III OSK 1995/24

III OSK 1995/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-11-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mariusz Kotulski /sprawozdawca/
Wojciech Jakimowicz /przewodniczący/
Zbigniew Ślusarczyk
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 1983/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-02-02
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 742
art.108 ust.2 pkt 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 1983/23 w sprawie ze skargi M. L. na decyzję Rektora [...] Uniwersytetu [...] w W. z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 lutego 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 1983/23 oddalił skargę M. L. na decyzję Rektora SWPS Uniwersytetu Humanistycznospołecznego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2023 r. nr 1219/2023 w przedmiocie skreślenia z listy studentów.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Rektor SWPS Uniwersytetu Humanistycznospołecznego w Warszawie (dalej: "Rektor", "organ") decyzją z dnia 23 marca 2023 r. nr WrWP/69/ZO/66/1/2023L, na podstawie art. 104 oraz art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm., zwana dalej: "k.p.a.") oraz art. 108 ust. 2 pkt 3 i ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2022 r. poz. 574 z późn. zm., zwana dalej: "p.s.w.i.n.") w związku z § 3 ust. 1 uchwały nr 25/2022 Senatu SWPS Uniwersytetu Humanistycznospołecznego z dnia 22 kwietnia 2022 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu studiów w SWPS Uniwersytetu Humanistycznospołecznym (dalej: "uchwała nr 25/2022") oraz § 2 ust. 6 i ust. 7, § 22 ust. 1 pkt 3 oraz § 28 ust. 1 i 2 w związku z § 29 ust. 1 i 2 Regulaminu studiów w SWPS Uniwersytecie Humanistycznospołecznym zatwierdzonego uchwałą nr 31/2021 Senatu SWPS Uniwersytetu Humanistycznospołecznego z dnia 23 kwietnia 2021 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu studiów SWPS Uniwersytecie Humanistycznym (dalej: "Regulamin studiów 2021/22") oraz § 8 ust. 3 i ust. 4 Zasad studiowania na Wydziale Psychologii we Wrocławiu Filia we Wrocławiu SWPS Uniwersytetu Humanistycznospołecznego stanowiącego załącznik do Zarządzenia nr 13/2020-21 Dziekana Wydziału Psychologii we Wrocławiu Filia we Wrocławiu SWPS Uniwersytetu Humanistycznospołecznego z dnia 16 września 2021 r. w sprawie zatwierdzenia Zasad studiowania na Wydziale Psychologii we Wrocławiu Filia we Wrocławiu SWPS Uniwersytetu Humanistycznospołecznego (dalej: "Zasady studiowania"), skreślił Marka Lacha (dalej: "skarżący") z listy studentów SWPS Uniwersytetu Humanistycznospołecznego, Wydział Psychologii we Wrocławiu, rok studiów 5, Kierunek Psychologia, forma studiów niestacjonarne, poziom jednolite magisterskie z powodu nieuzyskania zaliczenia roku w określonym terminie.
Od powyższej decyzji skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Rektor decyzją z dnia 5 czerwca 2023 r. nr 1219/2023, działając na podstawie art. 104, art. 107 § 1 i 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 108 ust. 2 pkt 3 oraz ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. roku Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, a także w związku z § 3 ust. 1 uchwały nr 25/2022 oraz § 2 ust. 6 i ust. 7, § 22 ust. 1 pkt 3 oraz § 28 ust. 1 i 2 w zw. z § 29 ust. 1 i 2 Regulaminu studiów 2021/2022 oraz § 8 ust. 3 i ust. 4 Zasad studiowania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Na powyższą decyzję M. L. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym wyżej wyroku oddalił skargę M. L. uznając, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że skarżący w roku akademickim 2009/2010 rozpoczął studia na ww. Uniwersytecie. Zgodnie z obowiązującym wówczas programem studiów powinien je ukończyć do 30 września 2014 r. Skarżący nie ukończył studiów w podanym terminie, które kontynuował w latach 2009-2014, wówczas zgodnie z programem studiów. Natomiast od roku akademickiego 2014/2015 do roku akademickiego 2021/2022 powtarzał 5 rok studiów w specjalności psychologia kliniczna i rozpoczął drugą specjalność - psychologia biznesu. Z akt sprawy wynika ponadto, że skarżący od roku akademickiego 2012/2013 do roku akademickiego 2021/2022, a zatem przez 9 lat akademickich realizował seminarium magisterskie. Zgodnie z programem studiów seminarium magisterskie na przedmiotowym kierunku trwa następujące po sobie 4 semestry, a więc maksymalnie 2 lata. Do roku akademickiego 2020/2021 skarżący zrealizował 16 semestrów seminarium dyplomowego tj. 9 semestrów w pierwszym cyklu i 6 semestrów w drugim cyklu, a do dnia skreślenia 18 semestrów, w tym dwa kolejne z trzeciego cyklu. W semestrze letnim roku akademickiego 2020/2021 skarżący rozpoczął trzeci cykl seminarium dyplomowego i uzyskał zaliczenie pierwszego semestru. W dniu 18 czerwca 2021 r. (ostatnia wiadomość) zawiadomił promotora, że nadal szuka materiałów w celu sprecyzowania kierunku tematu. W semestrze zimowym roku akademickiego 2021/2022 realizował seminarium magisterskie II, którego nie zaliczył. W tym czasie nie kontaktował się z promotorem. Ocenę niedostateczną zarejestrowano w karcie okresowych osiągnięć 3 marca 2022 r.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że z akt sprawy wynika również, że 28 lutego 2022 r., a więc przed rejestracją skarżący wniósł o zapis na seminarium magisterskie na semestr letni i tego dnia został poinformowany o uzupełnieniu zapisu na kontynuację seminarium. Niemniej 29 marca 2022 r. - w konsekwencji wprowadzenia oceny niedostatecznej, z uwagi na niezaliczenie II semestru seminarium - zapis ten anulowano. Do zawiadomienia o wszczęciu niniejszego postępowania skarżący nie złożył podania o powtarzanie przedmiotu.
Oceniając przebieg postępowania Sąd uznał, że w świetle stanu faktycznego, organ mógł i prawidłowo zastosował art. 108 § 2 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Wystąpiły bowiem kumulatywnie przesłanki: niedopełnienia obowiązku zaliczenia w semestrze zimowym roku akademickiego 2020/2021 przedmiotu seminarium magisterskie II, niezłożenia podania o powtarzanie ww. przedmiotu w semestrze letnim roku akademickiego 2020/2021, nieuzyskanie zaliczenia w roku akademickim 2020/2021, co skutkowało brakiem możliwości kontynuowania studiów w kolejnym roku akademickim i było równoznaczne z nieuzyskaniem zaliczenia roku w określonym terminie.
W ocenie Sądu nie można zatem decyzji Rektora przypisać znamion dowolności, a więc również przekroczenia granic uznania administracyjnego. Skarżący nie wywiązał się z obowiązków określonych w programie studiów oraz nie respektował zasad studiowania na wydziale. Otrzymał ocenę niedostateczną z przedmiotu seminarium magisterskie II, a więc nie było możliwości kontynuowania studiów. W dacie rozstrzygania nie toczyło się już postępowanie wewnątrzzakładowe dotyczące próśb o powtarzanie przedmiotu.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł M. L., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie prawa materialnego - art. 108 ust. 2 pkt 3 p.s.w.i.n., poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie polegające na przyjęciu, że w niniejszej sprawie podstawa do skreślenia skarżącego z listy studentów zachodzi i jest uzasadniona w sytuacji, gdy nie tylko błędnie ustalono niespełnienie przez skarżącego przesłanki do powtarzania semestru, ale również błędnie przyjęto, że istnienie innych przesłanek do skreślenia skarżącego z listy studentów jest w świetle tego przepisu wystarczające do uznania takiej czynności organu za prawidłową. Tym samym zarzucił dowolność w zastosowaniu przez organ oraz Sąd I instancji przesłanek do skreślenia skarżącego z listy studentów.
Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie decyzji Rektora SWPS Uniwersytetu Humanistycznospołecznego w Warszawie Filia we Wrocławiu, z dnia 5 czerwca 2023 r. nr 1219/23 oraz z dnia 23 marca 2023 r. nr WrWP/69/ZO/66/1/2023L w sprawie skreślenia z listy studentów oraz umorzenie postępowanie w sprawie skreślenia z listy studentów skarżącego, ewentualnie uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w całości i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez tenże Sąd. Jednocześnie skarżący kasacyjnie wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego według norm przepisanych.
Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Pismem procesowym uzupełaniającym skargę kasacyjną z dnia 27 maja 2024 r. M. L. zrzekł się prawa do rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rektor Uniwersytetu SWPS (dawniej SWPS Uniwersytet Humanistycznospołeczny) wniósł o jej oddalenie w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Na wstępie zaznaczyć należy, że strona skarżąca kasacyjna podniosła tylko zarzut naruszenia art. 108 ust. 2 pkt 3 p.s.w.i.n., poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie. Tym samym nie jest przedmiotem sporu ustalony i przyjęty w sprawie stan faktyczny oraz jego ocena.
Po pierwsze stwierdzić należy, że podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego w postaci błędnej wykładni autor skargi kasacyjnej musi wykazać, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa oraz jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12, LEX nr 1408530; wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12, LEX nr 1372091). Zgodnie z brzmieniem art. 108 ust. 2 pkt 3 u.s.w.i.n. student może być skreślony z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Na podstawie analizy sformułowanych zarzutów i uzasadnienia skargi kasacyjnej stwierdzić należy – że skarżący kasacyjne de facto nie kwestionuje wykładni powyższego przepisu, lecz ocenę stanu faktycznego sprawy, która doprowadziła Sąd I instancji do oddalenia skargi. Jedyną kwestią, związaną z treścią i konstrukcją wskazanego przepisu, podniesioną w uzasadnieniu skargi kasacyjnej było wynikające z niego uznanie administracyjne i konieczność jego właściwego uzasadnienia. W tym zakresie zostały przytoczone fragmenty dwóch wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych. Jednak Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku również wskazuje, że "rozstrzygnięcie w tym przedmiocie ma charakter fakultatywny i podejmowane jest w ramach uznania administracyjnego". Przyjęte przez WSA w Warszawie rozumienie tego przepisu nie różni się w tym zakresie od wykładni wskazanej przez pełnomocnika strony skarżącej kasacyjnie. Zatem w niniejszej skardze kasacyjnej pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie nie wskazał w jaki sposób Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni tego przepisu, ani też nie zaprezentował jaka powinna być prawidłowa jego wykładnia (odmienna od przyjętej przez Sąd). Samo uzasadnienie skargi kasacyjnej koncentruje się bowiem na argumentacji związanej ze stanem faktycznym ustalonym w sprawie.
Po drugie należy podkreślić, że zgodnie z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Nie można skutecznie powoływać się na zarzut niewłaściwego zastosowania lub niezastosowania prawa materialnego, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie (zob. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2013 r., I OSK 1171/12, LEX nr 1298298). Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12, LEX nr 1269660; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11, LEX nr 1340137). Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11, LEX nr 1340138; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11, LEX nr 1358369). Jeżeli skarżący uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie jest co najmniej przedwczesny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11, LEX nr 1296051). Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Gdy skarżący nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych sprawy zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego są zarzutami bezpodstawnymi (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I FSK 1092/12, LEX nr 1372071; wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2010 r., II FSK 1506/09, LEX nr 745674; wyroki NSA: z dnia 11 października 2012 r., I FSK 1972/11; z dnia 3 listopada 2011 r., I FSK 2071/09).
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 p.p.s.a.