III OSK 1999/24

III OSK 1999/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-12-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak
Piotr Korzeniowski
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 1529/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-03-06
Skarżony organ
Rada Doskonałości Naukowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 185  Rozprawa 10 marca 2025r.   PM.  art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędzia del. WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rady Doskonałości Naukowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 1529/23 w sprawie ze skargi J.Z. na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia 26 września 2022 r., znak Z5.413.5.2022 w przedmiocie wystąpienia do Prezydenta RP o nadanie tytułu profesora 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 6 marca 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 1529/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J.Z., uchylił zaskarżoną decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia 26 września 2022 r., znak: Z5.413.5.2022 oraz poprzedzającą ją decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia 29 listopada 2021 r., znak: Z5.4010.35.2020.12.PW w przedmiocie wystąpienia do Prezydenta RP o nadanie tytułu profesora. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
Rada Doskonałości Naukowej decyzją z dnia 26 września 2022 r., znak Z5.413.5.2022, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 228 ust. 9 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2022 r., poz. 574, dalej jako "ustawa"), po rozpatrzeniu wniosku J.Z. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymała w mocy własną decyzję z dnia 29 listopada 2021 r., znak Z5.4010.35.2020.12.PW, odmawiającą wystąpienia do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o nadanie dr hab. J.Z. tytułu profesora w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie ekonomia i finanse. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że J.Z. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazał m.in. na niewłaściwy dobór recenzentów. Zarzucił, że recenzenci zostali powołani z naruszeniem procedury, w tym poprzez powołanie recenzentów, którzy reprezentują inne dyscypliny, niż osoba ubiegająca się o nadanie tytułu profesora.
Odnosząc się do tego zarzutu Rada Doskonałości Naukowej wyjaśniła, że w sprawie dochowano przepisów procesowych regulujących tryb powoływania recenzentów. Zespół Nauk Społecznych RDN na posiedzeniu w dniu 12 stycznia 2021 r., w drodze głosowania, wyznaczył listę kandydatów na recenzentów. Nastąpiło to zgodnie z art. 240 ust. 1 ustawy, który stanowi, że to Zespół wskazuje kandydatów na recenzentów, a także zgodnie z § 22 w zw. z § 4 ust. 3 Statutu RDN, z którego wynika, że kandydaci na recenzentów są wyznaczani w drodze tajnego głosowania, bezwzględną większością głosów, w obecności co najmniej połowy członków Zespołu RDN. W ten sposób została wyznaczona lista kandydatów stanowiąca co najmniej trzykrotność liczby recenzentów, którzy winni być powołani w danym postępowaniu. Ponadto, wyznaczenie w skład kandydatów na recenzentów osób reprezentujących inne dyscypliny niż dyscyplina, w której dana osoba ubiega się o nadanie tytułu profesora, nie narusza przepisów ustawy. Zgodnie z art. 229 pkt 1 ustawy recenzentem w postępowaniu w sprawie nadania tytułu profesora może być osoba posiadająca tytuł profesora w zakresie danej dziedziny. Poprzez sformułowanie "w zakresie danej dziedziny" należy rozumieć dziedzinę, która odpowiada osiągnięciom naukowo-badawczym wskazanym do oceny w ramach postępowania w sprawie nadania tytułu profesora. W konsekwencji nie można wykluczyć przypadku, że działalność naukowo-badawcza osoby ubiegającej się o nadanie tytułu profesora, w tym rodzaj prowadzonych badań oraz metody wykorzystywane