III OSK 1989/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-09-19
NSAbudowlaneŚredniansa
prawo wodnepozwolenie wodnoprawnewody opadoweciek naturalnypotok Rudkagospodarka wodnaNSAskarżony organ

NSA oddalił skargę kasacyjną gminy Rzeszów dotyczącą pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie wód opadowych do potoku Rudka, uznając go za ciek naturalny.

Gmina Miasto Rzeszów zaskarżyła decyzję o pozwoleniu wodnoprawnym na odprowadzanie wód opadowych do potoku Rudka, twierdząc, że nie jest on ciekiem naturalnym. Sąd I instancji oddalił skargę, wskazując, że operat wodnoprawny i inne dowody potwierdzają charakter potoku jako cieku naturalnego. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając ustalenia Sądu I instancji za prawidłowe i podkreślając, że mapa podziału hydrograficznego Polski jest wiarygodnym źródłem informacji.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Gminy Miasto Rzeszów od wyroku WSA w Rzeszowie, który oddalił skargę gminy na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do potoku Rudka. Gmina kwestionowała ustalenie, że potok Rudka jest ciekiem naturalnym, twierdząc, że jest to jedynie rów z betonową rurą. Sąd I instancji uznał, że operat wodnoprawny, na podstawie którego wydano pozwolenie, jednoznacznie charakteryzował Rudkę jako potok, dopływ Wisłoka, co było sprzeczne z późniejszymi twierdzeniami gminy. Sąd podkreślił, że pozwolenie wydaje się na wniosek i organ jest związany jego treścią. Dodatkowo, Mapa Podziału Hydrograficznego Polski, będąca częścią Systemu Informacyjnego Gospodarowania Wodami, potwierdzała charakter Rudki jako cieku. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty naruszenia przepisów postępowania za nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że ustalenia faktyczne organów były prawidłowe, a mapa podziału hydrograficznego stanowi wiarygodne źródło informacji. NSA wyjaśnił również, że pojęcie cieku naturalnego nie jest tożsame z jednolitymi częściami wód powierzchniowych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, potok Rudka może być uznany za ciek naturalny, spełniający ustawowe wymagania dla śródlądowych wód płynących, co potwierdzają operat wodnoprawny oraz dane z Mapy Podziału Hydrograficznego Polski.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że operat wodnoprawny, który zawierał charakterystykę Rudki jako dopływu Wisłoka, był wystarczający do uznania go za ciek naturalny. Mapa Podziału Hydrograficznego Polski, będąca częścią Systemu Informacyjnego Gospodarowania Wodami, również potwierdzała ten charakter. Sąd podkreślił, że pojęcie cieku naturalnego nie jest tożsame z jednolitymi częściami wód powierzchniowych, a okresowy charakter przepływu nie wyklucza uznania cieku za naturalny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (18)

Główne

Prawo wodne art. 22 § pkt 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Śródlądowymi wodami płynącymi są wody w ciekach naturalnych oraz źródłach, z których te cieki biorą początek.

Pomocnicze

Prawo wodne art. 16 § pkt 5

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Przez ciek naturalny należy rozumieć rzeki, strugi, strumienie i potoki oraz inne wody płynące w sposób ciągły lub okresowy naturalnymi lub uregulowanymi korytami.

p.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Prawo wodne art. 400 § ust. 8

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

rozp. SIGW art. 3 § pkt 1 lit. a

Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z 10 września 2020 r. w sprawie systemu informacyjnego gospodarowania wodami

Sieć hydrograficzna obejmuje cieki i odcinki cieków, w tym dane zawierające: nazwę cieku, lokalizację, długość, powierzchnię, identyfikator hydrologiczny.

rozp. SIGW art. 3 § pkt 2

Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z 10 września 2020 r. w sprawie systemu informacyjnego gospodarowania wodami

Sieć hydrograficzna obejmuje dane o przebiegu granic i obszarach zlewni.

rozp. SIGW art. 3 § pkt 3

Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z 10 września 2020 r. w sprawie systemu informacyjnego gospodarowania wodami

Sieć hydrograficzna obejmuje dane o obszarach dorzeczy, regionach wodnych i jednostkach organizacyjnych Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie.

Prawo wodne art. 329 § ust. 2 pkt 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

W systemie informacyjnym gospodarowania wodami gromadzi się informacje na temat sieci hydrograficznej.

Prawo wodne art. 330 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

System informacyjny gospodarowania wodami prowadzą Wody Polskie.

Prawo wodne art. 331 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Źródłami danych dla SIGW są rejestry i zbiory danych prowadzone przez ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej oraz Wody Polskie.

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 182 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącej oparta na kwestionowaniu charakteru potoku Rudka jako cieku naturalnego, wbrew treści operatu wodnoprawnego i danych z Mapy Podziału Hydrograficznego Polski. Zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. przez pominięcie aneksu do operatu wodnoprawnego, uznany za nieistotny dla wyniku sprawy. Zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w związku z innymi przepisami, uznany za częściowo błędnie sformułowany i nieuzasadniony merytorycznie.

Godne uwagi sformułowania

Pozwolenie wodnoprawne odpowiada w pełni treści podania złożonego przez skarżącą oraz załączonego do wniosku operatu wodnoprawnego. Skarżąca nie może skutecznie zarzucać organom, że nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego co do okoliczności wykazanych przez skarżącą w sposób dostateczny we wniosku oraz w operacie wodnoprawnym. Pojęcia cieku naturalnego oraz jednolitych części wód powierzchniowych nie są ze sobą tożsame. Mapa Podziału Hydrograficznego Polski jest jednym z elementów SIGW, który stanowi zbiór danych o charakterze urzędowym, a w konsekwencji może stanowić podstawę ustaleń faktycznych co do charakteru odbiornika.

Skład orzekający

Jerzy Stelmasiak

przewodniczący-sprawozdawca

Ewa Kwiecińska

sędzia

Paweł Mierzejewski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie charakteru cieku wodnego na podstawie operatu wodnoprawnego i danych z Systemu Informacyjnego Gospodarowania Wodami, a także interpretacja przepisów Prawa wodnego dotyczących pozwoleń wodnoprawnych."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów Prawa wodnego w kontekście odprowadzania wód opadowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa wodnego – definicji cieku naturalnego i jego znaczenia dla pozwoleń wodnoprawnych. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.

Czy rów z rurą to potok? NSA rozstrzyga o pozwoleniu wodnoprawnym.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1989/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-09-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Kwiecińska
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Mierzejewski
Symbol z opisem
6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
II SA/Rz 1660/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2023-05-25
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2233
art. 16 pkt 16 i art. 22 pkt 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) Sędziowie sędzia NSA Ewa Kwiecińska sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 19 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Gminy Miasto Rzeszów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 1660/22 w sprawie ze skargi Gminy Miasto Rzeszów na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 7 listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 25 maja 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę Gminy Miasto Rzeszów (dalej: skarżąca) na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 7 listopada 2022 r. w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżąca zwróciła się do Dyrektora Zarządu Zlewni w Krośnie o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie z wód w zakresie usług wodnych, polegających na odprowadzeniu wód opadowych lub roztopowych, istniejącymi wylotami kolektorów deszczowych o numerach: [...] do potoku Rudka.
Decyzją z 19 sierpnia 2022 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w Krośnie udzielił skarżącej pozwolenia wodnoprawego.
Skarżąca wniosła odwołanie od decyzji z 19 sierpnia 2022 r.
Decyzją z 7 listopada 2022 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie utrzymał w mocy decyzję Dyrektor Zarządu Zlewni w Krośnie z 19 sierpnia 2022 r.
Skarżąca wniosła skargę na decyzję z 7 listopada 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie.
Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, że w odwołaniu skarżąca zaskarżyła decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Krośnie w części dotyczącej ustalenia, że usługa wodna, na którą udzielone zostało pozwolenie wodnoprawne obejmuje odprowadzanie wód do potoku Rudka, zarzucając nieprawidłowe ustalenie charakteru odbiornika. Konsekwentnie w skardze skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z decyzją organu I instancji w zakresie nieprawidłowego ustalenia charakteru odbiornika jako odbiornika śródlądowych wód powierzchniowych. Z uwagi na tak ograniczony zakres zaskarżenia, zarówno na etapie odwołania, jak i skargi, Sąd I instancji dokonał kontroli zaskarżonej decyzji w części dotyczącej ustalenia, że wody opadowe i roztopowe odprowadzane są do wód potoku Rudka. Skarżąca kwestionowała ustalenia organów podnosząc, że potok Rudka pozbawiony jest cech pozwalających na zakwalifikowanie go do śródlądowych wód płynących. Skarżąca wyjaśniała m.in., że potok Rudka to w istocie rów, w którym znajduje się betonowa rura.
W ocenie Sądu I instancji, pozwolenie wodnoprawne odpowiada w pełni treści podania złożonego przez skarżącą oraz załączonego do wniosku operatu wodnoprawnego. Pozwolenie wodnoprawne wydaje się na wniosek, co oznacza że organ związany jest treścią złożonego żądania i nie może udzielić zgody wodnoprawnej w postaci pozwolenia wodnoprawnego w sposób niezgodny z treścią zgłoszonego żądania, szczegółowo opisanego w załączonym operacie wodnoprawnym. Do wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego należy załączyć operat z oznaczeniem daty jego wykonania wraz z opisem prowadzenia zamierzonej działalności niezawierającym określeń specjalistycznych. W części operatu powinny znaleźć się informacje obejmujące charakterystykę wód objętych pozwoleniem wodnoprawnym. Ponadto, operat stanowi podstawowy dowód, w oparciu o który wydaje się pozwolenie wodnoprawne. W aktach sprawy znajduje się zarówno wniosek o wydanie pozwolenia, jak również operat wodnoprawny. Brak jest w tych dokumentach informacji, że według skarżacej Rudka nie jest ciekiem naturalnym - potokiem. Skarżąca w operacie wodnoprawnym dokonała charakterystyki odbiornika wód opadowych objętych pozwoleniem wodnoprawnym. W pkt II.7.1. skarżąca wskazała, że Rudka stanowi lewostronny dopływ rzeki Wisłok i jest ciekiem o charakterze podgórskim o długości 2,8 km i powierzchni zlewni 434 km. Skarżąca wskazała, że na prawie całej długości Rudka jest skanalizowana za wyjątkiem rejonu ulic Podkarpackiej i Przemysłowej oraz na odcinku ujściowym do rzeki Wisłok, gdzie jest koryto otwarte. Zlewnię tworzą z początku tereny pól uprawnych a następnie obszary zurbanizowane, zlokalizowane w południowej części miasta. Przedstawiono również przepustowość krytych odcinków potoku Rudka.
Zdaniem Sądu I Instancji, w treści operatu wodnoprawnego skarżąca nie przedstawiła zastrzeżeń przedstawionych na etapie odwołania a następnie skargi, odnoszących się do charakteru odbiornika. Przedstawiony opis charakteru odbiornika wód opadowych jednoznacznie wskazuje, że na etapie składania wniosku o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego skarżąca klasyfikowała Rudkę jako potok. W opisie operatu skarżąca scharakteryzowała również przebieg koryta tego cieku oraz obszar jego zlewni. Zdaniem Sądu I instancji, zawarty w operacie wodnoprawnym opis cieku Rudka sprzeczny jest z przedstawionym następnie na etapie odwołania twierdzeniem skarżącej, że Rudka to w istocie rów, w którym znajduje się betonowa rura. Przedstawiony przez skarżącą opis cieku dawał natomiast podstawy do zakwalifikowania go jako ciek naturalny, stosownie do art. 16 pkt 5 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2021 r. poz. 2233 ze zm.). Przez ciek naturalny należy bowiem rozumieć rzeki, strugi, strumienie i potoki oraz inne wody płynące w sposób ciągły lub okresowy naturalnymi lub uregulowanymi korytami. Cieki naturalne, w tym potoki, stanowią śródlądowe wody płynące.
W ocenie Sądu I instancji, skarżąca nie może skutecznie zarzucać organom, że nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego co do okoliczności wykazanych przez skarżącą w sposób dostateczny we wniosku oraz w operacie wodnoprawnym. Wobec jednoznacznej oceny skarżącej, jak również przepisów prawa, nie było potrzeby, żeby wobec kwestii opisanych i udowodnionych przez skarżącą prowadzić pogłębione działania wyjaśniające wobec ustaleń niebudzących wątpliwości. Organy argumentowały ponadto, że potok Rudka został wykazany na Mapach Podziału Hydrograficznego Polski, jak również w mapach Informatycznego Systemu Osłony Kraju, jako ciek niewyróżniony. Skarżąca podważała tę argumentacje twierdząc, że bazy danych nie stanowią źródła prawa i należy je traktować jako dokumenty prywatne Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. Sąd I instancji zwrócił jednak uwagę, że na Mapie Podziału Hydrograficznego Polski zawarta jest sieć hydrograficzna, które obejmuje cieki i odcinki cieków, w tym dane zawierające: nazwę cieku, lokalizację cieku albo odcinka cieku, długość cieku albo odcinka cieku, powierzchnię cieków o szerokości koryta powyżej 30 m, identyfikator hydrologiczny cieku albo cieku i odcinka cieku, zgodnie z § 3 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z 10 września 2020 r. w sprawie systemu informacyjnego gospodarowania wodami (Dz.U. poz. 1656). Sieć hydrograficzna na Mapie Podziału Hydrograficznego Polski obejmuje również dane o przebiegu granic i o obszarach zlewni (§ 3 pkt 2 rozporządzenia), jak również dane o obszarach dorzeczy, regionach wodnych i jednostkach organizacyjnych Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (§ 3 pkt 3 ww. rozporządzenia). Informacje o sieci hydrograficznej gromadzi się w systemie informacyjnym gospodarowania wodami (dalej: SIGW), zgodnie z § 3 ww. rozporządzenia. Powyższy przepis rozporządzenia jest konsekwencją uregulowania zawartego w art. 329 ust. 2 pkt 1 Prawa wodnego, zgodnie z którym, w systemie informacyjnym gospodarowania wodami gromadzi się informacje w zakresie gospodarowania wodami, w szczególności informacje na temat: sieci hydrograficznej. System informacyjny gospodarowania wodami dla obszaru państwa, z uwzględnieniem podziału państwa na obszary dorzeczy i regiony wodne, prowadzą Wody Polskie (art. 330 ust. 1 Prawa wodnego). Źródłami danych dla systemu informacyjnego gospodarowania wodami są w pierwszej kolejności rejestry i zbiory danych prowadzone przez ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej oraz Wody Polskie (art. 331 ust. 1 Prawa wodnego). W niniejszej sprawie dane wynikające z sieci hydrograficznej co do tego, że Rudka jest ciekiem naturalnym niewyróżnionym są zbieżne z charakterystyką odbiornika, przedstawioną przez skarżącą w operacie wodnoprawnym. Potwierdzają tym samym prawidłowość ustaleń organów co do tego, że Rudka jest potokiem z własnym obszarem zlewni.
Sąd I instancji wskazał także, że w ocenie skarżącej Mapa Podziału Hydrograficznego Polski powinna być zgodna z Planem gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły, w którym przedstawiono jednolite części wód powierzchniowych a dokument ten zachowuje moc wiążącą do 22 grudnia 2022 r. na podstawie art. 566 ust. 2 Prawa wodnego. Skarżąca wywodziła, że potok Rudka nie został wykazany w jednolitych częściach wód powierzchniowych w planach gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły, więc nie mógł zostać uznany za ciek naturalny. Zdaniem Sądu I instancji, okoliczność, że potok Rudka nie został wykazany w jednolitych częściach wód powierzchniowych nie pozbawia go cech cieku naturalnego. Pojęcia cieku naturalnego oraz jednolitych części wód powierzchniowych nie są ze sobą tożsame. Nie każdy ciek naturalny będzie równocześnie znaczącym elementem wód powierzchniowych, skoro może nim być również taki potok, w którym woda płynie jedynie okresowo.
Dalej Sąd I instancji wskazał, że w ocenie skarżącej, gdyby potok Rudka był śródlądowymi wodami płynącymi, byłby utrzymywany przez Marszałek Województwa Podkarpackiego do czasu wejścia w życie Prawa wodnego, a następnie przez Wody Polskie, wykonujące prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych. Skarżąca wskazała, że w imieniu Skarbu Państwa utrzymuje nieruchomość, na której znajduje się potok Rudka w ramach umów na konserwację potoku. Sąd I instancji wyjaśnił, że śródlądowymi wodami płynącymi są wody w ciekach naturalnych oraz źródłach, z których te cieki biorą początek. Brak jest kryterium, które odnosiłoby się do podmiotu wykonującego uprawnienia właścicielskie względem danego cieku. Kwestia dotycząca odpowiedniego uregulowania wykonywania praw właścicielskich względem śródlądowych wód płynących znajdujących się w granicach jednostek samorządu terytorialnego w sposób, który odpowiadałby treść art. 211-213 i art. 258 Prawa wodnego wykracza poza ramy postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego.
Sąd I instancji podkreślił, że opłaty za usługi wodne uiszcza się za odprowadzanie do wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast. Kluczowe znaczenie regulacja ta kładzie na to, czy wody opadowe i roztopowe są odprowadzane do wód, czyli m.in. do wód śródlądowych. Potok Rudka według operatu wodnoprawnego stanowi dopływ rzeki Wisłok, co powoduje że nawet przy uznaniu go za urządzenie wodne, obowiązek ponoszenia opłaty obciąża adresata pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie z usług wodnych.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca.
Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania.
Po pierwsze, art. 133 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przez pominięcie istotnej części akt w postaci aneksu do operatu wodnoprawnego, w którym "potok Rudka" został doprecyzowany przez skarżącą jako rów.
Po drugie, art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz w związku z art. 400 ust. 8 Prawa wodnego przez oddalenie skargi, zamiast zastosowania "art. 145 § 1 ust. 1 lit. c" p.p.s.a. i uchylenia decyzji organu odwoławczego. W ocenie skarżącej, przejawiało się to w dokonaniu błędnych ustaleń faktycznych, że "potok Rudka" to ciek naturalny, czego organ odwoławczy nie udowodnił.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego według norm przepisanych. Skarżąca oświadczyła, że zrzeka się rozprawy.
W piśmie, które wpłynęło do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 18 września 2024 r. skarżąca uzupełniła uzasadnienie zarzutów kasacyjnych powołując się na regulamin Hydroportalu, za pośrednictwem którego udostępniane są dane z Mapy Podziału Hydrograficznego Polski.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. został błędnie sformułowany. Wynika to z tego, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej polega na badaniu zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem - art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) – a rozstrzygnięcie sprawy wyrokiem następuje "na podstawie akt sprawy", o czym stanowi art. 133 § 1 p.p.s.a. Aktami sprawy w rozumieniu art. 133 § 1 p.p.s.a. są zarówno akta sądowe, jak i przekazane wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu akta administracyjne. W konsekwencji naruszenie normy prawnej z art. 133 § 1 p.p.s.a. może stanowić podstawę kasacyjną, jeżeli polega w szczególności na oddaleniu skargi pomimo niekompletnych akt sprawy, pominięciu istotnej części akt sprawy, przeprowadzeniu postępowania dowodowego z naruszeniem art. 106 § 3 p.p.s.a., ewentualnie oparciu wyroku na dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 p.p.s.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 marca 2020 r. II OSK 1277/18 oraz z 3 października 2019 r., II GSK 591/17). Sąd I instancji wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, a więc badając legalność zaskarżonej decyzji powinien ocenić jej zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego, co w tej sprawie Sąd I instancji uczynił. Nie można zatem uznać, aby Sąd I instancji wydał wyrok pomimo niekompletnych akt sprawy czy też pominął istotną część akt sprawy. Wskazywany przez skarżącą aneks do pozwolenia wodnoprawnego stanowił bowiem w istocie dokument mający jedynie potwierdzić stanowisko dotyczące kwalifikacji prawnej przedmiotowego potoku prezentowane przez skarżącą w toku postępowania i jako taki nie mógł mieć wpływu na wynik sprawy, uwzględniając, że charakter prawny tego cieku został ustalony przez organ nie tylko na podstawie operatu wodnoprawnego, ale również innych dowodów zgromadzonych w sprawie. Jak prawidłowo wskazał organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, pomimo złożenia aneksu do operatu wodnoprawnego, treść wniosku o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego nie uległa zmianie. Nie bez znaczenia jest również, że w poprzednim stanie prawnym skarżącą uzyskała trzynaście decyzji z 6 maja 2008 r. udzielających pozwoleń wodnoprawnych na odprowadzanie ścieków opadowych i roztopowych różnym wylotami miejskiego kolektora deszczowego do wód powierzchniowych potoku Rudka. Charakter prawny potoku Rudka jako cieku naturalnego nie był wówczas kwestionowany. Powyższe oznacza, że brak wyraźnego odniesienia się przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do treści aneksu, stanowiło uchybienie, które nie miało jednak wpływu na wynik sprawy.
Zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a także w związku z art. 400 ust. 8 Prawa wodnego przez oddalenie skargi, zamiast zastosowania "art. 145 § 1 ust. 1 lit. c" p.p.s.a., został również częściowo błędnie sformułowany. Norma z art. 3 § 1 p.p.s.a. nie jest normą o charakterze procesowym, ale ustrojowym i stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, co w tej sprawie niewątpliwie miało miejsce. Ewentualne naruszenie przez wojewódzki sąd administracyjny przepisów postępowania lub przepisów prawa materialnego w ramach kontroli legalności zaskarżonej decyzji nie oznacza jeszcze, niejako "automatycznie", że doszło do naruszenia ustrojowej funkcji tego sądu określonej w art. 3 § 1 p.p.s.a. Ponadto nie ma takiego przepisu jak "art. 145 § 1 ust. 1 lit. c" p.p.s.a. Należy przypomnieć, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia i wymaga precyzyjnego sformułowania zarzutów, które wyznaczają granice kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ponadto, norma z art. 400 ust. 8 Prawa wodnego stanowi normę prawa materialnego, a nie procesowego.
Niezależnie od powyższych uchybień formalnych, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym organy dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie ustalenia charakteru przedmiotowego cieku wodnego. Podkreślenia przy tym wymaga, że organy są organami wyspecjalizowanymi w sprawach z zakresu gospodarki wodnej i brak jest podstaw do kwestionowania a limine przydatności dowodowej przedstawionych przez nie informacji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 października 2021 r. II OSK 261/21). Natomiast wydania decyzji potwierdzającej, że dany odcinek potoku nie jest ciekiem wodnym, co w konsekwencji ma się przełożyć na brak konieczności uiszczenia opłat za usługi wodne, powinno być kwestionowane w postępowaniu zmierzającym do ustalenia tej opłaty, a nie przez złożenie wniosku o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego. Ponadto skarżąca jest w tym przypadku niekonsekwentna. Z jednej bowiem strony składa wniosek o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego wraz z operatem wodnoprawnym, z którego wynika, że przedmiotowy potok Rudka jest ciekiem wodnym, a następnie składa aneks do operatu wodnoprawnego, w którym podważa treść złożonego wcześniej wniosku. Jednocześnie na przyjęcie, że przedmiotowy odcinek potoku Rudka nie jest ciekiem naturalnym nie pozwala zarówno złożony operat wodnoprawny, jak i inne dane uzyskane przez organ w toku postępowania administracyjnego i w związku z argumentacją skarżącej, w tym uzyskane wcześniej pozwolenia wodnoprawne. Nie podważa tych ustaleń złożony przez skarżącą aneks do pozwolenia wodnoprawnego, którego celem było potwierdzenie stanowiska skarżącego zaprezentowanego w toku postępowania. Stanowisko skarżącej przedstawione w skardze kasacyjnej stanowi w istocie polemikę z prawidłowymi ustaleniami faktycznymi organów, które zaaprobował Sąd I instancji. Zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy potwierdza charakter spornego odbiornika, do czego w sposób wyczerpujący odniósł się Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Ponadto, zgodnie z art. 22 pkt 1 Prawa wodnego, śródlądowymi wodami płynącymi są wody w ciekach naturalnych oraz źródłach, z których te cieki biorą początek. Przepis ten nie wprowadza kryterium uznania danych wód za ciek naturalny, które odnosiłoby się do podmiotu wykonującego uprawnienia właścicielskie względem danego cieku. Skarżąca zwróciła się do organu z wnioskiem o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na usługi wodne polegające na odprowadzeniu wód opadowych i roztopowych istniejącymi wylotami kolektorów deszczowych do potoku Rudka. Jak prawidłowo przyjął za organami Sądu I instancji, potok Rudka spełnia wszelkie ustawowe wymagania do uznania go za śródlądowe wody płynące. Sąd I instancji prawidłowo wyjaśnił, że na Mapie Podziału Hydrograficznego Polski zawarta jest sieć hydrograficzna, która zawiera dane m.in. dotyczące cieków. Jest to jeden z elementów systemu informacyjnego gospodarowania wodami, którego prowadzenie należy to obowiązków ustawowych odpowiednich organów Wód Polskich. Ustawodawca również określa źródła danych dla SIGW. Nie można zatem twierdzić, że Mapa Podziału Hydrograficznego Polski nie ma umocowania, nie jest zatwierdzona przepisami prawa, czy też, że jest to dokument prywatny Wód Polskich. Mapa Podziału Hydrograficznego Polski jest jednym z elementów SIGW, który stanowi zbiór danych o charakterze urzędowym, a w konsekwencji może stanowić podstawę ustaleń faktycznych co do charakteru odbiornika, co w tej sprawie miało miejsce i o czym prawidłowo orzekł Sąd I instancji.
Powyższego stanowiska nie podważa również argumentacja zawarta w piśmie, które wpłynęło do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 18 września 2024 r. w ramach uzupełnienia zarzutów kasacyjnych. Skarżąca wskazuje, że informacje gromadzone w systemie informacyjnym gospodarowania wodami udostępniane są nieodpłatnie w systemie Hydryportal dostępnym pod adresem https://wody.isok.gov.pl/. Z § 2 ust. 1 regulaminu korzystania z tego serwisu wynika natomiast, że "prezentowane w hydroportalu dane mają charakter wyłącznie poglądowy i w żadnym razie nie mogą być traktowane jako dokument oficjalny. Nie mogą też być podstawą jakichkolwiek czynności administracyjnych czy urzędowych oraz roszczeń prawnych.". Należy natomiast odróżnić brak możliwości korzystania z Hydroportalu przez podmioty inne niż organy Wód Polskich dla podjęcia czynności urzędowych i administracyjnych oraz dla formułowania roszczeń prawnych, od możliwości skorzystania z gromadzonych przez siebie danych przez właściwy organ Wód Polskich jako dowodu w sprawie, który obok innych dowodów w sprawie podlega swobodnej ocenie. Hydroportal stanowi bowiem wyłącznie element systemu informacyjnego gospodarowania wodami (SIGW). Jak wynika ze strony internetowej, na której udostępniono Hydroportal, jest to "publiczny portal dotyczący szeroko pojętej tematyki wodnej na terenie Polski. Umożliwia przegląd danych dotyczących ryzyka powodziowego, przeciwdziałania suszy czy prezentujący plany gospodarowania wodami. Zawiera szereg danych zebranych w jednym miejscu." Bazy publikacyjne Hydroportalu są zasilane z SIGW (§ 4 ust. 2 pkt 11 rozporządzenia w sprawie systemu informacyjnego gospodarowania wodami), nie oznacza to jednak, że Hydroportal jest tym samym co SIGW prowadzony na podstawie art. 329 i nast. Prawa wodnego. Stąd też sięgnięcie przez organ w tej sprawie do danych zawartych na Mapie Podziału Hydrograficznego Polski było dopuszczalne i uzasadnione.
Należy również podzielić stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym okoliczność, że potok Rudka nie został wykazany w jednolitych częściach wód powierzchniowych nie pozbawia go cech cieku naturalnego. Pojęcia cieku naturalnego oraz jednolitych części wód powierzchniowych nie są ze sobą tożsame. Nie każdy ciek naturalny będzie równocześnie znaczącym elementem wód powierzchniowych, skoro może nim być również taki potok, w którym woda płynie jedynie okresowo.
W konsekwencji zarzuty kasacyjne należy uznać za nieuzasadnione, szczególnie uwzględniając, że opiera się one w istocie wyłącznie na kwestionowaniu ustaleń faktycznych organów, podczas gdy stanowisko Sądu I instancji wynikało również z wykładni przepisów Prawa wodnego znajdujących zastosowanie w tej sprawie.
Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI