kluczowe znaczenie ma jednak to, że wskazując na wady prac doktorskich oraz na niski poziom naukowy kontrolowanych prac, Centralna Komisja powinna była uzasadnić, dlaczego nie realizowałoby celu art. 9 ustawy o stopniach naukowych ograniczenie uprawnienia lub jego zawieszenie na czas określony. Prawdą jest, że w interesie społecznym leży oczekiwanie od osób posługujących się stopniem doktora określonego poziomu prezentowanych prac. Niemniej z art. 7 k.p.a. wynika konieczność ważenia interesu społecznego oraz interesu strony. Dla właściwego zastosowania art. 9 ustawy o stopniach naukowych, nie może być zatem uznane za wystarczające stwierdzenie istnienia interesu społecznego w cofnięciu uprawnienia do nadawania stopnia naukowego. W realiach rozpatrywanej sprawy realizacja art. 7 k.p.a. powinna przejawiać się w wyjaśnieniu przyczyn, dla których zastosowanie mniej drastycznej sankcji było niecelowe. Nie sposób bowiem z góry założyć, że negatywna ocena 4 z 5 skontrolowanych przez Centralną Komisję przewodów doktorskich jest równoznaczna z brakiem możliwości poprawy w przyszłości jakości prac naukowych, stanowiących podstawę nadania stopnia naukowego na Wydziale [...] Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. Podzielić należy te poglądy doktryny, które wskazują, że jakkolwiek "Centralna Komisja ma, w zakresie ust. 2, swobodę decyzyjną, w tym nie jest w pełni zobowiązana do zastosowania któregokolwiek ze wskazanych środków - z tym jednak że swobodę tę ogranicza ogólna zasada proporcjonalności, tj. w odniesieniu do omawianej materii konieczność wyboru takiego z dostępnych środków, który w świetle okoliczności sprawy będzie wystarczająco skuteczny, a jednocześnie najmniej dolegliwy dla danej jednostki" – tak H. Izdebski, J. M. Zieliński, Ustawa o stopniach naukowych i tytule naukowym. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2015, art. 9, pkt 3). Brak jakichkolwiek wyjaśnień w tym zakresie przesądził o naruszeniu przez organ art. 7, art. 80 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a.
Natomiast bezskuteczne były zarzuty naruszenia art. 8 i art. 77 k.p.a. Oba te przepisy dzielą się na dalsze jednostki redakcyjne. Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować (zob. wyrok NSA z 8 grudnia 2015 r., II OSK 909/14, LEX nr 1989272). W takim stanie rzeczy odnoszenie się do tych zarzutów przez NSA byłoby bezprzedmiotowe.
W konsekwencji niezasadny okazał się także zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 9 ust. 2 ustawy z 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych przez niewłaściwe jego zastosowanie. Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że stawiając zarzut niewłaściwego zastosowania prawa skarżący kasacyjnie powinien wskazać, na czym polegało niewłaściwe zastosowanie określonych przepisów prawa. Przesądzenie o bezzasadności zarzutów naruszenia przepisów postępowania oznacza, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował art. 9 ust. 2 ustawy o stopniach naukowych. Wadliwość zastosowania prawa materialnego stanowi błąd w walidacji, a więc niewłaściwe przyjęcie, że w ustalonych okolicznościach faktycznych znajduje zastosowanie norma prawna przyjęta za podstawę rozstrzygnięcia (wyrok NSA z 13 grudnia 2022 r., III OSK 6255/21, LEX nr 3446933).
Reasumując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzenie zaistnienia interesu społecznego w zastosowaniu najbardziej dolegliwej sankcji prawnej, tj. cofnięcia uprawnienia do nadawania stopnia naukowego, nie zwalnia Centralnej Komisji od obowiązku uzasadnienia wyboru tego środka prawnego. Jakkolwiek organ powinien dążyć do realizacji interesu ogółu, co ma miejsce przez zapewnienie właściwego poziomu postępowań w przedmiocie nadania stopnia doktora, to uznaniowy charakter rozstrzygnięcia wymaga rozważenia słusznego interesu strony i wyjaśnienia powodów, dla których organ nie zastosował innych niż cofnięcie uprawnień sankcji z art. 9 ust. 2 ustawy o stopniach naukowych. Podkreślić należy, że na Centralnej Komisji ciążą obowiązki związane z odpowiednim stosowaniem przepisów k.p.a. (art. 29 ust. 1 ustawy), co oznacza konieczność zachowania określonego standardu proceduralnego w postępowaniu w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do nadawania stopnia naukowego. W interesie ogółu nie leży bowiem definitywne pozbawienie szkoły wyższej możliwości nadawania stopnia naukowego w sytuacji, w której zastosowanie środka prawnego o mniejszej dolegliwości (ograniczenie albo zawieszenie uprawnienia) mogłoby doprowadzić do osiągnięcia założonego przez ustawodawcę celu. W sytuacji stwierdzonych uchybień formalnoprawnych zastosowanie przez Centralną Komisję art. 9 ust. 2 ww. ustawy było przedwczesne, co przesądza o braku podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej.
Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. ją oddalił.
Z braku przesłanek z art. 204 pkt 2 p.p.s.a. oddalono wniosek skarżącego Wydziału o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Wyjaśnić bowiem należy, że co prawda art. 204 i art. 205 § 2 - 4 w związku z art. 207 § 1 p.p.s.a. wraz z właściwymi przepisami odrębnymi, do których odsyła art. 205 § 2 i 3 tej ustawy, stanowią podstawę do zasądzenia zwrotu kosztów za wniesienie sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika odpowiedzi na skargę kasacyjną (patrz. uchwała NSA z 19 listopada 2012 r., II FPS 4/12) to jednak w terminie wskazanym w art. 179 p.p.s.a. nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną. Nie stanowi natomiast odpowiedzi na skargę kasacyjną w rozumieniu art. 179 p.p.s.a. pismo procesowe strony, wniesione po upływie terminu zakreślonego w tym przepisie (por. wyrok SN z 2 marca 2010 r., sygn. akt II PK 241/09, Lex nr 589976; wyrok NSA z 16 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 859/07, Lex nr 484868; H. Knysiak – Molczyk, Skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Warszawa 2010, str. 419).