III OSK 201/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Komendanta Wojewódzkiego Policji od wyroku WSA w Łodzi, który uchylił decyzje organów obu instancji odmawiające byłej funkcjonariuszce A.B. wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. Skarżąca wystąpiła z żądaniem w 2018 r., po zwolnieniu ze służby w 2010 r. Organy administracji odmówiły, argumentując, że przepis art. 115a ustawy o Policji, który stanowił podstawę do obliczenia ekwiwalentu, został uznany za niekonstytucyjny przez TK, a nowelizacja z 2020 r. stosuje się tylko do spraw wszczętych i niezakończonych przed 6 listopada 2018 r. lub dotyczących policjantów zwolnionych po tej dacie. WSA uznał tę interpretację za błędną, wskazując, że należy uwzględnić skutki wyroku TK z 2018 r. (sygn. akt K 7/15), który wyeliminował z obrotu prawnego fragment przepisu dotyczący współczynnika 1/30. NSA potwierdził stanowisko WSA, podkreślając, że wyrok TK ma moc powszechnie obowiązującą i stanowi podstawę do sanacji stosunków prawnych. Sąd wskazał, że przepis art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej u.o.P. nakazuje stosowanie zasad obowiązujących przed 6 listopada 2018 r., ale te zasady muszą być interpretowane w świetle wyroku TK, co oznacza wyłączenie niekonstytucyjnego współczynnika. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, uznając, że roszczenie o wyrównanie ekwiwalentu stało się wymagalne dopiero z dniem wejścia w życie wyroku TK, a zatem nie uległo przedawnieniu. Sąd prostował również oczywistą omyłkę pisarską w dacie decyzji organu I instancji w sentencji wyroku WSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWykładnia przepisów przejściowych w kontekście wyroków Trybunału Konstytucyjnego, prawo do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop dla funkcjonariuszy służb mundurowych, zasada ochrony praw nabytych i skutki wyroków TK.
Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy Policji zwolnionych ze służby przed datą wejścia w życie wyroku TK i nowelizacji ustawy, ale zasady interpretacji przepisów przejściowych i skutków wyroków TK mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy funkcjonariusz Policji zwolniony ze służby przed wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15) ma prawo do wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, obliczonego zgodnie z zasadami uwzględniającymi ten wyrok, pomimo przepisów przejściowych ustawy nowelizującej z 2020 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, funkcjonariusz ma prawo do wyrównania ekwiwalentu, a przepisy przejściowe należy interpretować w świetle wyroku TK, wyłączając niekonstytucyjny współczynnik.
Uzasadnienie
Wyrok TK ma moc powszechnie obowiązującą i stanowi podstawę do sanacji stosunków prawnych. Przepisy przejściowe należy interpretować prokonstytucyjnie, uwzględniając orzeczenie TK, co oznacza, że ekwiwalent za okres przed 6 listopada 2018 r. należy obliczyć na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed tą datą, ale z wyłączeniem części uznanej za niekonstytucyjną i wypełnieniem jej treścią wyroku TK.
Kiedy rozpoczyna bieg termin przedawnienia roszczenia o wypłatę wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, jeśli prawo do tego wyrównania powstało w wyniku wyroku Trybunału Konstytucyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Termin przedawnienia rozpoczyna bieg z dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który stworzył podstawę do dochodzenia wyrównania.
Uzasadnienie
Przed wydaniem wyroku TK skarżąca nie mogła skutecznie wystąpić z żądaniem wyrównania. Dopiero z dniem wejścia w życie wyroku TK (6 listopada 2018 r.) powstało po stronie byłej funkcjonariuszki roszczenie o wypłatę wyrównania, a tym samym rozpoczął się bieg terminu przedawnienia.
Czy sąd administracyjny jest uprawniony do samodzielnego stosowania prokonstytucyjnej wykładni przepisów, nawet jeśli dotyczą one ustawy, a nie aktu niższego rzędu, w sytuacji gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjności części przepisu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sądy administracyjne są zobowiązane do stosowania prokonstytucyjnej wykładni przepisów, aby zapewnić zgodność z Konstytucją i skutki wyroków TK.
Uzasadnienie
Sądy administracyjne są uprawnione do odmowy stosowania przepisów sprzecznych z prawem wyższego rzędu. Wyrok TK o niezgodności przepisu z Konstytucją stanowi podstawę do wznowienia postępowania lub uchylenia decyzji, a sądy powinny dokonywać wykładni przepisów zgodnie z Konstytucją, aby zapewnić skuteczność orzeczeń TK i uniknąć wtórnej niekonstytucyjności.
Przepisy (9)
Główne
u.o.P. art. 115a
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji
Przepis ten, w zakresie określającym współczynnik ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia, został uznany za niezgodny z Konstytucją RP przez TK. Sąd stosował go w brzmieniu uwzględniającym wyrok TK.
ustawa nowelizująca u.o.P. art. 9 § ust. 1
Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw
Przepis intertemporalny regulujący stosowanie art. 115a u.o.P. Sąd uznał, że należy go interpretować w świetle wyroku TK, uwzględniając zasady obowiązujące przed 6 listopada 2018 r., ale z wyłączeniem niekonstytucyjnego współczynnika.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie tego przepisu, stwierdzając naruszenie prawa materialnego.
u.o.P. art. 107 § ust. 1
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji
Przepis dotyczący przedawnienia roszczeń. Sąd uznał, że termin przedawnienia rozpoczął bieg dopiero z dniem wejścia w życie wyroku TK.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenie TK o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją stanowi podstawę do wznowienia postępowania lub uchylenia decyzji.
Konstytucja RP art. 184
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wspomniany w zarzutach skargi kasacyjnej dotyczących kompetencji TK.
Konstytucja RP art. 188 § pkt 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wspomniany w zarzutach skargi kasacyjnej dotyczących kompetencji TK.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej, wspomniana w kontekście wykładni przepisów.
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości, wspomniana w kontekście wykładni przepisów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Należy uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15) przy obliczaniu ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, nawet jeśli policjant został zwolniony przed tą datą. • Przepisy przejściowe ustawy nowelizującej z 2020 r. należy interpretować w sposób prokonstytucyjny, wyłączając niekonstytucyjny współczynnik z art. 115a u.o.P. • Roszczenie o wyrównanie ekwiwalentu stało się wymagalne dopiero z dniem wejścia w życie wyroku TK, co oznacza, że nie uległo przedawnieniu.
Odrzucone argumenty
Przepis art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej u.o.P. wyłącza stosowanie znowelizowanego art. 115a u.o.P. do spraw dotyczących policjantów zwolnionych przed 6 listopada 2018 r., a organy i sądy nie są uprawnione do badania konstytucyjności tego przepisu. • Sądy administracyjne nie są uprawnione do kwestionowania konstytucyjności przepisów ustawowych, gdyż kompetencje te przysługują wyłącznie Trybunałowi Konstytucyjnemu. • Roszczenie o wypłatę wyrównania ekwiwalentu przedawniło się, gdyż powstało z dniem rozwiązania stosunku służbowego w 2010 r.
Godne uwagi sformułowania
NSA orzekł, że wyrok TK ma moc powszechnie obowiązującą i stanowi podstawę do sanacji stosunków prawnych. • NSA podkreślił, że przepisy przejściowe należy interpretować prokonstytucyjnie, uwzględniając orzeczenie TK. • NSA stwierdził, że roszczenie o wyrównanie ekwiwalentu stało się wymagalne dopiero z dniem wejścia w życie wyroku TK.
Skład orzekający
Beata Jezielska
sprawozdawca
Teresa Zyglewska
przewodniczący
Wojciech Jakimowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia przepisów przejściowych w kontekście wyroków Trybunału Konstytucyjnego, prawo do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop dla funkcjonariuszy służb mundurowych, zasada ochrony praw nabytych i skutki wyroków TK."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy Policji zwolnionych ze służby przed datą wejścia w życie wyroku TK i nowelizacji ustawy, ale zasady interpretacji przepisów przejściowych i skutków wyroków TK mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawami funkcjonariuszy służb mundurowych i skutkami wyroków Trybunału Konstytucyjnego dla już zakończonych spraw. Pokazuje, jak orzecznictwo TK może wpływać na interpretację przepisów przejściowych.
“Funkcjonariuszu, czy wiesz, że możesz dostać wyrównanie za urlop nawet po latach? NSA wyjaśnia, jak wyrok TK zmienia zasady!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.