do ich prowadzenia, będzie skutkowała koniecznością doboru recenzentów reprezentujących różne dyscypliny i specjalności naukowe. Za merytoryczny dobór recenzentów w danej i indywidualnej sprawie odpowiadają odpowiednia gremia Rady Doskonałości Naukowej. W przypadku, gdy w realiach danej sprawy dobór recenzentów reprezentujących inną dyscyplinę niż dyscyplina, w której dana osoba ubiega się o nadanie tytułu profesora, był konieczny, nie sposób mówić o naruszeniu obowiązujących przepisów prawa. Organ wskazał, że lista recenzentów została ustalona w drodze losowania na posiedzeniu Prezydium RDN w dniu 25 stycznia 2022 r., co także pozostaje w zgodzie z przepisami ustawy oraz statutu RDN. Jako nietrafne RDN oceniła także zarzuty dotyczące powołania kolejnych recenzentów w miejsce tych, którzy zrezygnowali. Powołanie kolejnych recenzentów następowało każdorazowo w drodze losowania spośród co najmniej trzykrotności wymaganej liczby kandydatów, którzy to kandydaci zostali wyznaczeni przez Zespół RDN. Ponadto, Rada Doskonałości Naukowej uznała, że dorobek naukowy strony nie spełnia ustawowych wymagań stawianych kandydatom do tytułu naukowego profesora w zakresie nauk społecznych, dyscypliny ekonomia i finanse. W ocenie organu kandydat nie posiada znaczącego dorobku naukowego w postaci liczących się i cytowanych publikacji naukowych oraz książek w określonym obszarze badawczym. Biorąc to pod uwagę oraz słabo udokumentowaną współpracę badawczą o charakterze międzynarodowym, brak grantów i projektów badawczych o charakterze konkursowym, brak aktywności popularyzatorskiej oraz bardzo ograniczoną działalność organizacyjną organ stwierdził, że kandydat słabo łączy swoje zaangażowanie w działalność stricte naukową i dydaktyczną z działalnością w ramach organizacji nauki i polityki naukowej.
Skargę na powyższą decyzję złożył J.Z.
Powołanym na wstępie wyrokiem, WSA w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej "P.p.s.a."), uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sąd I instancji wyjaśnił, że ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji w rozdziale IV zawiera szczegółowo opisane warunki, które muszą być spełnione, by ubiegać się o tytuł profesora (art. 227 ustawy) oraz określa sposób postępowania w sprawie nadania tytułu profesora. Przepis art. 228 ustawy stanowi w ust. 1, że postępowanie wszczyna się na wniosek, zawierający uzasadnienie wskazujące na spełnienie wymagań, o których mowa w art. 227, składany do Rady Doskonałości Naukowej. Zgodnie z ust.3 art. 228 Rada powołuje 5 recenzentów, którym zleca wydanie opinii w zakresie spełnienia wymagań, o których mowa w art. 227 ust. 1 albo 2. Rada Doskonałości Naukowej, w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania opinii, w drodze decyzji administracyjnej: 1) występuje do Prezydenta RP o nadanie wnioskodawcy tytułu profesora albo 2) odmawia wystąpienia do Prezydenta RP o nadanie wnioskodawcy tytułu profesora, (ust. 5) Zgodnie z art. 229 ustawy recenzentem w postępowaniu w sprawie nadania tytułu profesora może być osoba posiadająca: 1 )tytuł profesora w zakresie danej dziedziny lub 2) co najmniej stopień doktora zatrudniona przez co najmniej 5 lat w zagranicznej uczelni lub instytucji naukowej na stanowisku profesora, która: a) przez okres co najmniej 5 lat kierowała samodzielnie zespołem badawczym oraz b) posiada znaczący dorobek w zakresie danej dziedziny. 