III OSK 2013/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą opróżnienia lokalu mieszkalnego, potwierdzając, że brak decyzji o przydziale lokalu stanowi brak tytułu prawnego w rozumieniu ustawy o Policji.
Skarga kasacyjna dotyczyła decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego, zajmowanego przez D. G. bez tytułu prawnego. Skarżący argumentował, że posiada tytuł prawny na podstawie umowy cywilnoprawnej z Gminą Bydgoszcz. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, podkreślając, że w sprawach lokali pozostających w dyspozycji Policji kluczowe znaczenie ma decyzja o przydziale, a nie umowa cywilnoprawna czy przepisy Kodeksu cywilnego.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej D. G. od wyroku WSA w Bydgoszczy, który oddalił jego skargę na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Bydgoszczy nakazującą opróżnienie lokalu mieszkalnego. Skarżący podnosił zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego, twierdząc m.in. że posiada tytuł prawny do lokalu na podstawie umowy z Gminą Bydgoszcz i że organ Policji nie był właściwy do wydania decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd wskazał, że zgodnie z ustawą o Policji, decyzja o opróżnieniu lokalu jest wydawana, gdy lokal jest zajmowany bez tytułu prawnego. Kluczowym tytułem prawnym w rozumieniu tej ustawy jest decyzja o przydziale lokalu, a nie umowa cywilnoprawna. Sąd podkreślił, że przepisy ustawy o ochronie praw lokatorów i Kodeksu cywilnego nie mają zastosowania do lokali pozostających w dyspozycji organów Policji. W tej sprawie skarżący nie posiadał decyzji o przydziale lokalu, a jego prawo do lokalu miało charakter pochodny od ojca, który był funkcjonariuszem. Ponieważ skarżący nie był policjantem, emerytem policyjnym ani osobą uprawnioną do renty rodzinnej, nie uzyskał samoistnego tytułu prawnego do lokalu. Sąd uznał, że lokal pozostawał w dyspozycji organów Policji, co potwierdzały dokumenty i praktyka, a Gmina Bydgoszcz nie kwestionowała tego stanu rzeczy. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania również uznano za nieuzasadnione, a kwestie konstytucyjne zostały już rozstrzygnięte przez Trybunał Konstytucyjny.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, w sprawach lokali pozostających w dyspozycji Policji, kluczowym tytułem prawnym jest decyzja o przydziale lokalu, a nie umowa cywilnoprawna z gminą.
Uzasadnienie
Ustawa o Policji reguluje przydział i opróżnianie lokali mieszkalnych w sposób odrębny od przepisów Kodeksu cywilnego i ustawy o ochronie praw lokatorów. Brak decyzji o przydziale oznacza brak tytułu prawnego w rozumieniu ustawy o Policji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (13)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.o. Policji art. 95 § 3
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.o. Policji art. 90
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji
u.o. Policji art. 97 § 5
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji
k.c. art. 691 § 1
Kodeks cywilny
Konstytucja RP art. 30
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 71 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 75 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
u.o.p.l. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z art. 691 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie, z uwagi na przyjęcie przez Sąd, że strona zajmuje lokal bez tytułu prawnego, podczas gdy skarżącemu przysługuje tytuł prawny wynikający z umowy z Gminą Bydgoszcz. Naruszenie art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, bez ustalenia tytułu do dysponowania lokalem przez organ Policji, podczas gdy właścicielem jest Gmina Bydgoszcz. Naruszenie art. 90 ust. 4 i 5 ustawy o Policji poprzez niezastosowanie do oceny umowy cywilnoprawnej, co doprowadziło do błędnego uznania organu Policji za właściwy do wydania decyzji. Naruszenie art. 95 ust. 4 ustawy o Policji w zw. z art. 107 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, naruszenie wymagań formalnych decyzji i niewskazanie wszystkich stron zobowiązanych do opróżnienia lokalu. Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 i 107 k.p.a. poprzez oddalenie skargi i nieuchylenie decyzji z naruszeniem zasad praworządności. Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. w zw. z art. 7a § 1, 7b k.p.a. poprzez oddalenie skargi i nieuchylenie decyzji wadliwie wydanej z powodu braku współpracy między organami i pominięcia dowodów. Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez oddalenie skargi i nieuchylenie decyzji pomimo naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu wyroku powodów przyjęcia, że lokal pozostawał w dyspozycji organu Policji. Naruszenie art. 30, 71 ust. 1 oraz 75 Konstytucji RP poprzez oddalenie skargi i utrzymanie w mocy decyzji nakazującej opróżnienie lokalu bez sprawdzenia sytuacji rodzinnej skarżącego i możliwości zapewnienia lokalu zastępczego.
Godne uwagi sformułowania
Decyzja podejmowana w trybie art. 95 ust. 3 pkt 3 ma charakter związany. Nie jest obowiązkiem organów Policji zabezpieczanie potrzeb mieszkaniowych obywatelom niezwiązanym z resortem. Dysponowanie lokalem jest specyficznym pojęciem prawnym, różnym od własności, posiadania, czy innego stanu władania. Jest oderwane zwłaszcza od własności. Organy Policji mogą dysponować lokalami, którymi nie są właścicielami. Status zajmowanego przez skarżącego lokalu, a więc lokalu pozostającego w dyspozycji Policji, przesądza również o tym, że do lokalu takiego nie mają zastosowania przepisy Kodeksu cywilnego, w tym art. 691 § 1 k.c. W konsekwencji pojęcie tytułu prawnego do lokalu należy rozumieć w znaczeniu przepisów ustawy o Policji. Tytułem prawnym do lokalu będzie decyzja o jego przydziale, a nie umowa najmu lokalu.
Skład orzekający
Dariusz Chaciński
sprawozdawca
Rafał Stasikowski
członek
Teresa Zyglewska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie specyfiki prawnej lokali pozostających w dyspozycji organów Policji, wyłączenie stosowania przepisów Kodeksu cywilnego i ustawy o ochronie praw lokatorów w takich przypadkach, oraz kluczowe znaczenie decyzji o przydziale jako tytułu prawnego."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie lokali pozostających w dyspozycji organów Policji, zgodnie z przepisami ustawy o Policji. Nie ma zastosowania do innych lokali mieszkalnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawem do lokalu, szczególnie w kontekście służb mundurowych i potencjalnych konfliktów między przepisami szczególnymi a ogólnymi. Jest to interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i nieruchomościach.
“Czy umowa z gminą daje prawo do lokalu policyjnego? NSA wyjaśnia, co liczy się naprawdę.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 2013/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-04-11 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-01-04 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Dariusz Chaciński /sprawozdawca/ Rafał Stasikowski Teresa Zyglewska /przewodniczący/ Symbol z opisem 6211 Przydział i opróżnienie lokalu mieszkalnego oraz kwatery tymczasowej w służbach mundurowych Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane II SA/Bd 151/19 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2019-05-07 Skarżony organ Komendant Policji Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2325 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędziowie: sędzia NSA Rafał Stasikowski sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 7 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Bd 151/19 w sprawie ze skargi D. G. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Bydgoszczy z dnia 30 listopada 2018 r. nr 14/2018 w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od D. G. na rzecz Komendanta Wojewódzkiego Policji w Bydgoszczy kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 7 maja 2019 r. II SA/Bd 151/19, oddalił skargę D. G. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Bydgoszczy z 30 listopada 2018 r. nr 14/2018, w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł D. G. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie: I. prawa materialnego: 1. art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z art. 691 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu z uwagi na przyjęcie przez Sąd, że strona zajmuje przedmiotowy lokal bez tytułu prawnego, podczas gdy skarżącemu przysługuje tytuł prawny do spornego lokalu, co wynika wprost z umowy zawartej z Gminą Bydgoszcz działającą przez A[...].; 2. art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji wydanie decyzji o opróżnieniu lokalu, bez ustalenia przesłanki w postaci tytułu do dysponowania lokalem przez organ Policji, podczas gdy z treści księgi wieczystej wynika, że właścicielem przedmiotowego lokalu jest Gmina Bydgoszcz, a z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy nie wynika w jaki sposób lokal ten został przekazany do dyspozycji organom Policji oraz czy jest to stan aktualny; 3. art. 90 ust. 4 i 5 ustawy w Policji w brzmieniu z 22.08.1994 r. poprzez jego niezastosowanie do oceny umowy cywilnoprawnej zawartej pomiędzy A[...] a B. G., co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że organem właściwym do wydania decyzji w przedmiocie opróżnienia lokalu jest organ Policji, podczas gdy w obecnym stanie prawnym i faktycznym przyjąć należy, że skarżącego łączy stosunek cywilnoprawny z Gminą Bydgoszczą jako właścicielem lokalu; 4. art. 95 ust. 4 ustawy o Policji w zw. z art. 107 k.p.a., polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu przez naruszenie wymagań formalnych wobec decyzji o opróżnieniu lokalu i niewskazanie wszystkich stron postępowania, które są zobowiązane do opróżnienia lokalu; II. przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: 1. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. w zw. z art. 7,77 i 107 k.p.a. poprzez oddalenie skargi i nieuchylenie zaskarżonej decyzji, pomimo iż została ona wydana z naruszeniem zasad praworządności w postaci zaniechania podjęcia czynności umożliwiających dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, m.in. zwrócenie się do [...], celem zapoznania się z dokumentacją związaną z historią najmu lokalu, co doprowadziło do wydania wadliwych decyzji przez organy obu instancji; 2. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. w zw. z art. 7a § 1, 7b k.p.a. Poprzez oddalenie skargi i nieuchylenie decyzji w której wszelkie wątpliwości w sprawie zostały rozstrzygnięte na niekorzyść skarżącego, a decyzja została wydana wadliwie wobec braku współpracy pomiędzy organami Policji, a Gminą Bydgoszcz, która jest właścicielem lokalu będącego przedmiotem decyzji, oraz pominięcia dowodów z dokumentów przedstawionych przez skarżącego, co umożliwiłoby dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i wydanie decyzji uwzględniającej skargę; 3. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez oddalenie skargi i nieuchylenie decyzji pomimo naruszenia w toku postępowania zasady pogłębiania zaufania obywateli poprzez podejmowanie przez organ szeregu działań, które utwierdzały skarżącego w przekonaniu, że posiada tytuł prawny do lokalu, a następnie wydanie decyzji o opróżnieniu lokalu w oparciu o uzasadnienie, iż skarżący takiego tytułu nie posiada; 4. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku powodów przyjęcia, że przedmiotowy lokal pozostawał w dyspozycji organu Policji oraz niewskazanie podstawy prawnej, z której w ocenie Sądu wynika fakt pozostawania lokalu w dyspozycji organu, a także nie odniesienie się przez skarżącego do wszystkich zarzutów uczynionych w skardze; 5. art. 30, 71 ust. 1 oraz 75 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez oddalenie skargi, a w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji nakazującej opróżnienie lokalu bez sprawdzenia sytuacji rodzinnej skarżącego oraz tego, czy ma on możliwość przeniesienia się do innego lokalu, a w przypadku braku możliwości, zapewnienia lokalu zastępczego. Wobec powyższego skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sadowi Administracyjnemu w Bydgoszczy, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji organu I i II instancji w całości, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego. Wniósł też o rozpoznanie sprawy na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Wojewódzki Policji w Bydgoszczy wniósł o jej oddalenie, zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły. Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organ i Sąd I instancji. Jeśli skarga kasacyjna oparta jest na obydwu podstawach kasacyjnych, co do zasady rozpatrzeniu w pierwszej kolejności podlegać powinny zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, albowiem zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy i motywy rozstrzygnięcia nie budzą wątpliwości. W tym przypadku natomiast ocena zarzutów "procesowych" jest możliwa dopiero po dokonaniu wykładni norm materialnych i ocenie ich zastosowania w tej sprawie. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji stanowi dyspozycję do wydania decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego w przypadku zajmowania lokalu, o którym mowa w art. 90, przez policjanta lub członków jego rodziny albo inne osoby – bez tytułu prawnego. Decyzja podejmowana w trybie art. 95 ust. 3 pkt 3 ma charakter związany, co oznacza, że w sytuacji wystąpienia określonej w tej normie przesłanki polegającej na zajmowaniu przez daną osobę lokalu, o którym mowa w art. 90 ustawy o Policji bez tytułu prawnego, organ Policji jest zobligowany do wydania rozstrzygnięcia nakazującego jej opróżnienie tego mieszkania. Nie jest obowiązkiem organów Policji zabezpieczanie potrzeb mieszkaniowych obywatelom niezwiązanym z resortem (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 sierpnia 2020 r. I OSK 653/20 oraz z 22 kwietnia 2016 r. I OSK 2887/14). Do rozstrzygnięcia pozostawały zatem dwie kwestie: czy skarżący kasacyjnie zajmuje lokal pozostający w dyspozycji Policji (przydzielony ojcu jako funkcjonariuszowi w 1972 r.) i czy nie mając prawa do renty rodzinnej po ojcu skarżący zajmuje go bez tytułu prawnego (art. 90 i art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji). Przepis art. 90 ustawy o Policji stanowi, że na lokale mieszkalne dla policjantów przeznacza się lokale będące w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, nie wiążąc owej dyspozycji z konkretną jednostką. Dysponowanie lokalem jest specyficznym pojęciem prawnym, różnym od własności, posiadania, czy innego stanu władania. Jest oderwane zwłaszcza od własności. Zatem organy Policji mogą dysponować lokalami, którymi nie są właścicielami. Dysponowanie lokalem przez organy Policji nie musi wynikać z obowiązujących norm prawnych. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na wyrok Sądu Najwyższego z 20 czerwca 2001 r. I CKN 683/00, w którym SN wskazał, że lokalem będącym w dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych w rozumieniu art. 90 ustawy o Policji jest lokal, co do którego decyzja o jego przydziale lub o jego opróżnieniu należy do kompetencji jednostek podległych temu organowi, a to oznacza, że dysponowanie lokalem związane jest z prawem organu Policji do decydowania o jego przydziale bądź opróżnieniu. Przed wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 18 września 2008 r. K 7/07, w wyniku którego ustawodawca dokonał zmiany art. 90 ustawy o Policji (z dniem 5 sierpnia 2009 r.), ówczesne brzmienie ust. 1 tego przepisu było następujące: "Na lokale mieszkalne dla policjantów przeznacza się lokale będące w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, uzyskane w wyniku ich działalności inwestycyjnej albo od terenowych organów rządowej administracji ogólnej, stanowiące własność gminy lub zakładów pracy, a także zwolnione przez osoby, które decyzje o przydziale uzyskały z jednostek podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych." We wspomnianym wyroku TK art. 90 ustawy o Policji w poprzednim brzmieniu został zakwestionowany w zakresie, w jakim odnosił się do dalszego bezterminowego dysponowania przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych oraz podległe mu organy użytkowanymi dotychczas lokalami mieszkalnymi w domach stanowiących własność prywatną. Nie ma więc powodu, aby przy zmienionej, obecnej treści art. 90 ustawy o Policji – przy niedookreślonym ustawowo znaczeniu pojęcia lokalu będącego w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów – nie uznawać, że lokal pozostaje w dyspozycji organów Policji, jeśli w przeszłości został przydzielony funkcjonariuszowi Policji (Milicji) oraz stanowi własność gminy, która respektuje taki stan rzeczy. Z akt sprawy wynika, że Gmina Bydgoszcz nigdy nie kwestionowała, że lokal przy ul. [...] pozostaje w dyspozycji organów Policji. Wynika to choćby z § 1 ust. 2 umowy najmu z B. G. z 21 lutego 2003 r. (k. 96) i wielu innych pism kierowanych przez [...] do skarżącego kasacyjnie, jego matki lub KMP w Bydgoszczy (np. pismo do KMP z 17 lutego 2005 r., k. 32). Skarżący kasacyjnie miał tego świadomość, bo o zgodę na wykup lokalu zwracał się do KMP w Bydgoszczy (pismo z 26 lipca 2018 r., k. 34). Nie ma zatem wątpliwości, że przedmiotowy lokal pozostawał w dyspozycji organów Policji. Z orzecznictwa sądowoadministracyjnego związanego z przepisami dotyczącymi przyznawania i opróżniania mieszkań funkcjonariuszy Policji, a w szczególności z art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji wynika, że zasady przydziału i opróżniania lokali mieszkalnych, pozostających w dyspozycji organów resortowych, mają charakter przepisów odrębnych w rozumieniu art. 3 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów. W konsekwencji - nie istnieje możliwość stosowania przepisów tej ostatniej ustawy, jak również przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, dotyczących wstąpienia z mocy prawa w stosunek najmu przez osoby zajmujące taki lokal bez tytułu prawnego, czy też przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego w zakresie eksmisji z tych lokali. Rozstrzyganie spraw związanych z opróżnianiem lokali mieszkalnych, powstających w relacji między dysponentem lokalu a zajmującym ten lokal policjantem, byłym policjantem, członkami jego rodziny lub jakąkolwiek inną osobą zajmującą ten lokal, w tym także bez tytułu prawnego, w sytuacjach wskazanych w art. 95 ust. 2 lub 3 ustawy o Policji, następuje w drodze decyzji administracyjnej właściwego organu Policji, od której służy zainteresowanemu odwołanie w toku postępowania administracyjnego, a następnie skarga do sądu administracyjnego (zob. wyroki NSA z: 23 listopada 2010 r. I OSK 837/10, 17 stycznia 2014 r. I OSK 122/13; oraz wyrok WSA z 15 lutego 2011 r. II SA/Wa 1644/09; a także wyrok WSA z 22 czerwca 2016 r. IV SA/Gl 700/15; zob. też wyrok TK z 15.11.2017 r. SK 29/16, OTK-A 2017, nr 75). W konsekwencji pojęcie tytułu prawnego do lokalu należy rozumieć w znaczeniu przepisów ustawy o Policji. Tytułem prawnym do lokalu będzie decyzja o jego przydziale, a nie umowa najmu lokalu. Zgodnie bowiem z art. 97 ust. 5 ustawy o Policji przydział i opróżnianie mieszkań oraz załatwianie spraw, o których mowa w art. 91, art. 92, art. 94 i art. 95 ust. 2-4, następuje w formie decyzji administracyjnej. Oznacza to, że kluczowe znaczenie w świetle ustawy o Policji ma decyzja o przydziale lokalu. Jej brak świadczy o tym, że osoba zajmująca lokal nie posiada tytułu prawnego do jego zajmowania w rozumieniu powołanego art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji. Status zajmowanego przez skarżącego lokalu, a więc lokalu pozostającego w dyspozycji Policji, przesądza również o tym, że do lokalu takiego nie mają zastosowania przepisy Kodeksu cywilnego, w tym art. 691 § 1 k.c. Lokale, o których mowa w art. 90 ustawy o Policji, służą realizacji prawa policjanta w służbie stałej do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych, jak stanowi art. 88 ust. 1 ustawy o Policji. Natomiast art. 89 tej ustawy wymienia członków rodziny policjanta, których uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego, pozostających z policjantem we wspólnym gospodarstwie domowym. Zatem w drodze decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego to jedynie policjant (milicjant) uzyskiwał i uzyskuje tytuł prawny do lokalu, natomiast członkowie jego rodziny, wymienieni w decyzji, własnego tytułu prawnego nie uzyskują. Posiadają oni wyłącznie uprawnienie pochodne do zamieszkiwania w lokalu, zależne od tytułu prawnego funkcjonariusza. Wyjątkowo samoistny tytuł prawny do lokalu mieszkalnego pozostającego w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych organów, może uzyskać członek rodziny zmarłego funkcjonariusza, emeryta lub rencisty policyjnego. Przewiduje to art. 29 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), który stanowi w ust. 1, że funkcjonariusze zwolnieni ze służby, uprawnieni do policyjnej emerytury lub renty, mają prawo do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji odpowiednio ministra właściwego do spraw wewnętrznych, (...) w rozmiarze przysługującym im w dniu zwolnienia ze służby. Do mieszkań tych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące lokali mieszkalnych dla funkcjonariuszy. Natomiast ust. 2 stanowi, że prawo do lokalu mieszkalnego, określone w ust. 1, przysługuje również członkom rodzin uprawnionym do renty rodzinnej po funkcjonariuszu, którzy w chwili śmierci spełniali warunki wymagane do uzyskania emerytury lub renty policyjnej, oraz po zmarłych emerytach i rencistach. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący nie jest policjantem, emerytem policyjnym lub osobą uprawnioną do renty rodzinnej po zmarłym ojcu. Nie mógł zatem uzyskać tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu po swoim ojcu. Tego tytułu nie mógł uzyskać także w oparciu o art. 691 k.c. (wstąpienie w stosunek najmu po śmierci matki, co wyjaśniono już wyżej). Przepis ten nie ma bowiem zastosowania w sprawach dotyczących mieszkań, o których mowa w art. 90 ustawy o Policji. Natomiast fakt, że organ rozstrzygał osobno o opróżnieniu lokalu wobec każdej z zamieszkujących ten lokal osób, a nie w jednej decyzji o wszystkich osobach (art. 95 ust. 4 ustawy o Policji), nie miał żadnego wpływu na wynik sprawy, w znaczeniu określenia obowiązków nałożonych decyzją, a brak tożsamości podmiotowej nie pozwala przyjąć, że organ rozstrzygnął kilka razy tę samą sprawę. W tych okolicznościach za nieusprawiedliwione należy uznać także zarzuty postawione w ramach drugiej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), bowiem żadne dodatkowe ustalenia faktyczne, na które wskazuje skarga kasacyjna, nie były konieczne do rozstrzygnięcia sprawy. Nie można też mówić o naruszeniu zasady zaufania do organów publicznych, bowiem zaświadczenie o wstąpieniu w stosunek najmu lokalu, wystawione skarżącemu przez [...], nie pochodziło od dysponenta lokalu, rozstrzygającego sprawę administracyjną. Nie miał też istotnego wpływu na wynik sprawy fakt niedostatecznego wyjaśnienia przez Sąd I instancji podstaw prawnych uznania, że lokal pozostawał w dyspozycji organów Policji (zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.), gdyż ostatecznie trafne było stanowisko WSA w omawianej kwestii, ze wskazaniem okoliczności faktycznych to stanowisko uzasadniających. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie nie występowały też istotne wątpliwości, co do treści normy prawnej będącej podstawą rozstrzygnięcia (o czym świadczy ukształtowane orzecznictwo, wskazywane wyżej), aby można było mówić o naruszeniu art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 c [powinno być lit. c] p.p.s.a. w zw. z art. 7a § 1 k.p.a. (przy czym Sąd I instancji stosował tylko art. 151 p.p.s.a.). Z kolei ewentualny brak adekwatnego współdziałania gminy, czy podmiotów od niej zależnych, z organami Policji rozstrzygającymi sprawę (art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7b k.p.a.), nawet jeśli miał miejsce, to nie utrudnił postępowania i nie miał istotnego wpływu na wynik sprawy. Natomiast ostatni zarzut powołany w ramach drugiej podstawy kasacyjnej nie dotyczy przepisów postępowania, ale norm materialnych Konstytucji. Już więc tylko na marginesie zauważyć należy, że Trybunał Konstytucyjny uznał, że art. 90 w związku z art. 95 ust. 3 pkt 3, w związku z art. 95 ust. 4, w związku z art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2017 r. poz. 2067), w związku z art. 3 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1610 oraz z 2017 r. poz. 1442 i 1529) są zgodne z art. 30, art. 71 ust. 1 oraz art. 75 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (zob. wyrok TK z 15.11.2017 r. SK 29/16, OTK-A 2017, nr 75), a cytując końcowy fragment uzasadnienia tego wyroku: "rozstrzygnięcie wydane w zainicjowanej wnioskiem Rzecznika Praw Obywatelskich sprawie o sygn. K 27/15, stwierdzające zakresową niezgodność z Konstytucją art. 144 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stanowi w istocie rozstrzygnięcie problemu skarżącej [tu skarżącego] i uniemożliwia jej [jego] eksmisję donikąd." Mając to na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, w trybie określonym w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095), wobec braku możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, o czym strony zostały wcześniej poinformowane.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI