III OSK 1972/24

III OSK 1972/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak
Sławomir Wojciechowski /przewodniczący sprawozdawca/
Zbigniew Ślusarczyk
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SAB/Wa 684/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-04-03
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 § 2, art. 149 § 1 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk sędzia del. WSA Maciej Kobak Protokolant: asystent sędziego Przemysław Iżycki po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Partii Politycznej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SAB/Wa 684/23 w sprawie ze skargi F.S. na bezczynność Partii Politycznej [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 6 września 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SAB/Wa 684/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym, sprawy ze skargi F. S. (dalej także jako: "strona skarżąca", "skarżący") na bezczynność Partii Politycznej [...] (dalej także jako: "skarżący kasacyjnie", "Partia Polityczna", "Partia"; "[...]", "organ") w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 6 września 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej: w punkcie pierwszym – zobowiązał Partię Polityczną [...] do rozpatrzenia wniosku skarżącego F. S. z dnia 6 września 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; w punkcie drugim – stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; w punkcie trzecim – oddalił skargę w pozostałym zakresie; w punkcie czwartym – zasądził od Partii Politycznej [...] na rzecz skarżącego F. S. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący:
Dnia 6 września 2023 r. skarżący, w wiadomości e-mail złożył wniosek o następującej treści: (...) Wnoszę o udostępnienie umowy nr [...] zawartej w dniu 17 lipca 2023 r w formie kserokopii lub wydruku za pośrednictwem poczty tradycyjnej na poniższy adres (...).
Wskazał, że informacja o przedmiocie i dacie zawarcia umowy znajduje się w rejestrze umów dostępnym w BIP.
W dniu 14 września 2023 r. organ udzielił skarżącemu odpowiedzi w formie wiadomości e-mail informującej o tym, że jego wniosek, jako nie dotyczący informacji publicznej nie podlega rozpoznaniu. W ocenie organu umowy zawierane przez partię nie są dokumentami urzędowymi, ponieważ osoby składające podpis nie są funkcjonariuszami publicznymi, w związku z tym nie stanowią informacji o sprawach publicznych i nie podlegają udostępnieniu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, zarzucił naruszenie: 1) art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (dalej jako: "MPPOIP") w zakresie w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji, 2) art. 61 ust 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepisy te stanowią podstawę prawa do uzyskiwania informacji oraz dostępu do dokumentów, poprzez brak zastosowania, polegający na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek, 3) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902 ze zm., dalej: u.d.i.p.) w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji.
Wobec powyższego skarżący wnosił o: 1) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, do której doszło z rażącym naruszeniem prawa, 2) zobowiązanie Organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie całości.
Wskazał, że ww. umowa miała charakter cywilnoprawny, dotyczyła świadczenia usług telekomunikacyjnych, a w Biuletynie Informacji Publicznej (http://[...]) ujawniono jej wymagane prawem parametry. Wywiódł, że ujawnieniu w trybie informacji publicznej podlegają dane o wykonywaniu zadań publicznych. Stwierdził, że partie polityczne, choćby delegowały osoby do pełnienia funkcji publicznych, same nie wykonują i nie mają prawa wykonywać władzy publicznej. Stwierdził, że Skarżący błędnie koncentruje swą uwagę na tym, że zawarcie żądanej umowy stanowiło wydatkowanie środków finansowych przeznaczonych na cele partii politycznej, co samo w sobie - jego zdaniem - kwalifikuje taką umowę, jako nośnik informacji publicznej. W ocenie Organu umowy zawierane przez partię nie są dokumentami urzędowymi, ponieważ osoby składające podpis nie są funkcjonariuszami publicznymi, w związku z tym nie stanowią informacji o sprawach publicznych i nie podlegają udostępnieniu.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd wskazał, że organ jedynie poinformował skarżącego o negatywnym rozpoznaniu wniosku z uwagi na fakt, że jego wniosek, jako niedotyczący informacji publicznej nie podlega rozpoznaniu.
Dalej Sąd wskazał na pojęcie informacji publicznej, które znajduje unormowanie w przepisach Konstytucji RP oraz w uregulowaniach u.d.i.p. Podkreślił, że orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że takie dokumenty jak faktury, rachunki i inne dokumenty, które stanowiły podstawę do wydatkowania ze środków publicznych, w tym z majątku jednostek samorządu terytorialnego, stanowią informację o sprawie publicznej (vide: wyrok NSA z dnia 3 stycznia 2012 r. sygn. akt I OSK 2157/11, orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd zauważył również, że co prawda [...] nie jest organem jednostki samorządu terytorialnego lecz partią polityczną i na podstawie u.o.d.p. jest co do zasady podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. dysponuje też w realizacji swoich zadań środkami publicznymi (subwencje z budżetu państwa). Choć żądana we wniosku umowa nie, została wytworzona przez organ, to stanowiła podstawę rozliczenia środków publicznych w związku z czym zobowiązany on jest do udostępnienia informacji publicznej.
Zarzut bezczynności [...] w powyższym zakresie należy uznać tym samym za zasadny. Skoro bowiem partia dysponuje żądaną informacją, a informacja ta posiada walor informacji publicznej, to powinna załatwić wniosek strony skarżącej zgodnie z ustawą o dostępie do informacji publicznej, tj. udzielając tej informacji albo odmawiając jej udzielenia w procesowej formie decyzji administracyjnej.
Mając powyższe na względzie Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność [...] zakreślił termin 14-dniowy do rozpoznania wniosku liczony od dnia doręczenia prawomocnego wyroku raz z aktami sprawy. Jednocześnie, biorąc pod uwagę fakt, iż bezczynność wynikała z błędnej interpretacji przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, nie zaś z celowego działania, czy opieszałości podmiotu obowiązanego, Sąd stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Sąd nie znalazł natomiast podstaw do wydania orzeczenia z urzędu na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., tj. o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., czy też na tej samej podstawie do orzeczenia o sumie pieniężnej na rzecz Skarżącego. W tym ostatnim zakresie również skarżący nie zgłaszał wniosków.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł skarżący organ zaskarżając go w części, tj. w zakresie pkt 1, 2 i 4 w całości rozstrzygnięcia zawartego w tych punktach i zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu, opierając się na podstawie, o której mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie prawa materialnego, tj.:
1 ) art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. w zw. z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że umowy cywilnoprawne dotyczące świadczenia usług telekomunikacyjnych stanowią sprawę publiczną, o której informacje podlegają udostępnieniu w trybie u.d.i.p., podczas gdy z uwagi na okoliczność, że umowy cywilnoprawne podmiotu niewykonującego władzy publicznej nie stanowią spraw publicznych, nie podlegają one udostępnieniu w trybie u.d.i.p.;
2 ) art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. w zw. z art. 11 ust. 1 i 2 Konstytucji RP i z art. 23a ustawy z dnia 27 czerwca 1997 roku o partiach politycznych (tj. z dn. 13 stycznia 2022 roku, Dz.U. z 2022 r. poz. 372, dalej również jako: "u.p.p.") oraz art. 1 ust. 1 u.d.i.p. poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że z zasady jawności źródeł finansowania partii politycznych można wywieść prawo obywateli i podmiotów prywatnych do wglądu w dokumenty prywatne partii, co skutkuje ograniczeniem zasady swobody działalności partii politycznych.
Wskazując na powyższe zarzuty kasacyjne skarżący organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w części, tj. w pkt. 1, 2 oraz 4 i w tym zakresie rozpoznanie skargi poprzez jej oddalenie w całości - istota sprawy została już bowiem dostatecznie wyjaśniona, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w części, tj. w pkt. 1, 2 oraz 4 i w tym zakresie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Ponadto o zasądzenie od skarżącego na rzecz skarżącego kasacyjnie, zwrotu poniesionych przez skarżącego kasacyjnie niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym wynagrodzenia radcy prawnego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i poddane konkretyzacji podstawy kasacyjne.
Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie tzw. zarzutów kasacyjnych. Oznacza to, że jeżeli – tak jak w rozpoznawanej sprawie – nie zachodzi nieważność postępowania zakres postępowania kasacyjnego wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
Jak wskazano, Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Dalej, wskazać należy, że zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł w niniejszej sprawie zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji (por. np. wyrok NSA z 24 stycznia 2023 r. sygn. akt II OSK 1511/22, CBOSA).
W rozpatrywanej sprawie skarżąca oparła skargę kasacyjną, wskazując tylko na naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.).
Rozpoznając skargę kasacyjną w jej granicach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Przechodząc do omówienia zarzutów skargi kasacyjnej wskazać należy, że przedmiotem skargi uczyniono bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej w rozpatrzeniu wniosku zawartego w wiadomości e-mail z dnia 6 września 2023 r. o następującej treści:. (...) Wnoszę o udostępnienie umowy nr [...] zawartej w dniu 17 lipca 2023 r w formie kserokopii lub wydruku za pośrednictwem poczty tradycyjnej na poniższy adres(...).
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Natomiast treść art. 149 § 1a p.p.s.a. zobowiązuje sąd do jednoczesnej oceny, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Z powyższych rozważań wynika więc, że ewentualne zobowiązanie organu do rozpoznania (załatwienia) danego wniosku jest możliwe jedynie wówczas, gdy organ nie podjął jakichkolwiek z wyżej opisanych czynności. Nie można jednak zobowiązać organu do dokonania czynności, która została w momencie orzekania już dokonana, choćby nawet organ naruszył przy tym terminy określone w przepisach prawa. Przy rozpatrywaniu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd administracyjny orzeka biorąc za podstawę stan prawny i faktyczny istniejący w chwili zamknięcia rozprawy poprzedzającej wydanie orzeczenia, a nie w chwili złożenia skargi.
W tym zakresie wyjaśnić należy, że pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. Stosownie do pierwszego z tych przepisów, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Z kolei przepis art. 6 u.d.i.p. zawiera przykładowy katalog informacji i dokumentów stanowiących informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z ugruntowanymi już poglądami orzecznictwa, wypracowanymi na tle analizy art. 1 ust. 1, jak i precyzującego go art. 6 u.d.i.p., uwzględniającej nadto normatywne źródło prawa do informacji publicznej zawarte w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), pod pojęciem informacji publicznej należy rozumieć wszelkie fakty dotyczące spraw publicznych, rozumianych jako działalność zarówno organów władzy publicznej, jak i samorządów gospodarczych i zawodowych oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym (zob. w tej materii: M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa NSA, Toruń 2002, s. 28-29).
W oparciu o art. 61 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. należy przyjąć - w odniesieniu do partii politycznej - że informacją publiczną jest informacja o działalności partii politycznej w zakresie, w jakim wykonuje ona zadania władzy publicznej i gospodaruje mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (v. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2022 r. sygn. akt III OSK 5482/21 (orzeczenia.nsa.gov.pl)). Naczelny Sąd Administracyjny wskazał też w powołanym wyroku, że brak jest jakichkolwiek podstaw do odczytywania zakresu przedmiotowego publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej z norm prawnych określających zakres podmiotowy tego prawa, tj. (gdy chodzi o podmiot zobowiązany) z art. 4 ust. 1-3 u.d.i.p. Z art. 4 ust. 2 wynika, że partie polityczne są obowiązane do udostępniania informacji publicznej, a z zestawienia tego unormowania z treścią art. 4 ust. 1 u.d.i.p. należy wyprowadzić wniosek, że partie polityczne nie są podmiotami określonymi jako wykonujące zadania publiczne w rozumieniu u.d.i.p. Na tle tych unormowań wyłania się teza, zgodnie z którą istnieją podmioty zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej, mimo że nie są "podmiotami wykonującymi zadania publiczne" w rozumieniu u.d.i.p. Do takich podmiotów należą właśnie partie polityczne.(...)."
Nie ulega jednak wątpliwości, że pomimo szerokiego zakresu pojęcia informacji publicznej, charakteru takiego nie można przypisać każdej informacji będącej w posiadaniu organów władzy publicznej lub innych podmiotów wykonujących zadania publiczne bądź gospodarujących mieniem publicznym. Nie wszystkie bowiem działania podmiotów wymienionych w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP będą związane z powstaniem informacji publicznej. Desygnatem tego pojęcia jest publicznoprawny charakter działalności danego podmiotu (zob. Uzasadnienie do projektu ustawy; K. Tarnacka, Prawo do informacji w polskim prawie konstytucyjnym, Warszawa 2009, s. 138). Tym samym charakter publiczny należy przypisać jedynie tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów i osób pełniących funkcje publiczne (w tej materii zob. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2019 r.; sygn. akt I OSK 1846/18). To stanowisko odwołuje się z kolei do potocznego rozumienia słowa "publiczny", czyli dotyczący ogółu, służący ogółowi ludzi, dostępny dla wszystkich, ogólny społeczny, nieprywatny (zob. S. Dubisz (red.), Uniwersalny słownik języka polskiego. Tom D-Ś, Warszawa 2008, s. 843).
Jeżeli więc określona informacja dotyczy sfery prywatnej, niezwiązanej z działalnością państwa, nie stanowi informacji publicznej i nie podlega udostępnieniu w trybie u.d.i.p., nawet jeżeli znajduje się w posiadaniu organu władzy publicznej lub innego podmiotu obowiązanego do udostępniania informacji publicznych. Konsekwencją przyjęcia takiego poglądu jest też uznanie, iż część dokumentów służących jedynie potrzebom podmiotu zobowiązanego, pomimo ich związku z jego działalnością, nie jest informacją publiczną i nie podlega ujawnieniu.
W analizowanej sprawie pozostaje poza sporem, że adresat wniosku, czyli partia [...] należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udzielania takich informacji, o których mowa w art. 4 ust. 2 u.d.i.p. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi też wątpliwości, że co do zasady informacje, których udostępnienia domagał się skarżący we wniosku mają charakter informacji publicznej, bowiem dotyczą wydatkowania środków publicznych, którymi podmiot ten dysponuje (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f i pkt.5 u.d.i.p.). Należy mieć zatem na uwadze, że dane na temat sposobu wydatkowania środków publicznych będą mieściły się w ramach informacji o sprawach publicznych. Warto podkreślić, że z tych środków finansowane są m.in. usługi świadczone na podstawie umów cywilnoprawnych wykonywane przez podmioty obowiązane do udostępniania informacji publicznej, o których mowa w art. 4 ust. 2 u.d.i.p.. W konsekwencji adresat wniosku w tym zakresie zobowiązany był do załatwienia wniosku skarżącego w trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p. Zarzut bezczynności [...] w powyższym zakresie należy uznać tym samym za zasadny. Skoro bowiem partia dysponuje żądaną informacją, a informacja ta posiada walor informacji publicznej, to powinna załatwić wniosek strony skarżącej zgodnie z ustawą o dostępie do informacji publicznej, tj. udzielając tej informacji albo odmawiając jej udzielenia w procesowej formie decyzji administracyjnej. Obowiązek wydania decyzji administracyjnej ustawodawca przewidział w takich przypadkach, gdy żądana informacja jest informacją publiczną, lecz organ odmawia jej udostępnienia bądź zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), tj. gdy istnieją ustawowe podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej (art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p), bądź przeszkody do jej udostępnienia w określony sposób lub w określonej formie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.).
Rzeczą organu zobowiązanego, do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest załatwienie go w przepisany sposób, czyli udostępnienie informacji, jeśli ją wytworzył bądź jest w jej posiadaniu, albo odmowa lub umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych ustawą, albo wreszcie poinformowanie, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p.
Dokonując oceny kwalifikacja naruszenia prawa, jako rażącego, musi ono posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy (por. m.in. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się usprawiedliwić w żaden sposób. Rażące naruszenie prawa dotyczyć może w szczególności zawartych w ustawie przepisów o terminach załatwienia sprawy, przy czym przekroczenie terminu musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; podobnie /w:/ wyrok WSA w Łodzi z dnia 17 października 2014 r., sygn. akt II SAB/Łd 124/14, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W świetle przytoczonych rozważań i ustalonych okoliczności, w sprawie wystąpiła bezczynność, która nie miała jednak charakteru rażącego naruszenia prawa. Organ zobowiązany wnioskiem z dnia 6 września 2023 r. w dniu 14 września 2023 r. wskazał błędnie interpretując przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, nie zaś z celowego działania, czy opieszałości podmiotu obowiązanego, że żądana informacja nie stanowi informacji o sprawach publicznych i nie podlega udostępnieniu. Organ pozostaje więc w bezczynności od dnia 21 września 2023 r.
Z uwagi na powyższe, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty skargi kasacyjnej okazały się bezzasadne. W sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa – ustawy p.p.s.a., gdyż są one przepisami wynikowymi, które Sąd stosuje zajmując określone stanowisko w sprawie i stosując, nakładając wskazane w tych przepisach obowiązki na stronę zobowiązaną. Nie mogło również dojść do naruszenia wskazanych przepisów Konstytucji RP i ustawy o partiach politycznych w związku z powołanymi przepisami p.p.s.a.. Art. 11 Konstytucji zapewnia wolności tworzenia i działania partii politycznych oraz jawność ich finansowania. Art. 23a ustawy o partiach politycznych potwierdza jawność źródeł finansowania partii. Jawność źródeł finansowania partii nie ma nic wspólnego z wydatkowaniem pieniędzy publicznych przez partię w ramach jej działalności, które to wydatki podlegają również kontroli.
Rozstrzygniecie Sądu I instancji zasadne w pkt. 1, 2 i w konsekwencji 4 wyroku miało swe podstawy w treści wniosku skarżącego. Jednak rozstrzygniecie z pkt 3 wyroku – oddalające skargę w pozostałym zakresie - nie znajduje oparcia w żądaniu skarżącego. Z treści uzasadnienia wyroku wynika wprost, że: "Sąd nie znalazł podstaw do wydania orzeczenia z urzędu na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., tj. o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., czy też na tej samej podstawie do orzeczenia o sumie pieniężnej na rzecz skarżącego. W tym ostatnim zakresie również skarżący nie zgłaszał wniosków. Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w pkt.1-3 sentencji wyroku (art. 149 § 1 pkt. 1 i 2 p.p.s.a.)."
Tak więc Sąd I instancji orzekł o żądaniu którego nie było, oczywiście miał prawo z urzędu zastosować ten przepis, pod warunkiem wszakże, że doszłoby do rażącego naruszenia prawa i nałożyć wtedy grzywnę czy przyznać sumę pieniędzy na rzecz skarżącego, ale na pewno nie oddalać skargi w tym przedmiocie. Skarżący kasacyjnie wprost zaskarża wyrok w pkt 1, 2 i 4. Należy zauważyć, że skarga kasacyjna nie podnosi żadnych zarzutów naruszenia prawa w zakresie pkt 3 wyroku. Działania NSA w ramach rozpoznania skargi kasacyjnej cechuje zasada dyspozycyjności, poruszania się jedynie w granicach skargi kasacyjnej, gdzie Sąd ten z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki są enumeratywnie wymienione w art. 183 p.p.s.a. Żadna z tych przesłanek nie odnosi się do błędnego orzeczenia z pkt 3 zaskarżonego wyroku, co uniemożliwiło wyeliminowanie błędnego zapisu w zaskarżonym kasacją orzeczeniu sądowym. Wskazać jednak należy, ze punkt 3 kontrolowanego wyroku nie ma żadnego wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia sądu I instancji w pozostałym zakresie.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, gdyż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.