2. Recenzentem nie może zostać osoba, która w okresie ostatnich 5 lat dwukrotnie nie dochowała terminu, o którym mowa w art. 228 ust. 4. Sposób wyznaczania recenzentów reguluje art. 240 ustawy. Z przepisu tego wynika, że kandydatów na recenzentów wskazuje zespół, o którym mowa w art. 235 ust. 5 ustawy w liczbie stanowiącej co najmniej trzykrotność liczby recenzentów wyznaczanych przez Radę Doskonałości Naukowej w danej sprawie (ust. 1) oraz że recenzenci są wyznaczani przez Radę Doskonałości Naukowej po przeprowadzeniu losowania spośród kandydatów, o których mowa w ust. 1. (ust. 2). Zgodnie z art. 236 ust. 1 pkt 4 ustawy Statut RDN określa szczegółowy tryb wyznaczania recenzentów. W obowiązującym na dzień wyznaczania recenzentów Statucie tryb wyboru recenzentów uregulowany został w rozdziale 3 (§ 20-24). Zgodnie z § 22 zespół ustala listę kandydatów na recenzentów w postępowaniu o nadanie tytułu profesora zawierającą imiona i nazwiska kandydatów w liczbie, co najmniej trzykrotnie większej niż liczba recenzentów wymagana w tym postępowaniu, stosując kryteria o których mowa w art. 229 ustawy oraz uwzględniając inne dane opisane w pkt 1-4 tego przepisu. Przepis § 23 Statutu stanowi, że imienna lista recenzentów jest ustalana poprzez losowanie za pomocą narzędzia informatycznego działającego w oparciu o generator liczb losowych bez powtórzeń. Skarżący postawił prowadzonemu postępowaniu zarzut niewłaściwego doboru recenzentów i braku transparentności ich wyboru. Analogiczne zarzuty stawiane były we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Rada Doskonałości Naukowej w zaskarżonej decyzji wskazała, że w sprawie zachowane zostały stosowne procedury odnośnie do wyboru recenzentów. W uzasadnieniu decyzji z dnia 22 września 2022 r. znajduje się zapis, że Rada Doskonałości Naukowej dochowała przepisów procesowych regulujących tryb powoływania recenzentów. W toku postępowania, jak wynika z materiału, lista recenzentów została zmieniona z uwagi na rezygnację dwóch recenzentów. Z uzasadnienia decyzji wynika, że "powołanie następnych recenzentów następowało każdorazowo w drodze losowania spośród co najmniej trzykrotności wymaganej liczby kandydatów, którzy to kandydaci zostali wyznaczenie przez Zespół Rady Doskonałości Naukowej". Mając na uwadze treść przepisu art. 240 ust. 1 i 2 ustawy, Sąd uznał za konieczne zwrócenie się do Rady o nadesłanie odpowiednich dokumentów (protokołów losowania, protokołów posiedzeń) z których wynikać będzie sposób wskazania kandydatów na recenzentów oraz sposób losowania recenzentów, także tych recenzentów, którzy zostali wyznaczeni w zamian za tych, którzy odmówili sporządzenia opinii, albowiem takich dokumentów nie było w aktach sprawy.
Do Sądu wpłynął drogą elektroniczną dokument zatytułowany "Wniosek [WK] Wyznaczenie komisji habilitacyjnej albo recenzentów." Status wniosku Wylosowane". Z pisma przewodniego wynika, że jest to załącznik nr 8 do protokołu Prezydium z dnia 25 stycznia 2021 r., na którym wylosowano recenzentów w postępowaniu o nadanie tytułu profesora dr hab. J.Z. Dokument zawiera listę nazwisk 15 osób (prof. dr hab.) w tym 5 nazwisk jest zaciemnionych. W następnej kolejności do Sądu wpłynęły: 1. Uchwała powołująca recenzentów, 2. Wyciąg z protokołu posiedzenia Zespołu Nauk Społecznych z dnia 9 listopada 2021. 3. Wyciąg z protokołu posiedzenia Zespołu Nauk Społecznych z dnia 13 września 2022. r., 4. Wyciąg z protokołu posiedzenia Prezydium Rady Doskonałości Naukowej z dnia 29 listopada 2021 r. 5. Wyciąg z protokołu posiedzenia Prezydium Rady Doskonałości Naukowej z dnia 26 września 2022 r. Zgodnie z art. 240 ust.1 ustawy Zespół działający w ramach Rady ustala w sposób regulowany § 22 Statutu RDN listę kandydatów na recenzentów. W ocenie Sądu, nadesłany dokument z dnia 25 stycznia 2021 r. potwierdza, że taka lista istniała oraz, że jak można się domyślać, z uwagi na zaciemnienie 5 nazwisk, że wskazano spośród kandydatów 5 osób. W sprawie jednak do dnia wydania wyroku nie przedstawiono dokumentów z posiedzenia Zespołu, o którym mowa w uzasadnieniu decyzji z dnia 12 stycznia 2021 r., kiedy to w drodze głosowania lista kandydatów miała być ustalona. Nie przekazano także żadnych dokumentów, z których wynikałby sposób dokonania losowania poszczególnych recenzentów z listy kandydatów.
Zgodnie z art. 240 ust. 2 ustawy recenzenci są wyznaczeni przez RDN w drodze losowania. Czynność losowania została uregulowana w Statucie RDN. Zgodnie z § 23 imienna list recenzentów jest ustalana poprzez losowanie za pomocą narzędzia informatycznego działającego w oparciu o generator liczb losowych bez powtórzeń. Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z § 4 Statutu RDN Prezydium Rady i Zespoły działają na posiedzeniach. Z posiedzenia prezydium Rady albo Zespołu sporządza się protokół (§ 4 ust. 12). Nadesłane do Sądu protokoły nie dotyczą czynności wyboru kandydatów na recenzentów ani czynności losowania recenzentów. Tym samym nie można uznać, że zachowane zostały w procedurze powoływania recenzentów wymogi ustawy oraz Statutu RDN. W przypadku czynności losowania, którą nakazują przepisy ustawy (art. 240) koniecznym jest udokumentowanie tych czynności. W przeciwnym wypadku zniweczony jest cel tego przepisu, tj. zapewnienia transparentności i weryfikacji prawidłowości przeprowadzonej czynności. Statut RDN nakłada na Radę i jej Zespoły obowiązek sporządzania protokołów. W rozpatrywanej sprawie ani Rada, ani Zespół nie wywiązały się z nałożonych obowiązków, stąd nie było możliwe ustalenie, w jaki sposób powołani zostali do sprawy poszczególni recenzenci. W sprawie Rada Doskonałości Naukowej nie przedstawiła żadnego dowodu, z którego wynikałoby, że losowanie miało miejsce i jaki był jego przebieg. Stąd nie można uznać za przekonywujące wskazanie w uzasadnieniu decyzji, że "w sprawie wylosowano recenzentów". W ocenie Sądu, skoro w sprawie nie zostało wykazane, że recenzenci zostali wybrani w drodze losowania za pomocą narzędzia informatycznego i czynność ta wobec braku dokumentacji nie może podlegać żadnej kontroli, to należy uznać, że taki sposób procedowania uchybia procedurze, o której mowa w art. 240 ustawy, co musi skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji, by procedurę wyznaczenia recenzentów przeprowadzić zgodnie wymogami art. 240 ustawy. Sąd uznał, że w tym stanie sprawy sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji w pozostałym zakresie, w tym wskazanych w skardze zarzutów naruszenia prawa materialnego, na obecnym etapie postępowania jest przedwczesna i bezprzedmiotowa.
W dniu 9 maja 2024 r. skargę kasacyjną na powyższy wyrok wywiodła Rada Doskonałości Naukowej, zaskarżając wyrok w całości i wnosząc, na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a., o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów:
1. wyciągu z protokołu nr RDN-Z5/2021/01/1 z posiedzenia Zespołu V Nauk Społecznych RDN z dnia 12 stycznia 2021 r. wraz z wyciągiem z załącznika nr 3, tj. wskazaniem recenzentów w liczbie stanowiącej co najmniej trzykrotność liczby recenzentów, którzy zostaną wyznaczeni przez RDN do wniosków dotyczących postępowań w sprawie nadania tytułu profesora, zgodnie z art. 228 ust. 3 w zw. z art. 240 ust. 1 ustawy,
2. wyciągu z protokołu nr RDN-PR/2021/01/1 z posiedzenia RDN z dnia 25 stycznia 2021 r. wraz z wyciągiem z załącznika nr 4, tj. powołanie poprzez losowanie 5 recenzentów, którym RDN zleca wydanie opinii do wniosków dotyczących postępowań w sprawie nadania tytułu profesora, zgodnie z art. 228 ust. 3 w zw. z art. 240 ust. 2 ustawy wg wykazów przygotowanych przez poszczególne Zespoły RDN wraz z wyciągiem z porządku obrad Prezydium Rady Doskonałości Naukowej na posiedzenie w dniu 25 stycznia 2021 r. - Zespół Nauk Społecznych,
3. wyciągu z protokołu nr RDN-Z5/2021/02/2 z posiedzenia Zespołu V Nauk Społecznych RDN z dnia 9 lutego 2021 r.,
4. wyciągu z protokołu nr RDN-PR/2021/02/2 z posiedzenia RDN z dnia 22 lutego 2021 r. wraz z wyciągiem z załącznika nr 4, tj. powołanie poprzez losowanie 5 recenzentów, którym RDN zleca wydanie opinii do wniosków dotyczących postępowań w sprawie nadania tytułu profesora, zgodnie z art. 228 ust. 3 w zw. z art. 240 ust. 2 ustawy - wg wykazów przygotowanych przez poszczególne Zespoły RDN wraz z wyciągiem z porządku obrad Prezydium Rady Doskonałości Naukowej na posiedzenie w dniu 22 lutego 2021 r. – Zespół Nauk Społecznych,
5. wyciągu z protokołu nr RDN-Z5/2021/03/3 z posiedzenia Zespołu V Nauk Społecznych RDN z dnia 9 marca 2021 r.,
6. wyciągu z protokołu nr RDN-PR/2021/03/3 z posiedzenia RDN z dnia 29 marca 2021 r. wraz z wyciągiem z załącznika nr 4, tj. powołanie poprzez losowanie 5 recenzentów, którym RDN zleca wydanie opinii do wniosków dotyczących postępowań w sprawie nadania tytułu profesora, zgodnie z art. 228 ust. 3 w zw. z art. 240 ust. 2 ustawy - wg wykazów przygotowanych przez poszczególne Zespoły RDN wraz z wyciągiem z porządku obrad Prezydium Rady Doskonałości Naukowej na posiedzenie w dniu 29 marca 2021 r. – Zespół Nauk Społecznych, na potwierdzenie prawidłowości losowania recenzentów w postępowaniu profesorskim,
Zdaniem skarżącego kasacyjnie organu przeprowadzenie wskazanych dowodów jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Ponadto wpłynie to na ekonomikę postępowania i przy uwzględnieniu przez Naczelny Sąd Administracyjny złożonej skargi kasacyjnej i wydaniu wyroku uchylającego wyrok Sądu I instancji i oddalającego skargę - nie będzie konieczności powtarzania przez organ postępowania administracyjnego począwszy od I instancji. Nadto skarżący kasacyjnie wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez jego uchylenie i oddalenie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a w związku z art. 7, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 240 ust. 1-2 ustawy oraz § 22 Statutu RDN poprzez uznanie, że: "W sprawie Rada Doskonałości Naukowej nie przedstawiła żadnego dowodu, z którego wynikałoby, że losowanie miało miejsce i jaki był jego przebieg. Stąd nie może Sąd uznać za przekonywujące wskazanie w uzasadnieniu decyzji, że w sprawie wylosowano recenzentów", podczas gdy w uzasadnieniu uchylonych przez Sąd I instancji decyzji RDN opisano sposób wyboru recenzentów za pomocą systemu informatycznego w postępowaniu profesorskim dr hab. J.Z., jak również przedłożono m.in. uchwałę RDN z dnia 25 stycznia 2021 r. o wyborze recenzentów, a zarzuty we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz skardze do Sądu I instancji dotyczą de facto wybranych już recenzentów (w tym jednego, który nie wydawał recenzji w postępowaniu profesorskim, gdyż został zmieniony uchwałą RDN z dnia 22 lutego 2021 r.) w szczególności ich kwalifikacji do wydania recenzji w postępowaniu profesorskim, a więc przedłożenie przed Sądem I instancji załączonych do skargi kasacyjnej protokołów z posiedzenia Zespołu, Prezydium i wydruków z losowania recenzentów nie wniosłoby nic do sprawy i nie stanowiłoby odpowiedzi na zarzuty;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 240 ust. 1-2 ustawy oraz § 22 Statutu RDN poprzez uzależnienie rozpoznania sprawy od załączonych do niniejszej skargi kasacyjnej protokołów pomimo, że nie stanowią one istotnych dokumentów, które wnosiłyby do sprawy więcej niż uchwała RDN z dnia 25.01.2021 r., jak również pomimo tego, że okoliczność, że dokonano takiego a nie innego wyboru recenzentów i że byli wyłaniani z 15 kandydatów, a następnie jeden recenzent został wymieniony na innego, nigdy nie było sporne pomiędzy stronami (sporne są kompetencje posiadane przez recenzentów), a więc w konsekwencji stwierdzenie Sądu I instancji w uzasadnieniu wyroku: "Sąd uznał, że w tym stanie sprawy sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji w pozostałym zakresie, w tym wskazanych w skardze zarzutów naruszenia prawa materialnego, na obecnym etapie postępowania jest przedwczesna i bezprzedmiotowa" prowadzi de facto do uznania, że Sąd I instancji nie rozpoznał istoty sprawy, a więc nie zweryfikował wszystkich zarzutów ze skargi pomimo, że zebrany materiał dowodowy na to pozwalał;
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 229 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 177 ust. 1 ust. 4 ustawy oraz w związku z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki poprzez brak uznania za wystarczające zawartych w uzasadnieniu uchylonych przez Sąd I instancji decyzji RDN argumentów odnoszących się do spełnienia przez recenzentów wydających recenzje w postępowaniu profesorskim przesłanek określonych w art. 229 ust. 1 pkt 1 ustawy, tj. przede wszystkim w zakresie zarzutów odnoszących się do posiadania przez recenzentów wydających w postępowaniu profesorskim tytułu profesora w zakresie określonej dziedziny a nie dziedziny i dyscypliny, podczas gdy ustawa o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki wskazywała uprzednio, że tytuł naukowy profesora nadaje się w określonej dziedzinie, a obecnie obowiązująca ustawa wskazuje, że tytuł naukowy profesora może być nadany w dziedzinie albo w dziedzinie i dyscyplinie lub dyscyplinach, a więc recenzenci posiadający tytuł naukowy profesora w określonej dziedzinie spełniają przesłanki do wyznaczenia ich na recenzentów w postępowaniu profesorskim;
4. art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 229 ust. 1 pkt 1 ustawy poprzez nieoddalenie skargi w sytuacji, gdy w sprawie z materiału dowodowego wynika, że recenzent prof. K.J. nie sporządzał recenzji, gdyż został zmieniony w dniu 22 lutego 2021 r. na prof. J.G., a ten z kolei na prof. P.M., a więc zarzuty o wyborze recenzenta z innej dziedziny niż nauki społeczne należy uznać za bezprzedmiotowe, a właściwe rozumienie pojęcia "zakres danej dziedziny" z art. 229 ust. 1 ustawy powinno być odnoszone do dziedziny w zakresie, której swoją uwagę skupia kandydat, a problematyka badawcza kandydata obejmuje m.in.: analizę współzależności, w szczególności opisanych modelami regresji, wybranych kategorii rynkowych z jednej strony oraz wartości nowowprowadzonych środków trwałych w rolnictwie, wartości funduszy unijnych, nakładów na badania i rozwój (B+R) z drugiej strony, a we wrześniu 2009 r. kandydat uzyskał stopień naukowy doktora habilitowanego nauk ekonomicznych w zakresie ekonomii w specjalności ekonomika rolnictwa, efektywność gospodarowania środkami produkcji - inne rozumienie tego pojęcia mogłoby doprowadzić do sytuacji, w której dorobek kandydata mógłby oceniać prof. psychologii, czy prawa kanonicznego, które są dyscyplinami dziedziny nauki społeczne, a nie mają nic wspólnego z rolnictwem, czy ekonomią rolną;
5. art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 229 ust. 1 pkt 1 oraz 240 ust. 1-2 ustawy oraz § 22 Statutu RDN poprzez nieoddalenie skargi i danie wiary zarzutowi co do niewłaściwego doboru recenzentów i braku transparentności ich wyboru, podczas gdy kandydat został zawiadomiony o wyborze recenzentów w jego postępowaniu, a później o wymianie 2 z nich, a jego zarzuty w stosunku do recenzentów podniósł po dowiedzeniu się o 5 negatywnych recenzjach wydanych w jego postępowaniu profesorskim;
6. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji RDN i decyzji ją poprzedzającej uznając, że nie zawiera ona wystarczającego uzasadnienia, podczas gdy uchwały organu kolegialnego podejmującego je w głosowaniu tajnym powinny doznać ograniczenia w zakresie uzasadnienia wydanych decyzji.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zaważył, co następuje:
Na wstępie należy odnieść się do wniosku skarżącego kasacyjnie organu o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów. W tym zakresie wskazać należy, że zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Uregulowane nim postępowanie dowodowe ma charakter wyjątku, jego zastosowanie musi przeto być rozumiane zawężająco. Celem art. 106 § 3 P.p.s.a. nie jest ponowne czy też uzupełniające ustalenie stanu faktycznego w sprawie, lecz ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie - czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji przepisów prawa materialnego. Może on mieć zastosowanie jedynie wówczas, gdy sąd poweźmie wątpliwości co do prawidłowości ustaleń faktycznych. Przy czym dopuszczenie nowego dowodu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu.
W sprawie Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadne i konieczne, celem oceny czy ustalony przez organy administracji publicznej stan faktyczny jest kompletny i czy dokonały prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, dopuścić dowody w postaci:
• wyciągu z protokołu nr RDN-Z5/2021/01/1 z posiedzenia Zespołu V Nauk Społecznych RDN z dnia 12 stycznia 2021 r. wraz z wyciągiem z załącznika nr 3,
• wyciągu z protokołu nr RDN-PR/2021/01/1 z posiedzenia RDN z dnia 25 stycznia 2021 r. wraz z wyciągiem z załącznika nr 4,
• wyciągu z protokołu nr RDN-Z5/2021/02/2 z posiedzenia Zespołu V Nauk Społecznych RDN z dnia 9 lutego 2021 r.,
• wyciągu z protokołu nr RDN-PR/2021/02/2 z posiedzenia RDN z dnia 22 lutego 2021 r. wraz z wyciągiem z załącznika nr 4,
• wyciągu z protokołu nr RDN-Z5/2021/03/3 z posiedzenia Zespołu V Nauk Społecznych RDN z dnia 9 marca 2021 r.,
• wyciągu z protokołu nr RDN-PR/2021/03/3 z posiedzenia RDN z dnia 29 marca 2021 r. wraz z wyciągiem z załącznika nr 4,
Powyższe nie stanowiło ustalenia czy też uzupełnienia stanu faktycznego sprawy, co jest niedopuszczalne na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, a jedynie było potwierdzeniem i rozwianiem wątpliwości dotyczących prawidłowości procedury wyboru recenzentów w postępowaniu o nadanie tytułu profesora.
Przechodząc do rozpoznania skargi kasacyjnej przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, związany jest jej granicami. Z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi, stąd NSA rozpoznał skargę kasacyjną w jej granicach.
Skarga kasacyjna jest częściowo zasadna.
Wskazać należy, że WSA w Warszawie uchylił decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia 26 września 2022 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia 29 listopada 2021 r., uznając, że "Statut Rady Doskonałości Naukowej nakłada na Radę i jej Zespoły obowiązek sporządzania protokołów. W rozpatrywanej sprawie ani Rada, ani Zespół nie wywiązały się z nałożonych obowiązków, stąd nie było możliwe ustalenie, w jaki sposób powołani zostali do sprawy poszczególni recenzenci. W sprawie Rada Doskonałości Naukowej nie przedstawiła żadnego dowodu, z którego wynikałoby, że losowanie miało miejsce i jaki był jego przebieg. Stąd nie może Sąd uznać za przekonywujące wskazanie w uzasadnieniu decyzji, że w sprawie wylosowano recenzentów" (s. 12 uzasadnienia). Tak więc w ocenie Sądu I instancji organ nie wykazał, że dopełnił obowiązku wybrania recenzentów zgodnie z dyspozycją art. 240 ustawy, tj. w drodze losowania w liczbie stanowiącej co najmniej trzykrotność liczby recenzentów wyznaczanych przez RDN w danej sprawie.
Zarzuty 1 i 2 skargi kasacyjnej dotyczące powyższego poglądu WSA w Warszawie, w świetle dołączonych do skargi kasacyjnej dowodów, są zasadne, albowiem nie można przypisać organowi, iż niemożliwe jest ustalenie w jaki sposób zostali powołani recenzenci. Jak bowiem wynika z wyciągu protokołu nr RDN –Z5/2021/01/1 posiedzenia Zespołu V Nauk Społecznych RDN z dnia 12 stycznia 2021 r., Zespół wybrał 15 recenzentów w postępowaniu o nadanie tytułu profesora (k. 275-278 akt sądowoadministracyjnych). Następnie, co zostało opisane w protokole z dnia 25 stycznia 2025 r. nr RDN-PR/2021/01/1, Prezydium RDN z 15 wybranych przez Zespół nr V recenzentów wylosowało 5 osób, które miały sporządzać recenzję (k. 287-291 akt sądowoadministracyjnych). Podobnie wybierano nowych recenzentów na miejsce recenzenta, który odmówił sporządzenia recenzji (k. 280-286 akt sądowoadministracyjnych). Oznacza to, że organ, stosownie do brzmienia art. 240 ustawy w brzmieniu obowiązującym w chwili dokonywania wyboru recenzentów – dopełnił obowiązku wynikającego z tego przepisu, co udokumentował w formie protokołu. Nie można zatem uznać, że w tym zakresie istnieją wątpliwości zarówno co do faktu samego losowania jak i jego przebiegu. Przebieg losowania jak i wybór recenzentów odbywał się bowiem zgodnie z wymaganiami ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w brzmieniu, gdy ta czynność była dokonywana.
Natomiast nie są uzasadnione zarzuty skargi kasacyjnej co do merytorycznego rozstrzygnięcia zaskarżonych decyzji (zarzuty 3-6). W tym bowiem zakresie WSA w Warszawie nie wskazywał, że uznaje za zasadne zarzuty, co do spełnienia przez recenzentów przesłanek z art. 229 ust. 1 pkt 1 ustawy czy kwestii dotyczącej uzasadnienia decyzji, ponieważ Sąd I instancji uchylił decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia 26 września 2022 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia 29 listopada 2021 r. ze względu na braki w dokumentacji, które nie pozwoliły mu uznać, że zachowane zostały wymogi ustawy określające procedurę powoływania recenzentów. Stąd WSA w Warszawie uznał, że sądowa kontrola w zakresie zarzutów naruszenia prawa materialnego jest przedwczesna.
Tak więc wobec tego, że Sąd I instancji nie odniósł się w jednoznaczny sposób, co do zarzutów skargi J.Z., w tym w zakresie prawidłowości postępowania, poprzestając jedynie na ustaleniach dotyczących wyboru recenzentów, a które to ustalenia okazały się w świetle przestawionych dowodów błędne - zaskarżony wyrok podlegał uchyleniu w oparciu o art. 185 § 1 P.p.s.a., a sprawa musi zostać ponownie rozpoznana przez WSA w Warszawie.
Na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości, uznając, iż zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w tym przepisie. W istocie rzeczy bowiem w rozpatrywanej sprawie wyłączną przyczyną sprawiającą, że doszło do postępowania kasacyjnego, było wadliwe orzeczenie Sądu I instancji, które spowodowało wniesienie skargi kasacyjnej uwzględnionej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Brak zatem dostatecznych podstaw do tego, by obciążyć stronę, która wniosła skargę do Sądu I instancji, kosztami postępowania kasacyjnego.