III OSK 1968/21

III OSK 1968/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-07-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący/
Maciej Kobak /sprawozdawca/
Tamara Dziełakowska
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1498/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-03-12
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1882
art. 41 ust. 2 pkt 8
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1498/18 w sprawie ze skargi M.P. na decyzję Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 12 marca 2019 r. sygn. II SA/Wa 1498/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA"), po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.P. (dalej:" skarżący") na decyzję Komendanta Stołecznego Policji (dalej: "KSP") z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby – oddalił skargę.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
W dniu [...] stycznia 2018 r. Komendant Rejonowy Policji [...] (dalej: "KRP"), na wniosek Naczelnika Wydziału Organizacji Służby KRP [...], wszczął postępowanie administracyjne w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 882).
Następnie KRP działając na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 w zw. z art. 45 ust. 3 ustawy o Policji - rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. zwolnił skarżącego ze służby w Policji z dniem [...] kwietnia 2018 r. Jednocześnie na podstawie art. 108 § 1 k.p.a., KRP nadał rozkazowi personalnemu rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu rozkazu personalnego KRP stwierdził, że wszystkie przesłanki określone w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji zostały spełnione. Przedstawiony materiał dowodowy bezsprzecznie dowodzi, że skarżący w dniu [...] grudnia 2017 r., ok. godz. [...] w W., prowadził w ruchu lądowym w stanie nietrzeźwości samochód osobowy, zaś przeprowadzone badanie wymienionego wykazało 2,17 promila alkoholu etylowego we krwi. KRP uznał, że zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy w postaci: zeznań świadków, wyników badania krwi skarżącego, dokumentacji wykonanej na miejscu zdarzenia oraz znajdującej się w aktach postępowania karnego, a także mające kluczowe znaczenie dla potwierdzenia oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa postanowienie o przedstawieniu skarżącemu zarzutu popełnienia czynu z art. 178a § 1 k.k., jest wystarczający do dokonania oceny, iż popełnienie przez skarżącego czynu jest oczywiste i tym samym uniemożliwia jego pozostanie w służbie. KRP stwierdził jednocześnie, że skoro na podstawie zebranego w postępowaniu przygotowawczym materiału przedstawiono skarżącemu zarzut popełnienia czynu z art. 178a § 1 k.k., to istniały podstawy by przyjąć oczywistość popełnienia czynu o znamionach przestępstwa.
KRP podkreślił, że prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości jest czynem szczególnie nagannym w odbiorze społecznym i nie licuje z honorem, godnością i dobrym imieniem służby, o których mowa w rocie ślubowania policjanta. Ponadto policjantów obowiązują szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa i w świetle podstawowych zasad, na których opiera się działanie Policji, sam fakt naruszenia obowiązującego porządku prawnego, bez względu na to, jaki charakter ma owo naruszenie, stanowi sprzeniewierzenie się obowiązkom policjanta. Pozostawienie w służbie policjanta, który utracił warunki kwalifikowane do pełnienia służby w Policji z uwagi na popełnienie czynu o dużej społecznej szkodliwości, godziłoby w społeczny wizerunek Policji, przyczyniając się do obniżenia zaufania obywateli do tej instytucji. Tym samym, KRP uznał, że została spełniona druga z przesłanek, o których mowa w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji.
KRP zaznaczył jednocześnie, że do zwolnienia funkcjonariusza na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji nie jest wymagana przesłanka prawomocnego wyroku sądu skazującego funkcjonariusza za popełnienie zarzucanego mu przestępstwa. Ponadto KRP stwierdził, że zasięgnięcie opinii organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów, o której mowa w art. 43 ust. 3 ustawy o Policji, jest wprawdzie obligatoryjne, jednakże organ nie dysponuje żadnymi instrumentami do jej wyegzekwowania od organizacji związkowej.
W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego, KSP działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm. – dalej: "k.p.a.") oraz art. 41 ust. 2 pkt 8 w zw. z art. 45 ust. 3 ustawy o Policji - decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny.
W uzasadnieniu decyzji KSP stwierdził, że ustalony w przedmiotowej sprawie stan faktyczny nie budzi żadnych wątpliwości. KSP podkreślił, że z zebranego materiału dowodowego wynika bezspornie, że skarżący popełnił czyn o znamionach przestępstwa określonego w art. 178a § 1 k.k., co potwierdził także prokurator prowadzący śledztwo w przedmiotowej sprawie, który w dniu [...] lutego 2018 r. wydał wobec skarżącego postanowienie o przedstawieniu zarzutów.
KSP podkreślił, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, z analizy art. 41 oraz art. 25 ust. 1 ustawy o Policji wynika, iż poszczególne przesłanki zwolnienia funkcjonariusza ze służby, ustawodawca wiąże z kryteriami niekaralności i nieposzlakowanej opinii, jakie muszą spełniać kandydaci ubiegający się o przyjęcie do służby w Policji. Fakultatywna decyzja o zwolnieniu policjanta ze służby na podstawie cytowanego przepisu związana jest więc z utratą przez funkcjonariusza przymiotu nieposzlakowanej opinii na skutek oczywistego popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, którego charakter uniemożliwia dalsze pozostawanie w służbie.
KSP stwierdził, że w przedmiotowej sprawie przesłankę dotyczącą braku możliwości pozostawienia skarżącego w służbie po dokonaniu czynu o znamionach przestępstwa należy zatem upatrywać w trosce o autorytet Policji. KSP zaznaczył przy tym, że popełnienie przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa powoduje, że utracił on wymóg nieposzlakowanej opinii, niezbędny do pełnienia służby publicznej, tym bardziej biorąc pod uwagę fakt, iż wymieniony swoim zachowaniem złamał prawo i stworzył realne zagrożenie dla zdrowia i życia innych uczestników ruchu drogowego. Podkreślając fakt naruszenia przez skarżącego obowiązującego porządku prawnego, KSP wskazał, że bez względu na to, jaki charakter ma owo naruszenie, stanowi ono sprzeniewierzenie się obowiązkowi policjanta. KSP podkreślił, że - wbrew zarzutom skarżącego - organ I instancji rozpatrzył interes społeczny, który jest tożsamy z interesem służby w Policji w relacji do słusznego interesu strony.
KSP podkreślił, że przepis art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji nie uzależnia postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia policjanta ze służby od wyniku prowadzonego przeciwko niemu postępowania karnego i wydania prawomocnego wyroku sądu, lecz od oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, którego popełnienie uniemożliwia pozostanie skarżącego w służbie w Policji.
KSP stwierdził również, że art. 43 ust. 3 ustawy o Policji obliguje organ administracji do zasięgnięcia opinii organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów w przedmiocie zwolnienia na omawianej podstawie prawnej, co w przedmiotowej sprawie uczyniono. Przepis ten nie uzależnia natomiast zwolnienia ze służby policjanta w tym trybie od wydania opinii przez stosowny organ organizacji związkowej.
KSP zauważył ponadto, że prawo do zapoznania się z aktami postępowania, wynikające z przepisu art. 10 § 1 k.p.a., jest uprawnieniem, z którego strona skarżąca może skorzystać, lecz nie musi, zaś powyższe nie wstrzymuje biegu postępowania. KSP uznał, że skarżący nie został pozbawiony prawa do udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym, albowiem przysługujące mu uprawnienie zostało zrealizowane dwukrotnie przez jego pełnomocnika, a ponadto przez złożenie odwołania od przedmiotowej decyzji, w którym pełnomocnik skarżącego przedstawił swoje wnioski, uwagi, a także żądania.
Ponadto KSP stwierdził, że - wbrew zarzutom skarżącego - spornej decyzji organu I instancji prawidłowo nadano rygor natychmiastowej wykonalności, który wynika z ochrony interesu służby, tożsamego z interesem społecznym.
W skardze do WSA na powyższą decyzję skarżący zarzucił naruszenie:
1) art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 78 § 1 k.p.a. - poprzez powielenie przez KGP błędów organu I instancji w zakresie braku przeprowadzenia dowodów koniecznych dla ustalenia rzeczywistego i kluczowego stanu faktycznego sprawy - w szczególności z zeznań świadków A.N., W.F. oraz D.K. - gdy uzyskane z akt postępowania przygotowawczego zeznania jedynie świadka A.N. nie potwierdzają, aby skarżący prowadził pojazd w stanie nietrzeźwości (popełnił czyn o znamionach przestępstwa), przez co ustalenie, jakoby skarżący prowadził w dniu [...] grudnia 2017 r. pojazd w stanie nietrzeźwości i miał popełnić czyn o znamionach przestępstwa zostało w sposób niekorzystny dla skarżącego jedynie założone (domniemywane) na podstawie wyłącznie poszlak;
2) art. 10 § 1 k.p.a. - poprzez faktyczne dalsze uniemożliwienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu, związane z uprawnieniem złożenia przez niego osobistych wyjaśnień odnoszących się do kluczowej okoliczności, kiedy miał spożyć alkohol i czy w stanie nietrzeźwości prowadził pojazd w dniu [...] grudnia 2017 r. ok. godz. [...], a w konsekwencji pozwalających na weryfikację istnienia oczywistości popełnienia przez niego czynu o znamionach przestępstwa, mogącej stanowić ewentualną podstawę zwolnienia ze służby w trybie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji;
3) art. 80 k.p.a. - poprzez powielenie przez organ odwoławczy fragmentarycznej i całkowicie dowolnej oceny zaledwie szczątkowych dowodów i bezzasadne niekorzystne dla skarżącego wyłącznie założenie, jakoby prowadził on pojazd w stanie nietrzeźwości, gdy żaden dowód nie potwierdza bezpośrednio tego zaledwie przypuszczenia;
4) art. 89 § 1 i § 2 k.p.a. - polegające na braku przeprowadzenia rozprawy administracyjnej w sytuacji, gdy nie tylko skarżący wnosił o jej przeprowadzenie, ale i gdy była ona po prostu konieczna w celu uproszczenia i przyśpieszenia postępowania oraz wyjaśnienia poprzez zeznania świadków i skarżącego kluczowej w sprawie okoliczności, czy rzeczywiście prowadził on pojazd w stanie nietrzeźwości, czy też w taki stan wprowadził się już po zaistnieniu kolizji drogowej, po której nie prowadził już pojazdu;
5) art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez brak merytorycznego uzasadnienia wydanej decyzji utrzymującej w mocy zaskarżony rozkaz personalny w zakresie wskazania skonkretyzowanych dowodów i okoliczności, które bezsprzecznie, a nie jedynie hipotetycznie potwierdzałyby zaledwie prawdopodobieństwo prowadzenie przez skarżącego pojazdu w stanie nietrzeźwości i oczywistość popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, pominięcie korzystnych dla skarżącego okoliczności wynikających z fragmentarycznego materiału dowodowego sprawy, jak również całkowite pominięcie w decyzji odniesienia się do jednej z kluczowych okoliczności sprawy, iż skarżący powinien był najpóźniej do dnia [...] marca 2018 r. zostać zwolniony ze służby na postawie złożonego przez siebie pisemnego wystąpienia ze służby z dnia [...] grudnia 2017 r., a więc przed terminem zwolnienia określonym w zaskarżonym rozkazie na dzień [...] kwietnia 2018 r.;
6) art. 108 § 1 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. - poprzez brak uchylenia nadanego zaskarżonemu rozkazowi rygoru natychmiastowej wykonalności w sytuacji, gdy organ I instancji nie wykazał, aby było to niezbędne ze względu na szczególnie ważny interes społeczny przedkładający się na indywidualny interes strony w sytuacji, gdy ewentualny interes służby związany z zaledwie podejrzeniem popełnienia przez stronę czynu zabronionego, zostałby dostatecznie zabezpieczony poprzez dokonane już rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r. zawieszenie w czynnościach na okres 3 miesięcy;
7) art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji - polegający na błędnej jego wykładni w zakresie tego, że uznaniowości organu miałoby podlegać również samo zaistnienie przesłanek określonych w tym przepisie oraz błędnym jego zastosowaniu w sytuacji, gdy obiektywnie nie zaistniały wszystkie z przesłanek w nim określone i utrzymaniu w mocy zaskarżonego rozkazu personalnego o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji w sytuacji, gdy organy obu instancji zaledwie domniemywały na jego niekorzyść zaistnienie przesłanki "oczywistego popełnienia czynu o znamionach przestępstwa",
8) art. 41 ust. 3 ustawy o Policji - poprzez nieuzasadniony brak jego zastosowania w sytuacji, gdy wskutek złożonego przez skarżącego w dniu [...] grudnia 2017 r. pisemnego wystąpienia ze służby powinien był on zostać zwolniony ze służby wcześniej na podstawie tego wystąpienia, tj. najpóźniej do dnia [...] marca 2018 r., gdy termin zwolnienia ze służby określony w rozkazie personalnym organu I instancji został ustalony po tym terminie, dopiero na dzień [...] kwietnia 2018 r.;
9) art. 43 ust. 3 ustawy o Policji - polegające na zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji w sytuacji, gdy organ nie zasięgnął opinii organizacji zakładowego związku zawodowego policjantów, a także w sytuacji, w której nie zostało owo wezwanie skierowane do właściwego organu tej organizacji, jak i nie sposób uznać za zasięgnięcie tej opinii ogólnikowego pisma z dnia [...] stycznia 2018 r., które nie zawiera merytorycznych i istotnych informacji pozwalających organizacji związkowej na zajęcie stanowiska;
10) w konsekwencji powyższych zarzutów - również naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. - polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonego rozkazu personalnego w sytuacji, gdy na podstawie podniesionych zarzutów i realiów sprawy organ odwoławczy powinien był uchylić ten rozkaz, jak również umorzyć w całości postępowanie pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę KSP wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego.
Opisanym na wstępie wyrokiem WSA oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku WSA stwierdził, że zaskarżona decyzja KSP, utrzymująca w mocy rozkaz personalny KRP z dnia [...] marca 2018 r. w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby w Policji - nie narusza obowiązujących przepisów prawa.
Zdaniem WSA, organy Policji obu instancji, wydając sporne rozkazy personalne, nie dopuściły się naruszenia przepisów procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 a także art. 107 § 3 k.p.a., albowiem - wbrew zarzutom skargi - w sposób prawidłowy wyjaśniły w uzasadnieniu wydanych rozstrzygnięć, dlaczego przyjęły, że w przypadku skarżącego zachodzi przesłanka do zwolnienia z Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. WSA stwierdził, że organy wydając rozstrzygnięcia - nie dopuściły się istotnego naruszenia zasady praworządności wyrażonej w przepisach art. 6 k.p.a. i art. 7 in principio k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP.
WSA wyjaśnił, że do zwolnienia na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji funkcjonariusza ze służby niezbędne jest wykazanie kumulatywnego spełnienia wszystkich trzech przesłanek normatywnych, przewidzianych w hipotezie tej normy prawnej, a zatem ustalenia faktu popełnienia przez policjanta czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, oczywistości popełnienia tego czynu oraz wykazanie, że uniemożliwia to pozostawienie funkcjonariusza w służbie. WSA podkreślił, że zaistnienie wymienionych przesłanek nie musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem w sprawie karnej, zresztą wówczas mogłyby być zastosowane odrębne podstawy do zwolnienia funkcjonariusza, tj. z art. 41 ust. 1 pkt 4 oraz art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy o Policji. WSA wskazał również, że choć prawodawca w ustawie o Policji nie określił, co należy rozumieć przez pojęcie "ważny interes służby", to jednak nie powinno budzić wątpliwości, że chodzi tu o dobro interesu służby, rozumianego jako interes społeczny.
WSA wyjaśnił, że rolą organu Policji - wydającego rozstrzygnięcie w sprawie o zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji - jest jednoznaczne wykazanie, że zwolnienie funkcjonariusza policji ze służby możliwe jest jedynie w przypadku, gdy stan faktyczny sprawy ma kwalifikowany charakter, to jest wskazuje na określone fakty w sposób "oczywisty". W sensie procesowym oznacza to, że materiał dowodowy zgromadzony przez organ musi w sposób "oczywisty" wskazywać na fakt popełnienia przez funkcjonariusza przestępstwa. Wspomniana "oczywistość" popełnienia przestępstwa musi znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych indywidualnej sprawy i można o niej mówić jedynie wówczas, gdy taki, a nie inny przebieg zdarzeń, wynika z ustalonych okoliczności w sposób tak ewidentny, że wykluczone jest rozważanie innych wariantów. WSA podkreślił, że w postępowaniu o zwolnienie ze służby w Policji organ nie rozstrzyga, czy funkcjonariusz popełnił przestępstwo, czy też nie. Takie ustalenia wymykają się bowiem kognicji organu. Niewątpliwie, rolą organu Policji jest natomiast ustalenie, czy zachowanie funkcjonariusza naruszało ważny interes służby. Ponadto, organ jest obowiązany wykazać, w czym upatruje tegoż ważnego interesu (na czym on polega), a także, w jaki sposób został on naruszony.
WSA uznał, że w niniejszej sprawie organy Policji obu instancji zasadnie przyjęły, że ustalony w sprawie stan faktyczny ma pokrycie w materiale dowodowym, gdyż opiera się przede wszystkim na zeznaniach strony skarżącej oraz wyjaśnieniach pozostałych uczestników i świadków zdarzenia drogowego z dnia [...] grudnia 2017 r., jakie składali w prokuraturze, jak też na pozostałych jednoznacznych dowodach zawartych w aktach sprawy. W ocenie WSA, zebrane dowody jednoznacznie wskazują, że to skarżący prowadził pojazd. Jednocześnie WSA uznał, że twierdzenia skarżącego nie są wiarygodne w kontekście zeznań świadków i stanowią wyłącznie przyjętą przez niego linię obrony. Argumenty, jakoby skarżący mógł się napić alkoholu po zdarzeniu, nie są poparte żadnymi dowodami, gdy tymczasem, zarówno zeznania świadków, jak i zachowanie skarżącego w miejscu zdarzenia jednoznacznie wskazują, że skarżący był "nietrzeźwy" w chwili czynu. WSA zauważył przy tym, że w postępowaniu administracyjnym nie ustala się winy sprawcy przestępstwa, lecz okoliczności popełnienia czynu o znamionach przestępstwa.
Zdaniem WSA, charakter czynu skarżącego świadczy o braku możliwości pozostawienia go w służbie, co w konsekwencji jednoznacznie wskazuje na zasadność rozstrzygnięć organów Policji obu instancji. WSA uznał, że organy wydając sporne rozkazy personalne w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby szczegółowo wykazały, z jakich dokładnie przyczyn nie jest możliwe dalsze jego pozostawienie w służbie, wskazując w szczególności na specyficzny status Policji, podkreślając, że jest ona formacją, która ma służyć społeczeństwu, i która przeznaczona jest do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Rodzaj i zakres zadań powierzonych tej formacji wymaga, aby służbę w niej pełnili wyłącznie funkcjonariusze o nieposzlakowanej opinii, wolni od jakichkolwiek podejrzeń o łamanie prawa (art. 25 ust. 1 ustawy o Policji). Jakiekolwiek wątpliwości co do posiadania takiego przymiotu dyskwalifikują funkcjonariusza, jako osobę zdolną do prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych. W ocenie WSA, każdy, kto decyduje się na podjęcie służby w Policji, musi zdawać sobie z tego sprawę, tym bardziej, że wstępując do tej służby, składa ślubowanie, w którym zobowiązuje się m. in. strzec godności i dobrego imienia służby. W tej sytuacji, oczywistym jest, że przełożeni nie mogą tolerować w szeregach Policji takich policjantów, których postawa mogłaby podważyć autorytet organów państwa i macierzystej formacji, a także narazić Policję na utratę zaufania do jej funkcjonariusza.
Ustosunkowując się do zarzutów skarżącego WSA zauważył, że przedmiotem postępowania nie było w żadnym wypadku rozstrzygnięcie wątpliwości związanych z uzasadnionym podejrzeniem uczestnictwa skarżącego w zdarzeniu wypełniającym znamiona czynu zabronionego, o którym mowa w art. 178a § 1 k.k., ale przede wszystkim okoliczności towarzyszące całemu zdarzeniu (i to zarówno te, które nastąpiły w jego trakcie, jak i podczas dalszych czynności przeprowadzonych w toku postępowania przygotowawczego w sprawie o przestępstwo z art. 178a § 1 k.k.), a w szczególności zachowanie skarżącego policjanta w dniu zdarzenia, jego postawa oraz czynności, które podjął, a także jego zachowanie w stosunku do innych osób uczestniczących w tym zdarzeniu. W tej sytuacji, nie ulega wątpliwości, że organy Policji obu instancji, prowadząc sporne postępowanie administracyjne, nie badały, czy w istocie czyn ten (przestępstwo) został popełniony przez skarżącego, a także czy ewentualnie w wyniku jego popełnienia policjant może pełnić dalej służbę, ale czy okoliczności stanowiące pewien ciąg zdarzeń (zależnych oraz niezależnych od woli skarżącego) spowodowały konieczność wykluczenia tego policjanta z szeregów formacji policyjnej. Zdaniem WSA, należy zgodzić się z KSP, że kluczowym w sprawie było to, że skarżący spożywał alkohol, a następnie poruszał się pojazdem w ruchu lądowym. Nie ulega wątpliwości, że takie zachowanie funkcjonariusza Policji było nie tylko sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, ale także z przepisami prawa. W konsekwencji uznać należy, iż ustalenia dokonane w toku postępowania umożliwiają ocenę postawy moralnej skarżącego, jako nagannej. Wszelkie niepraworządne działania policjanta, jak również uzasadnione podejrzenie o takie działanie, rodzić muszą zdecydowane kroki zmierzające do odsunięcia od wykonywania czynności służbowych, a w konsekwencji do wykluczenia z szeregów Policji.
W ocenie WSA, zachowanie skarżącego stanowi przykład lekceważącego traktowania funkcji, którą pełnił, jako policjant, a także braku szacunku do tego zawodu. WSA podzielił stanowisko organów Policji, iż nieodpowiedzialne zachowanie skarżącego mogło doprowadzić do tego, że w wyniku podjętych przez niego działań wyrządziłby on szkodę (zarówno w sferze materialnej, jak i niematerialnej) nie tylko sobie, ale również osobom trzecim. Wiedza w tym zakresie, jaką powinien odznaczać się skarżący, jako osoba posiadająca wieloletni staż służby w Policji, nie powinna budzić wątpliwości, zaś pełniona przez niego funkcja, dawała mu możliwość bezpośredniego zetknięcia się z takimi samymi lub bardzo podobnymi przypadkami.
W tej sytuacji WSA zgodził się z KSP, iż konsekwencją ustalenia w toku postępowania wskazanego wyżej stanu fizycznego i psychicznego skarżącego w dniu zdarzenia drogowego, a następnie jego zachowania i postawy, a także - co bardzo istotne - zmienianie przez niego wersji przebiegu wydarzeń, jest utrata przez skarżącego funkcjonariusza nieposzlakowanej opinii, którą musi się wyróżniać osoba pełniąca służbę w Policji.
Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 43 ust. 3 ustawy o Policji, WSA zauważył, że wydanie spornej decyzji było poprzedzone wystąpieniem organu I instancji o wydanie wymaganej opinii przez organizację zakładową związku zawodowego policjantów. WSA wyjaśnił, że w świetle przepisu art. 43 ust. 3 ustawy o Policji, organ I instancji był wyłącznie zobowiązany zasięgnąć stosownej opinii organizacji związkowej przed wydaniem decyzji w sprawie, co nie oznacza, że owa opinia musiała zostać przez stronę związkową wydana.
WSA uznał ponadto, że całkowicie niezasadny jest zarzut naruszenia art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, albowiem raport skarżącego o zwolnienie ze służby wpłynął do siedziby organu w dniu [...] grudnia 2017 r., zaś KRP otrzymał go dopiero w dniu [...] stycznia 2018 r. Nie ulega zatem wątpliwości, że raport został złożony przez skarżącego po zdarzeniu drogowym mającym miejsce w dniu [...] grudnia 2017 r. Ponadto złożenie raportu (wniosku) o zwolnienie ze służby na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji nie powoduje w każdym przypadku obowiązku zastosowania tego przepisu, w szczególności w sytuacji, gdy ów wniosek ma na celu wyłącznie uniknięcie przez policjanta przewidywanych konsekwencji grożących mu w związku z popełnieniem przez niego przestępstwa.
WSA stwierdził, że KSP wydając zaskarżoną decyzję w sposób prawidłowy odniósł się do wszystkich podniesionych przez skarżącego w odwołaniu zarzutów, co znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia. WSA uznał więc, że KSP nie uchybił normom prawnym wyrażonym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., albowiem podjął wszelkie możliwe i niezbędne zarazem czynności celem pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w oparciu o zebrany w sposób wyczerpujący materiał dowodowy. Ponadto, poprzez pełne uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonego rozkazu personalnego, KSP nie naruszył normy postępowania administracyjnego wskazanej w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógłby mieć jakikolwiek istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy. Zdaniem WSA, KSP nie dopuścił się również w toku postępowania administracyjnego naruszenia zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów praworządnego państwa, wyrażonej w art. 8 k.p.a.
Skarżący wywiódł skargę kasacyjną od powyższego wyroku – zaskarżając to orzeczenie w całości i zarzucając:
1. Obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niezasadne oddalenie skargi pomimo tego, że KSP (powielając błędy w tym zakresie organu I instancji) nie przeprowadził wszystkich koniecznych dowodów pozwalających na ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w tym pozwalających na weryfikację, czy skarżący popełnił czyn o znamionach przestępstwa (związany z prowadzeniem pojazdu w stanie nietrzeźwości) i czy jest to oczywiste, zaś szczątkowe dowody zgromadzone w sprawie ocenił w sposób całkowicie dowolny, rozstrzygając sprawę w oparciu jedynie o swoje domniemania i subiektywne przekonania w tym zakresie, gdy w przypadku braku dopuszczenia się tych błędów powinien był uchylić zaskarżony rozkaz personalny, a co w konsekwencji powinno było skutkować uchyleniem przez WSA zaskarżonej decyzji;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 10 oraz art. 89 § 1 i 2 k.p.a. poprzez oddalenie skargi pomimo tego, że w postępowaniu przed organami Policji obu instancji skarżący faktycznie został pozbawiony możliwości wzięcia czynnego udziału w sprawie, związanego chociażby z prawem do wypowiedzenia się i osobistego złożenia zeznań na wyznaczonej rozprawie administracyjnej, dotyczących przebiegu zdarzenia z dnia [...] grudnia 2017 r., pozwalających na ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego, co powinno było skutkować uchyleniem przez WSA zaskarżonej decyzji;
c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez oddalenie skargi pomimo tego, że KSP wbrew ciążącemu na nim obowiązku nie wskazał w uzasadnieniu jakie skonkretyzowane dowody i okoliczności potwierdzałyby oczywistość popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa (prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości), a wykluczały kategorycznie możliwość spożycia przez niego alkoholu już po zaistnieniu kolizji drogowej, jak również w ogóle pominął zarzut dotyczący tego, że skarżący powinien był najpóźniej do dnia [...] marca 2018 r. zostać zwolniony ze służby w Policji na podstawie złożonego przez siebie pisemnego wystąpienia ze służby z dnia [...] grudnia 2017 r., a więc przed terminem zwolnienia określonym w zaskarżonym rozkazie na dzień [...] kwietnia 2018 r., co potwierdzało faktyczny brak rozpoznania przez KSP istoty sprawy i złożonego odwołania, co w konsekwencji powinno było skutkować uchyleniem przez WSA zaskarżonej decyzji;
d) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez faktyczny brak odniesienia się także przez WSA do wszystkich zarzutów sformułowanych w skardze poprzez:
- całkowity brak odniesienia się przez WSA do zarzutu dotyczącego braku przeprowadzenia przez organ rozprawy administracyjnej, której wyznaczenie w realiach niniejszej sprawy było obligatoryjne w związku ze złożonym wnioskiem strony w tym zakresie oraz koniecznością przyśpieszenia postępowania i wyjaśnienia kluczowych w sprawie okoliczności związanych z momentem spożycia przez skarżącego alkoholu oraz tego, czy w ogóle prowadził on pojazd po jego spożyciu;
- faktyczny brak odniesienia się do zarzutu obrazy przez organ przepisu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji związany z dokonaną błędną jego wykładnią poprzez błędne uznanie, jakoby cechą uznaniowości organu były objęte także samo zaistnienie przesłanek określonych w tym przepisie;
- lakoniczne i nie merytoryczne odniesienie się do zarzutu obrazy przez organ przepisu art. 43 ust. 3 ustawy o Policji polegającej na zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji w sytuacji, gdy faktycznie nie został spełniony wymóg zasięgnięcia opinii organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów, gdyż pismo o opinię nie tylko nie zawierało merytorycznych i istotnych informacji pozwalających organizacji związkowej na zajęcie stanowiska, ale przede wszystkim nie zostało skierowane do właściwego organu tej organizacji, przez co nie stanowiło wypełnienia obligatoryjnego obowiązku "zasięgnięcia opinii";
- co wskazuje na brak rozpoznania przez WSA istoty sprawy i stanowi utrudnienie instancyjnej kontroli wydanego wyroku, jak również w sposób oczywisty musiało wpłynąć na wynik sprawy.
2) obrazę prawa materialnego polegającą na naruszeniu przepisów:
a) art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji polegającego na błędnej jego wykładni w zakresie sugerowanego przez WSA braku obowiązku organu podejmującego na jego podstawie decyzję o zwolnieniu funkcjonariusza Policji ze służby, dokonania ustaleń w przedmiocie popełnienia czynu o znamionach przestępstwa (wypełnienia znamion przestępstwa i ustalenia oczywistości, jego popełnienia), a w konsekwencji niezasadne oddalenie skargi przy faktycznym braku dokonania ustalenia zaistnienia wszystkich przesłanek ustanowionych w przywołanym przepisie;
b) art. 41 ust. 3 ustawy o Policji polegającego na błędnej jego wykładni poprzez uznanie, jakoby zwolnienie funkcjonariusza Policji po upływie 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez niego wystąpienia ze służby było jedynie fakultatywne oraz podlegało ocenie co do samych podstaw dokonanego wystąpienia ze służby w Policji, co w konsekwencji skutkowało bezzasadnym oddaleniem przez WSA wniesionej skargi w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja powinna była zostać uchylona wobec zwolnienia skarżącego ze służby w Policji na innej podstawie i po upływie kategorycznego terminu określonego w tymże przepisie;
c) art. 43 ust. 3 ustawy o Policji polegającego na niewłaściwym jego zastosowaniu i uznaniu, że pismo, które nie zawierało skonkretyzowanych informacji i okoliczności dotyczących tego, na czym miałaby polegać nieprawidłowość zachowań funkcjonariusza Policji ani tego, o jaki czyn skarżący miałby być podejrzewany, i w związku z którym prowadzone było postępowanie w sprawie zwolnienia go ze służby w Policji oraz skierowanie tego pisma jedynie imiennie do członka organu organizacji związkowej - stanowić miałoby zasięgnięcie opinii organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów dotyczące zwolnienia ze służby, a w konsekwencji bezzasadnym oddaleniem przez WSA wniesionej skargi, gdy uprzednio faktycznie nie nastąpiło obligatoryjne zasięgnięcie opinii właściwego podmiotu.
Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, ewentualnie - na wypadek uznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, że pomimo wskazanych uchybień przepisom postępowania i mankamentów uzasadnienia wyroku WSA istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona - o rozpoznanie skargi i uchylenie decyzji KSP nr [...] z dnia [...] maja 2018 r. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił dodatkową argumentację na poparcie stawianych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w zakresie wyznaczonym przez podstawy skargi kasacyjnej.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm.).
Skarga kasacyjna jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu.
W skardze kasacyjnej postawiono zarzuty dwojakiego rodzaju. Pierwsze dotyczą dokonanej przez organ wykładni art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, zaś drugie - postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organy i jego oceny przez Sąd pierwszej instancji. To wykładnia przepisów prawa materialnego determinuje zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie, a tym samym zarzut dotyczący naruszenia art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji musi zostać rozpatrzony w pierwszej kolejności. Kwestia ta rzutuje bowiem na ocenę prawidłowości zebranego materiału dowodowego w sprawie oraz jego analizy.
Powołany przepis przewiduje jedną z fakultatywnych podstaw zwolnienia policjanta ze służby. Decyzje w tym zakresie podejmowane są w ramach uznania administracyjnego przyznanego właściwym organom Policji. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres. Sprowadza się ona do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, to jest, czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu okoliczności istotnych dla sprawy. Kontrola sądowoadministracyjna nie obejmuje natomiast oceny, w jaki sposób organy administracji, realizując określoną politykę stosowania prawa, wypełniają treść pozasystemowych kryteriów słusznościowych czy celowościowych - por.m.in. wyrok NSA z 19 maja 2011 r., I OSK 301/11. W konsekwencji w sprawach dotyczących fakultatywnego zwolnienia funkcjonariusza ze służby sądy administracyjne badają jedynie, czy decyzja o rozwiązaniu stosunku służbowego nie jest arbitralna lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Nie mogą natomiast wkraczać w kompetencje właściwych organów i przesądzać, czy dana osoba powinna nadal pozostać funkcjonariuszem danej formacji, czy też mogła być wykluczona z tego grona. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego tak zakreślone granice dla decyzji uznaniowych w rozpoznawanej sprawie nie zostały przekroczone.
Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej zarówno organ, jak i Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej interpretacji przepisu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, prowadząc postępowanie z pełnym poszanowaniem reguł procesowych określonych tak w ustawie o Policji, jak również w Kodeksie postępowania administracyjnego. W powołanym przepisie nie ma mowy o popełnieniu przestępstwa, a jedynie o popełnieniu czynu o znamionach przestępstwa. Wobec czego celowym jest sięgnięcie do Kodeksu karnego, którego przepis art. 1 § 1-3 określa warunki odpowiedzialności karnej, dające podstawę do sformułowania ogólnej definicji przestępstwa, którym jest czyn zabroniony pod groźbą kary przez obowiązującą ustawę, zawiniony i szkodliwy społecznie w stopniu większym aniżeli znikomy. Uzupełnieniem powyższej definicji jest art. 115 § 1 k.k. stanowiący, że znamiona czynu zabronionego musi określać ustawa. Odnosząc powyższe uwagi do brzmienia art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji nie sposób nie dostrzec, że nie ma w nim mowy o popełnieniu przestępstwa w rozumieniu podanej wyżej legalnej definicji z kodeksu karnego, a jedynie o popełnieniu czynu o znamionach przestępstwa, a zatem czynu, w odniesieniu do którego wstępna kwalifikacja prawno-karna wskazuje na to, że wypełnia on cechy charakterystyczne (elementy wyróżniające) dla przestępstwa. To rozróżnienie ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Aby można było mówić o przestępstwie, muszą wystąpić wszystkie przesłanki określające odpowiedzialność karną, obejmowane pojęciem formalnym definicji przestępstwa, tj. czyn zabroniony przez obowiązującą ustawę karną określającą jego znamiona, w tym czyn popełniony w warunkach wyłączających bezprawność albo winę jego sprawcy. Ponadto obejmowane pojęciem materialnym w rozumieniu ujemnej społecznie treść czynu i jego społecznej szkodliwości. Natomiast popełnienie czynu, o którym mowa w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji nie musi obejmować wszystkich wymienionych wyżej elementów. Trzeba przy tym zaznaczyć, że ustawodawca celowo posługuje się w art. 42 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji zwrotem "czyn o znamionach przestępstwa", a nie pojęciem "przestępstwa". Popełnienie przestępstwa badane jest bowiem w ramach postępowania karnego. Natomiast do zainicjowania procedury zwolnienia policjanta ze służby w trybie art. 42 ust. 2 pkt 8 powołanej ustawy o Policji nie jest konieczne uzyskanie wyroku karnego skazującego, o ile spełnione są pozostałe przesłanki, o jakich mowa w wymienionym przepisie. Użycie przez ustawodawcę w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji sformułowania "czyn noszący znamiona przestępstwa", a nie pojęcia "przestępstwa" sprawia, iż poza zakresem zainteresowania organu pozostają okoliczności różnicujące czyn noszący znamiona przestępstwa od przestępstwa, takie jak stopień społecznej szkodliwości (który w przypadku przestępstwa musi być wyższy niż znikomy - art. 1 § 2 k.k.), czy też wystąpienie po stronie sprawcy okoliczności wyłączających winę (art. 1 § 3 k.k.).
Stąd też, skoro z treści powołanego przepisu nie wynika, aby przesłanką zwolnienia policjanta było popełnienie przez niego przestępstwa, organ Policji ani nie musi ustalać czy funkcjonariusz popełnił przestępstwo (do czego zresztą nie jest uprawniony), ani czekać na rozstrzygniecie w tej sprawie właściwego sądu. Wystarczy jedynie aby organ ustalił w sposób niebudzący wątpliwości, że funkcjonariusz popełnił czyn noszący znamiona przestępstwa określonego w przepisach części szczególnej Kodeksu karnego, czy też innych ustaw przewidujących odpowiedzialność karną oraz czy popełnienie takowego czynu uniemożliwia pozostawanie przez funkcjonariusza w służbie.
Art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji nie definiuje pojęcia "oczywistości popełnienia czynu wyczerpującego znamiona przestępstwa". Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym należy mieć na uwadze, że słowo "oczywistość" to coś pewnego i niebudzącego wątpliwości. Przyjmuje się, że oczywistość popełnienia czynu ustala się na podstawie analizy okoliczności konkretnego przypadku. Ocena taka jest możliwa między innymi wówczas, gdy sprawca został złapany na gorącym uczynku lub przyznał się do popełnienia przestępstwa, a także gdy inne okoliczności nie nasuwają wątpliwości, że dany czyn został popełniony przez konkretną osobę.
W rozpoznawanej sprawie organy Policji miały pełne podstawy do przejęcia, że skarżący dopuścił się czynu o znamionach przestępstwa oraz że popełnienie przez niego takiego czynu było oczywiste. Zauważyć przy tym należy, że określenia faktów mających znaczenie dla sprawy dokonuje organ administracji publicznej w oparciu o przepisy prawa materialnego będące podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy. Celem każdego postępowania wyjaśniającego nie jest ustalenie wszystkich okoliczności faktycznych łączących się z daną sprawą, lecz okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy z punktu widzenia norm prawa materialnego znajdujących w tej sprawie zastosowanie. Żaden organ nie ma obowiązku przeprowadzenia wszystkich dowodów wnioskowanych przez stronę. Nie może on pominąć jedynie środków dowodowych na wskazane przez stronę okoliczności, gdy nie zostały wyjaśnione sporne fakty mające - w ocenie organu procesowego, a nie strony postępowania - znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
W realiach analizowanej sprawy Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił przeprowadzone przez organy postępowanie wyjaśniające, w ramach którego zgromadzono i oceniono dowody. Organy Policji miały pełne podstawy do przejęcia, że skarżący dopuścił się czynu o znamionach przestępstwa oraz że popełnienie przez niego tego czynu było oczywiste. Pozwalały na to zgromadzone w sprawie dowody. Do akt postępowania administracyjnego włączono uwierzytelnione kopie materiałów zgromadzonych w trakcie postępowania przygotowawczego [...]. W aktach tych znajdowały się m.in. notatki urzędowe funkcjonariusza Wydziału Ruchu Drogowego KSP, zlecenie pobrania krwi od skarżącego, protokół pobrania krwi oraz sprawozdanie z przeprowadzonych badań zawartości alkoholu etylowego w płynach ustrojowych skarżącego, protokół oględzin miejsca wypadku drogowego z dnia [...] grudnia 2017 roku, protokoły oględzin pojazdów biorących udział w wypadku, protokoły przesłuchania świadków: K.W. i R.K. W oparciu o ten materiał dowodowy Prokurator Prokuratury Rejonowej W. w W. sporządził postanowienie o postawieniu skarżącemu zarzutów, zarzucając mu, że w dniu [...] grudnia 2017 roku w W., na ul. S. kierując samochodem marki [...] będąc po wpływem alkoholu (2,17 prom w badaniu krwi wykonanym 2 godziny 20 minut po zatrzymaniu) – umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym określone w art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, tj. o czyn z art. 178a § 1 Kodeksu Karnego. Uwzględniając zakres materiału dowodowego i wyprowadzone z niego ustalenia i wnioski, nie można zarzucić organom zaniechania zebrania i rozważenia całego materiału dowodowego.
Podjęta przez skarżącego próba zdyskredytowania ustaleń poczynionych przez organy poprzez forsowanie tezy, że w chwili zdarzenia nie znajdował się w stanie nietrzeźwości, a alkohol spożył dopiero po zdarzeniu, przed pobraniem mu krwi do badania nie może być skuteczna. Przeczą temu elementarne zasady logiki. Zakładając roboczo, że skarżący faktycznie był trzeźwy w chwili wypadku, nie można sensownie wytłumaczyć motywów, jakimi kierował się odmawiając poddania się badaniom na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu. Działania takie, co oczywiste, podejmuje się w celu sabotowania czynności procesowych zmierzających do pozytywnej weryfikacji okoliczności pozwalających na pociągnięcie do odpowiedzialności za popełniony delikt. W analogicznym kontekście należy ocenić wskazywaną przez skarżącego okoliczność, że w stan nietrzeźwości wprowadził się już po udziale w wypadku drogowym. Skarżący będąc policjantem doskonale zdawał sobie sprawę z tego, że po odmowie poddania się badaniu na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu, zostanie poddany badaniu na zawartość alkoholu we krwi. Jest więc zupełnie niezrozumiałe, jak osoba trzeźwa, posiadająca ponadprzeciętne rozeznanie w procedurze ustalania okoliczności relewantnych dla rozstrzygnięcia o odpowiedzialności za spowodowanie wypadku drogowego, świadoma, że zostanie w najbliższej przyszłości poddana badaniu na zawartość alkoholu we krwi, celowo i z rozmysłem ten alkohol spożywa. Przedmiotowe ustalenia zostały więc prawidłowo zweryfikowane przez Sąd I instancji. Zarzut naruszenia art. 145 1 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 78 i art. 80 k.p.a. jest więc niezasadny.
Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 10 oraz art. 89 § 1 i 2 k.p.a. Należy podzielić stanowisko organów, że przeprowadzenie rozprawy w skonfigurowaniu badanej sprawy było niecelowe. Stosownie do postanowień art. 89 § 1 K.p.a. organ przeprowadza rozprawę na wniosek strony w każdym przypadku, gdy zapewni to przyspieszenie lub uproszczenie postępowania lub gdy wymaga tego przepis prawa. Bezsporne jest, że w sprawach mających za przedmiot zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji normatywnego wymogu przeprowadzenia rozprawy nie ma. Ograny prawidłowo oceniły, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego zasadność zastosowania wobec skarżącego art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji nie budzi wątpliwości, a organizowanie rozprawy będzie miało efekt odwrotny od prawnie oczekiwanego; nie doprowadzi do przyspieszenia i uproszczenia postępowania, lecz do jego przedłużenia. Skarżący oraz jego pełnomocnik w toku całego postępowania mieli możliwość przedstawienia swojego stanowiska, oraz zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Z przedmiotowego uprawnienia korzystali.
Nie można podzielić stanowiska skarżącego kasacyjnie, co do naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. Organy w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć rzetelnie i kompletnie wyjaśniły, w oparciu o jakie dowody został ustalony stan faktyczny sprawy. Odniesiono się również do wszystkich wniosków dowodowych składanych przez pełnomocnika skarżącego poprzez przedstawienie argumentacji uzasadniającej odmowę ich uwzględnienia.
Naczelny Sąd Administracyjny negatywnie zweryfikował zarzut naruszenia art. 41 ust. 3 ustawy o Policji. W ocenie skarżącego organy wadliwie odmówiły jego zastosowania w sytuacji, gdy wskutek złożonego przez skarżącego w dniu [...] grudnia 2017 r. pisemnego wystąpienia ze służby powinien był on zostać zwolniony ze służby na podstawie tego wystąpienia, tj. najpóźniej do dnia [...] marca 2018 r. Termin zwolnienia ze służby określony w rozkazie personalnym organu I instancji został ustalony po tym terminie, dopiero na dzień [...] kwietnia 2018 r., a więc wadliwie.
Zgodnie z treścią art. 41 ustawy o Policji przewidziano trzy tryby zwolnienia policjantów ze służby:
- tryb obligatoryjny na podstawie art. 41 ust. 1 - w przypadku spełnienia jednej z określonych w nim przesłanek (np. orzeczenia trwałej niezdolności do służby, wymierzenia środka karnego w postaci zakazu wykonywania zawodu) organ bezwzględnie zwalnia policjanta ze służby i działa w tym względzie z urzędu;
- tryb fakultatywny na podstawie art. 41 ust. 2 - w przypadku wystąpienia jednej z przesłanek wymienionych w tym przepisie, do których należy m.in. popełnienie czynu o znamionach przestępstwa, jeśli jest oczywiste i uniemożliwia pozostawanie w służbie - wówczas również organ działa z urzędu;
- tryb wnioskowy na podstawie art. 41 ust. 3 - w sytuacji gdy policjant zgłasza pisemny wniosek o wystąpienie ze służby, zwalnia się go w terminie do 3 miesięcy od dnia zgłoszenia.
Na gruncie weryfikowanej sprawy doszło do konkurencji dwóch podstaw zwolnienia, bowiem organ zastosował art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy w sytuacji, gdy policjant wystąpił z raportem o zwolnienie go ze służby na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji. Przyjęta przez organy podstawa zwolnienia skarżącego ze służby nie narusza prawa. Nie jest bowiem tak, że złożenie wniosku o zwolnienie na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji powoduje w każdym przypadku obowiązek zastosowania tego przepisu. Istotne znaczenie mają okoliczności, w których dochodzi do złożenia wniosku o zwolnienie. Komendant otrzymał zgłoszenie skarżącego o wystąpieniu ze służby w dniu [...] stycznia 2018 r. Nie ulega zatem wątpliwości, że raport został złożony przez skarżącego po zdarzeniu drogowym mającym miejsce w dniu [...] grudnia 2017 r. Zestawienie powyższych okoliczności pokazuje, że zgłaszając zamiar wystąpienia ze służby, skarżący miał świadomość, a co najmniej liczył się z negatywnymi konsekwencjami swego postępowania tak w sferze prawa karnego, jak i w sferze stosunku służbowego (art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji). W takiej sytuacji wzgląd na charakter służby policjantów, a w szczególności szczególne wymagania w zakresie niekaralności i nieposzlakowanej opinii nie pozwalają twierdzić że pierwszeństwo zwolnienia policjanta ze służby ma tryb przewidziany w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji. Wybór właściwego trybu rozwiązania z policjantem stosunku służbowego należy do organu, który powinien w tym względzie kierować się dyspozycją art. 7 k.p.a. tj. powinien załatwić sprawę mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli. Wskazany przepis nie przyznaje bezwzględnego pierwszeństwa interesowi strony, ale nakazuje rozważyć zarówno interes społeczny jak i słuszny interes strony. To zalecenie ma szczególne znaczenie w sprawach, w których dochodzi do zbiegu podstaw zwolnienia jak w sprawie niniejszej - por. np. wyrok NSA z 3 listopada 2010 r., I OSK 1405/10, a także wyroki WSA w Warszawie z 22 lutego 2008 r., II SA/Wa 1924/07 oraz WSA w Białymstoku z dnia 3 czerwca 2014 r. II SA/Bk 255/14. Celem zastosowanego przez organy przepisu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji jest podjęcie przez przełożonego policjanta fakultatywnej decyzji o jego zwolnieniu na skutek utraty przymiotu nieposzlakowanej opinii z uwagi na oczywistość popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, którego charakter uniemożliwia dalsze pozostawanie w służbie. Chodzi zatem o usunięcie z szeregów Policji osób, których zachowanie wskazuje na oczywiste popełnienie czynów z motywów zasługujących na szczególne potępienie w oczach opinii publicznej. Leży to zarówno w interesie Policji, jak i państwa, na którego autorytet funkcjonariusze tej formacji powoływać się mogą przy wykonywaniu obowiązków służbowych. Nie do zaakceptowania jest zatem sytuacja, w której czynności polegające na strzeżeniu porządku i bezpieczeństwa publicznego będą wykonywać osoby dopuszczające się czynów przeciwko tym wartościom. Natomiast celem przepisu art. 41 ust. 3 ustawy o Policji jest ochrona policjantów przed niepodejmowaniem przez przełożonego decyzji o zwolnieniu ze służby lub określaniem przez nich dowolnych, dłuższych niż ustawowy terminów zwolnienia. Norma ta nie chroni zatem funkcjonariuszy przed zastosowaniem trybu zwolnienia z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji tj. zwolnienia uzasadnionego zaistnieniem okoliczności w sposób oczywisty wskazujących na popełnienie przez policjanta czynu o znamionach przestępstwa. Oznacza to, że właściwy organ Policji po otrzymaniu wniosku policjanta o zwolnienie ze służby złożonego w trybie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji powinien zwolnić go w terminie do 3 miesięcy, ale tylko wówczas, gdy w tym terminie nie zostało wszczęte z urzędu przeciwko policjantowi postępowanie o zwolnienie go ze służby na innej podstawie, w tym w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Jak jednoznacznie wskazał NSA w powołanym wyżej wyroku w sprawie I OSK 1405/10: "szczególny charakter służby publicznej służb mundurowych umożliwia odmienne i bardziej rygorystyczne, niż w przypadku pozostałych zawodów i funkcji, ukształtowanie statusu służbowego, w tym w zakresie jego utraty". Z wyżej wskazanych względów wybór trybu zwolnienia skarżącego dokonany przez organ na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, a nie na podstawie art. 41 ust. 3 tej ustawy, należy ocenić jako zgodny z prawem.
Nie znajduje potwierdzenia zarzut naruszenia art. 43 ust. 3 ustawy o Policji. Zgodnie z treścią powołanego przepisu zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 i 8 może nastąpić po zasięgnięciu opinii zakładowej organizacji związkowej reprezentującej policjanta. W aktach sprawy znajduje się pismo z dnia [...] stycznia 2018 roku (k. 29), którym zwrócono się do Przewodniczącego Zarządu Wojewódzkiego Niezależnego Samorządowego Związku Zawodowego Policjantów Komendy Stołecznej Policji. Pismo zostało odebrane przez Zarząd Związku w tym samym dniu. Treść przedmiotowego pisma odzwierciedla wszystkie okoliczności faktyczne istotne z perspektywy stosowania art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Powołano się na art. 43 ust. 3 ustawy o Policji oraz zakreślono 7-dniowy termin na wyrażenie opinii. Opinia nie została przekazana organom prowadzącym postępowanie. Na tle art. 43 ust. 3 ustawy o Policji ukształtował się jednolity pogląd, że zasięgnięcie opinii organizacji zakładowej związku zawodowego jest obligatoryjne, ale wymóg ten oznacza jedynie, że organ planując zwolnienie policjanta ma obowiązek uprzedzić o tym organizację związkową i umożliwić jej zajęcie w tym zakresie stanowiska. Żaden przepis prawa nie obliguje natomiast organizacji związkowej do merytorycznej wypowiedzi w kwestii zapowiedzianego zwolnienia policjanta ze służby. Organizacja związkowa ma tym samym prawo - bez podania przyczyn - uchylić się od wyrażenia omawianej opinii. Okoliczność ta pozostaje jednak bez wpływu na ocenę realizacji wymogu przewidzianego w art. 43 ust. 3 ustawy o Policji – wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2016 r., I OSK 111/15 i z dnia 9 stycznia 2015 r., I OSK 2149/13. W takim układzie faktyczno-prawnym twierdzenia skarżącego kasacyjnie, że pismo zostało skierowane do niewłaściwego podmiotu i że nie zawierało wskazania istotnych okoliczności faktycznych, nie znajdują potwierdzenia.
Nie doszło również do naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Powołany przepis formułuje wymogi konstrukcyjne uzasadnienia wyroku. Zgodnie z jego treścią uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wszystkie podane elementy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera, w tym podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz szczegółowe wyjaśnienie powodów, dla których Sąd I instancji oddalił skargę. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Sądu I instancji wyrażone w tym zakresie jest wystarczające i pozwala na poddanie zaskarżonego wyroku kontroli instancyjnej. Faktycznie, w uzasadnieniu brak jest nawiązania do zarzutu naruszenia art. 89 § 1 i § 2 K.p.a., niemniej naruszenie to nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia; ocena zarzutu naruszenia powołanego przepisu została przedstawiona we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia.
Z wyłożonych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.