III OSK 1986/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez radnego J. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który utrzymał w mocy zarządzenie zastępcze Wojewody Lubelskiego stwierdzające wygaśnięcie mandatu radnego. Sprawa dotyczyła zarzutu naruszenia przez radnego zakazu prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia powiatu, w którym uzyskał mandat. Radny prowadził działalność gospodarczą polegającą na sprzedaży części samochodowych oraz świadczeniu usług naprawczych na rzecz powiatu i jego jednostek organizacyjnych, co WSA uznał za naruszenie art. 25b ustawy o samorządzie powiatowym. W skardze kasacyjnej radny zarzucił błędną wykładnię art. 25b ust. 1 u.s.p., twierdząc, że 'wykorzystanie mienia' nie obejmuje otrzymywania wynagrodzenia za sprzedaż towarów i usług, a jedynie posłużenie się składnikiem mienia jako narzędziem. Kwestionował również zastosowanie art. 383 § 2 Kodeksu wyborczego w związku z art. 25b ust. 1 u.s.p. i art. 85a ust. 2 u.s.p., argumentując, że nie doszło do naruszenia zakazu, a tym samym Wojewoda nie miał podstaw do wydania zarządzenia zastępczego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał ją za niezasadną. Sąd podkreślił, że pojęcie 'wykorzystania mienia' jest szerokie i obejmuje wszelkie formy korzystania z mienia jednostki samorządu terytorialnego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, w tym otrzymywanie środków pieniężnych z budżetu powiatu za sprzedane towary i usługi. Sąd powołał się na ugruntowane orzecznictwo, zgodnie z którym środki finansowe stanowią mienie powiatu. NSA stwierdził, że taka wykładnia nie narusza konstytucyjnych zasad wolności gospodarczej, ponieważ ustawodawca ma prawo wprowadzać ograniczenia w celu zapewnienia rzetelności wykonywania funkcji publicznych i zapobiegania konfliktom interesów. Sąd potwierdził również prawidłowość zastosowania przez WSA przepisów dotyczących stwierdzenia wygaśnięcia mandatu i wydania zarządzenia zastępczego przez wojewodę w przypadku bezczynności rady powiatu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia 'wykorzystania mienia powiatu' przez radnego w kontekście zakazu łączenia mandatu z działalnością gospodarczą, a także procedury wydawania zarządzeń zastępczych przez wojewodę.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji radnego powiatowego i jego relacji z mieniem powiatu. Interpretacja 'wykorzystania mienia' może być stosowana analogicznie do innych jednostek samorządu terytorialnego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy prowadzenie działalności gospodarczej przez radnego z wykorzystaniem mienia powiatu, obejmujące sprzedaż towarów i świadczenie usług na rzecz tego powiatu, stanowi naruszenie zakazu określonego w art. 25b ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, prowadzenie działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia powiatu obejmuje wszelkie przypadki korzystania z mienia w ramach takiej działalności, w tym otrzymywanie wynagrodzenia (środków pieniężnych) z budżetu powiatu za sprzedane towary i świadczone usługi.
Uzasadnienie
NSA uznał, że pojęcie 'wykorzystania mienia' jest szerokie i obejmuje także środki pieniężne powiatu, które radny jako przedsiębiorca otrzymuje w ramach umów zawieranych z powiatem. Taka interpretacja ma na celu zapobieganie konfliktom interesów i zapewnienie bezstronności radnego w wykonywaniu mandatu.
Czy w przypadku naruszenia przez radnego zakazu prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia powiatu, a następnie bezczynności rady powiatu w stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu, wojewoda ma prawo wydać zarządzenie zastępcze?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli rada powiatu nie podejmie uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu w terminie, wojewoda jest uprawniony do wydania zarządzenia zastępczego na podstawie art. 85a ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym.
Uzasadnienie
NSA potwierdził, że WSA prawidłowo zastosował art. 85a ust. 2 u.s.p., uznając, że wobec bezczynności rady powiatu w stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu radnego J. Z., Wojewoda Lubelski miał podstawę do wydania zarządzenia zastępczego.
Przepisy (6)
Główne
u.s.p. art. 25b § ust. 1
Ustawa o samorządzie powiatowym
Zakazuje radnemu prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia powiatu, w którym uzyskał mandat, a także zarządzania taką działalnością lub bycia przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności. 'Wykorzystanie mienia' obejmuje wszelkie formy korzystania z mienia, w tym środków pieniężnych, w ramach działalności gospodarczej radnego.
u.s.p. art. 85a § ust. 2
Ustawa o samorządzie powiatowym
W przypadku bezskutecznego upływu terminu na podjęcie aktu przez organ powiatu (np. stwierdzenia wygaśnięcia mandatu), wojewoda wydaje zarządzenie zastępcze.
k.w. art. 383 § § 2
Ustawa Kodeks wyborczy
Reguluje właściwość organu (rada powiatu) do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego w określonych przypadkach, w tym naruszenia zakazu łączenia funkcji.
Pomocnicze
u.s.p. art. 23 § ust. 5
Ustawa o samorządzie powiatowym
Dotyczy zakazu zawierania umów z radnym w zakresie wykonywania pracy w starostwie powiatowym, stanowi odrębną zasadę od art. 25b ust. 1 u.s.p.
k.w. art. 383 § § 1
Ustawa Kodeks wyborczy
Określa przyczyny wygaśnięcia mandatu radnego, w tym naruszenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia jednostki samorządu terytorialnego.
p.przed. art. 3
Ustawa Prawo przedsiębiorców
Definicja działalności gospodarczej jako zorganizowanej działalności zarobkowej, wykonywanej we własnym imieniu i w sposób ciągły.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Interpretacja art. 25b ust. 1 u.s.p. zgodnie z którą 'wykorzystanie mienia powiatu' obejmuje otrzymywanie wynagrodzenia za sprzedaż towarów i usług na rzecz powiatu. • Prawidłowe zastosowanie art. 85a ust. 2 u.s.p. przez wojewodę w przypadku bezczynności rady powiatu w stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu.
Odrzucone argumenty
Argumentacja skarżącego, że 'wykorzystanie mienia' dotyczy jedynie posłużenia się składnikiem mienia jako narzędziem, a nie otrzymywania za nie wynagrodzenia. • Zarzut naruszenia art. 383 § 2 k.w. w związku z art. 25b ust. 1 u.s.p. i art. 85a ust. 2 u.s.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie, wskazujący na brak przesłanek do wydania zarządzenia zastępczego.
Godne uwagi sformułowania
zwrot 'wykorzystywanie' mienia komunalnego dotyczy każdego przypadku korzystania z mienia w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, bez względu na to, czy wykorzystanie to ma podstawę prawną czy też nie, jest stałe bądź jednorazowe, wreszcie czy jest odpłatne czy też nieodpłatne • Nie jest istotne, czy radny prowadzący działalność gospodarczą, jako jedyny korzysta z mienia samorządowego, czy też korzystają z niego także inne osoby. Wykorzystanie mienia danej jednostki samorządu jest wystarczającą przesłanką do wygaśnięcia mandatu radnego i nie ma znaczenia, czy przy wykorzystaniu tego mienia komunalnego radny odniósł korzyści, czy też nie. • Wypłacone za usługę/zakup towaru wynagrodzenie jest ekwiwalentem świadczenia wykonanego na rzecz powiatu, a zatem jest realizacją należności pochodzącej z praw majątkowych powiatu wyrażonej w pieniądzu. • Pieniądze, jako środki płatnicze, kwalifikowane są jako rzeczy sui generis.
Skład orzekający
Kazimierz Bandarzewski
sprawozdawca
Mirosław Wincenciak
członek
Teresa Zyglewska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'wykorzystania mienia powiatu' przez radnego w kontekście zakazu łączenia mandatu z działalnością gospodarczą, a także procedury wydawania zarządzeń zastępczych przez wojewodę."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji radnego powiatowego i jego relacji z mieniem powiatu. Interpretacja 'wykorzystania mienia' może być stosowana analogicznie do innych jednostek samorządu terytorialnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konfliktu interesów i przejrzystości w samorządzie terytorialnym, a także precyzyjnej wykładni przepisów ograniczających działalność gospodarczą osób pełniących funkcje publiczne.
“Czy radny może zarabiać na swoim powiecie? NSA rozstrzyga.”
Sektor
administracja publiczna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.