III OSK 1970/23

III OSK 1970/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Kuś /sprawozdawca/
Maciej Kobak
Teresa Zyglewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
II SA/Lu 690/22 - Wyrok WSA w Lublinie z 2023-04-13
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędziowie: sędzia NSA Artur Kuś (spr.) sędzia del. WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. J. i [...] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 13 kwietnia 2023 r. sygn. akt II SA/Lu 690/22 w sprawie ze skargi M. J. i [...] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na zarządzenie pokontrolne Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Lublinie z 9 sierpnia 2022 r. znak: DBP.7024.2.38.2022.WZ w przedmiocie przekazywania odpadów oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 13 kwietnia 2023 r. sygn. akt III SA/Lu 690/22 oddalił skargę M. J. (dalej: "skarżący") i [...] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie (dalej: "Spółka") na zarządzenie pokontrolne Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Lublinie (dalej: "Lubelski WIOŚ") z 9 sierpnia 2022 r. znak: DBP.7024.2.38.2022.WZ w przedmiocie przekazywania odpadów.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne.
W oddziale Spółki w dniach od 24 czerwca do 15 lipca 2022 r. przeprowadzono, w następstwie skierowanych do Lubelskiego WIOŚ pism Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska Delegatura w Ostrołęce, wskazujących na możliwość istnienia nieprawidłowości w przekazywaniu i dokumentowaniu odpadów wytworzonych przez Spółkę, pozaplanową kontrolę interwencyjną. Kontrolę przeprowadzono bez zawiadomienia przedsiębiorcy, na podstawie upoważnienia do kontroli. Przedstawiciel przedsiębiorcy był obecny przy kontroli. Przedmiotem kontroli było przestrzeganie przepisów o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym, kontrolą objęto lata 2019-2021, analizowano dokumentację przekazaną przez Spółkę oraz dane zawarte w systemie BDO.
Stwierdzono, że Spółka ma pozwolenie na wytwarzanie odpadów, udzielone decyzją Marszałka Województwa Lubelskiego z 5 stycznia 2015 r. W oddziale, w którym przeprowadzono kontrolę, Spółka prowadzi punkt zbierania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego oraz zakład przetwarzania zużytego sprzętu. Przetwarzanie odbywa się w ramach procesów odzysku R5, R12 i R13.
W toku kontroli ustalono m.in. że wytworzone w wyniku demontażu sprzętu elektrycznego i elektronicznego odpady drewniane o kodzie 19 12 07, w ilościach odpowiednio: 79,011 Mg (2019 r.), 777,562 Mg (2020 r.), 818,74 Mg (2021 r.) były przekazywane osobom fizycznym na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz. U. z 2016 r., poz. 93, dalej: "rozporządzenie"). Kontrolujący stwierdzili w protokole, że osoby fizyczne nie są podmiotami wymienionymi w art. 52 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (aktualnie: Dz. U. z 2022 r., poz. 1622, ze zm.; dalej: "u.z.s.e.e.").
Osoba fizyczna nie podlega wpisowi do rejestru, nie posiada więc indywidualnego konta w BDO i nie ma możliwości wystawienia zaświadczenia. Tym samym nie ma możliwości udokumentowania w sposób prawidłowy innych niż recykling procesów odzysku dla odpadów o kodzie 19 12 07, przekazanych przez Spółkę osobom fizycznym. Przedstawiciel Spółki odmówił podpisania protokołu kontroli.
Spółka złożyła pismo z 21 lipca 2022 r. zawierające pisemne stanowisko w związku z odmową podpisania protokołu kontroli. Zdaniem Spółki, przekazanie osobom fizycznym przedmiotów powstałych po demontażu zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego klasyfikowanych jako odpady o kodzie 19 12 07 jest w świetle prawa dozwolone. Osoby fizyczne nie są zobowiązane do potwierdzania w jakikolwiek sposób innych niż recykling procesów odzysku, w szczególności do wystawiania zaświadczeń zgodnie z art. 57 u.z.s.e.e. W świetle u.z.s.e.e. oraz rozporządzenia przedmioty klasyfikowane jako odpady, które są przekazywane osobom fizycznym można uwzględnić w zaświadczeniu o zużytym sprzęcie. Przedmioty drewniane usuwane ze zużytego sprzętu mogą być pod względem prawnym klasyfikowane pod kodem 16 02 16, a poddanie ich przez Spółkę procesowi przygotowania do ponownego użycia i następcze przekazanie osobom fizycznym nie stanowi naruszenia art. 52 u.z.s.e.e.
W oparciu o ustalenia kontroli Lubelski WIOŚ wydał zaskarżone zarządzenie pokontrolne z 9 sierpnia 2022 r., którym zarządził w odniesieniu do Spółki (w zakresie działalności oddziału Spółki w [...]), przekazywać odpady o kodzie 19 12 07 (drewno inne niż wymienione w 19 12 06) powstałe po demontażu zużytego sprzętu podmiotom wymienionym w art. 52 u.z.s.e.e.
Na powyższe zarządzenie skarżący oraz Spółka wnieśli skargę do sądu administracyjnego, podnosząc zarzuty naruszenia:
1) art. 27 ust. 9 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2022 r., poz. 699, ze zm.; dalej: "u.o.") poprzez odmowę jego zastosowania i art. 52 u.z.s.e.e. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że prowadzący zakład demontażu zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego ma obowiązek przekazywać odpady o kodzie 19 12 07 wyłącznie przedsiębiorcom prowadzącym działalność w zakresie recyklingu lub innego procesu odzysku odpadów, podczas gdy dopuszczalne jest przekazywanie tego typu odpadów osobom fizycznym na potrzeby własne;
2) art. 8 § 2 k.p.a. poprzez odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym i nakazanie skarżącym przekazywanie odpadów o ww. kodzie wyłącznie przedsiębiorcom prowadzącym działalność w zakresie recyklingu lub innego procesu odzysku odpadów, podczas gdy kontrole przeprowadzone za lata 2019-2020 potwierdziły prawidłowość zagospodarowania odpadów powstałych w zakładzie Spółki, w tym przekazywania drewna osobom fizycznym do własnego zagospodarowania, zgodnie z przepisami rozporządzenia z dnia 10 listopada 2015 r.
3) art. 9 ust. 1 b pkt 2 i ust. 1c ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz.U. z 2021 r., poz. 1070, ze zm.; dalej: "u.l.O.Ś."), poprzez przeprowadzenie w zakładzie należącym do Spółki kontroli pozaplanowej interwencyjnej, pomimo braku skargi lub interwencji dotyczących zanieczyszczenia środowiska lub podejrzenia wystąpienia takiego zanieczyszczenia, wystąpienia poważnych awarii lub w celu przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia.
W odpowiedzi na skargę Lubelski WIOŚ wniósł o jej oddalenie.
Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę.
W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że z protokołu kontroli, w następstwie której wydano zaskarżone zarządzenie wynika, że określono ją jako: pozaplanową, interwencyjną. Punkt 1.1 protokołu kontroli wskazuje, że kontrolę przeprowadzono w następstwie dwóch pism WIOŚ w Warszawie (Delegatura w Ostrołęce) z 6 czerwca 2022 r., w których znalazły się informacje o możliwych nieprawidłowościach w dokumentach wystawianych przez Spółkę, dotyczących praktyki przekazywania odpadów drewnianych osobom fizycznym. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że w odpowiedzi na skargę organ powołuje się na fakt, że ww. pisma z 6 czerwca 2022 r. były efektem anonimowej interwencji dotyczącej działalności kontrolowanego. Pism tych nie ma jednak w aktach administracyjnych, stąd nie ma możliwości weryfikacji tego argumentu. Jeżeli tak było - określenie rodzaju kontroli w protokole jest prawidłowe. Jeśli takiego anonimowego zgłoszenia nie było - prawidłowym wydaje się raczej określenie kontroli jako pozaplanowej, ale przeprowadzanej na wniosek organu lub innego podmiotu, na podstawie art. 9 ust. 1b u.I.O.Ś.
Jednak w ocenie Sądu I instancji, potencjalne nieprawidłowe określenie rodzaju kontroli w protokole nie miało żadnego znaczenia ani dla rozstrzygnięcia sprawy, ani dla uprawnień kontrolowanego. Przedmiot kontroli wyznaczany jest potrzebą weryfikacji działalności kontrolowanego i nie ma żadnego związku między przedmiotem kontroli a sposobem określenia rodzaju kontroli w protokole. Wskazał, że art. 9 ust. 2 u.l.O.Ś. określa uprawnienia kontrolujących w sposób jednolity, bez rozróżniania rodzajów kontroli. Zdaniem Sądu I instancji, rodzaj kontroli w rozpoznawanej sprawie nie miał również istotnego wpływu na uprawnienia kontrolowanego. Nawet jeśli niewłaściwie określono w protokole rodzaj kontroli, uchybienie to nie miało żadnego wpływu ani na treść rozstrzygnięcia, ani na uprawnienia kontrolowanego. Sąd I instancji stwierdził, że nie było obowiązku zawiadomienia o kontroli, kontrola (małego przedsiębiorcy) nie przekroczyła ustawowego limitu 18 dni roboczych (trwała 16 dni roboczych), przedstawiciel kontrolowanego był obecny przy kontroli, przedstawiciel odmówił podpisania protokołu, zgłosił zastrzeżenia do wyników kontroli ujętych w protokole, nie skorzystał z przysługującego mu prawa do wniesienia sprzeciwu (art. 59 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, DZ.U. z 2024 r., poz. 236, dalej: "p.p.").
Sąd I instancji stwierdził również, że nie sposób zasady ochrony zaufania, wywodzonej z art. 8 k.p.a., przenosić na grunt czynności materialno-technicznej, jaką jest zarządzenie pokontrolne. Zdaniem Sądu, z pełnych gwarancji procesowych, wynikających z przepisów k.p.a., kontrolowany może skorzystać, jeśli na skutek niewykonania zarządzenia pokontrolnego zostanie wszczęte jakiekolwiek postępowanie kończące się decyzją administracyjną.
Sąd I instancji stwierdził ponadto, że zastosowanie przepisów u.o. w sprawach dotyczących postępowania ze zużytym sprzętem przewiduje odesłanie zawarte w art. 3 u.z.s.e.e., jednak przepis ten nie zawiera sformułowania "odpowiednio", zatem zakłada stosowanie przepisów ustawy o odpadach wprost.
Zdaniem Sądu I instancji w świetle jednoznacznego brzmienia art. 3 u.z.s.e.e., zastosowanie przepisów u.o. odnosi się wyłącznie do kwestii nieuregulowanych w ustawie o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym. Sposób postępowania z odpadami powstałymi po demontażu zużytego sprzętu jest jednoznacznie i w pełni określony w ustawie o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym. W analizowanej regulacji nie ma żadnej luki prawnej, wymagającej uzupełnienia przez sięgnięcie do przepisów o odpadach. Art. 52 u.z.s.e.e. jest regulacją szczególną i wyczerpującą, nie ma podstaw, aby sięgać do zasad i reguł określonych w przepisach ogólniejszych, odesłanie nie może mieć zastosowania, bo nie jest spełniony warunek określony w hipotezie normy odsyłającej - brak uregulowania pewnej kwestii w ustawie szczególnej. Art. 52 u.z.s.e.e. wskazuje enumeratywnie (w sposób zamknięty) dopuszczalne sposoby postępowania z odpadami po zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym, tj. (1) przekazanie prowadzącemu działalność w zakresie recyklingu lub prowadzącemu działalność w zakresie innych niż recykling procesów odzysku wpisanym do rejestru; (2) przekazanie prowadzącemu działalność w zakresie unieszkodliwiania odpadów; (3) wywóz odpadów za granicę (na terytorium innego niż RP państwa członkowskiego, względnie - przy zachowaniu dodatkowych warunków - innego państwa), w celu poddania ich recyklingowi, innym niż recykling procesom odzysku lub unieszkodliwianiu. Nie ma żadnych możliwości wyprowadzania innych, dozwolonych sposobów postępowania z odpadami po zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym.
Zdaniem Sądu I instancji, argumentacja skarżących stanowi próbę skorygowania jasnych i jednoznacznych wyników wykładni językowej tego przepisu, za pomocą argumentów płynących z wykładni systemowej i funkcjonalnej. Zabieg ten prowadzi jednak do wykładni contra legem - do stworzenia normy prawnej sprzecznej z wynikającą z art. 52 (enumeratywny, zamknięty katalog sposobów postępowania z odpadami) oraz art. 3 (u.o. należy stosować tylko w takich kwestiach, które nie są uregulowane w u.z.s.e.e. stanowiącej lex specialis). Taki sposób argumentacji jest niedopuszczalny.
Sąd I instancji stwierdził, że art. 52 w zw. z art. 3 u.z.s.e.e. wyklucza możliwość zastosowania art. 27 ust. 9 u.o. w zw. z rozporządzeniem z 2015 r. i tym samym nie dopuszcza przekazywania osobom fizycznym niebędącym przedsiębiorcami odpadów drewnianych (kod 19 12 07) powstałych w wyniku demontażu zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego.
Zdaniem Sądu, kwestia dokumentowania przekazywania odpadów w formie zaświadczeń traci w istocie na znaczeniu, ma jedynie znaczenie wtórne, jako argument w kontekście wykładni systemowej i funkcjonalnej. Specyfika odpadów powstałych po demontażu zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego sprawia, że konieczne jest skrupulatne rejestrowanie i kontrola procesów zagospodarowywania tych odpadów, również na dalszych etapach obrotu, czego nie dałoby się zachować w przypadku ich przekazywania osobom fizycznym nieprowadzącym działalności gospodarczej.
Od powyższego wyroku skarżący oraz Spółka wnieśli skargę kasacyjną.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
art. 27 ust. 9 u.o. poprzez odmowę jego zastosowania i art. 52 u.z.s.e.e. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że prowadzący zakład zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego ma obowiązek przekazywania odpadów o kodzie 19 12 07 wyłącznie przedsiębiorcom prowadzącym działalność w zakresie recyklingu lub innego procesu odzysku odpadów, podczas gdy dopuszczalne jest przekazywanie tego typu odpadów osobom fizycznym na potrzeby własne.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi oraz uchylenie zarządzenia pokontrolnego Lubelskiego WIOŚ z 9 sierpnia 2022 r. znak DBP.DI.7024.2.38.2022.WZ oraz o zasądzenie kosztów postępowania za obie instancje wg norm przepisanych.
Skarżący kasacyjnie zrzekli się przeprowadzenia rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
1. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie, podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy, czyli wskazane naruszenia przepisów prawa. Rozpoznając zatem skargę kasacyjną w tak określonych granicach NSA uznał, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie wyłącznie przepisów prawa materialnego, tj.: a) art. 27 ust. 9 u.o. poprzez odmowę jego zastosowania, b) art. 52 u.z.s.e.e. przez jego niewłaściwe zastosowanie. Wskazano, że błędnie Sąd I instancji uznał, że prowadzący zakład zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego ma obowiązek przekazywania odpadów (o kodzie: 19 12 07) wyłącznie przedsiębiorcom prowadzącym działalność w zakresie recyklingu lub innego procesu odzysku odpadów, podczas gdy dopuszczalne jest przekazywanie tego typu odpadów osobom fizycznym na potrzeby własne. W ocenie skarżącego, podmiotami odbierającymi drewno, oprócz podmiotów prowadzących działalność w zakresie innych niż recykling procesów odzysku, mogą być również osoby fizyczne.
Zdaniem NSA, wszelkie zarzuty wskazane w skardze kasacyjnej były niezasadne.
2. W tak zakreślonych ramach skargi kasacyjnej, w pierwszej kolejności wskazać zatem należy na przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie oraz ich interpretację (wykładnię).
Sąd I instancji wskazał na niekwestionowany w sprawie stan faktyczny, z którego wynika, że:
- skarżąca Spółka prowadzi działalność (w oparciu o stosowne pozwolenie) w zakresie zbierania oraz przetwarzania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego;
- powstałe w wyniku przetwarzania (demontażu) odpady przekazuje w dominującej części podmiotom prowadzącym działalność w zakresie recyklingu, wpisanym do bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO; ściślej: stanowiącego element tej bazy rejestru podmiotów - art. 79 ust. 3, art. 49 ust. 1 u.o.);
- część powstałych w wyniku demontażu odpadów - w postaci drewna (klasyfikowanego do kodu: 19 12 07) jest przekazywana osobom fizycznym nieprowadzącym działalności gospodarczej; spór prawny dotyczy tego właśnie elementu gospodarowania odpadami przez Spółkę.
W ocenie NSA, przechodząc do oceny zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, należy zauważyć, że argumentacja skarżących w tym zakresie zasadza się na założeniu odpowiedniego stosowania przepisów ustawy o odpadach do kwestii jej działalności w zakresie zużytego sprzętu elektronicznego (elektrycznego).
Przekazanie odpadów powstałych po demontażu zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego reguluje art. 52 u.z.s.e.e. Przepis ten wprowadza następujące regulacje:
- odpady powstałe po demontażu zużytego sprzętu przekazuje się prowadzącemu działalność w zakresie recyklingu lub prowadzącemu działalność w zakresie innych niż recykling procesów odzysku wpisanym do rejestru (ust. 1);
- odpady powstałe po demontażu zużytego sprzętu, które nie zostały przekazane do recyklingu lub innych niż recykling procesów odzysku, przekazuje się prowadzącemu działalność w zakresie unieszkodliwiania odpadów (ust. 2);
- prowadzący zakład przetwarzania może dokonać wywozu odpadów powstałych po demontażu zużytego sprzętu w celu poddania ich recyklingowi, innym niż recykling procesom odzysku lub unieszkodliwianiu z terytorium kraju na terytorium: 1) innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego; 2) państwa niebędącego państwem członkowskim do instalacji spełniających wymagania nie niższe niż określone dla instalacji eksploatowanych na terytorium kraju (ust. 3);
- w przypadku wywozu odpadów powstałych ze zużytego sprzętu z terytorium kraju na terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim w celu poddania ich recyklingowi, innym niż recykling procesom odzysku lub unieszkodliwianiu, prowadzący zakład przetwarzania jest obowiązany przekazać wprowadzającemu sprzęt pisemne oświadczenie, że recykling, inne niż recykling procesy odzysku albo unieszkodliwianie odbywają się w instalacjach spełniających wymagania nie niższe niż określone dla instalacji eksploatowanych na terytorium kraju (ust. 4);
- oświadczenie, o którym mowa w ust. 4, składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.". Klauzula zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia (ust. 5)
- prowadzący zakład przetwarzania przekazuje zużyte baterie i zużyte akumulatory zbierającemu zużyte baterie lub zużyte akumulatory lub prowadzącemu zakład przetwarzania zużytych baterii lub zużytych akumulatorów, o których mowa w ustawie z dnia 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach (Dz. U. z 2022 r. poz. 1113 oraz z 2023 r. poz. 1852 – ust. 6).
W orzecznictwie wskazuje się, że wykładnia art. 52 u.z.s.e.e. w ujęciu systemowym prowadzi do wniosku, iż celem ustawodawcy było wskazanie jasno sprecyzowanych sposobów postępowania z odpadami ZSEIE (w dyrektywie - WEEE), który będzie jak najmniej uciążliwy dla środowiska. Niezależnie zatem od tego, że wykładania językowa wyklucza możliwość przekazywania odpadów podmiotom innym niż wyraźnie wskazane w tym przepisie, to nie sposób takiej możliwości wywieść również drogą innych metod wykładni - systemowej i funkcjonalnej (por. wyrok WSA w Poznaniu z 23 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Po 313/23).
Rację ma Sąd I instancji twierdząc, że zastosowanie przepisów ustawy o odpadach w sprawach dotyczących postępowania ze zużytym sprzętem przewiduje odesłanie zawarte w art. 3 u.z.s.e., zgodnie z którym: "W sprawach dotyczących postępowania ze zużytym sprzętem w zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1587, 1597, 1688, 1852 i 2029)". Zwrócić należy jednak uwagę na to, że przepis ten nie zawiera sformułowania "odpowiednio" a zatem zakłada stosowanie przepisów ustawy o odpadach wprost.
Problem w tym jednak, że w świetle jednoznacznego brzmienia art. 3 u.z.s.e.e., zastosowanie przepisów ustawy o odpadach odnosi się wyłącznie do kwestii "nieuregulowanych" w ustawie o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym. Sposób postępowania z odpadami powstałymi po demontażu zużytego sprzętu jest jednoznacznie i w pełni określony właśnie w ustawie o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym. Zatem w analizowanej regulacji nie ma żadnej luki prawnej, wymagającej uzupełnienia przez sięgnięcie do szczegółowych regulacji wynikających z przepisów ustawy o odpadach. Art. 52 u.z.s.e.e. jest regulacją szczególną i wyczerpującą. Nie ma żadnych podstaw, aby sięgać do zasad i reguł określonych w innych przepisach. Wskazane odesłanie nie może mieć zastosowania, bo nie jest spełniony warunek określony w hipotezie normy odsyłającej - brak uregulowania pewnej kwestii w ustawie szczególnej. Zatem nie ulega wątpliwości to, że art. 52 u.z.s.e.e. wskazuje enumeratywnie (tj. w sposób zamknięty) dopuszczalne sposoby postępowania z odpadami po zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym. A skoro tak, to nie ma żadnych możliwości prawnych wyprowadzania innych, dozwolonych sposobów postępowania z odpadami po zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym.
Prawidłowo zatem przyjął Sąd I instancji, że argumentacja skarżących (ponowie użyta w skardze kasacyjnej) stanowi próbę skorygowania jasnych i jednoznacznych wyników wykładni językowej tego przepisu, za pomocą argumentów płynących z wykładni systemowej i funkcjonalnej. Zabieg ten prowadzi jednak do wykładni contra legem - do stworzenia normy prawnej sprzecznej z wynikającą z art. 52 u.z.s.e.e. (enumeratywny, zamknięty katalog sposobów postępowania z odpadami) oraz art. 3 u.z.s.e.e. (ustawę o odpadach należy stosować tylko w takich kwestiach, które nie są uregulowane w ustawie o sprzęcie, stanowiącej lex specialis). Taki sposób argumentacji jest niedopuszczalny. Poza tym prowadzi do podważenia podstawowego założenia wszelkiej wykładni – domniemania racjonalności ustawodawcy. Gdyby wolą ustawodawcy było dopuszczenie innych sposobów postępowania z odpadami po zużytym sprzęcie, dałby temu wyraz w sposób wyraźny w treści art. 52 u.z.s.e.e. Doszukiwanie się takiego sposobu poprzez odwołanie do przepisów ogólniejszych ustawy o odpadach (niezgodnie z art. 3 u.z.s.e.e., który wyklucza taki zabieg w odniesieniu do kwestii uregulowanej jednoznacznie i w pełni w ustawie o sprzęcie), godzi w założenie domniemania racjonalności ustawodawcy.
Co istotne, nawet inne metody wykładni - systemowej i funkcjonalnej wcale nie wspierają argumentów skarżących. Tezę o tym, że podmiot prowadzący działalność w zakresie przetwarzania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego może przekazywać powstałe po demontażu zużytego sprzętu odpady drewniane skarżący wywodzą z przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku. Sąd I instancji zasadnie wskazał, że rozporządzenie z 2015 r. zostało wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 27 ust. 10 u.o. i służy uszczegółowieniu regulacji zawartej w art. 27 ust. 8 i 9 u.o. Zdaniem NSA, słusznie Sąd I instancji wskazał również na to, że powoływane przepisy ustawy o odpadach oraz aktu wykonawczego do niej z jednej strony, a art. 52 u.z.s.e.e. z drugiej strony, to całkowicie różne regulacje, odnoszące się do całkowicie odrębnych kwestii, mające całkowicie odmienne zakresy zastosowania.
Treść art. 52 u.z.s.e.e. jest jednoznaczna, precyzyjna, nie ma żadnych wątpliwości co do wykładni tego przepisu. Zatem przy prawidłowo stosowanych metodach wykładni prawnej nie ma możliwości interpretacji art. 52 u.z.s.e.e. w sposób inny niż przyjął to organ w zaskarżonym zarządzeniu pokontrolnym a później Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku.
3. Bezzasadne jest także wskazywania skarżących kasacyjnie na to, że w sprawie powinien mieć zastosowanie art. 27 ust. 9 u.o., zgodnie z którym: "Posiadacz odpadów może przekazywać osobie fizycznej lub jednostce organizacyjnej niebędącym przedsiębiorcami określone rodzaje odpadów, do wykorzystania na potrzeby własne za pomocą dopuszczalnych metod odzysku, zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach wydanych na podstawie ust. 10".
Zdaniem NSA, prawidłowo przyjął Sąd I instancji, że art. 52 u.z.s.e.e. w zw. z art. 3 u.z.s.e.e. wyklucza możliwość zastosowania art. 27 ust. 9 u.o. w zw. z rozporządzeniem z 2015 r. Tym samym nie dopuszcza przekazywania osobom fizycznym niebędącym przedsiębiorcami odpadów drewnianych (kod: 19 12 07) powstałych w wyniku demontażu zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego.
Nie ulega wątpliwości, to, że specyfika odpadów powstałych po demontażu zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego sprawia, że konieczne jest skrupulatne rejestrowanie i kontrola procesów zagospodarowywania tych odpadów, również na dalszych etapach obrotu, czego nie dałoby się zachować w przypadku ich przekazywania osobom fizycznym nieprowadzącym działalności gospodarczej. Nie można zatem twierdzić, że zawsze po dokonaniu "odzysku" po zużytym sprzęcie elektrycznym lub elektronicznym mamy do czynienia z "drewnem objętym kodem 19 12 07" i odpad ten jest tożsamy z odpadem jak inne drewno o kodzie 19 12 07. Współczesny sposób montażu towarów elektrycznych i elektronicznych może bowiem uniemożliwić ich pełne przetworzenie, demontaż lub recykling a jakiekolwiek "pozostałości" zużytego sprzętu elektrycznego lub elektronicznego mogą być wyjątkowo niebezpieczne dla środowiska. Zatem nie było wolą ustawodawcy umożliwienie poddania odzyskowi na potrzeby własne przez osoby fizyczne bądź jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami wszelkich odpadów, lecz wyłącznie odpadów ściśle określonych. Art. 27 ust. 8 i 9 u.o. w związku z rozporządzeniem z 10 listopada 2015 r. nie mogą być zatem interpretowane w sposób rozszerzający (por. wyrok WSA w Poznaniu z 24 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Po 685/23).
Zatem, w ocenie NSA, zarzut naruszenia prawa materialnego podnoszony w skardze kasacyjnej, tj. art. 27 ust. 9 u.o. i art. 52 u.z.s.e.e. jest nieuzasadniony.
4. Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.