III OSK 2025/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, uznając za zasadne postanowienie Ministra o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z uwagi na tożsamość sprawy rozstrzygniętej wcześniej decyzją ostateczną.
Skarżąca M. K. wniosła o stwierdzenie nieważności orzeczeń o stopniu niepełnosprawności z 2008 i 2011 roku. Po serii postępowań i uchyleniu przez WSA postanowień o odmowie wznowienia, organy administracji ostatecznie odmówiły wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności, wskazując na tożsamość sprawy z już rozstrzygniętą decyzją Ministra z 2018 roku. WSA w Warszawie oddalił skargę na tę odmowę. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA i organów, że ponowne wszczęcie postępowania w sprawie już rozstrzygniętej decyzją ostateczną jest niedopuszczalne na podstawie art. 61a k.p.a.
Sprawa dotyczyła wniosku M. K. o stwierdzenie nieważności orzeczeń o stopniu niepełnosprawności wydanych w 2008 i 2011 roku. Po wcześniejszych postępowaniach, w tym uchyleniu przez WSA postanowień o odmowie wznowienia postępowań, organy administracji (MZON, WZON, Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej) ostatecznie odmówiły wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 4 października 2011 r. Podstawą odmowy był art. 61a k.p.a., wskazujący na inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania, w tym uprzednie rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. K. na postanowienie Ministra o odmowie wszczęcia postępowania, uznając, że zachodzi tożsamość stosunku administracyjnoprawnego ze sprawą zakończoną decyzją Ministra z 18 grudnia 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, oddalił ją jako niezasadną. Sąd kasacyjny podkreślił, że art. 61a k.p.a. ma zastosowanie, gdy postępowanie nie może być prowadzone, co obejmuje sytuację uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy. NSA uznał, że skarżąca nie wykazała w sposób należyty naruszenia przepisów prawa materialnego ani postępowania przez WSA, a jej wnioski nie były jednoznaczne co do trybu postępowania, który chciała wszcząć. Sąd podkreślił, że skarżąca powinna jasno sprecyzować swój wniosek, zwłaszcza w kontekście trybów nadzwyczajnych, a nie pozostawiać tej kwestii do uznania organu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, organ może odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a k.p.a., gdy zachodzi tożsamość sprawy z już rozstrzygniętą decyzją ostateczną.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a k.p.a. jest zasadna, gdy sprawa została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją, co stanowi 'inną uzasadnioną przyczynę' uniemożliwiającą wszczęcie nowego postępowania. W niniejszej sprawie stwierdzono tożsamość stosunku administracyjnoprawnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (17)
Główne
k.p.a. art. 61a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 171
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 144
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 127 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 17
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 20
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 155
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm. art. 15zzs4 § 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Tożsamość sprawy z wcześniej rozstrzygniętą decyzją ostateczną jako podstawa do odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a k.p.a. Niesprecyzowanie przez skarżącą wniosku co do trybu postępowania nadzwyczajnego.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. przez niedostrzeżenie naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. Naruszenie art. 171 p.p.s.a. przez uznanie zasady powagi rzeczy osądzonej. Naruszenie art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nieodniesienie się do zarzutów skargi. Naruszenie art. 151 p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi.
Godne uwagi sformułowania
w obrocie prawnym funkcjonują: decyzja Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 1 sierpnia 2018 r. (...) i utrzymująca ją w mocy decyzja z dnia 18 grudnia 2018 r. (...) Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wydane w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z 4 października 2011 r. wśród "innych uzasadnionych przyczyn" odmowy wszczęcia postępowania wymienia się między innymi uprzednie rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną, a więc funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji dotyczącej przedmiotu sprawy. Nie można zatem ponownie żądać wszczęcia postępowania w sprawie już raz rozstrzygniętej decyzją ostateczną. To skarżąca jest dysponentem składanych przez siebie wniosków. Miało to miejsce w niniejszej sprawie, gdyż wbrew twierdzeniom skarżącej, jej wniosek z 12 czerwca 2017 r. nie był jasny, ani czytelny – co stwierdził WSA w Warszawie w wyroku z dnia 19 lipca 2018 r. sygn. VIII SA/Wa 386/18 nakazując organowi wezwanie skarżącej do sprecyzowania wniosku.
Skład orzekający
Małgorzata Masternak - Kubiak
przewodniczący
Mariusz Kotulski
sprawozdawca
Przemysław Szustakiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że organ administracji może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie już rozstrzygniętej decyzją ostateczną (art. 61a k.p.a.) oraz znaczenie jasnego formułowania wniosków przez strony postępowania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z wnioskami o wzruszenie decyzji ostatecznych i nie stanowi przełomu w wykładni prawa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 4/10
Sprawa ma charakter proceduralny i dotyczy interpretacji przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w kontekście powagi rzeczy osądzonej. Jest interesująca głównie dla prawników procesowych.
