III OSK 1985/21

Naczelny Sąd Administracyjny2023-01-31
NSAochrona środowiskaWysokansa
odpadymiędzynarodowe przemieszczanie odpadówczęści samochodoweodpady niebezpieczneodbiór odpadówodpowiedzialność administracyjnaochrona środowiskaprawo administracyjneNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów w postaci części samochodowych, potwierdzając status odpadów i odpowiedzialność odbiorcy.

Sprawa dotyczyła nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia odpadów w postaci części samochodowych z Wielkiej Brytanii do Polski. Skarżąca M.T. kwestionowała zakwalifikowanie tych części jako odpadów oraz swoją odpowiedzialność jako odbiorcy. Sąd administracyjny obu instancji uznał, że części te spełniają definicję odpadów ze względu na ich stan i brak możliwości bezpośredniego wykorzystania, a skarżąca, jako władająca nieruchomością i prowadząca komis, jest odbiorcą odpadów w rozumieniu przepisów. Skarga kasacyjna została oddalona.

Przedmiotem skargi kasacyjnej była sprawa dotycząca nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia odpadów w postaci fragmentów pojazdów i części samochodowych z Wielkiej Brytanii do Polski. Skarżąca M.T. kwestionowała decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, która nakładała na nią obowiązek zagospodarowania tych odpadów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając ustalenia organu. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 stycznia 2023 r. oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że fragmenty pojazdów i części samochodowe, które zostały pocięte na połówki lub ćwiartki i nie nadawały się do bezpośredniego użycia jako części zamienne, spełniają definicję odpadów zgodnie z ustawą o odpadach. Podkreślono, że stan przedmiotu w momencie sprowadzenia do Polski oraz wola jego posiadacza pozbycia się go są kluczowe dla uznania go za odpad. NSA potwierdził również, że M.T. była odbiorcą odpadów w rozumieniu ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Jako osoba władająca nieruchomością, na której odpady były składowane, oraz prowadząca na niej komis części samochodowych, ponosiła odpowiedzialność administracyjną, nawet jeśli nie była właścicielem odpadów ani nie organizowała ich transportu. Sąd odrzucił zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, uznając, że organ i sąd niższej instancji prawidłowo oceniły zebrany materiał dowodowy i zastosowały właściwe przepisy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, pocięte fragmenty pojazdów, które nie nadają się do bezpośredniego użycia jako części zamienne bez dodatkowego przygotowania, stanowią odpady.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że stan fragmentów pojazdów (połówki, ćwiartki) oraz brak możliwości ich bezpośredniego użycia jako części zamiennych, a także fakt, że nie są one wytwarzane w procesie technologicznym, świadczą o tym, że posiadacz się ich pozbył, co jest kluczową przesłanką do uznania ich za odpady.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.o. art. 3 § ust. 1 pkt 6

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

Definicja odpadu jako każdej substancji lub przedmiotu, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. 'Pozbycie się' oznacza zmianę sposobu użytkowania przedmiotu niezgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem.

u.m.p.o. art. 2 § ust. 1 pkt 4

Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów

Definicja odbiorcy odpadów sprowadzonych nielegalnie jako każdej osoby, do której odpady zostały przemieszczone nielegalnie; domniemanie, że władający powierzchnią ziemi, na której znajdują się odpady, jest odbiorcą.

u.m.p.o. art. 26 § pkt 3

Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów

Podstawa do nałożenia obowiązku zagospodarowania odpadów na odbiorcę w przypadku stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia i braku wykonania procedur.

Pomocnicze

rozp. 1013/2006 art. 24 § ust. 3

Rozporządzenie (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów

Procedury dotyczące przemieszczania odpadów, w tym obowiązek zagospodarowania przez przedsiębiorcę.

rozp. 1013/2006 art. 2 § pkt 35 lit. a i g ppkt iii

Rozporządzenie (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów

Definicja nielegalnego przemieszczania odpadów.

u.o.r.p.w.e. art. 18

Ustawa z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji

Obowiązek poddania odpadów odzyskowi lub unieszkodliwianiu w sposób racjonalny ekologicznie.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji.

k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Zawieszenie postępowania administracyjnego.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie NSA o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Fragmenty pojazdów pocięte na połówki/ćwiartki, nie nadające się do bezpośredniego użycia jako części zamienne, stanowią odpady. Osoba władająca nieruchomością, na której składowane są nielegalnie przemieszczone odpady i prowadząca na niej działalność gospodarczą (komis), jest odbiorcą odpadów w rozumieniu przepisów. Odpowiedzialność administracyjna odbiorcy nie zależy od tytułu własności do nieruchomości lub odpadów. Ustalenia sądu karnego nie wyłączają odpowiedzialności administracyjnej za przyjęcie i zagospodarowanie odpadów.

Odrzucone argumenty

Fragmenty pojazdów powinny być uznane za części zamienne, a nie odpady. Nie została spełniona przesłanka 'pozbycia się' odpadów przez posiadacza. Skarżąca nie jest odbiorcą odpadów, ponieważ nie była właścicielem nieruchomości ani odpadów, nie organizowała transportu i nie miała możliwości zapoznania się z całością materiału dowodowego z postępowania karnego. Decyzja była niewykonalna z uwagi na zabezpieczenie odpadów jako dowodu rzeczowego w sprawie karnej. Niezastosowanie przepisów dotyczących zawiadomienia organów państwa wysyłki i zapewnienia odbioru odpadów przez podmiot wysyłający (brytyjską spółkę P.).

Godne uwagi sformułowania

nie są to części mogące zostać bezpośrednio użyte w całości jako części zamienne w innym pojeździe, bez konieczności uprzedniego odpowiedniego ich przygotowania nie istnieje taki proces technologiczny, w którym wytwarza się części do pojazdów stanowiące ich połówki lub ćwiartki, jako części samochodowe nadające się do bezpośredniego zamontowania kluczowym elementem definicji odpadu jest zwrot 'pozbycie się', gdyż przedmiot staje się odpadem właśnie z chwilą pozbycia się go przez dotychczasowego posiadacza pozbycie się [...] oznacza zasadniczą zmianę sposobu jego wykorzystywania, odmienną od podstawowego jego przeznaczenia, do którego przestał się ten przedmiot nadawać domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi, na której znajdują się nielegalnie przemieszczone odpady, jest odbiorcą odpadów sprowadzonych nielegalnie

Skład orzekający

Rafał Stasikowski

przewodniczący

Małgorzata Masternak-Kubiak

członek

Sławomir Pauter

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie statusu odpadu dla części samochodowych, odpowiedzialność odbiorcy za nielegalne przemieszczanie odpadów, interpretacja pojęcia 'pozbycia się' oraz 'odbiorcy' w kontekście przepisów o odpadach i międzynarodowym przemieszczaniu odpadów."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji nielegalnego przemieszczania odpadów w postaci części samochodowych, ale jego interpretacja definicji odpadu i odbiorcy ma szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy nielegalnego handlu częściami samochodowymi, które zostały zakwalifikowane jako odpady, co jest ciekawym przykładem zastosowania przepisów o ochronie środowiska w praktyce handlowej.

Części samochodowe z Wielkiej Brytanii okazały się odpadami – NSA rozstrzyga odpowiedzialność odbiorcy.

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1985/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Masternak - Kubiak
Rafał Stasikowski /przewodniczący/
Sławomir Pauter /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 1065/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-06-14
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2018 poz 21
art. 3 ust. 1 pkt 6
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach.
Dz.U. 2007 nr 124 poz 859
art. 2 ust. 1 pkt 4, art. 4 ust. 1 pkt 4, art. 26 pkt 3
Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędzia del. WSA Sławomir Pauter (spr.) po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 czerwca 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 1065/19 w sprawie ze skargi M.T. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku zagospodarowania odpadów oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie przez M.T. jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 czerwca 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 1065/19, którym oddalono skargę ww. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku zagospodarowania odpadów.
Powyższy wyrok został wydany w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:
W dniach od [...] do [...] czerwca 2014 r. na wniosek Naczelnika Urzędu Celnego w K. inspektorzy Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska wraz z funkcjonariuszami Komendy Miejskiej Policji w K. przeprowadzili kontrolę posesji znajdującej się w miejscowości Z. gm. S., należącej do M.T. W wyniku ww. kontroli ujawniono nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadów w postaci przednich i tylnych fragmentów pojazdów oraz innych części pochodzących z demontażu pojazdów, sprowadzonych z terenu Wielkiej Brytanii.
Główny Inspektor Ochrony Środowiska (dalej GIOŚ) w dniu [...] sierpnia 2014 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne, znak: [...] w sprawie określenia sposobu gospodarowania odpadami przez M.T., będącą odbiorcą odpadów, odpowiedzialnym za ich nielegalne międzynarodowe przemieszczenie z terytorium Wielkiej Brytanii na terytorium Polski.
Następnie GIOŚ postanowieniem z dnia [...] września 2014 r. wezwał stronę do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów, przez zagospodarowanie odpadów będących przedmiotem niniejszego postępowania, przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów, posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie gospodarki odpadami, wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia otrzymania postanowienia. Postanowienie to nie zostało zaskarżone przez stronę.
Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. GIOŚ nałożył na odbiorcę odpadów M.T. obowiązek zagospodarowania odpadów będących przedmiotem postępowania, przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów, posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie gospodarki odpadami, wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów.
Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, zarzucając naruszenie przepisów art. 77 § 1, art. 7, art. 80, art. 105 § 1, art. 107 § 1 i 3 k.p.a., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie jako bezprzedmiotowego. Strona wskazała, że organ nie ustalił okoliczności dotyczących prawa własności do ujawnionych przedmiotów zakwalifikowanych jako odpady oraz okoliczności związanych z ich przemieszczeniem z Wielkiej Brytanii. Zakwestionowała ustalenie, że stanowią one odpady, jak również, że odbiorcą była M.T. Podniesiono, że w dacie wszczęcia postępowania, jak i wydania decyzji, M.T. nie była już właścicielem nieruchomości działki nr [...], jak również wskazano, że ujawnione przedmioty zostały zabezpieczone jako dowody rzeczowe w toku postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w K., a więc nie jest możliwe wykonanie nałożonego obowiązku, a tym samym postępowanie należy umorzyć.
Decyzją z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...] GIOŚ na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 r., dalej jako k.p.a.), art. 26 pkt 3 i art. 28 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2018 r. poz. 296 ze zm.), w związku z art. 24 ust. 3 lit. a i art. 2 pkt 35 lit. a i g ppkt iii rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. WE L 190 z 12.07.2006 r. ze zm.), art. 18 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. z 2018 r. poz. 578 ze zm.) oraz art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją GIOŚ z dnia [...] listopada 2014 r., znak: [...] nakładającą na odbiorcę odpadów M.T., obowiązek zagospodarowania odpadów: o kodzie 16 01 04* w postaci 2 szt. przednich fragmentów pojazdów marki: [...] koloru białego, nr VIN: [...] i koloru wiśniowego (brak nr VIN) oraz odpadów o kodzie 16 01 06 w postaci 131 szt. przednich i tylnych fragmentów pojazdów różnych marek oraz uszkodzonych elementów pojazdów stanowiących zawartość 2 szt. kontenerów metalowych koloru zielonego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że ujawnione podczas kontroli przeprowadzanej zarówno przez Naczelnika Urzędu Celnego w K., jak i inspektorów Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska przedmioty to odpady w postaci połówek i ćwiartek pojazdów oraz odpady w postaci części samochodowych pochodzących z demontażu pojazdów. Organ uznał, że pociętych mechanicznie części pojazdów (połówek i ćwiartek) nie można traktować jako części zamiennych, czy też zespołu części, ponieważ nie są to części mogące zostać bezpośrednio użyte w całości jako części zamienne w innym pojeździe, bez konieczności uprzedniego odpowiedniego ich przygotowania. Organ zaznaczył, iż nie istnieje taki proces technologiczny, w którym wytwarza się części pojazdów (połówki czy ćwiartki), jako części samochodowe nadające się do bezpośredniego zamontowania. W związku z powyższym organ ocenił, że ww. fragmenty pojazdów oraz inne części pochodzące z demontażu pojazdów, nie będą mogły być wykorzystane zgodnie ze swoim przeznaczeniem w innym pojeździe i zachodzi konieczność ich unieszkodliwienia. Dalej organ podniósł, że główną przesłanką uznania danego przedmiotu za odpad jest przesłanka pozbycia się. O spełnieniu przesłanki pozbycia się może świadczyć nie tylko wola poprzedniego posiadacza danego przedmiotu, ale również stan przedmiotu w momencie jego sprowadzenia na terytorium Polski oraz to czy dany przedmiot może być wykorzystywany zgodnie ze swoim pierwotnym przeznaczeniem, czy też nie. Wskazano, że chodzi tutaj o zasadniczą zmianę wykorzystania danego przedmiotu, odmienną od jego głównego przeznaczenia, do którego przestał się on nadawać, zwłaszcza gdy zmiana może spowodować negatywne następstwa dla człowieka lub środowiska. Organ wskazał, że decydujące znaczenie ma stan prawny i faktyczny istniejący w chwili wprowadzenia produktu na terytorium Polski. Nabycie przez przedmiot statusu odpadu uzależnione jest więc od tego, czy w momencie przekroczenia granicy może on być wykorzystywany zgodnie ze swoim pierwotnym przeznaczeniem. Wskazano, że części samochodowe zakwalifikowane przez organ jako odpady pochodzą z pojazdów, które zostały pocięte mechanicznie za przednim słupkiem powyżej szyby czołowej i za przegrodą silnika. W 132 fragmentach pojazdów stwierdzono brak silników, elementów wyposażenia wnętrza, elementów zawieszenia, itp. Powyższe wynika zadaniem organu z protokołu kontroli z dnia [...] czerwca 2014 r. oraz złożonych do tego protokołu wyjaśnień przez stronę skarżącą z których wynika, że magazynowane fragmenty pojazdów zostały sprowadzone z terenu Wielkiej Brytanii i pochodziły z pojazdów nigdy nie rejestrowanych w Polsce. Podczas kontroli nieruchomości ujawniono także dwa kontenery wypełnione wymieszanymi i zniszczonymi częściami samochodowymi pochodzącymi z demontażu pojazdów. W ocenie organu dowody te jednoznacznie wskazują, iż ww. przedmioty ze względu na stan, w jakim zostały sprowadzone (pocięte fragmenty pojazdów - połówki i ćwiartki pojazdów, zniszczone części pochodzące z demontażu pojazdów) nie mogły być dalej wykorzystane zgodnie ze swoim pierwotnym przeznaczeniem, tym samym wypełniały przesłankę pozbycia się w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, a status odpadów uzyskały już na terenie Wielkiej Brytanii. W tej sytuacji za bezzasadne organ uznał twierdzenia pełnomocnika strony wskazujące na konieczność prowadzenia przez organ czynności mających na celu ustalenie tytułu własności ww. przedmiotów, jak również ustalenie, czy doszło do zmiany właściciela pojazdów oraz kto obecnie jest ich właścicielem, komu zostały one przekazane i w jakim celu. Powołano również, że od dnia wszczęcia postępowania przez GIOŚ, tj. od dnia [...] sierpnia 2014 r., organ dysponował protokołem kontroli przeprowadzonej przez Naczelnika Urzędu Celnego w K. w dniu [...] grudnia 2013 r., w którym m.in. znajdują się wyjaśnienia właściciela firmy P., [...] w Wielkiej Brytanii, R.K., potwierdzające własność ww. fragmentów pojazdów przez podmiot działający na terenie Wielkiej Brytanii. W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, że status odpadów ww. fragmentów pojazdów pozostaje niezmienny niezależnie od tego, czyją stanowią własność. Organ powołał, że zostały spełnione przesłanki z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, a skarżąca jest odbiorcą odpadów w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Stwierdzono, że jak wynika z protokołu kontroli Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] stycznia 2014 r., M.T., współpracując z firmą P., [...] w Wielkiej Brytanii, przyjmowała ww. odpady na teren prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Organ ustalił, że zgodnie z wpisem w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, M.T. od dnia 1 lutego 2005 r. do dnia 30 stycznia 2014 r. prowadziła działalność gospodarczą pod nazwą M. Powołując się na wyjaśnienia strony, organ ustalił, że M.T. prowadziła działalność polegającą tylko i wyłącznie na sprzedaży internetowej części samochodowych, przede wszystkim silników i skrzyń biegów. Pozostałe elementy sprzedawane były sporadycznie. Głównym miejscem prowadzenia działalności, była działka zlokalizowana w miejscowości Z. o Nr [...] i w tym miejscu magazynowane były wszystkie części samochodowe, ujawnione w toku kontroli. W związku z zaprzestaniem, w dniu 30 stycznia 2014 r., prowadzenia działalności pod nazwą M. kontrolę obiektu zlokalizowanego w miejscowości Z., Nr działki [...], przeprowadzono w dniach [...]-[...] czerwca 2014 r. w obecności M.T., jako osoby fizycznej. Z protokołu oględzin wynika, iż obiekt zlokalizowany w miejscowości Z., Nr działki [...] w dacie przeprowadzenia kontroli, tj. w dniach [...]-[...].06.2014 r., był własnością M.T. W ocenie organu okoliczności te wskazują, że w dacie ujawnienia nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów w postaci fragmentów pojazdów, posesja pod ww. adresem należała jeszcze do M.T., a dopiero w dniu [...] sierpnia 2014 r. działka o Nr [...] została przez stronę sprzedana na mocy umowy zawartej w formie aktu notarialnego W.W.
Organ ustalił również, że wyrokiem z dnia 8 lutego 2018 r. Sąd Rejonowy w K. - II Wydział Karny uniewinnił M.T., oskarżoną o czyn art. 183 § 4 i 5 k.k. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie sąd wskazał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że części samochodowe przywoziła firma P., a nie oskarżona M.T. oraz daje jedynie podstawę do przyjęcia, że była ona posiadaczem odpadów, lecz nie ich właścicielem. Powyższe w cenie organu, nie zmienia jednak ustalenia w zakresie odpowiedzialności wynikającej z przepisów prawa administracyjnego, albowiem ustalenie sądu karnego, że strona nie przywoziła odpadów z zagranicy, nie wyklucza ustalenia, że odpady te przyjmowała na teren nieruchomości stanowiącej jej własność, tym bardziej, że strona sama wskazała w swoich wyjaśnieniach złożonych do ww. protokołu Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] stycznia 2014 r., że w ramach umowy komisowej z podmiotem brytyjskim przyjmowała ona na teren posesji Z. [...] odpady w postaci ww. fragmentów pojazdów, udostępniała ww. podmiotowi klucze do swojej posesji, jak również bezpośrednio uczestniczyła w sprzedaży ww. przedmiotów (wystawiała faktury sprzedaży) czerpiąc przy tym korzyści.
Dalej organ uznał za bezzasadny wniosek w przedmiocie umorzenia postępowania, wskazując, że w związku z uznaniem ujawnionych przedmiotów za dowody rzeczowe przez Prokuraturę Rejonową, postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r., GIOŚ zawiesił z urzędu postępowanie w niniejszej sprawie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. do czasu rozstrzygnięcia postępowania o sygn. akt: [...].
Dalej organ wskazał, że zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2014 r., poz. 1923), pojazdy stanowiące odpady klasyfikuje się pod kodem 16 01 04* - "zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy" (odpady niebezpieczne) lub pod kodem 16 01 06 - "zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy niezawierające cieczy i innych niebezpiecznych elementów" (odpady inne niż niebezpieczne). Ustalono, że 2 spośród wymienionych w sentencji postanowienia elementy pojazdów wyposażone są w jednostki napędowe zawierające płyny eksploatacyjne oraz inne niebezpieczne elementy, co w konsekwencji nadaje im właściwości odpadów niebezpiecznych, tym samym zgodnie z ww. załącznikiem do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów, a także zgodnie z rozporządzeniem (WE) Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów, należy je zaklasyfikować do grupy odpadów o kodzie 16 01 04*. Pozostałe odpady w postaci fragmentów pojazdów oraz innych części pochodzących z demontażu pojazdów, z uwagi na fakt, iż pozbawione są one płynów eksploatacyjnych i elementów niebezpiecznych, sklasyfikowano pod kodem 16 01 06.
Następnie organ powołał przepisy rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów - art. 3 ust. 1 lit. b pkt iii określający, że procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody podlegają przemieszczenia odpadów niesklasyfikowanych pod żadnym kodem w załączniku III, HIB, IV lub IVA, jeżeli mają być poddane procesom odzysku. Odpady zużytych lub nienadających się do użytkowania pojazdów, posiadające właściwości niebezpieczne, nie są sklasyfikowane pod żadnym kodem w ww. załącznikach, zatem przemieszczenie odpadów w postaci przedmiotowych pojazdów z Wielkiej Brytanii na terytorium Polski winno odbyć się z zachowaniem ww. procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody właściwych organów. Uznano, iż międzynarodowe przemieszczenie odpadów w postaci 2 szt. przednich fragmentów pojazdów marki: [...] koloru białego, o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...] oraz [...] koloru wiśniowego, nie odbyło się z zastosowaniem ww. procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i uzyskania zgody właściwych organów, a więc przemieszczenie to, zgodnie z art. 2 pkt 35 lit. a ww. rozporządzenia, należy uznać za nielegalne. Dalej organ stwierdził, że według rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006, odpady w postaci pojazdów mechanicznych wycofanych z eksploatacji, niezawierające ani cieczy ani związków niebezpiecznych klasyfikowane są pod kodem BI250 (załącznik III). Przywóz do Polski odpadów wymienionych w załączniku III rozporządzenia 1013/2006, tj. odpadów nie niebezpiecznych wymaga m.in. dołączenia do każdego transportu, dokumentu w postaci wypełnionego formularza określonego w załączniku VII ww. rozporządzenia 1013/2006, przy czym obowiązek ten spoczywa na wysyłającym odpady. Organ ustalił, że w przypadku pozostałych pojazdów (fragmentów pojazdów) ww. procedura nie została zastosowana, a tym samym, w myśl przepisów art. 2 pkt 35 lit. g ppkt iii ww. rozporządzenia nr 1013/2006, przedmiotowe międzynarodowe przemieszczenie odpadów również należy uznać za nielegalne.
Następnie organ stwierdził, że decyzja została wydana zgodnie z art. 26 pkt 3 ww. ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, albowiem strona nie dokonała zagospodarowania przedmiotowych odpadów w terminie wskazanym w postanowieniu wydanym na podstawie art. 25 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Wskazano, że zobowiązano stronę do zagospodarowania sprowadzonych nielegalnie odpadów w sposób określony w art. 18 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, który gwarantuje poddanie tych odpadów odzyskowi lub unieszkodliwianiu w sposób racjonalny ekologicznie.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła M.T., zaskarżając decyzję w całości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 czerwca 2019 r. skargę oddalił, uznając, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W ocenie Sądu I instancji, organ administracji w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy, a następnie dokonał prawidłowej jego oceny pod względem zastosowania przepisów k.p.a. oraz przepisów prawa materialnego. Sąd ten podzielił wszystkie ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ. Dalej wskazał, że materialnoprawną podstawę decyzji GIOŚ stanowiły art. 26 pkt 3, art. 28 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. 2018, poz. 296 ze zm.), w związku z art. 24 ust. 3 lit. a i art. 2 pkt 35 lit. a i g ppkt iii rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. WE L 190 z 12.07.2006 r. ze zm.), art. 18 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. z 2018 r. poz. 578 ze zm.). Następnie przytaczając między innymi art. 2 ust. 1 pkt 4, art. 25 ust. 1 pkt 2, art. 26 pkt 3 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów oraz 24 rozporządzenia Nr 1013/2006, przedstawił procedurę postępowania w przypadku stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów. Dalej z uwagi na podniesione w skardze zarzuty, kwestionujące ustalenie organów, że fragmenty samochodów znajdujące się na nieruchomości należącej do skarżącej stanowią odpady przytoczył treść art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2018 r. poz. 992), określającego definicję odpadów, za które należy uważać każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Z powołanych przepisów zdaniem Sądu I instancji wynika, że niezbędnym warunkiem uznania danego przedmiotu za odpad jest, aby posiadacz wyzbywał się jego lub zamierzał się wyzbyć. "Pozbycie" oznacza zmianę sposobu użytkowania danego przedmiotu, niezgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem. Z "pozbyciem się" mamy także do czynienia wówczas, gdy posiadacz przedmiotu nie znajduje dla niego żadnego zastosowania. Podkreślił, że w kontekście kwalifikacji przedmiotu jako odpadu chodzi raczej o brak użyteczności zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem, co - jak wskazuje doświadczenie życiowe - może mieć charakter względny/subiektywny (rzecz nieużyteczna dla jednej osoby może pozostać przydatna dla innej osoby)". Możliwość odzysku odpadu nie wpływa jednak na ocenę określonego towaru jako odpadu. Innymi słowy, nie pozbawia właściwości odpadu możliwość zagospodarowania go przez odzysk. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd I instancji uznał, że organ w sposób prawidłowy zakwalifikował przedmioty wymienione szczegółowo w decyzji jako odpady. Nie budzi wątpliwości Sądu, że nie było możliwości dalszego wykorzystania ujawnionych przedmiotów zgodnie z ich przeznaczeniem. Pociętych mechanicznie części pojazdów (połówek i ćwiartek) nie można bowiem potraktować jako części zamiennych, czy też zespołu części, ponieważ nie są to części mogące zostać bezpośrednio użyte w całości jako części zamienne w innym pojeździe, bez konieczności uprzedniego, odpowiedniego ich przygotowania. Tak samo należało również zakwalifikować zniszczone części samochodowe znajdujące się w dwóch kontenerach pochodzące z demontażu pojazdów, których stan wskazywał, że nie mogły być dalej wykorzystane zgodnie ze swoim pierwotnym przeznaczeniem. Organy prawidłowo zdaniem Sądu I instancji ustaliły, że ujawnione przedmioty zostały przemieszczone bez dokonania zgłoszenia właściwym organom kraju wysyłki i przeznaczenia. Skarżąca nie przedstawiła dokumentów pozwalających powyższe ustalenie podważyć. Dwa elementy pojazdów prawidłowo zostały zakwalifikowane do grupy odpadów o kodzie 16 01 04* z uwagi na fakt, że wyposażone były w jednostki napędowe zawierające płyny eksploatacyjne i inne niebezpieczne elementy, ich przemieszczenie winno odbywać się z zachowaniem procedury określonej w art. 3 ust.1 lit. b pkt iii rozporządzenia WE Nr 1031/2006, tj. po uprzednim pisemnym zgłoszeniu i zgody właściwych organów. Inne ujawnione przedmioty zostały zakwalifikowane pod kodem 16 01 06, ponieważ pozbawione były one płynów eksploatacyjnych i elementów niebezpiecznych - przywóz tych odpadów do polski wymaga m.in. dołączenia do każdego transportu dokumentu w postaci wypełnionego formularza określonego w załączniku VII rozporządzenia 1013/2006, obowiązek ten spoczywa na wysyłającym odpady. Nie budzi wątpliwości ustalenie organu, że wszystkie przedmioty wyszczególnione w decyzji jako odpady nie zostały sprowadzone zgodnie z ww. wymogami.
Dalej Sąd I instancji stwierdził, że skoro w niniejszej sprawie zostało wydane w dniu [...] września 2014 r. przez GIOŚ postanowienie na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, wzywające skarżącą jako odbiorcę odpadów do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. i w zakreślonym terminie wezwanie to nie zostało wykonane, to zostały spełnione przesłanki uzasadniające wszczęcie postępowania administracyjnego i określenia sposobu gospodarowania tymi odpadami, zgodnie z art. 26 pkt 3 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.
W odniesieniu do zarzutów skargi dotyczących przypisania odpowiedzialności skarżącej za nielegalne przemieszczenie odpadów, Sąd I instancji uznał, że w przedmiotowej sprawie prawidłowo organ ustalił, że skarżąca jest odbiorcą odpadów w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Niewątpliwie odpady zostały przemieszczone na nieruchomość, stanowiącą w dacie kontroli własność M.T., na której prowadziła działalność gospodarczą. Odpady zostały zmagazynowane na tej nieruchomości za jej zgodą i wiedzą. Sam fakt, że właścicielem ujawnionych odpadów była inna osoba prawna, a nie skarżąca, nie podważa prawidłowości ustalenia przez organ, że w świetle pozostałych okoliczności sprawy i brzmienia art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, to skarżąca była odbiorcą tych odpadów w rozumieniu przepisów prawa administracyjnego. Ustalenie tego nie podważa również fakt, że w sprawie prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K., przeciwko skarżącej, oskarżonej o czyn z art. 183 § 4 i 5 kk, został wydany wyrok uniewinniający. W sprawie prowadzonej przed sądem powszechnym badane były okoliczności dotyczące sprawstwa i możliwości przypisania skarżącej winy w zakresie art. 183 § 4 i 5 k.k., a więc przestępstwa polegającego na przywozie odpadów z zagranicy wbrew przepisom prawa. Sąd powszechny uznał, że części samochodowe przywoziła na teren RP firma P., a nie skarżąca. Sąd I instancji uznał również, że skarżąca była posiadaczem odpadów, a nie ich właścicielką. Zgodzić się należy z oceną organu, że z punktu widzenia odpowiedzialności administracyjnej odbiorcy odpadów, ustalenia sądu karnego nie mają znaczenia w przedmiotowej sprawie. Nie budzi bowiem wątpliwości, że skarżąca ani nie była właścicielką odpadów, ani ich nie przywoziła. Natomiast z pełną świadomością przyjmowała przedmiotowe odpady, magazynując je na nieruchomości stanowiącej jej własność. Sąd I instancji podniósł, że sama skarżąca w swych wyjaśnieniach z [...] stycznia 2014 r. podała, że w ramach umowy komisu z podmiotem brytyjskim przyjmowała na teren nieruchomości przedmiotowe odpady, udostępniała temu podmiotowi klucze do swojej posesji, bezpośrednio uczestniczyła w sprzedaży tych przedmiotów (wystawiała faktury sprzedaży), czerpiąc z tego tytułu zyski. Tak więc prawidłowa jest ocena organu, że skarżąca jako odbiorca odpadów ponosi odpowiedzialność za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów. Fakt, że skarżąca osobiście nie przywoziła odpadów, ani nie organizowała tego przywozu przez granicę, nie zmienia faktu, że swym działaniem umożliwiła przywóz odpadów z zagranicy, albowiem przyjęła je i magazynowała na terenie należącej do niej nieruchomości. Również bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje fakt zbycia własności nieruchomości przez skarżącą. Strona prowadziła w okresie od 1 lutego 2005 r. do 30 stycznia 2014 r. działalność gospodarczą - pośrednictwo handlowe, komis sprzedaż wysyłkowa M., głównym miejscem prowadzenia działalności była działka nr [...] i w tym miejscu magazynowane były wszystkie ujawnione odpady. W toku kontroli w dniu [...] grudnia 2013 r. ujawniono 133 sztuk samochodów osobowych. Pierwsza bezskuteczną próbę kontroli WIOŚ dokonał w dniu [...] marca 2014 r. (sporządzono notatkę oraz 7 zdjęć zza ogrodzenia), następnie kontrolę obiektu przeprowadzono w dniu [...]-[...].06.2014 r., w jej wyniku stwierdzono magazynowanie 133 fragmentów pojazdów. Sporządzono protokół kontroli i protokół oględzin, który został podpisany przez skarżącą. Skarżąca sprzedała działkę dopiero w dniu [...] sierpnia 2014 r., a więc w dacie ujawnienia odpadów to skarżąca była właścicielem nieruchomości. Z uwagi na powyższe, niezasadne są zarzuty skargi w zakresie przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów. Ustalenia poczynione przez organ opierają się bowiem na materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, który organ wszechstronnie rozpatrzył, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy.
Sąd nie uwzględnił również zarzutu dotyczącego naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 156 § 1 pkt 5 i 6 k.p.a. polegającego na zaniechaniu przez organ w wyniku ponownego rozpoznania sprawy uchyleniu decyzji z dnia [...] listopada 2014 r., ewentualnie stwierdzenie jej nieważności, albowiem jej wykonanie przez skarżącą wywołałoby czyn zabroniony przez przepisy art. 193 § 1 i art. 288 § 1 k.k. wobec uprawnień skarżącej do zarówno do nieruchomości, gdzie znajdują się fragmenty pojazdów, jak i do samych części pojazdów uznanych za odpady oraz braku uwzględnienia przez organ faktu, że na ówczesnym etapie postępowania decyzja była niewykonalna w dniu jej wydania wobec zabezpieczenia odpadów jako dowodu rzeczowego w toczącej się sprawie karnej. Organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy postanowieniem z dnia [...].01.2015 r. wstrzymał natychmiastowe wykonanie decyzji. W toku prowadzonego postępowania organ poczynił stosowne ustalenia na temat zabezpieczenia ujawnionych odpadów jako dowody rzeczowe dla potrzeb prowadzonego postępowania karnego przez Prokuraturę Rejonową w K., a w dalszej kolejności postępowanie zostało zawieszone na podstawie art. 94 § 1 pkt. 4 k.p.a. z uwagi na przekazanie dowodów wraz z aktem oskarżenia do dyspozycji Sądu Rejonowego w K. Uznać więc należy, ze organ w sposób prawidłowy prowadził postępowanie w sprawie, brak było podstaw do uchylenie decyzji z [...] listopada 2014 r., bądź stwierdzenia jej nieważności. Na etapie prowadzonego postępowania wystąpiła tylko przemijająca okoliczność uzasadniająca zawieszenie prowadzonego postępowania, a nie okoliczność niewykonalności wydanej decyzji. Również nie zasługują na uwzględnienie zarzuty dotyczące braku możliwości wykonania przez skarżącą decyzji z uwagi na fakt, że nie jest ona właścicielem ujawnionych odpadów, jak również nie posiada uprawnień do nieruchomości. Na chwilę wydawania zaskarżonej decyzji istniał zarówno podmiot, na który został nałożony obowiązek, jak i przedmiot zagospodarowania. Kwestie dotyczące już samego sposobu wykonania nałożonego na skarżącą obowiązku, strona może uzgodnić z właścicielem ujawnionych odpadów, którym nie jest przecież właściciel gruntu. Ewentualne trudności w wykonaniu obowiązku administracyjnego mogą być również rozwiązane na etapie postępowania egzekucyjnego w administracji.
Za niezasadne Sąd I instancji uznał także zarzuty skargi w zakresie naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77, art. 80, 107 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Zdaniem Sądu, organ w sposób prawidłowy dokonał ustaleń stanu faktycznego w sprawie, wnikliwie zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, przy jego ocenie nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów. Organ odniósł się wyczerpująco do wszystkich zarzutów odwołania, a uzasadnienie decyzji zawiera wszystkie wymagane prawem elementy. Uchybienie organu polegające na powołaniu się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na wyjaśnienia właściciela ujawnionych odpadów, który to dokument nie został dołączony do akt sprawy, nie miało wypływu na wynik sprawy.
Nie doszło również do naruszenia prawa materialnego, zdaniem Sądu I instancji organ w sposób prawidłowy ustalił odpowiedzialność skarżącej jako odbiorcy odpadów przemieszczonych nielegalnie na terytorium RP, stosując art. 26 ust. 3 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów i 24 ust. 3 rozporządzenia nr 1013/2006, co było w pełni uzasadnione okolicznościami sprawy. To, że organ nie zastosował określonej procedury wobec właściciela odpadów, nie przesądza, że decyzja nakładająca na skarżącą obowiązek zagospodarowania odpadów jest wadliwa, skoro zaistniały wszystkie przesłanki uzasadniające nałożenie na skarżącą takiego obowiązku. Brak był w sprawie postaw do umorzenia prowadzonego postępowania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła M.T., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
1. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. przez nieprawidłową kontrolę przez Sąd legalności zaskarżonej decyzji skutkującą zaniechaniem uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji wobec przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów zebranych w toku postępowania administracyjnego i dowolnym uznaniu przez organ administracyjny, a w konsekwencji także przez Sąd, że fragmenty samochodów znajdujących się na nieruchomości należącej uprzednio do skarżącej stanowią odpady, podczas gdy - mając na względzie ich przeznaczenie, możliwość bezpośredniego użycia oraz specyfikę naprawy karoserii pojazdów - winny one zostać uznane za zespół części zamiennych, które mogą być użyte z takim przeznaczeniem w innych pojazdach i stanowią towar handlowy;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. przez nieprawidłową kontrolę przez Sąd legalności zaskarżonej decyzji skutkującą zaniechaniem uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji wobec przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów i dowolnym uznaniu przez organ administracyjny, a w konsekwencji także przez Sąd administracyjny, że ujawnione na nieruchomości skarżącej w toku postępowania administracyjnego fragmenty samochodów stanowią odpady, podczas gdy nie została spełniona główna przesłanka uznania fragmentów pojazdów za odpady wynikająca z treści art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach w postaci pozbycia się ich przez posiadacza;
c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., przez nieprawidłową kontrolę legalności zaskarżonej decyzji wydanej przez organ administracyjny, który przekroczył granice swobodnej oceny dowodów i w sposób dowolny uznał, że skarżąca M.T. jako odbiorca odpadów sprowadzonych nielegalnie w rozumieniu treści art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, ponosi odpowiedzialność za nielegalne przemieszczanie odpadów na podstawie rozporządzenia nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przemieszczenia odpadów z dnia 14 czerwca 2006 r. oraz ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, podczas gdy wniosek taki nie wynika z materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności mając na uwadze fakt, iż uczestniczka postępowania nie jest i nigdy nie była ani właścicielem, ani nabywcą fragmentów pojazdów znajdujących się na terenie nieruchomości Z. [...], nie dokonywała osobiście ani przez inne osoby przemieszczenia fragmentów pojazdów z Wielkiej Brytanii do Polski, ani nie dokonywała tego rodzaju przemieszczeń na obszarze Polski, a nadto nie ma w stosunku do jej osoby zastosowania domniemanie z art. 2 ust. 1 pkt 4 zdanie drugie, bowiem w chwili wszczęcia postępowania administracyjnego, tj. w dniu [...] sierpnia 2014 r. oraz w chwili wydania decyzji skarżąca nie była osobą władającą nieruchomością, na której ujawniono odpady;
d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 80 k.p.a. i art. 10 § 1 k.p.a. przez nieprawidłową kontrolę legalności zaskarżonej decyzji wydanej przez organ administracyjny, który zaniechał zebrania w przedmiotowej sprawie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego - protokołów rozprawy przed Sądem Rejonowym w K. obejmujących zeznania wszystkich świadków zeznających na etapie postępowania sądowego oraz protokołów wyjaśnień właściciela ujawnionych odpadów - przedstawiciela brytyjskiej spółki P., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w zakresie oceny zachowania skarżącej kasacyjnie i skutkować przyjęciem, że skarżąca M.T. nie ponosi odpowiedzialności administracyjnej za nielegalne przemieszczanie odpadów, a nadto nie miała możliwości zapoznania się z tym dokumentem i wypowiedzenia się co do zebranego dowodu;
e) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 156 § 1 pkt 5 i 6 k.p.a. przez nieprawidłową kontrolę przez Sąd legalności zaskarżonej decyzji skutkującą zaniechaniem uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji wobec zaniechania przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy uchylenia decyzji z dnia [...] listopada 2014 r. (ewentualnie stwierdzenia jej nieważności) z powodu braku możliwości wykonania decyzji, gdyż wywołałoby to czyn zagrożony karą i zabroniony przez przepisy art. 193 § 1 kk i 288 § 1 k.k. wobec braku uprawnień skarżącej, zarówno do nieruchomości, gdzie znajdują się fragmenty pojazdów, jak i do samych fragmentów pojazdów, których skarżąca nie jest właścicielem;
2. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego tj.:
a) art. 24 ust. 1 i 2 pkt b rozporządzenia nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przemieszczenia odpadów z dnia 14 czerwca 2006 r. przez jego niezastosowanie i zaniechanie zawiadomienia zainteresowanych organów państwa wysyłki oraz zapewnienia, że odpady zostaną odebrane przez podmiot wysyłający w sytuacji, gdy w pierwszej kolejności odpowiedzialność za nielegalne przemieszczenie fragmentów pojazdów winna ponosić brytyjska spółka P., a nie skarżąca M.T.;
b) art. 26 pkt 3 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów przez jego zastosowanie skutkujące odpowiedzialnością skarżącej jako odbiorcy odpadów w sytuacji, gdy za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność winien ponosić podmiot przemieszczający odpady na teren Polski.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.- dalej: p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna wniesiona niniejszej sprawie przez M.T. oceniana przy uwzględnieniu powyższych zasad nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy się odnieść do dwóch zarzutów kasacyjnych najdalej idących, a dotyczących naruszenia przepisów postępowania, których naruszenie miało zdaniem skarżącej kasacyjnie istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. przez nieprawidłową kontrolę przez Sąd I instancji legalności zaskarżonej decyzji wobec przekroczenia przez organ granic swobodnej oceny dowodów zebranych w toku postępowania administracyjnego (zaakceptowanie przez Sąd), prowadzącej do bezzasadnego uznania, że znajdujące się na nieruchomości skarżącej fragmenty samochodów stanowią odpady, podczas gdy z uwagi na możliwość ich bezpośredniego użycia do naprawy karoserii pojazdów oraz specyfikę tego procesu winny zostać uznane za zespół części zamiennych, mogących być użyte z takim przeznaczeniem w innych pojazdach i stanowią towar handlowy oraz bezzasadnego uznania, że została spełniona główna przesłanka uznania tych fragmentów pojazdów za odpady wynikająca z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, dotycząca pozbycia się tych przedmiotów przez właściciela. Mając tak postawione zarzuty, dokonując ich oceny należy na wstępie odnieść się do legalnej definicji odpadów zawartej w powołanej ustawie o odpadach. Wynika to z tego, że przepisy ustawy o międzynarodowym przemieszczeniu odpadów można zastosować wyłącznie do odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach. Pierwsza z wymienionych ustaw nie zawiera bowiem definicji pojęcia odpady. Podzielenie argumentacji skarżącej kasacyjnie, że znajdujące się na nieruchomości stanowiącej jej własność fragmenty karoserii samochodów nie są odpadami skutkuje, że pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej nie miałyby znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. I tak, odpady - w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 21 z późn. zm.) - oznaczają każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Odnośnie pojęcia "pozbycia się" wypowiadał się wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny. Przykładowo w wyroku z dnia 9 czerwca 2009 r. (sygn. akt II OSK 960/08) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "pozbycie się", które stanowi konieczną przesłankę do uznania za odpad, w istocie oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób aniżeli nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko (tak też NSA w wyroku z dnia 13 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 157/11). Zagadnienie odpadów było również przedmiotem licznych orzeczeń Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. W połączonych sprawach C-418/97 i C-419/97 Trybunał orzekł, że przedmiot poddawany procesom odzysku jest odpadem (wyrok ETS z dnia 15 czerwca 2000 r., publ. Lex nr 82853). W kolejnym wyroku z dnia 15 stycznia 2004 r. w spawie C-235/02 (ECR 2004/1B/I-1005) Trybunał stwierdził, że pojęcie odpadu nie wyłącza substancji i przedmiotów, które nadają się do dalszego gospodarczego wykorzystania. Odpadami według ETS są także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu, będące przedmiotem transakcji lub wymienione na listach handlowych nawet, gdy zostaną poddane procesom dezaktywacyjnym mającym na celu unieszkodliwianie potencjalnych zagrożeń (wyrok ETS z dnia 25 czerwca 1997 r. w połączonych sprawach C-304/94,C-330/94,C-342/94,C-224/95 - publ. ERC 1997/6/I-03561). W wyroku z dnia 28 marca 1990 r. w sprawie C-359/88 (publ. ERC 1990/3/I-01509) ETS orzekł, że ustawodawstwo krajowe, w którym definicja odpadów wyłącza substancje i przedmioty, które są zdatne do powtórnego wykorzystania, jest niezgodna z prawem wspólnotowym ( wyrok NSA z 13 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 157/11). Zauważyć więc należy, że jako odpady traktowane są nie tylko przedmioty, które posiadacz uważa za zbędne i których chciałby się wyzbyć, ale także takie, które podlegają dalszym procesom odzysku w celu ich gospodarczego wykorzystania. W kategorii odpadów mogą być traktowane nie tylko przedmioty, które posiadacz uważa za zbędne i których chciałby się wyzbyć, ale także te podlegające powtórnemu gospodarczemu wykorzystaniu, poddawane procesowi odzysku. Wartość towaru w żaden sposób nie przesądza, czy jest on odpadem, czy nie, a przesłankami do określenia statutu odpadu precyzyjnie określa ustawa o odpadach. Ustawodawca nie uzależnia uznania danej substancji, czy też przedmiotu za odpad i uprzedniego uznania, że nie posiadają one wartości handlowej. Nie ulega wątpliwości, że wyrażona w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach definicja odpadu jest definicją szeroką i musi być doprecyzowana na gruncie poszczególnych stanów faktycznych. Mając powyższe na uwadze należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, który uznał za trafne stanowisko organu, że znajdujące się na nieruchomości stanowiącej własność skarżącej kasacyjnie fragmenty karoserii samochodów osobowych różnych marek sprowadzonych z Wielkiej Brytanii, stanowią odpady. Z opisu zawartego w protokole z przeprowadzonej kontroli w dniach [...]-[...] czerwca 2014 r. wynika, że sporne fragmenty karoserii nie stanowią zdemontowanych poszczególnych elementów, a jedynie powstały w następstwie przecięcia karoserii na pół lub na ćwiartkę. Nie są to części zamienne w ścisłym tego słowa znaczenia, mogące być bezpośrednio użyte w całości w innym pojeździe, bez konieczności uprzedniego, odpowiedniego ich przygotowania. Nie istnieje taki proces technologiczny, w którym by wytwarzano części do pojazdów stanowiące ich połówki lub ćwiartki, jako części samochodowe nadające się do bezpośredniego zamontowania. Uznane w przedmiotowej sprawie za odpady fragmenty karoserii różnych marek pojazdów, wymagają przed ich wykorzystaniem w procesie naprawy innego pojazdu, uprzedniego wymontowania poszczególnych elementów, jak np. błotnika, pokrywy silnika, zderzaka, a następnie ich zamontowanie. Wszystko to bez wątpienia przemawia za stwierdzeniem, że przedmioty objęte niniejszym postępowaniem nie nadawały się do dalszego wykorzystania w stanie, w jakim zostały sprowadzone do Polski z Wielkiej Brytanii, bez poddania ich właściwym procesom odzysku charakterystycznym dla demontażu pojazdów. Tym samym brak jest podstaw do uznania stanowiska skarżącej kasacyjnie, iż zakwestionowane części karoserii nie stanowią odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, a jedynie części zamienne. Zgromadzony w tym zakresie przez organ materiał dowodowy w postaci protokołu z przebiegu kontroli przeprowadzonej w dniach [...]-[...] czerwca 2014 r., w którym między innymi opisano wygląd fragmentów karoserii, jak i proces ich demontażu oraz załączona dokumentacja fotograficzna, należy uznać za wystarczający do poczynienia przedstawionych ustaleń. Ocena Sądu I instancji, że przeprowadzone w tym zakresie przez organ postępowanie wyjaśniające w pełni realizuje zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. oraz, że zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy zasługuje na uwzględnienie. Podobnie należy odnieść się do stwierdzenia przez Sąd I instancji, że przeprowadzona przez organ ocena zgromadzonego materiału dowodowego została przeprowadzona zgodnie z zasadą swobody oceny dowodów, o której mowa w art. 80 k.p.a. Należy nadmienić, że skarżąca kasacyjnie nie przedstawiła w skardze kasacyjnej dowodów, które by pozwoliły dokonać odmiennych w tym zakresie i istotnych do rozstrzygnięcia sprawy ustaleń. Jej stwierdzenia dotyczące możliwości uznania zakwestionowanych części pojazdów za części zamienne, należy uznać co najwyżej za próbę polemiki ze stanowiskiem Sądu I instancji i organu.
Przystępując do oceny drugiego z przedstawionych zarzutów, podkreślić należy, że ustawodawca definiując pojęcie odpadu w szczególny sposób zaakcentował fakt pozbycia się substancji lub przedmiotu stanowiącego odpad przez jego posiadacza, tj. których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub których pozbycia się jest obowiązany. W wyroku z dnia 4 sierpnia 2022 r., sygn. akt III OSK 5819/21 Naczelny Sąd Administracyjny między innymi stwierdził, że "kluczowym elementem definicji odpadu jest zwrot "pozbycie się", gdyż przedmiot staje się odpadem właśnie z chwilą pozbycia się go przez dotychczasowego posiadacza. W definicji tej pozbycie się, wzorem interpretacji przyjętych w prawie wspólnotowym i orzecznictwie sądów europejskich, nie może być rozumiane jako utrata kontroli nad przedmiotem, a raczej jako zasadnicza zmiana sposobu jego wykorzystywania, odmienna od podstawowego jego przeznaczenia, do którego przestał się ten przedmiot nadawać (być przydatny), która to zmiana może spowodować także poważne negatywne konsekwencje dla człowieka lub środowiska. Możliwe jest więc pozbycie się przedmiotu także wówczas, gdy pozostaje on nadal we władaniu tego samego podmiotu. Jeżeli pozbycie się miałoby być obowiązkiem danego podmiotu, to obowiązek pozbycia się określonego przedmiotu powinien wynikać z przepisu prawa. Pozbyciem się przedmiotu będzie też przekazanie innemu podmiotowi, który to podmiot będzie dany przedmiot wykorzystywał w zasadniczo odmienny sposób (odmienny od jego pierwotnego przeznaczenia, a stosowany ze względu na nieprzydatność przedmiotu do wykorzystania w sposób pierwotnie zakładany). W konsekwencji wykładnia terminu "pozbycie się" powinna być indywidualizowana, w szczególności wówczas, gdy jest wątpliwe, czy dany przedmiot jest wskutek pozbycia się go odpadem. Zgodnie z sugestiami zawartymi w orzecznictwie sądów europejskich wykładnia taka powinna brać pod uwagę ogólne cele przepisów dotyczących gospodarowania odpadami, a więc w przypadku polskiej ustawy o odpadach - ochronę życia i zdrowia ludzi oraz ochronę środowiska, zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju. Trzeba też pamiętać o obowiązku stosowania przy interpretacji ustawy o odpadach zasad ogólnych ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1219, dalej: p.o.ś.) w szczególności w tym przypadku zasady prewencji (art. 6 p.o.ś.), mającej także swoje odzwierciedlenie w podstawowych przepisach unijnych. Z założeń tych wynika wskazówka stwierdzająca, że w sytuacji wątpliwości, czy dany przedmiot jest odpadem wskutek zmiany sposobu jego użytkowania, a potencjalnie możliwe jest negatywne oddziaływanie tego sposobu użytkowania na człowieka lub środowisko, należałoby uznać dany przedmiot za odpad. Uznanie takie pozwala bowiem na poddanie sposobu wtórnego użytkowania przedmiotów prewencyjnej i bieżącej kontroli, zapewnianej przez konstrukcję ustawy o odpadach i innych ustaw (M. Górski, Zakres przedmiotowy ustawy o odpadach i podstawowe definicje, (w:) M. Górski (red.), Prawo ochrony środowiska, Warszawa 2021, s. 410-411)". Za bezsporne należy w niniejszej sprawie uznać, że stanowiące przedmiot postępowania połówki i ćwiartki karoserii samochodowych przywiezione z Wielkiej Brytanii do Polski powstały w następstwie pocięcia samochodów, a nie w następstwie określonego procesu produkcyjnego. Taki sposób ich powstania świadczy jednoznacznie, że pojazdy z których one pochodzą stały się dla ich posiadaczy zbędne, postanowili je wycofać z eksploatacji. Ich pocięcie we wskazany wyżej sposób świadczy w sposób jednoznaczny o woli ich posiadaczy pozbycia się w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach. Nie ulega wątpliwości, że samochody te uległy likwidacji a wycięte z ich karoserii elementy konstrukcyjne, nie mogą być wykorzystywane tak jak samochód. Wycięte elementy konstrukcyjne z karoserii samochodów mogą podlegać powtórnemu gospodarczemu wykorzystaniu, po poddaniu ich procesowi odzysku. Jednak taka możliwość nie wyklucza ich zakwalifikowania jako odpadu. Należy wskazać, że decydujące znaczenie do uznania danego przedmiotu za odpad ma jego stan w chwili sprowadzenia na terytorium Polski, który wynika ze statusu prawnego oraz stanu technicznego i woli jego poprzedniego posiadacza. Tym samym zarzut kasacyjny dotyczący braku wykazania przez organ spełnienia podstawowej przesłanki uzasadniającej uznanie zakwalifikowania części pojazdów za odpady jaką jest ich pozbycie się przez posiadacza w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach należy uznać za pozbawiony uzasadnienia. Zasadnie Sąd I instancji uznał, że zgromadzony materiał dowodowy przez organ, z zachowaniem wymogów wynikających z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. uzasadniał przyjęcie, że stanowią one odpady. Przeprowadzona również w tym zakresie przez organ, a zaakceptowana przez Sąd I instancji ocena zgromadzonego materiału dowodowego nie zawiera cech dowolności, uzasadniających przyjęcie, że została w tym zakresie przekroczona granica swobody oceny dowodów wyrażona w art. 80 k.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł również podstaw do uwzględnienia zarzutu kasacyjnego dotyczącego naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 , art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., a dotyczącego błędnego podzielenia przez Sąd I instancji stanowiska organu o uznaniu skarżącej kasacyjnie za odbiorcę odpadów w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym obrocie odpadami za odbiorcę odpadów sprowadzonych nielegalnie rozumie się każdą osobę fizyczną, prawną lub jednostkę organizacyjną, do której zostały przemieszczone nielegalnie odpady; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi, na której znajdują się nielegalnie przemieszczone odpady, jest odbiorcą odpadów sprowadzonych nielegalnie. W niniejszej sprawie ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że nieruchomość, na której były składowane sporne odpady, w postaci fragmentów karoserii samochodów oraz elementów ich wyposażenia składowane w kontenerach, w chwili przeprowadzenia kontroli przez inspektorów Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Poznaniu Delegatura w K. w dniach [...] -[...] czerwca 2014 r. były własnością skarżącej kasacyjnie. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w udzielonych przez stronę informacji pracownikom Urzędu Celnego w K. w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu [...] stycznia 2014 r., której przedmiotem było prowadzenie przez nią obrotu samochodami, w tym spornymi fragmentami karoserii. Również w pismach kierowanych do organu skarżąca kasacyjnie powyższemu ustaleniu nie zaprzeczała, informując jedynie we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że prawo własności nieruchomości zostało przeniesione w drodze umowy zawartej w formie aktu notarialnego w dniu [...] sierpnia 2014 r. na rzecz W.W. Nastąpiło to więc po przeprowadzeniu czynności kontrolnych, w trakcie których ustalono składowanie na nieruchomości odpadów, a przed zawiadomieniem jej o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie określenia sposobu ich zagospodarowania, w związku z uznaniem jej za odpowiedzialną za ich nielegalne międzynarodowe przemieszczenie z terytorium Wielkiej Brytanii na terytorium Polski. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania nosi datę [...] sierpnia 2014 r., a zostało skarżącej kasacyjnie doręczone w dniu [...] sierpnia 2014 r. Nadto skarżąca kasacyjnie w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu [...] stycznia 2014 r. stwierdziła, że nie jest właścicielem znajdujących się na nieruchomości fragmentów pojazdów, a jedynie składowane są one w oparciu o umowę komisu jaką ma zawartą z ich dostawcą z Wielkiej Brytanii. Z treści tego stosunku prawnego zdefiniowanego w art. 765 kodeksu cywilnego wynikają dwie płaszczyzny stosunków zobowiązaniowych. Pierwsza płaszczyzna dotyczy stosunku istniejącego pomiędzy komitentem (w niniejszej sprawie skarżącą kasacyjnie), a komisantem i treść tego stosunku określa zawarta między nimi umowa komisu. Natomiast drugi stosunek zobowiązaniowy nawiązuje się między komisantem a kupującym i jego treść określają przepisy dotyczące umowy sprzedaży. Tym samym skarżąca kasacyjnie jako posiadacz spornych odpadów jest osobą, do której odpady te zostały przemieszczone. Nadto władała w chwili ich przemieszczenia nieruchomością, na której były składowane. Była nie tylko właścicielem nieruchomości, ale także prowadziła na niej komis, między innymi elementami karoserii do samochodów i innych części zamiennych. Tym samym zaistniały podstawy do zastosowania przez organ domniemania wynikającego z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, zgodnie z którym władający powierzchnią ziemi, na której znajdują się nielegalnie przemieszczone odpady, jest odbiorcą odpadów sprowadzonych nielegalnie. Do przyjęcia powyższego domniemania nie jest konieczne uprzednie ustalenie, kto jest właścicielem nieruchomości, na której znajdują się nielegalnie sprowadzone odpady w chwili wszczęcia postępowania i wydania decyzji. Ustawodawca mówi bowiem o władającym powierzchnią ziemi, na której znajdują się nielegalnie przemieszczone odpady. Władanie to może być powiązane z przysługującymi danej osobie różnymi tytułami prawnymi do danej powierzchni ziemi, nie tylko w oparciu o prawo własności. Nie ulega zatem w realiach niniejszej sprawy wątpliwości, że zachodziły podstawy do przyjęcia przez organ, że skarżącą kasacyjnie należy uznać zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów za ich odbiorcę. Świadczy o tym nie tylko fakt ich składowania na nieruchomości stanowiącej w chwili ich przywożenia jej własność, ale także wprowadzanie ich do obrotu w ramach prowadzonej działalności gospodarczej (sprzedaży w ramach umowy komisu zawartej z podmiotem je przywożącym z Wielkiej Brytanii), przy uwzględnieniu ilości zgromadzonych odpadów i okresu przez jaki to miało miejsce. Okoliczności sprawy dają wręcz podstawę do przyjęcia, że skarżąca kasacyjnie była podmiotem sprowadzającym odpady. Nadmienić należy, że o ile w skardze kasacyjnej strona wykazała, że przeniosła prawo własności nieruchomości na osobę trzecią, to jednak nie wykazała, aby przestała być osobą władającą powierzchnią ziemi, na której były składowane odpady. Z treści art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, jak i art. 2 pkt 14 rozporządzenia nr WE nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego wynika, że odbiorcą odpadów jest każda osoba lub przedsiębiorca podlegający jurysdykcji państwa przeznaczenia, do której odpady są przesyłane, między innymi w celu wprowadzenia ich do obrotu, np. jako części zamiennych. Z powyższego wynika, że dla uzyskania statusu odbiorcy odpadów nie ma prawnego znaczenia, kto był organizatorem transportu odpadów z jednego państwa do drugiego. Nadmienić również należy, że obalenie domniemania wynikającego z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów obciąża podmiot przeciwko któremu jest ono skierowane. Zatem to skarżąca kasacyjnie winna wskazać dowody pozwalające to domniemanie wzruszyć. Zarówno w toku postępowania administracyjnego toczącego się przed organem, jak i w złożonej zarówno w skardze na decyzję, jak i w skardze kasacyjnej skarżąca takich dowodów nie przedstawiła.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma również usprawiedliwionych podstaw zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.ps.a. w zw. z art. 80 k.p.a. i art. 10 k.p.a., a dotyczący zaniechania przez organ przeprowadzenia dowodu z protokołów rozpraw toczących się przed Sądem Rejonowym w Kaliszu, obejmujących zeznania wszystkich świadków zeznających w sprawie karnej prowadzonej przeciwko M.T., w tym przedstawicieli brytyjskiej spółki P., które mogły skutkować ustaleniem, że skarżąca kasacyjnie nie ponosi odpowiedzialności administracyjnej za nielegalne przemieszczenie odpadów, a nadto nie miała możliwości zapoznania się z powyższym materiałem dowodowym. Podzielić należy stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że w sprawie karnej zakończonej wyrokiem uniewinniającym skarżącą, były objęte przedmiotem badania inne okoliczności niż w postępowaniu administracyjnym. O ile w sprawie karnej istotnymi okolicznościami w związku z postawionym jej przez oskarżyciela publicznego zarzutu popełnienia czynu zabronionego z art. 183 § 4 i 5 k.k. było ustalenie, kto przywiózł odpady do Polski i kto jest ich właścicielem (w sprawie karnej sąd uznał, że skarżąca kasacyjnie nie przywoziła spornych części samochodowych do Polski, a jedynie firma P. oraz, że nie była ich właścicielem), o tyle w niniejszej sprawie administracyjnej istotnym było ustalenie, kto był odbiorcą odpadów sprowadzonych nielegalnie do Polski. Jak już wyżej wskazano zgromadzony materiał dowodowy zebrany przez organ jest wystarczający do uznania, że skarżąca kasacyjnie jest ich odbiorcą określonym w art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, na co wskazują zarówno zawarte umowy komisu z podmiotem je przywożącym z Wielkiej Brytanii, ich składowanie na nieruchomości będącej we władaniu skarżącej kasacyjnie , uczestnictwo w ich sprzedaży osobom trzecim w ramach umowy komisu. Nadto nadmienić należy, że w toku postępowania administracyjnego organ dołączył do akt nadesłane przez prokuratury protokoły z przeprowadzonych czynności dowodowych w postępowaniu przygotowawczym, odpis wyroku oraz jego uzasadnienie. Skarżąca kasacyjnie otrzymała zawiadomienie w trybie art. 10 § 1 k.p.a., a jako osoba oskarżona w sprawie karnej, miała w toku tego postępowania wgląd do całego materiału dowodowego w oparciu, o który orzekał sąd powszechny. W skardze kasacyjnej winna wskazać konkretne dowody, których przeprowadzenie doprowadzić ma do obalenia domniemania wynikającego z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Nie spełnia tego warunku powołanie się na zeznania "wszystkich świadków" oraz wyjaśnienia "przedstawicieli brytyjskiej spółki P.". Tak sformułowany zarzut zmierza jedynie do przerzucenia na organ szukania dowodów związanych ze wzruszeniem wspomnianego domniemania, na które powoływał się nakładając na skarżącą kasacyjnie określony w zaskarżonej decyzji obowiązek.
Brak jest także przesłanek do uwzględnienia zarzutu kasacyjnego dotyczącego naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 156 § 1 pkt 5 i 6 k.p.a. sprowadzającego się do wydania wadliwej decyzji, wobec braku możliwości jej wykonania, gdyż może skutkować to popełnieniem czynu zagrożonego karą i zabronionego przez przepisy art. 193 § 1 k.k. i art. 288 § 1 k.k., skoro skarżąca nie jest właścicielem zarówno nieruchomości, jak i fragmentów pojazdów do usunięcia i odpowiedniego zagospodarowania, których jako odpadów została zaskarżoną decyzją zobowiązana. Z treści art. 26 pkt 3, jak i powiązanego z nim art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczeniu odpadów, w oparciu o które nałożono na skarżącą kasacyjnie obowiązek zagospodarowania odpadów, nie wynika przesłanka legitymowania się przez podmiot zobowiązany zarówno tytułem własności do nieruchomości, na której znajdują się nielegalnie przemieszczone odpady, jak i do przedmiotów uznanych za odpady. Uznanie tak postawionego zarzutu za uzasadniony zmieniałoby w sposób znaczący treść przepisów w oparciu, o które nałożono w zaskarżonej decyzji obowiązek określonego zagospodarowania odpadów poprzez wskazanie dodatkowych przesłanek ich zastosowania. Kwestia wykonalności decyzji przy tak postawionym zarzucie może ewentualnie być przedmiotem rozważania już na etapie jej wykonania, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Zamierzonego skutku sprowadzającego się do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji nie może również odnieść zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 1 i 2 pkt b rozporządzenia 1033/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przemieszczania odpadów z 14 czerwca 2006 r. poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie zawiadomienia organów państwa wysyłki oraz zapewnienia, że odpady zostaną odebrane przez podmiot wysyłający, tj. brytyjską spółkę P. Zgodnie bowiem z art. 25 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, w przypadku stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia odpadów, albo na podstawie powiadomienia o nielegalnym przemieszczeniu otrzymanego w trybie art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 10132/2006 Główny Inspektor Ochrony Środowiska wszczyna z urzędu postępowanie administracyjne i wzywa czy to podmiot zgłaszający lub zobowiązany do dokonania zgłoszenia lub odbierającego odpady, przy spełnieniu dodatkowych przesłanek w nim wymienionych w drodze postanowienia do zastosowania procedur określonych w art. 24 rozporządzenia nr 1013/2006, określając termin realizacji działań wynikających z tych procedur w okresie nie dłuższym niż 30 dni. Dopiero po bezskutecznym upływie terminu wskazanego w tym postanowieniu, organ w drodze decyzji na podstawie art. 26 ustawy nakłada na jeden z podmiotów w nim wymieniony obowiązek określonego zagospodarowania odpadów. Z brzmienia art. 26 ustawy wynika, że konieczną przesłanką wydania wskazanej w nim decyzji jest uprzednie wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 25. W przedmiotowej sprawie postanowienie takie zostało wydane w dniu [...] września 2014 r. i zostało skarżącej kasacyjnie doręczone w dniu [...] września 2014 r. wraz z pouczeniem o sposobie i terminie zaskarżenia. Wobec braku ze strony skarżącej kasacyjnie wniesienia środka zaskarżenia – zażalenia - stało się one prawomocne. Natomiast z chwilą upływu terminu w nim wskazanego i braku wykonania nałożonego na nią obowiązku – zastosowania procedury określonej w art. 24 ust. 3 rozporządzenia nr 1013/2006, organ był zobowiązany do zastosowania art. 26 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, po uprzednim ustaleniu przesłanek w nim wskazanych. Tym samym, na aktualnym etapie postępowania nie jest konieczne badanie zastosowania przez organ regulacji wynikających z art. 24 ust. 1 i 2 pkt b rozporządzenia nr 1013/2006.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie jest również usprawiedliwiony ostatni z podniesionych zarzutów kasacyjnych dotyczący naruszenia art. 26 pkt 3 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów wobec stwierdzenia przesłanek uzasadniających nałożenie na skarżącą kasacyjnie obowiązku zagospodarowania odpadów jako odbiorcy sprowadzonych nielegalnie na teren kraju odpadów, co zostało wykazane w trakcie oceny zasadności pozostałych podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów.
Mając powyższe na uwadze uznając, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI