III OSK 1987/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki, potwierdzając obowiązek udostępnienia informacji publicznej mimo wcześniejszego wniosku dziennikarza.
Fundacja domagała się informacji publicznej od spółki z o.o., która odmówiła, twierdząc, że informacje te zostały już udostępnione dziennikarzowi tego samego portalu. WSA zobowiązał spółkę do udostępnienia informacji, ale nie stwierdził rażącego naruszenia prawa. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię przepisów i ocenę stanu faktycznego. NSA oddalił skargę, uznając, że wnioski pochodziły od odrębnych podmiotów i spółka powinna była rozpatrzyć oba.
Sprawa dotyczyła skargi Fundacji na bezczynność spółki z o.o. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej wynagrodzeń członków organów spółki, umowy z kancelarią prawną oraz kosztów organizacji zgromadzenia wspólników. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zobowiązał spółkę do załatwienia wniosku, ale nie stwierdził rażącego naruszenia prawa. Spółka zaskarżyła wyrok do NSA, zarzucając błędną wykładnię art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz naruszenie przepisów postępowania przez błędną ocenę stanu faktycznego. Spółka argumentowała, że informacje te zostały już udostępnione dziennikarzowi portalu, którego wydawcą jest Fundacja, a zatem nie powinny być udostępniane ponownie. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że prawo do informacji publicznej przysługuje każdemu, a wnioski pochodzące od odrębnych podmiotów podlegają odrębnemu rozpatrzeniu. W ocenie NSA, spółka błędnie utożsamiła wniosek Fundacji z wnioskiem dziennikarza, mimo że nie wynikało to z treści wniosku dziennikarza. Sąd uznał również, że uzasadnienie wyroku WSA było prawidłowe i poddawało się kontroli instancyjnej, a zarzuty naruszenia prawa materialnego nie mogły skutecznie podważyć ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, spółka taka mieści się w katalogu podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej, zwłaszcza gdy żądane informacje dotyczą sposobu wydatkowania środków publicznych.
Uzasadnienie
Spółka jest podmiotem reprezentującym państwowe osoby prawne oraz osoby prawne samorządu terytorialnego i ma nad nimi pozycję dominującą, co kwalifikuje ją do objęcia obowiązkiem udostępniania informacji publicznej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (11)
Główne
u.d.i.p. art. 6 § ust. 1 pkt 5 lit. c
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
u.d.i.p. art. 13 § ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
u.d.i.p. art. 16 § ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Pomocnicze
u.d.i.p. art. 4 § ust. 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
u.d.i.p. art. 2 § ust. 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
u.d.i.p. art. 5 § ust. 1 lub ust. 2
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa art. 27 § ust. 1
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wnioski o udostępnienie informacji publicznej pochodzące od odrębnych podmiotów podlegają odrębnemu rozpatrzeniu. Prawo do informacji publicznej jest prawem podmiotowym przysługującym każdemu. Uzasadnienie wyroku WSA było prawidłowe i poddawało się kontroli instancyjnej.
Odrzucone argumenty
Spółka argumentowała, że informacje zostały już udostępnione dziennikarzowi tego samego portalu, co zwalniało ją z obowiązku ponownego udostępnienia. Spółka zarzuciła błędną wykładnię art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c u.d.i.p. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania przez błędną ocenę stanu faktycznego.
Godne uwagi sformułowania
Prawo do informacji publicznej jest publicznym prawem podmiotowym, które z mocy art. 2 ust. 1 u.d.i.p. przysługuje każdemu. Wnioski, jako pochodzące od odrębnych podmiotów, podlegały zatem odrębnemu załatwieniu, albowiem każdy z nich zainicjował odrębne postępowanie w trybie u.d.i.p.
Skład orzekający
Ewa Kwiecińska
sprawozdawca
Olga Żurawska - Matusiak
przewodniczący
Wojciech Jakimowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie obowiązku rozpatrywania odrębnych wniosków o informację publiczną, nawet jeśli dotyczą tych samych danych, oraz statusu spółek z udziałem samorządów i Skarbu Państwa jako podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spółki z o.o. będącej społeczną inicjatywą mieszkaniową. Interpretacja prawa do informacji publicznej w kontekście powiązań między podmiotami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego prawa obywatelskiego – dostępu do informacji publicznej – i pokazuje, jak sądy interpretują obowiązki podmiotów, w których partycypuje państwo. Pokazuje też, jak ważne jest precyzyjne rozróżnianie wnioskodawców.
“Czy spółka musi odpowiadać dwa razy na to samo pytanie o informacje publiczne?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 1987/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Kwiecińska /sprawozdawca/
Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący/
Wojciech Jakimowicz
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SAB/Lu 185/23 - Wyrok WSA w Lublinie z 2024-02-06
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 13 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1, art. 16 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędzia NSA Ewa Kwiecińska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 lutego 2024 r., sygn. akt II SAB/Lu 185/23 w sprawie ze skargi Fundacji [...] na bezczynność S. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 6 lutego 2024 r., sygn. akt II SAB/Lu 185/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po rozpoznaniu skargi Fundacji [...] ("skarżąca", "Fundacja") na bezczynność S. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością [...] ("Spółka" lub "S.") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, zobowiązał S. sp. z o.o. [...] do załatwienia wniosku Fundacji [...] z dnia 15 września 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku (pkt I), stwierdził, że bezczynność S. w załatwieniu wniosku wskazanego w punkcie I, nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II), zasądził od S. na rzecz Fundacji [...] kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt III), w pozostałej części oddalił skargę (pkt IV). W sprawie przyjęto następujący stan faktyczny i prawny:
Fundacja 15 września 2023 r. wystosowała do S. wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie:
1. treści uchwały dotyczącej ustalenia zasad i wysokości wynagradzania członków Rady Nadzorczej;
2. wysokości wynagrodzenia poszczególnych członków Rady Nadzorczej;
3. treści uchwały dotyczącej ustalenia maksymalnej wysokości wynagrodzenia dla członków Zarządu Spółki oraz określenia prawa do świadczeń dodatkowych i maksymalnej wysokości tych świadczeń przysługujących członkom Zarządu Spółki;
4. wysokości wynagrodzenia Prezesa Zarządu [...];
5. treści umowy podpisanej przez Spółkę z kancelarią [...] wraz z wysokością wynagrodzenia;
6. kosztów poniesionych przez Spółkę w związku ze zorganizowaniem Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników w dniu 23 czerwca 2023 r. w [...] w Hotelu [...] (tj. kosztów wynajmu sali, cateringu, zakwaterowania).
Pismami z 6 i 10 października 2023 r. Fundacja ponowiła żądanie. Wobec dalszego braku odpowiedzi na wniosek, 25 października i 17 listopada 2023 r. podjęła próby nawiązania ze Spółką kontaktu telefonicznego. Próby te okazały się bezskuteczne.
W skardze do WSA w Lublinie Fundacja wskazała, że w jej ocenie powyższe okoliczności przesądzają o tym, że Spółka nie rozpatrzyła przedmiotowego wniosku i pomimo kilkukrotnych ponagleń, wielokrotnie przekroczyła termin do udzielenia odpowiedzi, który upływał 29 września 2023 r. Powyższe, zdaniem Fundacji, wskazuje na działanie w złej wierze i uzasadnia stwierdzenie rażącego naruszenia prawa przez Spółkę. Stanowisko to jest tym bardziej uzasadnione, że pytania zawarte we wniosku 15 września 2023 r. dotyczyły sfery działalności S., w której mogło dochodzić do nadużyć oraz konfliktów interesów.
W ocenie skarżącej ze względu na skalę i wagę naruszeń, a przede wszystkim ich przyczynę zasadne jest ukarania podmiotu karą pieniężną. Przy czym, zdaniem Fundacji, powinna być to suma pieniężną orzeczona na jej rzecz, jako wynagrodzenie za rażąco długie prowadzenie postępowania przez Spółkę.
W odpowiedzi na skargę Spółka wniosła o oddalenie skargi jako niezasadnej, wskazując, że w żadnej mierze nie dopuściła się bezczynności, zaś podniesione w skardze zarzuty są chybione.
Spółka wskazała, że 15 września 2023 r. otrzymała od Fundacji, drogą mailową, wniosek o udzielnie informacji publicznej, który dotyczył wskazanych w skardze zagadnień. W ocenie Spółki, skarżąca jest jednak posiadaczem informacji żądanych we wniosku. Fundacja jest bowiem wydawcą portalu [...] W dniu 30 sierpnia 2023 r. [...] - jeden z dziennikarzy tego portalu - zwrócił się do Spółki z tożsamym wnioskiem o udzielenie informacji publicznej, na który to wniosek Spółka odpowiedziała w dniu 31 sierpnia 2023 r. w żądanej formie. S. powołała się w tym kontekście na pogląd wyrażany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, iż wniosek zainteresowanych rodzi po stronie dysponenta informacji obowiązek jej udostępnienia wtedy, gdy informacja ta nie została wcześniej udostępniona i nie funkcjonuje w obiegu publicznym, a więc zainteresowany nie może się z nią zapoznać inaczej, niż składając wniosek o udzielenie informacji publicznej. Za niezasadny, zdaniem Spółki, uznać należy wniosek o udzielenie informacji, którą zainteresowany posiada. Zatem w sytuacji gdy wnioskującemu udzielono już żądaną informację publiczną, realizując np. uprzednio złożony wniosek o jej udzielenie dotyczący tego samego przedmiotu, organ może odmówić "ponownego" udzielenia takiej samej informacji.
Rozpoznając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wskazał, że adresatem wniosku Fundacji o udostępnienie informacji publicznej jest społeczna inicjatywa mieszkaniowa utworzona w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (S. sp. z o.o. z siedzibą [...]), której działalność regulują przepisy ustawy z dnia 26 października 1995 r. o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 790 ze zm.). Wyjaśnił, że z art. 27 ust. 1 ww. ustawy wynika, iż podstawowym przedmiotem działalności społecznych inicjatyw mieszkaniowych jest budowanie domów mieszkalnych i ich eksploatacja na zasadach najmu, zaś z informacji zawartych w Biuletynie Informacji Publicznej ww. Spółki ([...]) wynika, że jej udziałowcami jest siedemnaście gmin oraz Krajowy Zasób Nieruchomości (państwowa osoba prawna utworzona po podstawie ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. o Krajowym Zasobie Nieruchomości). W ocenie WSA w Lublinie nie budzi zatem wątpliwości, że Spółka jest podmiotem reprezentującym państwowe osoby prawne oraz osoby prawne samorządu terytorialnego, a zarazem osobą prawną, w której Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Tym samym S. mieści się w katalogu podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej.
Dalej Sąd I instancji wyjaśnił, że wniosek Fundacji obejmuje informacje dotyczące zasad ustalania i wysokości wynagrodzeń członków organów tej Spółki (Zarządu i Rady Nadzorczej – pkt 1-4 wniosku), informacje o treści umowy zawartej przez Spółkę ze wskazaną Kancelarią Prawną, wraz z danymi o wysokości wynagrodzenia z tytułu tej umowy (pkt 5), a także informacje o wysokości środków pieniężnych wydanych przez Spółkę na organizację Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników w dniu 23 czerwca 2023 r. (pkt 6). Sąd I instancji wskazał, że mając na względzie, że udziałowcami S. są jednostki samorządu terytorialnego oraz państwowa osoba prawna, żądane przez Fundację informacje należy zakwalifikować jako informacje o sposobie wydatkowania środków publicznych, mieszczące się w kategoriach informacji publicznej wskazanych w art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. a i c u.d.i.p. WSA w Lublinie podkreślił, że wobec braku w powyższych przepisach ograniczeń co do zakresu pojęcia "majątek", przyjmuje się, że pojęcie to należy odnosić nie tylko do nieruchomości, ale i zasobów pieniężnych, mienia ruchomego oraz innych składników majątku w szerokim rozumieniu. Oznacza to, że informacją publiczną o majątku jednostek samorządu terytorialnego i państwowej osoby prawnej będzie także treść zawartej przez S. umowy, o której mowa w pkt 5 wniosku, albowiem umowa ta również dotyczy tak rozumianego majątku. Sposób zarządzania tym majątkiem oraz sposób gospodarowania środkami publicznymi powinien być natomiast transparentny.
W ocenie Sądu I instancji publiczny charakter informacji objętych wnioskiem skarżącej z 15 września 2023 r. oraz fakt, iż wniosek ten został skierowany do podmiotu objętego zakresem podmiotowym art. 4 ust. 1 u.d.i.p., przesądzał o obowiązku załatwienia przez Spółkę przedmiotowego żądania w trybie określonym przepisami u.d.i.p. Spółka powinna była zatem udostępnić Fundacji żądane informacje publiczne bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, ewentualnie w tym terminie wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznych, jeżeli jej zdaniem są one objęte ograniczeniem dostępu do informacji.
Zdaniem Sądu, nie można zgodzić się z argumentem Spółki, jakoby z obowiązku załatwienia wniosku Fundacji w opisanym wyżej trybie zwalniała Spółkę okoliczność, iż wcześniej, tj. 30 sierpnia 2023 r., z wnioskiem o udzielenie tożsamych informacji zwrócił się do niej dziennikarz portalu [...] [...] i Spółka na wniosek ten odpowiedziała 31 sierpnia 2023 r. Sąd I instancji podkreślił, że prawo do informacji publicznej jest publicznym prawem podmiotowym, które z mocy art. 2 ust. 1 u.d.i.p. przysługuje każdemu, z zastrzeżeniem art. 5. Okoliczność, iż Fundacja jest wydawcą portalu [...], nie daje natomiast podstaw do utożsamiania jej indywidulanego wniosku o udostępnienie informacji publicznej z wnioskiem dziennikarza tego portalu – o ile w jego treści nie powołał się on na działanie w imieniu Fundacji, a taka okoliczność z treści wniosku [...] z 31 sierpnia 2023 r. w żaden sposób nie wynika. W ocenie WSA w Lublinie powyższe wnioski, jako pochodzące od odrębnych podmiotów, podlegały zatem odrębnemu załatwieniu, albowiem każdy z nich zainicjował odrębne postępowanie w trybie u.d.i.p.
Konkludując, Sąd I instancji wskazał, że skoro w odniesieniu do wniosku Fundacji z 15 września 2023 r. Spółka nie podjęła do tej pory żadnych czynności, skarga na jej bezczynność w tym zakresie jest uzasadniona.
Sąd wskazał również, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, gdyż zaniechanie udzielenia odpowiedzi na wniosek skarżącej nie wynikało z lekceważącego stosunku Spółki do obowiązków wynikających z u.d.i.p., lecz z błędnego utożsamiania autora tego wniosku a autorem innego wniosku skierowanego do Spółki i dotyczącego tożsamych informacji, na który Spółka udzieliła odpowiedzi.
W ocenie Sądu I instancji, pomimo wykazania, że Spółka dopuściła się w niniejszej sprawie bezczynności, skarżąca nie przedstawiła żadnych okoliczności uzasadniających przyznanie jej żądanej sumy pieniężnej. Wniosek o przyznanie sumy pieniężnej Fundacja poparła jedynie ogólnikowym stwierdzeniem, że żądana kwota miałaby zrekompensować jej negatywne skutki związane z niezałatwieniem sprawy w terminie, z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki oraz niedogodności, jakich strona doznała na skutek bezczynności organu administracji. Fundacja nie sprecyzowała jednak, jakie konkretnie niedogodności bądź negatywne skutki dla jej działalności wywołała bezczynność S.
W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie brak jest również podstaw do wymierzenia Spółce grzywny, bowiem bezczynność Spółki nie ma charakteru rażącego, a wobec tego Sąd uznał, że brak jest podstaw do zastosowania wobec Spółki – poza zobowiązaniem jej do załatwienia wniosku – dodatkowo środka o charakterze dyscyplinująco-represyjnymi.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się Spółka i zaskarżając wyrok w zakresie punktu I i III, zarzuciła mu:
1. naruszenie przepisu prawa materialnego w postaci art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c u.d.i.p. polegające na błędnej wykładni skutkującej przyjęciem, że wnioskowane przez Fundację Wolności informacje stanowiły informacje publiczne w rozumieniu tego przepisu, podczas gdy zostały one już wcześniej udostępnione temu samemu podmiotowi, a więc znajdowały się w obiegu publicznym;
2. naruszenie przepisu postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 144 § 1 p.p.s.a., poprzez błędną ocenę stanu faktycznego skutkującą przyjęciem, że serwis informacyjny [...] oraz Fundacja [...] stanowią odrębne podmioty, a w konsekwencji uznanie, iż Fundacja [...] nie mogła zapoznać się z wnioskowanymi informacjami publicznymi inaczej niż poprzez złożenie wniosku o ich udostępnienie przez Spółkę, w sytuacji gdy informacje te zostały już wcześniej udostępnione [...] działającemu w imieniu serwisu [...], którego wydawcą jest Fundacja [...].
W oparciu o przytoczone zarzuty skarżąca kasacyjnie Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku części co do punktów I oraz III i rozpoznanie skargi na bezczynność przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - zwanej dalej "p.p.s.a." - Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.
W skardze kasacyjnej zarzucono zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania. W sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113; wyrok NSA z dnia 17 lutego 2023 r., II GSK 1458/19; wyrok NSA z dnia 1 marca 2023 r., I FSK 375/20). Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego. Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2004 r., FSK 6/04, LEX nr 129933; wyrok NSA z dnia 26 lutego 2014 r., II GSK 1868/12, LEX nr 1495116; wyrok NSA z dnia 29 listopada 2022 r., I OSK 931/22).
Ze względu na sposób skonstruowania skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie, należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny, ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich bądź w inny sposób korygować. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej oznacza również związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia, które determinują zakres kontroli kasacyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny sprawuje na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP) - w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Z faktu związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej wynika wykluczenie możliwości domniemywania intencji strony składającej ten środek zaskarżenia, konkretyzowania jego zarzutów, czy też uzupełniania występujących w nim braków dotyczących podstaw skargi kasacyjnej i ich uzasadnienia.
Odnosząc się zatem do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., wyjaśnić należy, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt: II FPS 8/09, LEX nr 552012, wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt: II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, co próbuje wytknąć skarżący kasacyjnie, podnosząc, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie dokonał błędnej oceny stanu faktycznego sprawy skutkującej przyjęciem, że serwis informacyjny jawny.Lublin.pl oraz Fundacja Wolności stanowią odrębne podmioty, jak i niemożliwe jest także kwestionowanie w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a., w sytuacji gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku (por. postanowienie NSA z dnia 22 maja 2014 r., II OSK 481/14). Tymczasem uzasadnienie zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Sąd I instancji odniósł się do wszystkich kwestii istotnych z punktu widzenia merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i wskazał powody, dla których uznał, że skarga na bezczynność S. sp. z o.o. [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 15 września 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej zasługiwała w niniejszej sprawie na uwzględnienie. Treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie czyni go więc w pełni poddającym się kontroli kasacyjnej i wprost wynika z niego rezultat i wnioski przeprowadzonej kontroli działalności administracji publicznej. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej kasacyjnie, adresat wniosku nie został zobowiązany przez Sąd I instancji do "udzielenia wnioskowanej informacji publicznej" (str. 4 skargi kasacyjnej). Jak bowiem wynika z treści zaskarżonego wyroku, organ został zobowiązany do załatwienia wniosku z dnia 15 września 2023 r. Załatwienie wniosku, jak wyjaśniono w uzasadnieniu orzeczenia, może zaś polegać na udostępnieniu Fundacji żądanej informacji publicznej bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 13 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1 u.d.i.p.), ewentualnie na wydaniu w tym terminie na podstawie art. 16 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 1 u.d.i.p. decyzji o odmowie udostępnienia przedmiotowych informacji publicznych, jeżeli zdaniem organu są one objęte ograniczeniem dostępu do informacji określonym w art. 5 ust. 1 lub ust. 2 u.d.i.p. Reasumując, przedstawiona przez Sąd I instancji argumentacja jest czytelna i sprawia, że wyrok poddaje się kontroli instancyjnej, a to wszystko czyni zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. bezskutecznym.
W związku z nieskutecznością podniesionego przez autora skargi kasacyjnej zarzutu w oparciu o drugą podstawę kasacyjną, wskazać należy, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania służą m.in. kwestionowaniu ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego sprawy, co oznacza, że brak tego rodzaju skutecznych zarzutów w niniejszej sprawie powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny w procesie kontroli instancyjnej przyjmuje, jako niezakwestionowany punkt odniesienia, stan faktyczny i jego ocenę przyjęte przez Sąd I instancji.
Przechodząc do omówienia zarzutu sformułowanego w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej, należy przypomnieć, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego, wykazać należy, że sąd stosując przepis, popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinna być rozumiana norma zawarta w stosowanym przepisie prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12, LEX nr 1408530; wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12, LEX nr 1372091).
Autor skargi kasacyjnej w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej wskazuje na naruszenie art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c u.d.i.p. poprzez dokonanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie błędnej wykładni ww. przepisu, "skutkującej przyjęciem, że wnioskowane przez Fundację [...] informacje stanowiły informacje publiczne w rozumieniu tego przepisu, podczas gdy zostały one już wcześniej udostępnione temu samemu podmiotowi, a więc znajdowały się już w obiegu publicznym".
W związku z tym, że strona skarżąca kasacyjnie zarzuca Sądowi I instancji dokonanie błędnej wykładni art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c u.d.i.p., podkreślenia wymaga, że podnosząc zarzut błędnej wykładni określonych przepisów prawa, strona skarżąca kasacyjnie powinna wskazać, na czym polega błędne rozumienie tych przepisów przez Sąd I instancji i jaka, jej zdaniem, powinna być ich prawidłowa wykładnia. Tymczasem w niniejszej sprawie strona skarżąca kasacyjnie w żaden sposób nie wykazuje na czym - w jej ocenie - polegało błędne rozumienie ww. przepisu u.d.i.p. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, ani też jaka powinna być prawidłowa jego wykładnia, lecz w ogóle nie odnosi się do kwestii jego rozumienia przyjętego przez Sąd I instancji, poprzestając na twierdzeniu, że żądana informacja została już wcześniej udostępniona podmiotowi, który – zdaniem organu – nie jest podmiotem odrębnym od wnioskodawcy, które to argumenty w żaden sposób nie odnoszą się do treści wskazanego w zarzucie przepisu.
Niezależnie od powyższego, zarzut naruszenia prawa materialnego nie mógł odnieść skutku przede wszystkim dlatego, że na jego podstawie strona skarżąca kasacyjnie podnosi, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie niezasadnie przyjął, że "wnioskowane przez Fundację [...] informacje stanowiły informacje publiczne w rozumieniu tego przepisu, podczas gdy zostały one już wcześniej udostępnione temu samemu podmiotowi, a więc znajdowały się już w obiegu publicznym". Strona skarżąca kasacyjnie w treści omawianego zarzutu kwestionuje zatem ocenę charakteru prawnego żądanej informacji, a zatem próbuje podważyć na podstawie zarzutów naruszenia prawa materialnego oceny i ustalenia w zakresie stanu faktycznego sprawy. Tymczasem tego rodzaju oceny i ustalenia można kwestionować zarzutami naruszenia przepisów postępowania. Zgodnie z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12, LEX nr 1269660; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11, LEX nr 1340137). Jeżeli strona uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie jest co najmniej przedwczesny, zaś zarzut naruszenia prawa przez błędną jego wykładnię – niezasadny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11, LEX nr 1296051). Dlatego też omawiany zarzut naruszenia prawa materialnego okazał się niezasadny.
Skoro podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieskuteczne, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do jej uwzględnienia, co skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej w oparciu o art. 184 p.p.s.a.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI