III OSK 1976/21

Naczelny Sąd Administracyjny2022-11-22
NSAAdministracyjneWysokansa
decyzja środowiskowastwierdzenie nieważnościpostępowanie administracyjneskarga kasacyjnaNSAk.p.a.interes prawnybezprzedmiotowość postępowania

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że wcześniejsze umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej nie wyklucza możliwości wszczęcia nowego postępowania przez inny podmiot.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej P. Sp. z o.o. od wyroku WSA w Szczecinie, który uchylił postanowienie SKO o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej. Skarżąca kasacyjnie argumentowała, że wcześniejsze umorzenie postępowania z wniosku innych osób stanowiło przeszkodę do wszczęcia nowego postępowania z uwagi na art. 61a § 1 k.p.a. NSA oddalił skargę, stwierdzając, że umorzenie postępowania z powodu braku interesu prawnego wnioskodawców nie rozstrzygało merytorycznie o nieważności decyzji środowiskowej i nie zamyka drogi do wszczęcia nowego postępowania przez inny podmiot.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną P. Sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej. Skarżąca kasacyjnie zarzucała WSA naruszenie przepisów, w tym art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. i art. 61a § 1 k.p.a., twierdząc, że wcześniejsze umorzenie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej z wniosków innych osób stanowiło przeszkodę do wszczęcia kolejnego postępowania. NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd wskazał, że decyzja umarzająca postępowanie z powodu braku interesu prawnego wnioskodawców do bycia stroną nie rozstrzyga merytorycznie o nieważności decyzji środowiskowej. Podkreślono, że przedmiotem oceny organu w poprzednim postępowaniu była jedynie ocena interesu prawnego wnioskodawców, a nie przesłanki nieważności decyzji. W związku z tym, brak tożsamości sprawy i brak merytorycznego rozstrzygnięcia w poprzednim postępowaniu nie stanowiły przeszkody do wszczęcia nowego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, umorzenie postępowania z powodu braku interesu prawnego wnioskodawców do bycia stroną nie rozstrzyga merytorycznie o nieważności decyzji i nie zamyka drogi do wszczęcia nowego postępowania przez inny podmiot.

Uzasadnienie

Decyzja umarzająca postępowanie z powodu braku interesu prawnego wnioskodawców do bycia stroną ma charakter formalny i procesowy, nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach ani obowiązkach. Nie dochodzi do merytorycznego zakończenia sprawy, a zatem nie zachodzi przesłanka z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. uniemożliwiająca wszczęcie nowego postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Decyzja rozstrzygająca ponownie sprawę wcześniej rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną tego organu, która nie stanowi o uchyleniu tej pierwotnej decyzji, jest dotknięta wadą określoną w tym przepisie.

k.p.a. art. 61a § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.

p.u.s.a. art. 1 § § 1 pkt 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych

k.p.a. art. 3 § § 1 i § 2 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 135

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61 § § 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 104 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 110

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 28

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa COVID-19 art. 15zzs⁴ § ust. 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Umorzenie postępowania z powodu braku interesu prawnego wnioskodawców do bycia stroną nie rozstrzyga merytorycznie o nieważności decyzji i nie zamyka drogi do wszczęcia nowego postępowania przez inny podmiot.

Odrzucone argumenty

Wcześniejsze umorzenie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej z wniosków innych osób stanowiło przeszkodę do wszczęcia nowego postępowania z wniosku D.K. z uwagi na art. 61a § 1 k.p.a. i art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

Godne uwagi sformułowania

Decyzja umarzająca postępowanie jest w każdym przypadku decyzja formalną. Przedmiotem oceny organu nie jest bowiem jedynie zasadność zarzutów wnioskodawcy, ale wszystkie przesłanki nieważnościowe, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Przymiot strony postępowania nie zależy bowiem od faktycznego udziału w tym postępowaniu lecz od posiadania takiej cech w rozumieniu art. 28 k.p.a.

Skład orzekający

Jerzy Stelmasiak

przewodniczący

Kazimierz Bandarzewski

członek

Teresa Zyglewska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dopuszczalności wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, gdy poprzednie postępowanie zostało umorzone z przyczyn formalnych (brak interesu prawnego wnioskodawców)."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy poprzednie postępowanie zostało umorzone z powodu braku interesu prawnego wnioskodawców do bycia stroną, a nie z powodu braku przesłanek merytorycznych do stwierdzenia nieważności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie administracyjnym – możliwości ponownego wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy poprzednie zostało umorzone z przyczyn formalnych. Jest to istotne dla prawników procesowych.

Czy umorzone postępowanie administracyjne można wszcząć ponownie? NSA wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1976/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-11-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący/
Kazimierz Bandarzewski
Teresa Zyglewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Sygn. powiązane
II SA/Sz 1092/18 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2019-05-30
II OSK 1976/21 - Wyrok NSA z 2024-05-15
II SA/Kr 1444/20 - Wyrok WSA w Krakowie z 2021-03-04
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 156, art. 61a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 30 maja 2019 r. roku, sygn. akt II SA/Sz 1092/18 w sprawie ze skargi D.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 21 sierpnia 2018 r., nr SKO.4170.1828.2018 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia oddala skargę kasacyjną;
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 30 maja 2019 r. sygn. akt Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie II SA/Sz 1092/18 uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 21 sierpnia 2018 r. nr SKO.4170.1828.2018
w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego
w Koszalinie z dnia 12 lipca 2018 r. nr SKO.4170.1071.2018.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. zaskarżając powyższy wyrok w całości i zarzucając mu:
naruszenie następujących przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2018 roku, poz. 2107 z zm. dalej p.u.s.a.) i art. 1 § 2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2018 roku, poz. 2096 z zm., dalej; k.p.a.) w zw.
z 61 a § 1 k.p.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli względem postanowienia i w konsekwencji jego uchylenie wraz z Postanowieniem nr 1 na skutek błędnego przyjęcia przez Sąd, iż:
• SKO wadliwie uznało, że decyzja środowiskowa objęta wnioskiem skarżącego choć była już przedmiotem badania tego organu
w postępowaniu zakończonym decyzją SKO z dnia 13 listopada 2017 roku (znak sprawy: SKO.4170.1987.2017; "decyzja"), utrzymującą w mocy decyzję SKO z dnia 28 sierpnia 2017 roku (znak sprawy: SKO.4170.1353.2017; dalej: "decyzja Nr 1"), umarzającą postępowanie w tym przedmiocie z wniosków innych osób, to jednak nie rozstrzygała kwestii nieważności decyzji środowiskowej, w rezultacie czego nie doszło do merytorycznego zakończenia tej sprawy, zaś umorzenie postępowania nieważnościowego miało wyłącznie formalny (procesowy) charakter, stąd też argumentacja SKO o niedopuszczalności prowadzenia kolejnego postępowania dotyczącego zgodności z prawem decyzji środowiskowej z uwagi na wystąpienie "innej uzasadnionej przyczyny", o której mowa w art 61 a § 1 k.p.a., jest zdaniem Sądu chybiona;
• wcześniejsze umorzenie postępowania zakończonego decyzją nie dotyczyło interesu prawnego skarżącego, a zatem brak jest podstaw do twierdzenia, że obecnie zgłoszony przez niego wniosek dotyczył sprawy uprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną - umorzenie postępowania nieważnościowego z wniosków innych podmiotów nie zamyka drogi innemu podmiotowi do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej samej decyzji;
• zarówno charakter, jak i okoliczności umorzenia postępowania nadzwyczajnego dokonanego decyzją oraz brak tożsamości podmiotowej pomiędzy sprawą zakończoną tą decyzją a wnioskiem skarżącego dowodzą, że wskazana przez SKO przyczyna odmowy wszczęcia postępowania nie zaistniała;
podczas gdy:
• stosownie do art. 61 a § 1 k.p.a., zaistniały przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji środowiskowej w postaci innych uzasadnionych przyczyn, bowiem wniosek złożony przez skarżącego opierał się na tych samych podstawach faktycznych i prawnych, jak uprzednio złożony wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji środowiskowej z wniosków innych podmiotów, a sprawa wywołana tym wnioskiem została ostatecznie rozstrzygnięta decyzją przez SKO, co przy rozpoznaniu sprawy merytorycznie prowadziłoby do nieważności wydanego rozstrzygnięcia wobec ziszczenia się przesłanki z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.,
a jednocześnie,
• nawet w przypadku zakończenia poprzednio wszczętego postępowania
w drodze jego umorzenia (decyzją utrzymującą w mocy decyzję nr 1), bez badania spełnienia przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., SKO po jego wszczęciu było zobligowane do ustalenia stron postępowania i ich zawiadomienia stosownie do art. 61 § 4 k.p.a., przesądzając tym samym o statusie D.K., a zatem jeżeli skarżący nie został wówczas uwzględniony jako strona (jak wskazuje Sąd w ustalonym kręgu stron postępowania nie było skarżącego), to oczywistym jest, że odmowa wszczęcia postępowania była prawidłowa, a zatem powinna i tak nastąpić (ewentualnie lub dodatkowo z przyczyn podmiotowych), co prowadzi do wniosku, że zarówno postanowienie (jak i poprzedzające je postanowienie nr 1) nie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa, a już z pewnością nie takim, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy);
• jeżeli jednak (hipotetycznie przyjmując) SKO przy wydaniu decyzji nr 1 oraz decyzji, ustalając strony postępowania pominęło Skarżącego, to obecnie może on ewentualnie wnosić o wznowienie postępowania nieważnościowego, jeżeli istotnie twierdzi, że przysługuje mu status strony.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie sprawy poprzez oddalenie skargi D.K. oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzono, że Sąd I instancji wykonał w sposób nienależyty ciążący na nim obowiązek kontroli postanowienia pod względem jego zgodności z prawem, co skutkowało jego uchyleniem wraz z postanowieniem nr 1. Sąd przyjął bowiem, że SKO wadliwie uznało, że decyzja środowiskowa objęta wnioskiem skarżącego (choć była już przedmiotem badania tego organu
w postępowaniu zakończonym decyzją, utrzymującą w mocy decyzję Nr 1, umarzającą postępowanie w tym przedmiocie z wniosków innych osób), nie rozstrzygała kwestii nieważności decyzji środowiskowej. W rezultacie, nie doszło do merytorycznego zakończenia tej sprawy, a umorzenie postępowania nieważnościowego miało wyłącznie formalny (procesowy) charakter. W konsekwencji, zdaniem Sądu argumentacja SKO o niedopuszczalności prowadzenia kolejnego postępowania dotyczącego zgodności z prawem decyzji środowiskowej z uwagi na wystąpienie "innej uzasadnionej przyczyny", o której mowa w art. 61 a § 1 k.p.a. jest chybiona.
Ponadto, jak wskazał Sąd, wcześniejsze umorzenie postępowania zakończonego decyzją nie dotyczyło interesu prawnego skarżącego, a zatem brak jest podstaw do twierdzenia, że obecnie zgłoszony przez niego wniosek dotyczył sprawy uprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Umorzenie postępowania nieważnościowego z wniosków innych podmiotów nie zamyka bowiem drogi innemu podmiotowi do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej samej decyzji.
Skarżąca kasacyjnie stwierdziła, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że zarówno charakter, jak i okoliczności umorzenia postępowania nadzwyczajnego dokonanego decyzją oraz brak tożsamości podmiotowej pomiędzy sprawą zakończoną tą decyzją a wnioskiem skarżącego dowodzą, że wskazana przez SKO przyczyna odmowy wszczęcia postępowania nie zaistniała.
Stosownie bowiem do art, 61 a § 1 k.p.a. SKO w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy zasadnie przyjęło, że wystąpiły inne uzasadnione przyczyny, uniemożliwiające wszczęcie postępowania, bowiem wniosek złożony przez skarżącego opierał się na tych samych podstawach faktycznych i prawnych, jak uprzednio złożony wniosek o stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej z wniosków innych podmiotów, a sprawa wywołana tym wnioskiem została ostatecznie rozstrzygnięta przez SKO decyzją. Skarżąca kasacyjnie wywodziła, że ponowne rozpoznanie sprawy prowadziłoby do jej nieważności wobec ziszczenia się przesłanki z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Skarżąca kasacyjnie wskazała, że w świetle art. 104 § 2 k.p.a. decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji. Decyzja umarzająca postępowanie definitywnie kończy postępowanie i organ administracyjny jest nią związany, zgodnie z art. 110 k.p.a.
Podkreślono ponadto, że nawet w przypadku ostatecznego wydania decyzji umarzającej wcześniej wszczęte postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji środowiskowej, SKO po jego wszczęciu było zobligowane do ustalenia stron postępowania i zawiadomienia ich o wszczęciu postępowania, stosownie do art. 61 § 4 k.p.a. Jeżeli skarżący nie został wówczas uwzględniony jako strona (jak wskazuje Sąd - w ustalonym kręgu stron postępowania nie było skarżącego), to oczywistym jest, że odmowa wszczęcia postępowania powinna i tak nastąpić (ewentualnie lub dodatkowo
z przyczyn podmiotowych). W rezultacie, prowadzi to do wniosku, że zarówno postanowienie (jak i poprzedzające je postanowienie nr 1) nie zostało wydane
z naruszeniem przepisów prawa, a już z pewnością nie takim, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy).
W piśmie procesowym z dnia 20 września 2022 r. D.K. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W piśmie z dnia 4 listopada 2022 r. skarżąca kasacyjnie podtrzymała swoją dotychczasową argumentacje w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału, wydanym na podstawie art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 1842, ze zm.), o czym strony zostały poinformowane.
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Sąd II instancji, który w odróżnieniu od Sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 1 § 1 p.u.s.a. i art. 1 § 2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 61a § 1 k.p.a. nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem skarżącego kasacyjnie zaistniały przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania
w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej bowiem wniosek złożony przez skarżącego opiera się na tych samych podstawach faktycznych
i prawnych jak uprzednio złożony wniosek w tym przedmiocie, a co za tym idzie rozpoznanie sprawy merytorycznie prowadziłoby do nieważności wydanego rozstrzygnięcia wobec ziszczenia się przesłanki z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Ze stanowiskiem skarżącego kasacyjnie nie można się zgodzić. W dniu 20 kwietnia 2018 r. D.K. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy Sławno z dnia 4 stycznia 2012 r. stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko i określającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie i eksploatacji jednej elektrowni wiatrowej na działce nr[...] obręb ew. [...], gmina [...]. Zdaniem wnioskodawcy o konieczności stwierdzenia nieważności tej decyzji przesądza brak publikacji obwieszczeń w prasie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie postanowieniem z dnia
12 lipca 2018 r. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Sławno z dnia 4 stycznia 2012 r. Podstawę odmowy wszczęcia postępowania stanowiła okoliczność, że decyzją z dnia
28 sierpnia 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie umorzyło postępowanie z wniosku grupy mieszkańców gminy [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy Sławno z dnia 4 stycznia 2012 r. Decyzja ta została utrzymana w mocy na podstawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 listopada 2017 r. Umorzenie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia 13 listopada 2018 r. nastąpiło z powodu bezprzedmiotowości postępowania z uwagi na fakt, że wnioskodawcą nie przysługiwał interes prawny w byciu stroną postępowania. D.K. nie wnosił o wszczęcie postępowania w sprawie zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 listopada 2017 r.
Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa
w art. 61 k.p.a. (żądanie wszczęcia postępowania) zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Powołany przepis przewiduje dwie sytuacje uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania. Pierwsza z nich ma miejsce, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną tego postępowania. Druga natomiast występuje, gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ z innych uzasadnionych przyczyn. Do takich przyczyn należą sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło rozstrzygnięcie.
Zauważyć należy, że decyzja organu administracji, rozstrzygająca ponownie sprawę wcześniej rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną tego organu,
a nie stanowiąca o uchyleniu tej pierwotnej decyzji na podstawie stosownych przepisów k.p.a. jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Przyjąć zatem należy, że dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja rozstrzygająca sprawę merytorycznie w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii staje się niedopuszczalne.
Rozważeniu więc podlega, czy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 sierpnia 2017 r., utrzymana w mocy decyzją tego organu
z dnia 13 listopada 2017 r. stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania
o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy Sławno z dnia 4 stycznia 2012 r. zainicjowanego wnioskiem D.K. Analizując powyższe zagadnienie zauważyć należy, że na sprawę administracyjną składają się elementy przedmiotowe oraz elementy podmiotowe. W fazie wstępnej postępowania organ zobowiązany jest do ustalenia kręgu stron tego postępowania zgodnie z definicją zawartą w art. 28 k.p.a. Inicjatywa żądania wszczęcia postępowania w sprawie nie daje podstaw prawnych do wyprowadzenia braku tożsamości sprawy administracyjnej. Przesądzające znaczenie ma przedmiot rozpoznania i rozstrzygnięcia, a nie kto wystąpił z żądaniem rozstrzygnięcia. Istotne jest że wszczęcie postępowania nieważnościowego zobowiązuje organ nadzoru do przeprowadzenia postępowania
i dokonania w pełnym zakresie oceny ewentualnego zaistnienia wad określonych
w art. 156 § 1 k.p.a. Przedmiotem oceny organu nie jest bowiem jedynie zasadność zarzutów wnioskodawcy, ale wszystkie przesłanki nieważnościowe, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2133/15). Wydanie decyzji, która kształtuje uprawnienia lub obowiązki jednostek mających w sprawie interes prawny powoduje skutek wobec tych jednostek niezależnie czy z ich inicjatywy zostało wszczęte postępowanie. Przymiot strony postępowania nie zależy bowiem od faktycznego udziału w tym postępowaniu lecz od posiadania takiej cech w rozumieniu art. 28 k.p.a. Decyzja taka, jeżeli nie zapewniono tym jednostkom prawa do obrony w postępowaniu, jest dotknięta wadą procesową, która otwiera możliwość żądania wznowienia postępowania w sprawie.
W sprawie, prowadzonej w trybie postępowania w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Sławno z dnia 4 stycznia 2012 r., o tożsamości sprawy przesądza przedmiot rozstrzygnięcia zawarty w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 28 sierpnia 2017 r., utrzymanej w mocy decyzją tego organu z dnia 13 listopada 2017 r. Przedmiotem rozstrzygnięcia decyzji z dnia 28 sierpnia 2017 r. nie była ocena przesłanek nieważności decyzji zawartych w art. 156 § 1 k.p.a., lecz ocena interesu prawnego wnioskodawców do bycia stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji. Decyzja ta nie stanowiła merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 4 stycznia 2012 r., lecz dotyczyła kwestii formalnych związanych
z samą możliwością wszczęcia merytorycznego postępowania w sprawie. Decyzja umarzająca postępowanie jest w każdym przypadku decyzja formalną. Decyzja taka nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach strony, wywiera bowiem inny skutek - przyjmuje, że nie ma przesłanek do merytorycznego orzekania, co do istoty sprawy. Skutki tej decyzji mają charakter procesowy. Nie kształtują stosunku materialnoprawnego. Umorzenie postępowania powoduje rozwiązanie stosunku proceduralnoprawnego powstałego między organem administracji, a stroną w wyniku wszczęcia postępowania w konkretnej sprawie. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1289/21). Podkreślenia przy tym wymaga, że D.K. nie był wnioskodawcą w sprawie zakończonej wydaniem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia
13 listopada 2017 r., a co za tym idzie postępowanie to nie dotyczyło oceny prawnej interesu prawnego D.K. do bycia strona postępowania. Nie można więc mówić o istnieniu tożsamości pomiędzy rozpoznawaną sprawą, a sprawą zakończoną decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 listopada 2017 r.
Wbrew wywodom skargi kasacyjnej w sprawie zakończonej decyzją z dnia
13 listopada 2017 r. organ nie był zobligowany do ustalenia stron postępowania, albowiem sprawa dotyczyła jedynie formalnoprawnej oceny winsoku w przedmiocie wszczęcia postępowania nieważnościowego, to jest oceny czy wnioskodawcom przysługuje interes prawny w byciu stroną tego postępowania, to jest czy posiadają uprawnienia do złożenia takiego wniosku. Stronami takiego postępowania, którego celem jest ocena czy istnieją podstawy do odmowy wszczęcia postępowania
w oparciu o art. 61a k.p.a. są jedynie podmioty składające wniosek.
Nie są więc uzasadnione wywody skargi kasacyjnej, że sprawa dotycząca stwierdzenia nieważności decyzji 4 stycznia 2012 r. została już rozpoznana decyzją ostateczną, ani też że została zakończona decyzją ostateczną sprawa, w której oceniony został interes prawny D.K. do bycia stroną postępowania
w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 4 stycznia 2012 r.
Mając na względzie powyższe skarga kasacyjna została oddalona w oparciu
o art. 184 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI