III OSK 2027/21

III OSK 2027/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-03-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący/
Piotr Korzeniowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 1038/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-07-04
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie: sędzia NSA Piotr Korzeniowski (spr.) sędzia WSA del. Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lipca 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 1038/19 w sprawie ze skargi B. S. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 27 lutego 2019 r., nr DKGO-420.0-13-4/18/js w przedmiocie zobowiązania do zagospodarowania odpadu oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 4 lipca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji), sygn. akt IV SA/Wa 1038/19 po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 lipca 2019 r. sprawy ze skargi B.S. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: GIOŚ, organ) z 27 lutego 2019 r., nr DKGO-420.0-13-4/18/js w przedmiocie zobowiązania do zagospodarowania odpadu oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że w wyniku zgłoszenia celnego, dokonanego w dniu 17 grudnia 2017 r. o objęcie procedurą dopuszczenia do obrotu towaru w postaci uszkodzonego pojazdu marki: VOLVO S60, o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...], funkcjonariusze Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie - Oddziału Celnego I w P. ujawnili nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadu o kodzie 16 01 04* w postaci wymienionego pojazdu, którego odbiorcą jest B.S. , wysyłającym zaś I. INC, [...], USA.
Biorąc pod uwagę powyższe, Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie - Oddziału Celnego I w P., pismem z dnia 5 lutego 2018 r. zawiadomił Głównego Inspektora Ochrony Środowiska o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadu oraz przekazał całą zebraną w tej sprawie dokumentację.
GIOŚ, po przeanalizowaniu zebranej w toku postępowania dokumentacji oraz złożonych w sprawie wyjaśnień, wezwał B.S., zam. pod adresem: [...], do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczenia odpadu, poprzez zagospodarowanie odpadu o kodzie 16 01 04 * w postaci ww. uszkodzonego pojazdu marki: VOLVO S60, o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...], wysłanego z terytorium USA na terytorium Polski, przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów, posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie gospodarki odpadami, wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów, określając termin realizacji ww. działań na nie dłuższy niż 30 dni od daty doręczenia niniejszego postanowienia.
GIOŚ postanowieniem z 27 lutego 2019 r. nr DKGO-420.0-13-4/18/js utrzymał w mocy własne postanowienie z 15 listopada 2018 r., DKGO-420.0-13p/18/sd zobowiązujące B.S., zam. pod adresem: [...], do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczenia odpadu, poprzez zagospodarowanie odpadu o kodzie 16 01 04* w postaci uszkodzonego pojazdu marki: VOLVO S60, o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...], wysłanego z terytorium USA na terytorium Polski, przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów, posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie gospodarki odpadami, wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od daty doręczenia niniejszego postanowienia.
Skargę na postanowienie GIOŚ do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła B.S. , reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika.
W odpowiedzi na skargę GIOŚ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Sąd instancji oddalając skargę B.S. na postanowienie GIOŚ z 27 lutego 2019 r. nr DKGO-420.0-13-4/18/js wskazał, że oceniając sprawę co do jej istoty, w pełni podziela stanowisko organu odwoławczego wyrażone w uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia, które dostatecznie odzwierciedla rację decyzyjną.
W skardze kasacyjnej B.S. reprezentowana przez adw. J.M. zaskarżyła w całości wyrok Sądu I instancji.
Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
I. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a. w zw. z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096, ze zm. - dalej: k.p.a.), art. 77 § 1 i § 2 k.p.a., art, 80 k.p.a., art. 8 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. przez niezastosowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przewidzianych w ustawie środków w celu usunięcia naruszenia prawa i nieuchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowienia GIOŚ z 27 lutego 2019 r. wydanego w sprawie o sygn. akt DKGO-420.0-13- 4/18/js i poprzedzającego go postanowienia GIOŚ z 15 listopada 2018 r., znak DKGO-420.0-13p/18/sd, w sytuacji gdy powyższe postanowienia zostały wydane z rażącym naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, tj.:
a) art. 80 k.p.a. przez przeprowadzenie dowolnej i nielogicznej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz bezzasadne i sprzeczne ze zgromadzonym materiałem dowodowym uznanie, że:
- domniemanie, jakoby poprzedni posiadacz pojazdu marki Volvo nr VIN: [...] (dalej: pojazd) miał zamiar pozbycia się Pojazdu, należy uznać za uzasadnione oraz że w związku z tym Pojazd stanowił odpad w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. 2013, poz. 21 ze zm. - dalej: u.o.), podczas gdy materiały odnoszące się wprost do intencji zbywcy pojazdu, tj. oświadczenie I. Inc. z 26 listopada 2018 r. oraz przekazana przez skarżącą korespondencja e-mail dowodzą, że zamiarem zbywcy pojazdu było przekazanie pojazdu skarżącej (na zasadzie sprzedaży) z możliwością jego odbudowy i ponownego wykorzystania w sposób zgodny z jego dotychczasowym przeznaczeniem, a taka możliwość (odbudowy i ponownego wykorzystania) wynika z pozostałych materiałów dowodowych w postaci m.in. ogłoszenia - aukcji określającej warunki oferty, na których skarżąca nabyła pojazd oraz historii pojazdu (CARFAX Vehicle history report), która na stronie trzeciej zawiera wzmiankę, że dla pojazdu wystawiony został tytuł umożliwiający jego naprawę ("Rebuilt title issued");
- uszkodzenia stwierdzone w pojeździe nie mogą zostać zakwalifikowane jako uszkodzenia wymagające drobnych napraw, w sytuacji gdy pojazd nie spełnia żadnego z kryteriów pomocniczych określonych w pkt 2,8, Wytycznych Korespondentów nr 9 w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów z 8 lipca 2011 r, - dalej: "Wytyczne", albowiem pojazd nie stanowił zagrożenia dla bezpieczeństwa lub środowiska z powodu wycieków z jakichkolwiek układów, bowiem układy te były sprawne, a stwierdzone w pojeździć uszkodzenia dotyczące m. in. drzwi przednich i tylnych, błotnika przedniego i tylnego, nadkoli, deski rozdzielczej, szyby przedniej, airbag kierowcy oraz dachowego bocznego lewego i prawego, podsufitki, słupka przedniego oraz innych elementów nadwozia pojazdu są zgodnie z Wytycznymi uznawane właśnie za wymagające drobnych napraw;
- wartość pojazdu w kontekście kryterium z pkt 2.9. d) Wytycznych należy określać jako wartość pojazdu po wypadku (strona 25 uzasadnienia wyroku), co zdaniem Sądu uprawnia do przyjęcia, że wartość tę należy określać w oparciu o warunki oferty sprzedaży i w związku z tym wynosi ona rzekomo 950 USD, w sytuacji, gdy Wytyczne nie odnoszą się do wartości pojazdów w stanie uszkodzonym ("po wypadku"), ale do "obecnej wartości pojazdu", którą należy rozumieć jako aktualną wartość rynkową pojazdu w stanie nieuszkodzonym - tak stanowi przyjęta w prawie polskim zasada ustalania wartości szkody, w tym szkody całkowitej, tzn. wartość taką określa się poprzez zestawienie wartości pojazdu w stanie nieuszkodzonym z wartością kosztów naprawy, nie zaś jak de facto zrobił to Wojewódzki Sąd Administracyjny poprzez zestawienie wartości pojazdu w stanie uszkodzonym z wartością kosztów naprawy;
- wydany dla pojazdu dokument o nazwie "Total Loss Claim Settlement Report" - raport z likwidacji szkody całkowitej (dalej: raport) nie jest dokumentem uprawniającym posiadacza pojazdu do jego rejestracji na podstawie art. 72 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 1997, nr 98, poz. 602, ze zm. - dalej: Prawo o ruchu drogowym), podczas gdy raport stanowi dokument, o którym mowa w art. 72 ust. 2a Prawa o ruchu drogowym, a twierdzenia przeciwne wymagają od organu konsultacji z organem właściwym w sprawach rejestracji pojazdów,
a) art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz niezebranie całego materiału dowodowego niezbędnego do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, tj.:
- niezwrócenie się do właściwego organu o wyjaśnienie, czy wydany dla pojazdu Raport, jest dokumentem uprawniającym Skarżącą do rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. a w konsekwencji niezasadne przyjęcie, że na podstawie Raportu nie można było dokonać rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Organ powinien zwrócić się do organu właściwego w sprawie rejestracji pojazdów o ustalenie, czy Raport stanowi dokument uprawniający do rejestracji pojazdów w świetle art. 72 Prawa o ruchu drogowym, albowiem sam nie posiada uprawnień do oceny tej kwestii (wyrok NSA z 5 lutego 2015 r., sygn. akt: II OSK 1651/13), zaś wspomniane konsultacje z właściwym organem bez wątpienia potwierdziłyby, że możliwa jest rejestracja Pojazdu i inne pojazdy są rejestrowane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie ww. dokumentu,
- nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w przedmiocie ustalenia, rzeczywistego zamiaru poprzedniego posiadacza Pojazdu w zakresie przeznaczenia Pojazdu i bezpodstawne uznanie, że poprzedni posiadacz Pojazdu, tj. I. Inc z siedzibą w USA, pozbył się Pojazdu — podkreślić należy, że ewentualne dodatkowe działania w tym zakresie powinny zostać podjęte przez Organ (a ich potrzeba dostrzeżona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na etapie kontroli sądowo-administracyjnej) w sytuacji zakwestionowania wniosków płynących z materiału dowodowego w postaci: 1/ oświadczenia I. Inc. z 26 listopada 2018 r.; 2/ korespondencji e-mail przekazanej przez Skarżącą; 3/ ogłoszenia - aukcji określającej warunki oferty, na których Skarżąca nabyła Pojazd; 4/ historii Pojazdu (CARFAX Vehicle history report), która na stronie trzeciej zawiera wzmiankę, że dla pojazdu wystawiony został tytuł umożliwiający jego naprawę ("Rebuilt title issued"), albowiem dowody te wprost wskazują za zamiar zbywcy pojazdu w momencie jego sprzedaży na rzecz Skarżącej i możliwość odbudowy Pojazdu oraz jego ponownego wykorzystania w sposób zgodny z jego dotychczasowym przeznaczeniem;
c) art. 8 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art 107 § 3 k.p.a. przez bezpodstawne przyjęcie, że rozpatrywanym przypadku kluczowe znaczenie ma brak dokumentu umożliwiającego, nawet po ewentualnej naprawie, rejestracja przedmiotowego pojazdu na terenie Polski, podczas gdy w rzeczywistości na podstawie raportu pojazdy mogą być rejestrowane i są rejestrowane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wobec czego organ niezasadnie przypisał ww. raportowi kluczowe znaczenie dla niniejszej sprawy, podczas gdy dokument ten potwierdza tezę przeciwną do zaprezentowanej przez organ i uprawniał skarżącą do rejestracji pojazdu. Z tego względu organ naruszył zasady równego traktowania i nieodstępowania od ustalonej praktyki w analogicznych sprawach, a także niewłaściwie uzasadnił zaskarżone postanowienie,
d) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. przez niezastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia GIOŚ z 15 listopada 2018 r., znak: DKGO-420.0-13p/18/sd, podczas gdy organ winien był uchylić zaskarżone postanowienie w całości i umorzyć postępowanie w pierwszej instancji z uwagi na bezprzedmiotowość prowadzonego postępowania, bowiem pojazd nie stanowi odpadu w rozumieniu u.o. i brak jest tym samym podstaw do zobowiązania skarżącej do przekazania pojazdu przedsiębiorcy prowadzącemu stację demontażu pojazdów lub przedsiębiorcy prowadzącemu punkt zbierania pojazdów. Opisane powyżej naruszenia przepisów postępowania miały istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziły do utrzymania w obrocie prawnym dwóch nieprawidłowych postanowień opartych o błędne stwierdzenia, że Pojazd stanowił odpad w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.o., podczas gdy ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby poprzedni posiadacz Pojazdu pozbył się go lub aby nastąpiła zmiana przeznaczenia pojazdu, a dokument w postaci Raportu stanowi dokument uprawniający do rejestracji pojazdu na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z art. 72 ust. 2a Prawa o ruchu drogowym.
2. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. przez skierowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedmiotowej sprawy do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym i stwierdzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że przedmiotowa sprawa jest sprawą drobna i prostą, kwalifikującą się do rozstrzygnięcia w postępowaniu odformalizowanym i pozbawionym zbędnych komplikacji, podczas gdy przedmiot sprawy stanowi skomplikowane i wielowątkowe zagadnienie na styku prawa krajowego, unijnego i poza unijnego (amerykańskie prawo stanowe), które to prawo przewiduje nieprecyzyjną definicję pojęcia "odpad", wymagającą każdorazowo skonfrontowania z niezwykle trudnymi do ustalenia w postępowaniu administracyjnym (a tym bardziej sądowo-administracyjnym) okolicznościami sprzedaży i wolą stron transakcji, zaś analiza uzasadnienia wyroku wskazuje wprost, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane m.in. w oparciu o błędne rozumienie Wytycznych, w tym w szczególności kryterium ujętego w pkt 2.9. d) Wytycznych oraz w oparciu o błędne założenie, że raport nie stanowi dokumentu uprawniającego do rejestracji pojazdu w Polsce, w sytuacji gdy skarżąca posiada wiedzę o innych pojazdach, które zostały zarejestrowane i dopuszczone do ruchu na podstawie dokumentów analogicznych do raportu i uzupełniające stanowisko złożone na rozprawie w tym zakresie, jak również w przedmiocie zasad ustalania wartości szkody mogłyby być źródłem dodatkowych, istotnych informacji dla Sądu (tym bardziej, że obie strony złożyły wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie),
3. art. 151 p.p.s.a. przez nietrafne oddalenie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, w sytuacji gdy Pojazd nie stanowi "odpadu" art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o.
II. naruszenie prawa materialnego, tj.: 1. art. 145 § 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o., przez jego błędne zastosowanie i nietrafne uznanie, że pojazd stanowi odpad, a to z uwagi na rzekomo uzasadnione domniemanie, iż poprzedni posiadacz pojazdu dokonując jego sprzedaży na rzecz skarżącej miał zamiar pozbycia się pojazdu, podczas gdy możliwość odwoływania się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny (a wcześniej organ) do mechanizmu domniemania i Wytycznych uzależniona być powinna w pierwszej kolejności od oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym w szczególności oświadczenia woli zbywcy pojazdu z dnia 26 listopada 2018 r., treści oferty sprzedaży oraz historii pojazdu, czego Wojewódzki Sąd Administracyjny (i wcześniej Organ) zaniechał, a ponadto okoliczności wskazane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, jako stojące u podstaw ww. domniemania, tj. cena, po jakiej Pojazd został sprzedany na rzecz Skarżącej, charakter stwierdzonych w Pojeździe uszkodzeń oraz brak dokumentu własności zostały przez Wojewódzki Sąd Administracyjny (i wcześniej Organ) ustalone w sposób błędny lub też nadano im błędne znaczenie, albowiem:
a. Wojewódzki Sąd Administracyjny de facto nie dokonał porównania uszkodzeń stwierdzonych przez rzeczoznawcę L.K. w Pojeździe z kryteriami pomocniczymi opisanymi wskazanymi w pkt 2.8. Wytycznych Korespondentów nr 9 w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów z dnia 8 lipca 2011 r. - dalej jako: "Wytyczne". Tymczasem Pojazd nie spełnia żadnego z ww. kryteriów pomocniczych, wręcz przeciwnie Pojazd nie stanowił zagrożenia dla bezpieczeństwa lub środowiska z powodu wycieków z jakichkolwiek układów, bowiem układy te były sprawne, a stwierdzone w Pojeździe uszkodzenia dotyczące m. in. drzwi przednich i tylnych, błotnika przedniego i tylnego, nadkoli, deski rozdzielczej, szyby przedniej, airbag kierowcy oraz dachowego bocznego lewego i prawego, podsufitki, słupka przedniego oraz innych elementów nadwozia Pojazdu są zgodnie z Wytycznymi uznawane właśnie za wymagające drobnych napraw;
b. fakt, iż Pojazd został przez Skarżącą zakupiony za cenę 950 USD nie może być utożsamiany z wartością Pojazdu (w kontekście kryterium z pkt 2.9. d) Wytycznych, na które zdaje się powoływać Wojewódzki Sąd Administracyjny). Po pierwsze bowiem, rzeczywista wartość Pojazdu zgodnie z ofertą sprzedaży Pojazdu określona została na 16.914 USD, zaś zgodnie z opinią rzeczoznawcy L.K. na 58.600,- PLN i Wojewódzki Sąd Administracyjny (ani wcześniej Organ) nie dysponuje materiałem dowodowym, który pozwalałby kwestionować ww. wartości. Po drugie, koszty naprawy Pojazdu oszacowane zostały odpowiednio na 13.705 USD/ 35,927,- PLN, a w konsekwencji nie przekraczają one wartości tynkowej Pojazdu i w tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny (ani wcześniej Organ) również nie dysponuje materiałem dowodowym, który pozwalałby kwestionować ww. szacunki. Po trzecie, tok rozumowania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (a wcześniej Organu) jest sprzeczny z obowiązującymi w prawie polskim zasadami ustalania tzw. szkody całkowitej, zgodnie z którymi wartość taką określa się poprzez zestawienie wartości pojazdu w stanie nieuszkodzonym z wartością kosztów naprawy, nie zaś jak de facto zrobił to Wojewódzki Sąd Administracyjny poprzez zestawienie wartości pojazdu w stanie uszkodzonym z wartością kosztów naprawy;
c) pojazd został sprzedany skarżącej wraz z raportem, który wbrew twierdzeniom Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (i wcześniej organu) stanowi dokument uprawniający do rejestracji pojazdu na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z art. 72 ust. 2a Prawa o ruchu drogowym;
2. art. 145 § 1 lit.a, p.p.s.a. w zw. z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów w zw. z art. 24 ust. 3 lit. a i art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów w zw. z "art. 18 ustawy o recyklingu" przez ich niewłaściwe zastosowanie i zobowiązanie skarżącej do zagospodarowania odpadu w sytuacji, gdy pojazd nie stanowił odpadu w rozumieniu ustawy o odpadach i w konsekwencji art. 25 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów nie powinien znaleźć zastosowania w sprawie,
3. art. 145 § 1 lit. a, p.p.s.a. w zw. z art. 72 ust. 1 i ust. 2a Prawa o ruchu drogowym przez błędną wykładnię i uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny za organem, że na podstawie raportu skarżąca nie mogła zarejestrować pojazdu na terenie RP, podczas gdy raport stanowi "inny dokument stwierdzający rejestrację pojazdu wydany przez organ właściwy do rejestracji pojazdów w tym państwie" i na podstawie powyższego dokumentu istnieje możliwość rejestracji pojazdu na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, ponadto GIOŚ nie jest organem uprawnionym do oceny prawnej możliwości rejestracji pojazdu i tym samym nie jest władny do samodzielnego stwierdzenia, czy raport stanowi dokument mieszczący się w kategorii "innego dokumentu stwierdzającego rejestrację pojazdu, wydanego przez organ właściwy do rejestracji pojazdów w tym państwie" (wyrok NSA z 5 lutego 2015 r., sygn., II OSK 1651/13),
4. art. 145 § 1 lit. a, p.p.s.a. w zw. z § 2 pkt 16 oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska w zw. z załącznikiem do rozporządzenia w części odnoszącej się do odpadów o kategorii "16 01 04*", przez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że pojazd stanowi odpad określony kodem 16 01 04*, tj. "zażyte lub nie nadające się do użytkowania pojazdy", pomimo że pojazd nie spełnia wskazanej powyżej części opisowej kodu, ponieważ nie stanowi pojazdu zużytego lub nienadającego się do użytkowania, a jedynie wymagającego przeprowadzenia naprawy (co wynika ze znajdującej się w aktach sprawy oceny technicznej nr L/90/1/18 z 28 stycznia 2018 r.),
5. art. 145 § 1 lit. a, p.p.s.a. w zw. z art. 24 ust. 3 lit. a, rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów przez niewłaściwe zastosowanie i nałożenie na skarżącą nieproporcjonalnego obowiązku zagospodarowania odpadu przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów, tj. obowiązku unieszkodliwienia odpadu, a nie obowiązku poddania odpadu odzyskowi, które to rozwiązanie dopuszczalne jest (alternatywnie) na gruncie w. przepisu i jako mniej dotkliwe dla skarżącej oraz adekwatne do stopnia uszkodzenia pojazdu (możliwość naprawy pojazdu), powinno zostać zastosowane, biorąc pod uwagę okoliczność, że pojazd może być poddany odzyskowi bez jakiegokolwiek uszczerbku dla środowiska (pojazd nie stanowił zagrożenia dla środowiska w dacie wydania zaskarżonego postanowienia, w dacie wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyroku, ani w dacie jego sprowadzenia na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, wobec czego - w razie przyjęcia, że pojazd stanowi odpad — na skarżącą powinien zostać nałożony obowiązek adekwatny do zagrożenia, a "Stosując nakazy (...) powinien uwzględniać wynikający także konkretnego stanu faktycznego charakter stwierdzonego naruszenia. Zastosowana sankcja administracyjna powinna być adekwatna, współmierna do stopnia naruszenia prawa (...)" (stanowisko NSA w wyroku z 24 stycznia 2013r., sygn. I OSK 1827/11);
6. art. 145 § 1 lit. a, p.p.s.a. w zw. z art. 17 pkt 5 u.o. w zw. z art. 18 ust. 5 u.o. przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie wobec skarżącej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny za organem najbardziej ingerującego sposobu postępowania z odpadami, tj. unieszkodliwienia, podczas gdy art. 17 ww. ustawy określa hierarchię sposobów postępowania z odpadami, nakazując stosować wobec nich środki adekwatne i współmierne do rzeczywistych zagrożeń. Organ, uznając, że pojazd stanowi odpad, powinien nałożyć na skarżącą obowiązek mniej ingerujący w jej uprawnienia, tj. obowiązek przygotowania pojazdu do ponownego użycia (art. 17 pkt 2).
2) lub obowiązek odzysku pojazdu (art. 17 pkt 4), a nie obowiązek najdalej idący (unieszkodliwienie, art. 17 pkt 5), tym bardziej że w okolicznościach sprawy pojazd znajdował się w stanie nadającym się do naprawy (co wprost potwierdza wydana dla pojazdu opinia techniczna), a mając na względzie określoną w ww. przepisie hierarchię postępowania z odpadami, obowiązek najdalej idący, tj. unieszkodliwienie, może zostać zastosowany wyłącznie w sytuacji, gdy w danym stanie faktycznym wyłączona jest możliwość zastosowania środków mniej ingerujących, co wprost wynika z art. 18 ust. 5 u.o.
Mając na uwadze powyższe, wniesiono o: 1. na postawie art. 188 p.p.s.a., uchylenie w całości zaskarżonego wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny i w konsekwencji o rozstrzygnięcie skargi poprzez: a) uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 27 lutego 2019 r. w sprawie o sygn. akt DKGO-420.0-12-4/18/js, b) uchylenie poprzedzającego ww. postanowienie, GIOŚ z 15 listopada 2018 r., znak: DKGO-420.0-13p/18/sd, c) na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a., umorzenie postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego, d) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, 2. ewentualnie, na wypadek nieuwzględnienia wniosku zawartego w pkt 1 powyżej, na podstawie art 185 § 1 p.p.s.a., wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 3. na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a., wniesiono o przyznanie skarżącej od organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, 4. na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a., wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że na potrzeby uzasadnienia niniejszej skargi kasacyjnej tytułem wstępu wskazać należało, że aktualny pozostaje wywód skarżącej zawarty w uzasadnieniu skargi wywiedzionej w niniejszej sprawie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Argumenty przedstawione w skardze były w ocenie skarżącej wystarczające do prawidłowego rozpoznania sprawy, w szczególności w odniesieniu do zagadnień związanych z oceną zamiaru zbywcy pojazdu. W ślad za zarzutami podniesionymi w petitum niniejszej skargi kasacyjnej wskazać należało, że okolicznością z perspektywy organu i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego kluczową stała się cena, za którą pojazd został nabyty przez skarżącą. Cenie tej zarówno organ, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny nadały znaczenie nadrzędne w toku oceny materiału dowodowego i ustalaniu zamiaru podmiotu, który sprzedał pojazd na rzecz skarżącej. Zabieg swoistej wykładni oświadczeń woli przeprowadzony w takich warunkach stał się podstawą do rozważań nad uznanym ostatecznie przez organ i Wojewódzki Sąd Administracyjny za uzasadnione domniemaniem zamiaru pozbycia się pojazdu. Według autora skargi kasacyjnej, odnosząc się do ww. zagadnienia podkreślić w szczególności należy, że możliwość posługiwania się mechanizmem domniemań uzależniona jest w pierwszej kolejności od oceny dowodów, które traktują wprost o woli stron transakcji. Dowodami tego rodzaju w niniejszej sprawie są oświadczenie sprzedawcy z 26 listopada 2018 r., korespondencja e-mail prowadzona przez skarżącą, historia pojazdu, czy w końcu treść ogłoszenia - oferty sprzedaży pojazdu. Dowody te pozostały poza jakimkolwiek spektrum zainteresowania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (i wcześniej organu), który nie poddał ich ocenie, nie wyjaśnił jakie znaczenie winny one mieć w toku oceny zamiaru i w końcu jakie względy zadecydowały o tym, że zasadne w ocenie Sądu (a wcześniej organu) jest odmówienie im waloru wiarygodności oraz charakteru decydującego o woli sprzedającego. Tymczasem przedmiotowe materiały (wespół z oświadczeniami skarżącej) dowodzą wprost, że zamiarem zbywcy pojazdu było przekazanie pojazdu skarżącej (na zasadzie sprzedaży) z możliwością jego odbudowy i ponownego wykorzystania w sposób zgodny z jego dotychczasowym przeznaczeniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny (i wcześniej organ) pominął ww. okoliczności, przechodząc od razu do procesu wnioskowania w oparciu o pozostałe, błędnie ustalone okoliczności bądź też okoliczności ustalone w sposób prawidłowy, ale którym nadano nieprawidłowe znaczenie.
Wskazywana przez skarżącą nieprawidłowość zaskarżonego orzeczenia zasadza się w błędnym w ocenie skarżącej rozumieniu Wytycznych, a w szczególności pkt 2.9. d) Wytycznych, który traktuje o wartości pojazdu. Odnosząc się do tego właśnie dokumentu pomocniczego Wojewódzki Sąd Administracyjny na stronie 25 uzasadnienia wyroku wskazuje, jakoby wartość pojazdu brana pod uwagę przy kalkulacji opłacalności jego naprawy ustalana miała być w oparciu o wartość pojazdu po wypadku (wartość pozostałości). Ten tok rozumowania jest tymczasem sprzeczny z treścią ww. Wytycznych, które nie odnoszą się do wartości pozostałości, a do "obecnej wartości pojazdu", którą rozumieć należy, jako wartość pojazdu w dacie zdarzenia, ale w stanie nieuszkodzonym. Taka wykładnia postanowień Wytycznych jest właściwa przez wzgląd na obowiązującą w prawie polskim zasadę ustalania wartości szkody, która polega na zestawieniu wartości pojazdu w stanie nieuszkodzonym (z daty zdarzenia) z wartością kosztów naprawy. Dopiero w sytuacji, gdy wynik tego zestawienia prowadzi do wniosku, że koszty naprawy przekraczają ww. wartość pojazdu szkoda kwalifikowana jest jako tzw. szkoda całkowita, tzn. że naprawa pojazdu jest nieopłacalna. W tym także momencie znaczenia nabiera wartość pojazdu w stanie nieuszkodzonym, albowiem w procesie ustalania wysokości odszkodowania traktowana jest ona jako wartość tzw. pozostałości i odliczana jest od wartości pojazdu w stanie nieuszkodzonym (wartość wynikająca z takiego równania stanowi kwotę odszkodowania wypłacanego w pieniądzu).
Okoliczności powyższe doprowadziły w ocenie Skarżącej do nietrafnego przyznania cenie, po której pojazd został nabyty przez Skarżącą znaczenia kluczowego, przy jednoczesnym całkowitym pominięciu pozostałych okoliczności wynikających wprost ze zgromadzonego materiału dowodowego. Wskazać tymczasem należy, że rzeczywista wartość Pojazdu zgodnie z ofertą sprzedaży pojazdu określona została na 16 914 USD, zaś zgodnie z opinią rzeczoznawcy L.K. na 58 600,- PLN i Wojewódzki Sąd Administracyjny (ani wcześniej organ) nie dysponuje materiałem dowodowym, który pozwalałby kwestionować ww. wartości. Po drugie, koszty naprawy pojazdu oszacowane zostały odpowiednio na 13 705 USD/ 35 927,- PLN, a w konsekwencji nie przekraczają one wartości rynkowej Pojazdu i w tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny (ani wcześniej organ) również nie dysponuje materiałem dowodowym, który pozwalałby kwestionować ww. szacunki. Konsekwencją powyższego jest fakt, że pojazd nie spełnia kryterium pomocniczego, o którym mowa w pkt 2.9. d) Wytycznych, a tym samym tym bardziej nie powinien być kwalifikowany jako odpad.
Według autora skargi kasacyjnej, podkreślić w końcu należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny (i wcześniej Organ) dokonał błędnej wykładni art. 72 ust. 1 i ust. 2a Prawa drogowego, poprzez nieprawidłowe przyjęcie i nietrafne uznanie za rozstrzygające dla niniejszej sprawy, że Raport z likwidacji szkody całkowitej nie stanowi dokumentu uprawniającego Skarżącą do rejestracji Pojazdu na terytorium RP. Wbrew ww. stanowisku, ust. 2a powołanego przepisu dopuszcza rejestrację na podstawie "innego dokumentu stwierdzającego rejestrację pojazdu, wydanego przez właściwy do rejestracji pojazdów w tym państwie i dokumentem tym jest ww. Raport, sporządzony przez właściwy ds. rejestracji pojazdów organ amerykański i stanowiący dowód rejestracji Pojazdu na terenie USA. Zaznaczyć przy tym należy, że twierdzenie Skarżącej w tym zakresie zasadza się nie tylko na wykładni postanowień Prawa drogowego, ale także na wiedzy praktycznej, albowiem skarżąca przeprowadzała w przeszłości rejestrację pojazdów w oparciu dokumenty o treści i charakterze analogicznym do raportu. Okoliczność ta ma przy tym znaczenie wtórne wobec sygnalizowanego przez skarżącą obowiązku należytego zweryfikowania we właściwych organach możliwości rejestracji w oparciu o Raport.
Niezależnie od powyższego, nawet w przypadku uznania Pojazdu za odpad (czemu Skarżąca zaprzecza), Wojewódzki Sąd Administracyjny/organ powinien wziąć pod uwagę rzeczywiste zagrożenie Pojazdu dla środowiska. Fakt możliwości naprawy pojazdu powoduje, że nie powinien zostać wobec niego zastosowany najbardziej ingerujący środek prawny w postaci utylizacji. Organ był pod tym względem związany art. 17 ustawy, ustanawiającym hierarchię postępowania z odpadami.
W piśmie z 24 stycznia 2023 r. pełnomocnik Skarżącej kasacyjnie podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentu odpisu tytułu własności "Salvage Certificate of a vehicle" wystawionego dla pojazdu przez władze stanu Illinois, USA wraz z tłumaczeniem przysięgłym. Zdaniem Skarżącej, wystawiony dla firmy I. Inc. tytuł własności pojazdu, zgodnie z którym "Zabrania się korzystania lub rejestracji samochodu powypadkowego nienadającego się do rejestracji do czasu naprawy lub rekonstrukcji pojazdu, oraz dopełnienia procesu dla pojazdów powypadkowych (...)", potwierdza, że pojazd mógł i został sprzedany w celu jego naprawienia i dalszego użytkowania w sposób zgodny z pierwotnym przeznaczeniem, a tym samym nie stanowi on odpadu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że w tej sprawie pomimo wniosku skarżącej kasacyjnie o rozpoznanie sprawy na rozprawie, sprawa została skierowania do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny uznał rozpoznanie sprawy za konieczne, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm. – dalej: ustawa COVID-19).
Skarga kasacyjna nie jest zasadna, wszystkie podniesione w niej zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie.
W świetle art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
W przypadku podniesienia jednocześnie zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego należy w pierwszej kolejności rozpatrzyć te ostatnie, ponieważ pozwoli to następnie ocenić właściwe zastosowanie lub wykładnię powołanych przepisów prawa materialnego w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy.
Uwzględniając istotę sporu prawnego w rozpatrywanej sprawy, komplementarny charakter zarzutów kasacyjnych uzasadnia, aby rozpatrzeć je łącznie. W skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego. Podkreślenia przy tym wymaga, że argumentacja zawarta w uzasadnieniu skargi kasacyjnej została przedstawiona w taki sposób, że zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego ściśle powiązano (uzasadniano) z naruszeniem przepisów postępowania i odwrotnie - potencjalne błędy proceduralne skutkowały w ocenie autora skargi kasacyjnej uchybieniami materialnoprawnymi i w związku z tym istnieje konieczność łącznego ich rozpoznania.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty przedstawione w pkt I petitum skargi kasacyjnej.
Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 135 w zw. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a. w zw. z 7, 77 § 1 1 i § 2 , art. 80, art. 8 § 1 i § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 poz. 2096 ze zm., dalej: k.p.a.).
Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a. Przepis art. 135 p.p.s.a. ma zastosowanie w razie uwzględnienia skargi, tj. w przypadku stwierdzenia przez sąd niezgodności z prawem zaskarżonego aktu. Z treści art. 135 p.p.s.a. wynika, że warunkiem zastosowania trybu określonego w tym przepisie jest niezbędność takiego rozstrzygnięcia do końcowego załatwienia sprawy. Spełnienie przesłanki "niezbędności" następuje jedynie wtedy, gdy bez zastosowania trybu określonego w komentowanym przepisie załatwienie sprawy byłoby "niemożliwe lub co najmniej utrudnione" (Z. Kmieciak, Głębokość orzekania w sprawach objętych kognicją sądów administracyjnych, PiP 2007, z. 4, s. 39). Zatem przesłanką zastosowania unormowania zawartego w art. 135 p.p.s.a. jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności, ale także w aktach lub czynnościach je poprzedzających, jeżeli tylko były one podjęte w granicach danej sprawy. Przepis ten dotyczy jedynie orzeczeń uwzględniających skargę oraz nie dotyczy uprawnień procesowych stron, lecz odnosząc się do fazy orzekania przez sąd administracyjny, kształtuje kompetencje tego sądu w przypadku uwzględnienia skargi (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 2852/14). W przedmiotowej sprawie sąd wojewódzki nie stosował art. 135 p.p.s.a., ponieważ zasadnie oddalił skargę, dlatego przepis ten nie może stanowić zarzutu naruszenia prawa. Sąd I instancji nie miał podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a. Z tego powodu Sąd ten nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a.
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, w myśl ogólnych zasad postępowania administracyjnego, GIOŚ prowadząc niniejsze postępowanie, którego przedmiotem było zobowiązanie skarżącej do zagospodarowania odpadu stał na straży praworządności i podejmował kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony - art. 7 k.p.a. GIOŚ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy - art. 77 § 1 k.p.a. - i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego prawidłowo ocenił, że zostało udowodnione - art. 80 k.p.a., że wystąpiły przesłanki do zobowiązania skarżącej do zagospodarowania odpadu o kodzie 16 01 04* w postaci uszkodzonego pojazdu marki VOLVO S60 o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...]. Rozpatrzenie przez GIOŚ całego materiału dowodowego było zgodne z zasadą swobodnej oceny dowodów i było dokonane zgodnie z normami prawa procesowego powołanymi w skardze kasacyjnej oraz z zachowaniem reguł tej oceny. Ocena, że uszkodzony pojazd marki VOLVO S60 o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...] jest odpadem oparta została na materiale dowodowym zebranym przez GIOŚ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, GIOŚ dokonał wszechstronnej oceny całokształtu materiału dowodowego związanego z uznaniem przedmiotowego pojazdu za odpad. Konsekwencją tej kwalifikacji uszkodzonego pojazdu marki VOLVO S60 wysłanego z terytorium USA na terytorium Polski było zobowiązanie skarżącej, jako odbiorcy ww. pojazdu i osoby odpowiedzialnej za jego nielegalne międzynarodowe przemieszczenie, do zagospodarowania odpadu.
GIOŚ dokonał prawidłowej oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia GIOŚ przedstawił rozumowanie, w wyniku którego ustalił, że przedmiotowy pojazd w dacie jego nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia przez skarżącą z terytorium USA na terytorium Polski stanowił odpad, co zgodne jest z zasadami logiki.
GIOŚ realizując zasadę prawdy obiektywnej, zawartą w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Powyższe jednak nie sprawia, że strona jest zwolniona od obowiązku współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych sprawy, gdyż zobowiązana jest ona przedstawić w sprawie wszystkie informacje niezbędne do ustalenia jej stanu faktycznego, wskazać dowody mające, jej zdaniem, znaczenie w sprawie i udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu (por. wyroki NSA: z 27 czerwca 2019 r. I OSK 2168/17, z 18 grudnia 2018 r. I OSK 256/17, z dnia 27 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 1560/10). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że w przedmiotowym postępowaniu nie można zarzucić organowi braku współdziałania ze stroną skarżącą w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy. Nie sposób również, jak chciałaby tego skarżąca kasacyjnie, przypisać organowi administracji brak odniesienia się do przedłożonych przez skarżącą dowodów w toku postępowania. Organ bowiem dokonał wnikliwej oceny zgromadzonego materiału odnosząc się szczegółowo i uzasadniając jaką wartość przypisał poszczególnym dowodom oraz z jakiego powodu uznał, że uszkodzony pojazd marki VOLVO S60 o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...] w dacie jego nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia był odpadem.
Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W niniejszej sprawie uzasadnienie faktyczne zaskarżonego postanowienia GIOŚ spełnia wymagania wskazane w art. 107 § 3 k.p.a.
Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Skarżąca kasacyjnie nie zakwestionowała skutecznie zasadności zastosowania przez GIOŚ art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Do wydania przez GIOŚ postanowienia z 27 lutego 2019 r., nr DKGO-420.0-13-4/18/js nie doszło z naruszeniem wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego lub procesowego. GIOŚ po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej na postanowienie GIOŚ z 15 listopada 2018 r. wydał postanowienie o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia, ponieważ zasadnie stwierdził, że postanowienie GIOŚ z 15 listopada 2018 r. jest prawidłowe.
Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 144 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w tym składzie podziela pogląd, według którego "W postępowaniu zażaleniowym w myśl art. 144 k.p.a. w sprawach nieuregulowanych do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Zagadnieniem nieuregulowanym w rozdziale 11 "Zażalenia" Działu II k.p.a. jest kwestia rozstrzygnięć podejmowanych przez organ wyższego stopnia właściwy do rozpoznania wniesionego zażalenia. Innymi słowy, rozstrzygnięcie organu II instancji w sprawie z zażalenia na postanowienie, opiera się na odpowiednim stosowaniu przepisów art. 138 k.p.a. zawierającego zamknięty katalog rozstrzygnięć organu odwoławczego". (zob. wyrok NSA z 14 lipca 2020 r., II OSK 670/20, LEX nr 3071669).
Nie jest zasadny zarzut przedstawiony w pkt I. ppkt 2 petitum skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 120 p.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku prawidłowo wyjaśnił, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skargą objęty został akt administracyjny wydany w formie postanowienia. Przepis art. 119 pkt 3 p.p.s.a. pozwalał Sądowi I instancji rozpoznać niniejszą sprawę w trybie uproszczonym, ponieważ przedmiotem skargi było postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Nie ulega wątpliwości, że zaskarżone postanowienie GIOŚ jest rozstrzygnięciem, o którym mowa w powyższym przepisie. Skierowanie przedmiotowej sprawy do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym i oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. nie stanowiło zatem naruszenia prawa.
Nie jest zasadny zarzut przedstawiony w pkt I. ppkt 3 petitum skargi kasacyjnej. Przepis art. 151 p.p.s.a. reguluje podstawę prawną wyroku w przypadku nieuwzględnienia skargi, wskazując na obowiązek jej oddalenia w takim przypadku. Nie stanowi on również samoistnej podstawy kasacyjnej, bo prawidłowa konstrukcja zarzutu naruszenia przepisów prawa procesowego wymaga powiązania go z tezą o naruszeniu przepisów regulujących postępowanie przed organami administracji i wykazania, że Sąd I instancji oddalając skargę, tych uchybień nie dostrzegł.
Wobec niepodważenia w skardze kasacyjnej ustaleń przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku, przejść należy do oceny zasadności kwestionowanej przez skarżącą kasacyjnie zasadności zastosowania wskazanych przepisów prawa materialnego. Uchybień tego rodzaju stanowisku Sądu I instancji skutecznie zarzucić nie można, bo nie doszło do naruszenia prawa materialnego przez błędne zastosowanie i nietrafne uznanie, że przedmiotowy pojazd stanowi odpad. Ma rację Sąd I instancji, że analiza całokształtu dokumentacji zgromadzonej w sprawie wskazuje, że pojazd, którego dotyczy postępowanie stanowi odpad w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jedn. z 2018, poz. 992, dalej: u.o.). W świetle powyższej definicji o kwalifikacji danego przedmiotu jako odpadu rozstrzyga przesłanka pozbycia się, stanowiąca działanie faktyczne, zamierzone lub nakazane. Przesłankę tę można ocenić wyłącznie na podstawie zachowania posiadacza przedmiotu, z uwzględnieniem okoliczności obiektywnych umożliwiających odtworzenie zamiaru, jaki mu przyświecał w stosunku do tego przedmiotu. Sąd I instancji dokonał kwalifikacji prawnej przedmiotowego pojazdu jako odpadu na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. Sąd I instancji powołał się na Wytyczne Korespondentów Nr 9 w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów, które według Sądu I instancji przedstawiają, w jaki sposób w rozumieniu wspólnym wszystkich państw członkowskich powinno być interpretowane rozporządzenie (WE) Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów. Sąd I instancji słusznie zaznaczył, że nie są one prawnie wiążące.
Do przedmiotowego pojazdu skarżąca przedłożyła fakturę zakupu pojazdu Nr 2822, z 14 września 2017 r. oraz dokument "TOTAL LOSS CLAIM SETTLEMENT REPORT" - Raport z likwidacji szkody całkowitej (zgodnie z tłumaczeniem przysięgłym), wystawiony dla przedmiotowego pojazdu przez Departament Komunikacji Stanu W. w USA. Zgodnie z ww. dokumentem właścicielem ww. pojazdu, był Pan B.H., [...], USA. Z pisma firmy L. s.c. z 12 grudnia 2017 r. skierowanym do Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie - Delegatura USC w P., wynika, że przedmiotowy pojazd, jako uszkodzony, został przejęty przez firmę ubezpieczeniową I. w USA, a następnie sprzedany jako pojazd powypadkowy firmie I. Inc, [...] USA, za kwotę 950 USD (w tym 100 USD stanowiła prowizja sprzedającego). Zgodnie ze średnim kursem MBP z dnia 14 lipca 2017 r., tj. dnia zakupu ww. pojazdu, powyższa kwota odpowiada kwocie ok. 3 000 – 3 350 PLN. Następnie firma I. Inc. w USA sprzedała ww. uszkodzony pojazd skarżącej, tj. B. S., na podstawie ww. faktury Nr 2822, z 14 września 2017 r.
Wskazać należy, że rzeczoznawca samochodowy Pan L. K. (RS [...]) w ocenie technicznej Nr L/90/1/18 z 28 stycznia 2018 r., oszacował wartość ww. pojazdu w stanie uszkodzonym na kwotę 22 700 PLN (metodą kosztów napraw) oraz na 23 200 PLN (metodą stopnia uszkodzeń pojazdu). Załączone do materiału dowodowego wydruki ze strony internetowej www.copart.com zawierające oferty aukcji samochodów uszkodzonych z terenu USA, gdzie szacunkowe ceny detaliczne za pojazdy tej samej marki i modelu, tj. VOLVO S60 z 2012 r. kształtują się w granicach 9 000-12 000 USD, jednoznacznie wskazują, że w rozpatrywanym przypadku ostatni właściciel przedmiotowego pojazdu sprzedał go na rzecz strony znacznie poniżej jego rzeczywistej wartości. Można zatem stwierdzić, że poprzedni właściciele ww. pojazdu, nie dokonywali niezbędnych, napraw pojazdu i w takim stanie ww. pojazd został sprzedany skarżącej.
Z materiału dowodowego przedmiotowej sprawy wynika jednocześnie, że jedynym dokumentem pojazdu, jakim dysponowała Strona w toku postępowania administracyjnego (oprócz faktury zakupu pojazdu), jest wskazany wyżej dokument "TOTAL LOSS CLAIM SETTLEMENT REPORT", tj. Raport z Likwidacji Szkody Całkowitej ww. pojazdu, wystawiony przez Departament Komunikacji Stanu W. w USA. Zgodnie z treścią art. 72 ust. 2a ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 1990), w przypadku pojazdu sprowadzanego z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim zamiast dowodu rejestracyjnego, o którym mowa w ust. 1 pkt 5, dopuszcza się przedstawienie innego dokumentu stwierdzającego rejestrację pojazdu, wydanego przez organ właściwy do rejestracji pojazdów w tym państwie. Podstawowym dokumentem uprawniającym jego właściciela do zarejestrowania pojazdu na terytorium Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej, jest Tytuł Własności Pojazdu.
W toku postępowania GIOŚ prawidłowo ustalił oraz wyjaśnił, że Raport z Likwidacji Szkody Całkowitej stosowany jest w przypadku pojazdów uszkodzonych, zgodnie z obowiązującymi w tym stanie przepisami komunikacyjnymi i uprawnia do sprzedaży uszkodzonego pojazdu lub jego naprawy na terenie USA. Dopiero po naprawie pojazdu uprawnia do uzyskania na terenie USA, dla tego pojazdu, tytułu własności pojazdu odbudowanego, na podstawie którego możliwa jest jego rejestracja. Oznacza to, że aby przedmiotowy pojazd mógł być wykorzystany zgodnie ze swoim pierwotnym przeznaczeniem, wymagane było uzyskanie dla niego Tytułu Własności Pojazdu zrekonstruowanego (odbudowanego) jeszcze na terytorium USA. Z akt sprawy wynika, że stanowisko Departamentu Komunikacji Stanu W. w USA, jest tożsame ze stanowiskiem GIOŚ wskazanym w treści zaskarżonego postanowienia w którym organ wskazał, iż w przypadku naprawy ww. pojazdu na terytorium USA, zastosowania się do procedur i przepisów wynikających z prawa danego stanu, właściwy organ ww. stanu w USA mógłby wydać dla ww. pojazdu tytuł własności, np. Tytuł Własności Pojazdu zrekonstruowanego, odbudowanego, na podstawie którego taki pojazd mógłby być ponownie zarejestrowany. Skarżąca przemieszczając ww. pojazd poza granice terytorium USA (jedynie z Raportem z Likwidacji Szkody Całkowitej), spowodowała, że tymczasowa przeszkoda prawna, stanowiąca o niemożności zarejestrowania spornego pojazdu, stała się trwałą przeszkodą prawną. GIOŚ w toku postępowania jednoznacznie wykazał, że poprzedni posiadacz pojazdu dokonując jego sprzedaży na rzecz skarżącej miał zamiar pozbycia się przedmiotowego pojazdu.
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek strony skarżącej o przeprowadzenie na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. dowodu uzupełniającego z dokumentów złożonych przy piśmie z 24 stycznia 2023 r., albowiem pozostają one bez wpływu na ocenę legalności zaskarżonego aktu administracyjnego. Złożony dokument wystawiony został w dniu 18 sierpnia 2020 r., a jako datę zakupu pojazdu wskazano 17 sierpnia 2020 r., co jest sprzeczne z ustaleniami faktycznymi w sprawie. Dowód ten, jako powstały po wydaniu zaskarżonego postanowienia z 27 lutego 2019 r., nie miał istotnego znaczenia w sprawie ze skargi na to postanowienie. Sądy administracyjne kontrolują bowiem działalność administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492). Oznacza to, że sądy administracyjne uwzględniają stan prawny i faktyczny istniejący w chwili podjęcia zaskarżonego przed sądem administracyjnym aktu. Odnosi się to również do dowodów, które powstały po wydaniu zaskarżonego postanowienia. Na marginesie jedynie należy zauważyć, że w orzecznictwie wskazuje się, iż dokument "Certificate of Salvage for a Vehicle", wydany w stanie I. dla spornego pojazdu, stanowi sam w sobie dowód braku możliwości dalszego użytkowania tego pojazdu, z uwagi na brak możliwości ponownej rejestracji ww. pojazdu na podstawie wymienionego dokumentu (por. wyrok NSA z 29 stycznia 2019 r. II OSK 506/17).
Nie jest zasadny zarzut przedstawiony w pkt II. ppkt 2 petitum skargi kasacyjnej. GIOŚ prawidłowo zastosował: art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 poz. 296 ze zm., dalej: u.m.p.o.) w zw. z art. 24 ust. 3 lit.a i art. 2 pkt 35 lit.a rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz.U. UE. L. z 2006 r. Nr 190, str. 1 ze zm. dalej: rozporządzenia Nr 1013/2006). Sformułowanie zarzutu dotyczącego naruszenia "art. 18 Ustawy o recyklingu" nie spełnia wymagań wynikający z treści art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z akt sprawy wynika, że kupującym przedmiotowy pojazd na terytorium USA była skarżąca, tj. B.S. , która nabyła ww. pojazd od podmiotu I. Inc w USA na podstawie faktury Nr 2822, z 14 września 2017 r. a następnie sprowadziła ww. pojazd z terytorium USA na terytorium Polski.
Z uwagi na to, że przedmiotowy pojazd jest odpadem i został sprowadzony, bez dokonania zgłoszenia i uzyskania zgody, skarżąca jest odpowiedzialna za nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadu w postaci ww. pojazdu. GIOŚ wydając więc zaskarżone postanowienie, prawidłowo oparł swoje rozstrzygnięcie na przepisach art. 25 ust. 1 pkt 2 u.m.p.o. Przedmiotowy pojazd z uwagi na brak dokumentu umożliwiającego jego rejestrację, zarówno w dacie przemieszczenia nie mógł być wykorzystany zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem na terytorium USA, jak również nie może być wykorzystany zgodnie ze swoim pierwotnym przeznaczeniem na terytorium Polski. Ewentualna naprawa pojazdu i uzyskanie przez pojazd pozytywnego wyniku badania technicznego, nie eliminuje w żaden sposób braku możliwości rejestracji tego pojazdu, a tym samym możliwości jego dalszego wykorzystania zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem. Prawidłowo ww. pojazd został uznany za odpad w postaci pojazdu wycofanego z eksploatacji. Zgodnie z art. 18 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 578 ze zm. dalej: u.r.p.w.e.), właściciel pojazdu wycofanego z eksploatacji przekazuje go wyłącznie do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów, a jedyną formą odzysku odpadu z pojazdu, który został nielegalnie przemieszczony jest jego przekazanie do stacji demontażu i demontaż polegający na pozyskaniu z niego części zamiennych. Nie ma prawnej możliwości, aby odzysk odpadu z pojazdu przemieszczonego w ramach międzynarodowego przemieszczania polegał na jego naprawie i ponownym wprowadzeniem do obrotu. Tym samym w rozpatrywanym przypadku ww. pojazd powinien zostać poddany procesowi odzysku w uprawnionej stacji demontażu. GIOŚ słusznie zobowiązał stronę do zagospodarowania sprowadzonego nielegalnie odpadu.
Nie jest zasadny zarzut przedstawiony w pkt II.3 petitum skargi kasacyjnej. Sądowi I instancji nie można zarzucić dokonania błędnej wykładni art. 72 ust. 1 i ust. 2a ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Skarżąca nie przedstawiła żadnego z dokumentów wskazanych w art. 72 ust. 2a ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Skarżąca w toku postępowania prowadzonego przez GIOŚ dysponowała natomiast dokumentem "TOTAL LOSS CLAIM SETTLEMENT REPORT", który nie jest dokumentem, o którym mowa w ww. art. 72 ust. 2a ustawy - Prawo o ruchu drogowym, a stanowi on jedynie raport potwierdzający fakt rozliczenia przez towarzystwo ubezpieczeniowe szkody całkowitej pojazdu, czy potwierdzenie czynności zgłoszenia tego pojazdu jako uszkodzonego, co wprost wynika z treści tego dokumentu. Powyższe znajduje również potwierdzenie w przesłanej przez Skarżącą korespondencji przeprowadzonej z Departamentem Komunikacji Stanu W. w USA, organu, który wystawił dla spornego pojazdu dokument "TOTAL LOSS CLAIM SETTLEMENT REPORT".
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut przedstawiony w pkt II.4 petitum skargi kasacyjnej. Zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Środowiska z 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2014 r., poz. 1923), pojazdy stanowiące odpady klasyfikuje się pod kodem 16 01 04* - "zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy" (odpady niebezpieczne) lub pod kodem 16 01 06 - "zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy niezawierające cieczy i innych niebezpiecznych elementów" (odpady inne niż niebezpieczne). W aktach sprawy znajduje się dokumentacja fotograficzna oraz ocena techniczna Nr L/90/1/18 z 28 stycznia 2018 r., z której wynika, że pojazd marki: VOLVO S60, o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...] posiadał silnik, płyny eksploatacyjne oraz inne niebezpieczne elementy, nadające mu właściwości odpadu niebezpiecznego, zatem ww. pojazd należało zakwalifikować do odpadów o kodzie 16 01 04* (odpadów niebezpiecznych).
Nie jest zasadny zarzut przedstawiony w pkt II. ppkt 5 petitum skargi kasacyjnej. Zgodnie z art., 24 ust. 3 lit. a rozporządzenia nr 1013/2006, jeżeli odpowiedzialność za nielegalne przemieszczanie ponosi odbiorca, właściwy organ miejsca przeznaczenia zapewnia, że przedmiotowe odpady zostaną poddane odzyskowi lub unieszkodliwianiu w sposób racjonalny ekologicznie: a) przez odbiorcę. GIOŚ prawidłowo zastosował ten przepis, ponieważ zasadnie ustalił, że skarżąca ponosi odpowiedzialność za nielegalne przemieszczanie przedmiotowego pojazdu.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut przedstawiony w pkt II. ppkt 6 petitum skargi kasacyjnej. Zobowiązanie skarżącej do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006 przez zagospodarowanie odpadu o kodzie 16 01 04 * w postaci uszkodzonego pojazdu marki: VOLVO S60, o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...], wysłanego z terytorium USA na terytorium Polski, przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów, posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie gospodarki odpadami, wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów, było konsekwencją ustalenia przez GIOŚ, że skarżąca ponosi odpowiedzialność za nielegalne przemieszczanie przedmiotowego pojazdu. Zgodnie z art. 18 u.r.p.w.e, właściciel pojazdu wycofanego z eksploatacji przekazuje go wyłącznie do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów. W myśl art. 3 pkt 6 u.r.p.w.e., przez pojazd wycofany z eksploatacji - rozumie się przez to pojazd stanowiący odpad w rozumieniu przepisów o odpadach. GIOŚ ustalił, że skarżąca jest właścicielką uszkodzonego pojazdu marki: VOLVO S60, o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...], który prawidłowo został zakwalifikowany jako odpad. Ustawodawca w art.18 u.r.p.w.e. uregulował nakazany sposób postępowania właściciela pojazdu wycofanego z eksploatacji. Zobowiązanie skarżącej do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006 nie narusza treści art. 17 pkt 5 u.o. w zw. z art. 18 ust. 5 u.o., ponieważ ustawodawca wyraźnie określił w art. 18 u.r.p.w.e. sposób postępowania z pojazdami wycofanymi z eksploatacji. Dodatkowo wskazać należy, że w myśl art. 21 ust. 1 u.r.p.w.e., przedsiębiorca prowadzący stację demontażu powinien zapewniać bezpieczne dla środowiska i zdrowia ludzi przetwarzanie pojazdów wycofanych z eksploatacji i powstających z nich odpadów.
Mając powyższe na uwadze, wobec niewykazania zasadności zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.