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 2025/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-04-18 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-01-04 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący/ Mariusz Kotulski /sprawozdawca/ Przemysław Szustakiewicz Symbol z opisem 645 Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652 Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane VIII SA/Wa 250/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-05-30 Skarżony organ Minister Pracy i Polityki Społecznej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2325 art. 141 par 4, 151, 134 par 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędziowie: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2019 r. sygn. akt VIII SA/Wa 250/19 w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 maja 2019 r. sygn. akt VIII SA/Wa 250/19 oddalił skargę M. K. na postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 stycznia 2019 r. znak: BON-IV.5223.2.2019.MR w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z 12 czerwca 2017 r. M. K. (dalej: "skarżąca"), wystąpiła do Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych o wznowienie postępowań zakończonych orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z 10 września 2008 r. znak: 13972/05/08 oraz orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z 4 października 2011 r. znak: 13972/05/08/11, wydanych przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] (dalej: "MZON"), wskazując na wydanie ich z rażącym naruszeniem prawa. Postanowieniem z 22 stycznia 2018 r. MZON odmówił wznowienia postępowań w ww. sprawach. Postanowienie to zostało następnie utrzymane w mocy przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] (dalej: "organ I instancji lub "WZON") postanowieniem z 13 marca 2018 r., a następnie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: "Sąd" lub "WSA"). Sąd wyrokiem z dnia 19 lipca 2018 r. o sygn. akt VIII SA/Wa 386/18, po rozpoznaniu skargi M. K. uchylił zarówno postanowienie WZON z dnia 13 marca 2018 r., jak i poprzedzające je postanowienie MZON z dnia 22 stycznia 2018 r. W uzasadnieniu ww. wyroku Sąd wskazał, iż w ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji powinien wezwać skarżącą do jednoznacznego sprecyzowania i wyjaśnienia wątpliwości co do tego, czy wniosła ona o wznowienie wskazanych we wniosku postępowań, czy też stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznych, lub też czy intencją piszącej było zarówno wznowienie ww. postępowań, jak również stwierdzenie nieważności tych orzeczeń. Jednocześnie pełnomocnik M. K. ponownie wniósł pismem z 15 czerwca 2018 r. do MZON o wzruszenie ww. orzeczeń o niepełnosprawności wydanych przez MZON 10 września 2008 r. oraz 4 października 2011 r. w związku z wydaniem ich z rażącym naruszeniem prawa. Decyzją z dnia 1 sierpnia 2018 r. znak: WPS-V.9532.8.4.2018.MM Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia 4 października 2011 r. nr 13972/05/08/11. M. K. wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Po rozpatrzeniu odwołania, Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia 18 grudnia 2018 r. (znak: BON-IV.5223.28.2018.MR) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W dniu 11 października 2018 r. do Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] wpłynął wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 lipca 2018 r. o sygn. akt VIII SA/Wa 386/18, którym sąd uchylił postanowienie WZON i poprzedzające je postanowienie MZON z 22 stycznia 2018 r. znak: MZON.841.13972.2018 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowań w sprawach zakończonych orzeczeniami o ustaleniu stopnia niepełnosprawności z 10 września 2008 r. znak: 13972/05/08 i 4 października 2011 r. znak: 13972/05/08/11 wydanych dla M. K. przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...]. Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] w wykonaniu ww. wyroku przeprowadził stosowne postępowanie wyjaśniające, a następnie uznając, że skarżąca wnosi o stwierdzenie nieważności wydanych orzeczeń o stopniu niepełnosprawności, jej wniosek o stwierdzenie nieważności tych orzeczeń pismem z dnia 26 października 2018 r. przekazał do WZON. Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności postanowieniem z 5 grudnia 2018 r. znak: WPS-V.9532.2.50.2018.MM Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności po rozpatrzeniu wniosku M. K., działając na podstawie art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., zwana dalej: "k.p.a."), odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z 4 października 2011 r. nr 13972/05/08/11 wydanego przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...]. Organ wskazał bowiem, że postępowanie w tożsamym przedmiocie było już prowadzone przed tym organem i się już zakończyło. Na wyżej wymienione postanowienie, skarżąca wniosła zażalenie. Postanowieniem z 31 stycznia 2019 r. znak: BON-IV.5223.2.2019.MR Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 w związku z art. 127 § 2, art. 17 pkt 3 i art. 20 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ wskazał, że w obrocie prawnym funkcjonują: decyzja Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 1 sierpnia 2018 r. (znak: WPS-V.9532.8.4.2018) i utrzymująca ją w mocy decyzja z dnia 18 grudnia 2018 r. (znak: BON-IV.5223.28.2018.MR) Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wydane w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z 4 października 2011 r. nr 13972/05/08/11. M. K. pismem z 3 marca 2019 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W odpowiedzi na skargę, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym wyżej wyroku oddalił skargę M. K. uznając, że zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że dokonana przez organy obu instancji ocena jest prawidłowa. W myśl art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wśród "innych uzasadnionych przyczyn" odmowy wszczęcia postępowania wymienia się między innymi uprzednie rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną, a więc funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji dotyczącej przedmiotu sprawy. Nie można zatem ponownie żądać wszczęcia postępowania w sprawie już raz rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd nie miał wątpliwości co do zaistnienia przesłanki odmowy wszczęcia postępowania. W ocenie Sądu I instancji pomiędzy sprawą zakończoną decyzją Ministra z dnia 18 grudnia 2018 r. (znak: BON-IV.5223.28.2018.MR), a sprawą której dotyczy wniosek skarżącej z dnia 12 czerwca 2017 r. o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej zachodzi tożsamość stosunku administracyjnoprawnego, co powoduje, że ponowne wszczęcie postępowania administracyjnego w tej samej sprawie nie jest dopuszczalne. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła M. K., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu: I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1. art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), poprzez niedostrzeżenie przez Sąd niewskazanego w skardze naruszenia prawa przez organ, a mianowicie art. 61 a § 1 k.p.a., polegającego na odmowie wszczęcia postępowania, pomimo braku zaistnienia w tym zakresie ustawowych przesłanek, w szczególności pomimo braku tożsamości niniejszej sprawy ze sprawą zakończoną decyzją Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 2018 r.; 2. art. 171 p.p.s.a., poprzez uznanie, że analiza i badanie niniejszej sprawy godziłoby w zasadę powagi rzeczy osądzonej z uwagi na treść wyroku WSA z dnia 4 kwietnia 2019 r., w sprawie VIII SA/Wa 98/19, w sytuacji gdy niniejsza sprawa nie dotyczy stwierdzenia nieważności wskazanych przez skarżącą decyzji, lecz ich wzruszenia na podstawie dostępnych organom postępowania trybów, a więc również w trybie wznowienia postępowania lub w trybie uchylenia prawomocnej decyzji przyznającej stronie uprawnienie; 3. art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieprzedstawienie i nieodniesienie się do zarzutów zawartych w skardze, w tym do zarzutu naruszenia art. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, czy też zarzutu odmowy wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie, pomimo tego, że było ono już w toku, w sytuacji gdy podniesione zarzuty niewątpliwie miały istotne znaczenie dla oceny prawidłowości działania organu; 4. art. 151 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo jej usprawiedliwionych podstaw. Mając powyższe na uwadze skarżąca kasacyjnie opierając skargę kasacyjną na powyższych podstawach wniosła o jej uwzględnienie i uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, ewentualnie o rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a. Jednocześnie skarżąca wniosła o zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie. Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) Przewodnicząca Wydziału III zarządzeniem z dnia 12 stycznia 2023 r. wyznaczyła posiedzenie niejawne w dniu 18 kwietnia 2023 r. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art.174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Jako niezasadny należy ocenić zarzut naruszenia artykułu 134 § 1 p.p.s.a., poprzez niedostrzeżenie przez Sąd naruszenia prawa przez organy obu instancji tj. art. 61a § 1 k.p.a. W tym kontekście zwrócić należy uwagę, że właśnie art. 61a § 1 k.p.a. stanowił podstawę prawną zaskarżonego do Sądu I instancji postanowienia. Przepis ów daje organowi administracji możliwość odmowy wszczęcia postępowania w sytuacji, w której postępowanie chce zainicjować osoba niebędąca stroną, lub gdy z innych przyczyn postępowanie to nie może być wszczęte. W niniejszej sprawie, to właśnie owe "inne przyczyny" stanowiły przesłankę zastosowania przez organ tej regulacji. Jak podnosi się w doktrynie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych ową "inną przyczyną" będącą podstawą do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego może być: - zawisłość tożsamej sprawy przed sądem administracyjnym lub wydanie rozstrzygnięcia w takiej sprawie; - brak materialnoprawnej podstawy do rozpatrzenia podania w trybie administracyjnym; - przedawnienie związane z upływem terminu o charakterze materialnoprawnym; - uprzednie rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. Nadto Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażany w wyroku z 25 sierpnia 2020 r., sygn. I OSK 3325/19, iż przepis art. 61a § 1 k.p.a. ma zastosowanie tylko wtedy, gdy postępowania zainicjowanego wnioskiem strony nie da się prowadzić. Innymi słowy, gdy okoliczności prawne wykluczają podjęcie przez organ działań zmierzających do załatwienia sprawy administracyjnej. Przypomnieć należy, że zarzuty oparte na podstawie kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. powinny wykazać, że Sąd I instancji dopuścił się naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Tak więc kasator powinien wykazać i uzasadnić, że wojewódzki sąd administracyjny nieprawidłowo odczytał normę prawną wynikającą z treści przepisu prawa materialnego, bądź mylnie zrozumiał treść przepisu prawa materialnego. W każdym więc z tych przypadków chodzi o sytuację, gdy wykładnia dokonana przez sąd jest nie do przyjęcia w kontekście logiczno-językowym, pozostałych przepisów prawa lub celu, w jakim został wprowadzony dany przepis. Autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia (vide np. NSA w wyroku z 29 lipca 2022 r., sygn. akt I GSK 2728/18, LEX nr 3393227). Tymczasem strona skarżąca kasacyjnie nie wskazała o jaką postać naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. chodzi: błędne ich zastosowanie, czy błędną wykładnię, posługując się enigmatycznym stwierdzeniem, że naruszenie przepisu tj. art. 61a § 1 k.p.a., polegało "na odmowie wszczęcia postępowania, pomimo braku zaistnienia w tym zakresie ustawowych przesłanek, w szczególności pomimo braku tożsamości niniejszej sprawy ze sprawą zakończoną decyzją Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 2018 r." Dodatkowo jedynie podnieść należy, że przyjęte w sprawie przez organy administracyjne oraz Sąd I instancji ustalenia faktyczne nie budzą wątpliwości, jak również nie zostały przez skarżącą kasacyjnie skutecznie zakwestionowane. Zasadnie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano, że sprawa tożsama z niniejszą zakończyła się wydaniem ostatecznej i prawomocnej decyzji z 18 grudnia 2018 r. przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. To skarżąca jest dysponentem składanych przez siebie wniosków. Składając wniosek w wszczęcie postępowania administracyjnego w trybie nadzwyczajnym powinna w sposób wyraźny wskazać w jakim trybie żąda weryfikacji decyzji ostatecznej, wyraźnie podać ustawowe przesłanki, na podstawie których chce to uczynić oraz uprawdopodobnić ich zaistnienie. Jedynie w przypadku, gdy złożony wniosek nie czyni zadość tym wymaganiom np. brak podania trybu, którego zastosowania żąda wnioskodawca, nie zostały wskazane przesłanki (lub błędnie wskazane w stosunku do żądanego trybu), to wówczas organ powinien wezwać wnioskodawcę o jego doprecyzowanie. Miało to miejsce w niniejszej sprawie, gdyż wbrew twierdzeniom skarżącej, jej wniosek z 12 czerwca 2017 r. nie był jasny, ani czytelny – co stwierdził WSA w Warszawie w wyroku z dnia 19 lipca 2018 r. sygn. VIII SA/Wa 386/18 nakazując organowi wezwanie skarżącej do sprecyzowania wniosku. Pomimo prawidłowego wezwania skarżącej przez MZON do sprecyzowania wniosku, w zasadzie nie uczyniła ona tego podając w piśmie z 17 października 2018 r., że tryb wyeliminowania wad prawnych pozostawia organowi do rozstrzygnięcia. Trudno więc zarzucić organowi, iż został zmuszony do samodzielnej analizy treści wniosku z 12 czerwca 2017 r. wraz z pismem z 17 października 2018 r. i na podstawie zawartych tam zarzutów zasadnie uznał, że realizują one przesłanki żądania wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Jeżeli skarżąca chciała uruchomić inny tryb nadzwyczajny zmierzający do weryfikacji decyzji ostatecznej np. wznowienia postępowania w trybie art. 145 k.p.a., to powinna była wyrazić jasno swoje żądanie w złożonym wniosku, bądź w odpowiedzi na wezwanie organu zmierzające do jego sprecyzowania. Wbrew twierdzeniu zawartemu w uzasadnieniu skargi kasacyjnej z treści wniosku z 12 czerwca 2017 r. oraz pisma z 17 października 2018 r. (zwłaszcza w świetle zawartych tam twierdzeń o wydaniu decyzji z rażącym naruszeniem prawa) nie wynika żądanie wszczęcia postępowania nadzwyczajnego w trybie art. 155 k.p.a. Jako niezasadny ocenić należy zarzut naruszenia artykułu art. 171 p.p.s.a. Przypomnieć także należy, że zarzuty oparte na podstawie kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. powinny wykazać, że Sąd I instancji dopuścił się naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Tak więc kasator powinien wykazać i uzasadnić, że wojewódzki sąd administracyjny nieprawidłowo odczytał normę prawną wynikającą z treści przepisu prawa materialnego, bądź mylnie zrozumiał treść przepisu prawa materialnego. W każdym więc z tych przypadków chodzi o sytuację, gdy wykładnia dokonana przez sąd jest nie do przyjęcia w kontekście logiczno-językowym, pozostałych przepisów prawa lub celu, w jakim został wprowadzony dany przepis. Autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia (vide np. NSA w wyroku z 29 lipca 2022 r., sygn. akt I GSK 2728/18, LEX nr 3393227). Tymczasem strona skarżąca kasacyjnie nie wskazała o jaką postać naruszenia art. 171 p.p.s.a. chodzi: błędne ich zastosowanie, czy błędną wykładnię, posługując się enigmatycznym stwierdzeniem, że naruszenie przepisu tj. art. 171 p.p.s.a., nastąpiło "poprzez uznanie, że analiza i badanie niniejszej sprawy godziłoby w zasadę powagi rzeczy osądzonej z uwagi na treść wyroku WSA z dnia 4 kwietnia 2019 r., w sprawie VIII SA/Wa 98/19, w sytuacji gdy niniejsza sprawa nie dotyczy stwierdzenia nieważności wskazanych przez skarżącą decyzji, lecz ich wzruszenia na podstawie dostępnych organom postępowania trybów, a więc również w trybie wznowienia postępowania lub w trybie uchylenia prawomocnej decyzji przyznającej stronie uprawnienie". Z zaprezentowanej tezy wynika jednoznacznie, że Sąd I instancji nie naruszył zasady powagi rzeczy osądzonej wyrażonej w art. 171 p.p.s.a., gdyż właśnie się do niej zastosował. Tymczasem zarzut skarżącej kasacyjnie dotyczy sytuacji, że w ogóle w niniejszej sprawie nie zachodziła groźba naruszenia tego przepisu, gdyż postępowania prowadzone z wniosku z dnia 12 czerwca 2017 r. oraz z 15 czerwca 2018 r. dotyczą różnych przedmiotowo spraw, a więc nie zachodzi pomiędzy nimi tożsamość. Jako niezasadny ocenić należy również zarzut naruszenia artykułu art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z 141 § 4 p.p.s.a. Nieuprawniony jest zarzut naruszenia art.134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozpoznał właściwą sprawę w jej granicach, dokonał gruntownej analizy sprawy, dając temu wyraz w uzasadnieniu wyroku. Do naruszenia przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. mogłoby dojść, gdyby sąd pierwszej instancji wyszedł poza granice rozpoznawanej sprawy lub gdyby nie dokonał kontroli decyzji w pełnym zakresie, co nie miało miejsca w tej sprawie. To, że strona nie zgadza się z oceną materiału dowodowego dokonaną przez sąd pierwszej instancji nie oznacza jednak, że doszło do naruszenia tego przepisu. W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku i ma charakter formalny. O naruszeniu tego przepisu można mówić w przypadku, gdy uzasadnienie wyroku nie spełnia określonych w nim warunków. W orzecznictwie przyjmuje się, że art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną wówczas, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 9/09 ONSAiWSA 2010/3/39) bądź uniemożliwia dokonanie przez Naczelny Sąd Administracyjny kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku (por. wyroki NSA z dnia: 28 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1605/09; 13 października 2010 r., sygn. akt II FSK 1479/09). W niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi określone w art. 141 § 4 p.p.s.a. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, podano zarzuty sformułowane w skardze, stanowisko organu oraz wskazano podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku pozwala zatem na prześledzenie toku rozumowania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i poznanie motywów, jakimi kierował się podejmując rozstrzygnięcie w sprawie. Podkreślenia wymaga, iż za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, czy procesowego. Fakt reprezentowania odmiennego poglądu prawnego przez skarżącego kasacyjnie, nie oznacza wadliwości uzasadnienia zaskarżonego wyroku. W konsekwencji nie zasadny jest zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. gdyż ma on charakter wynikowy. Jego zastosowanie przez sąd I instancji jest za każdym razem rezultatem uznania, że w sprawie nie zaistniał fakt bezczynności lub przewlekłości w prowadzeniu postępowania przez organ administracyjny. Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. ją oddalił.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI