III OSK 1964/24

III OSK 1964/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski
Olga Żurawska - Matusiak /sprawozdawca/
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Siły zbrojne
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1429/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-02-27
Skarżony organ
Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2305
art.128 ust.1 pkt 1 oraz ust.4
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art.134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: starszy asystent sędziego Joanna Ukalska po rozpoznaniu w dniu 24 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dowódcy Wojsk Obrony Terytorialnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 1429/23 w sprawie ze skargi L.L. na postanowienie Dowódcy Wojsk Obrony Terytorialnej z dnia 17 maja 2023 r., nr 12 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 27 lutego 2024 r., II SA/Wa 1429/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi L. L. (dalej: "skarżący") na postanowienie Dowódcy Wojsk Obrony Terytorialnej z 17 maja 2023 r., nr 12 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, uchylił zaskarżone postanowienie oraz zasądził od Dowódcy Wojsk Obrony Terytorialnej na rzecz skarżącego kwotę 480 złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym sprawy.
Rozkazem dziennym z 1 marca 2023 r., nr Z-44/2023, Dowódca 16 Dolnośląskiej Brygady Obrony Terytorialnej (dalej: "Dowódca 16 DBOT"), działając na podstawie art. 128 ust. 2 pkt 1 oraz ust. 4 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. poz. 2305, z późn. zm., dalej: "ustawa o obronie Ojczyzny"), zwolnił skarżącego ze służby wojskowej i przeniósł go do pasywnej rezerwy.
Informacja o wydanym rozkazie została przekazana skarżącemu 2 marca 2023 r., za pośrednictwem wiadomości SMS.
Od powyższego rozstrzygnięcia skarżący złożył odwołanie.
Postanowieniem z 17 maja 2023 r., nr 12 Dowódca Wojsk Obrony Terytorialnej (dalej: "Dowódca WOT"), działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn.zm., dalej: "k.p.a."), stwierdził niedopuszczalność odwołania.
W ocenie Dowódcy WOT rozkaz dzienny Dowódcy 16 DBOT nie stanowił decyzji administracyjnej, a przepisy procedury administracyjnej nie znajdowały do niego zastosowania. Wskazał, że przepisy ustawy o obronie Ojczyzny nie przewidują wymogu dokonania zwolnienia i przeniesienia do rezerwy pasywnej w formie decyzji administracyjnej.
Na postanowienie Dowódcy WOT skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który przywołanym powyżej wyrokiem z 17 maja 2023 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej "p.p.s.a."), uchylił zaskarżone postanowienie.
Uzasadniając swoje stanowisko, Sąd pierwszej instancji nie zakwestionował twierdzenia Dowódcy WOT zawartego w zaskarżonym postanowieniu, zgodnie z którym rozkaz dzienny nie jest decyzją administracyjną i nie przysługuje wobec niego odwołanie w trybie Kodeksu postępowania administracyjnego. Podkreślił jednak, że to treść, a nie nazwa nadana określonemu aktowi decyduje o jego charakterze. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie istotą sporu w sprawie było zatem ustalenie, czy rozstrzygnięcie o zwolnieniu skarżącego ze służby wojskowej rzeczywiście stanowiło "rozkaz dzienny", czy decyzję administracyjną.
Dokonując analizy aktu Dowódcy 16 DBOT, Sąd pierwszej instancji wskazał, że zwolnienie skarżącego z terytorialnej służby wojskowej przed upływem czasu jej trwania i przeniesieniu do pasywnej rezerwy umotywowane było zaistnieniem potrzeb Sił Zbrojnych (art. 128 ust. 2 pkt 1 ustawy o obronie Ojczyzny).
Sąd podkreślił, że ustawa o obronie Ojczyzny nie określa jednoznacznie, w jakiej formie następuje zwolnienie żołnierza z terytorialnej służby wojskowej (czynnej służby wojskowej). Wskazał jednak, że Dział IX tej ustawy zatytułowany "Służba wojskowa" w rozdziale pierwszym, w art. 122 ust. 1 ustawy zawiera generalną regulację, zgodnie z którą od decyzji wydanych przez właściwe organy w sprawach określonych w ustawie żołnierz może wnieść odwołanie do organu wyższego stopnia, na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego i skargę do właściwego sądu administracyjnego, na zasadach określonych w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zastosowanie wskazanego przepisu zostało wyłączone w enumeratywnie wymienionych kategoriach spraw, wśród których nie wskazano zwolnienia ze służby wojskowej.
Jak wskazał Sąd Wojewódzki, przepis art. 122 ust. 6 ustawy o obronie Ojczyzny stanowi, że decyzje i rozkazy personalne wydaje się w formie indywidualnej lub zbiorowej. W przypadku sporządzenia decyzji lub rozkazu personalnego w formie zbiorowej, wyciąg z tej decyzji lub rozkazu jest z nimi równoznaczny.
W konsekwencji w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skoro sprawa zwolnienia żołnierza terytorialnej służby wojskowej należy do kategorii spraw określonych w ustawie o obronie Ojczyzny, to nie ma podstaw, aby twierdzić, że rozstrzygnięcie w tym przedmiocie następuje w formie "rozkazu dziennego".
Zdaniem Sądu pierwszej instancji dokonując zwolnienia z czynnej służby wojskowej, dowódca jednostki wojskowej rozstrzyga w indywidualnej sprawie, dla której ustawodawca przewidział formę decyzji administracyjnej (art. 122 ust. 1 w zw. z art. 128 ust. 2 i ust. 4 ustawy o obronie Ojczyzny), od której przysługuje odwołanie do organu wyższego stopnia, na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Jednocześnie powołując się na ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, iż pisma zawierające rozstrzygnięcie w sprawie załatwianej w drodze decyzji są decyzjami, pomimo nie posiadania w pełni formy przewidzianej w art. 107 § 1 k.p.a., jeśli tylko zawierają minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania ich jako decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że rozstrzygnięcie nr Z-44/2023 z 1 marca 2023 r., pozwala na zakwalifikowanie go jako decyzji administracyjnej. Zawiera ono bowiem oznaczenie organu administracji państwowej wydającego akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ administracji.
Sąd pierwszej instancji uznał zatem, że w sprawie mamy do czynienia z decyzją administracyjną o zwolnieniu skarżącego z czynnej służby wojskowej, której błędnie nadano nazwę "rozkazu dziennego". Sama nazwa aktu nie pozbawiła go jednak cech decyzji administracyjnej. W konsekwencji w ocenie Sądu w sprawie nie wystąpiła przeszkoda uniemożliwiająca wniesienie odwołania. Zaistniała zatem podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia, jako wydanego z naruszeniem art. 134 k.p.a.
Jednocześnie określając wskazania co do dalszego postępowania, Sąd pierwszej instancji pouczył o warunkach skutecznego doręczania pism na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego oraz wskazał, że informacja przesłana do strony wiadomością SMS nie spełnia wymagań gwarancyjnych określonych w procedurze administracyjnej.
Od powyższego wyroku Dowódca WOT wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 122 ust. 1 i art. 128 ust. 2 i 4 ustawy o obronie Ojczyzny, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na nieuzasadnionym wywiedzeniu z tego przepisu, że dla czynności zwolnienia żołnierza niebędącego żołnierzem zawodowym z czynnej służby wojskowej ustawodawca przewidział formę decyzji, podczas gdy przepis art. 122 ust. 1 w żadnym razie nie odnosi się do formy czynności prawnej, a jedynie wprowadza do ustawy pragmatycznej, regulującej stosunki służbowe, możliwość stosowania przepisów procedury administracyjnej i sądowoadministracyjnej oraz określa zakres tego stosowania,
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 128 ust. 4 ustawy o obronie Ojczyzny, poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuzasadnionym wywiedzeniu z tego przepisu, że zwolnienie żołnierza z terytorialnej służby wojskowej przybierać powinno formę decyzji administracyjnej, podczas gdy jest to jedynie czynność materialno-techniczna, podlegająca odpowiedniemu zaewidencjonowaniu.
Z uwagi na powyższe zarzuty Dowódca WOT wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez oddalenie skargi. Jednocześnie wnioskował o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż jej zarzuty nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.
Istota rozpoznawanej sprawy sprowadza się do kwestii, w jakiej formie następuje zwolnienie żołnierza z terytorialnej służby wojskowej, czy w formie rozkazu dziennego jak przyjmuje organ, czy w formie decyzji administracyjnej jak uważa skarżący, a który to pogląd zaaprobował Sąd pierwszej instancji.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko przedstawione w zaskarżonym wyroku jest prawidłowe. Rozstrzygnięcie w przedmiocie zwolnienia żołnierza terytorialnej służby wojskowej powinno nastąpić w formie decyzji, od której zwalnianemu żołnierzowi będzie przysługiwało odwołanie do organu wyższego stopnia, a następnie skarga do właściwego sądu administracyjnego. Interpretacja przepisów ustawy o obronie Ojczyzny, która doprowadziła Sąd pierwszej instancji do takiej konkluzji zasługuje na aprobatę, a twierdzenia skargi kasacyjnej nie zdezawuowały jej.
W prawie pozytywnym nie ma legalnej definicji pojęcia decyzji administracyjnej. W doktrynie i orzecznictwie sądowym przyjmuje się jednak zgodnie, iż z postanowień art. 1 pkt 1 i 2 k.p.a. wynika, że decyzja administracyjna jest władczym przejawem woli organu administracji publicznej lub innego organu, wydanym w postępowaniu toczącym się przed tym organem w indywidualnej sprawie administracyjnej i stanowi jej rozstrzygnięcie. Ponadto decyzja administracyjna może zostać wydana tylko na podstawie przepisu prawnego zawierającego normy powszechnie obowiązujące (co w oczywisty sposób wynika z art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 i art. 107 k.p.a.). Przepis art. 104 § 2 k.p.a. stanowi natomiast, iż decyzje rozstrzygają sprawy co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji. Stąd za decyzję administracyjną uznaje się takie oświadczenie woli organu, które wywiera skutki prawne w sferze stosunku administracyjnoprawnego (ukształtowanie, zmiana lub wygaśnięcie tego stosunku). Ponadto, do zakwalifikowania aktu do kategorii decyzji administracyjnych nie ma wpływu nazwa tego aktu. Przepisy prawa dla określenia tej samej formy prawnej (decyzji administracyjnej) posługują się różnymi określeniami, jak np. decyzja, zezwolenie, pozwolenie, orzeczenie, zgoda, koncesja, cofnięcie koncesji, zarządzenie, nakaz, przyznanie, ustalenie odszkodowania, wyłączenie, ustalenie warunków. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało wypracowane stanowisko, zgodnie z którym do uznania określonego przejawu działalności organu administracyjnego za decyzję administracyjną wystarcza, że dane rozstrzygnięcie zawiera minimum niezbędnych elementów formalnych. Jak wiadomo, normy prawa materialnego regulują treści i formę wykonywania administracji publicznej. Zatem to z przepisów prawa materialnego i ustrojowego wynika forma rozstrzygnięcia określonej sprawy administracyjnej oraz sposób konkretyzacji norm prawa materialnego. W odniesieniu do działania administracji publicznej w formie decyzji administracyjnej techniki legislacyjne określenia przez prawodawcę tej formy działania administracji są bardzo zróżnicowane. Może to być na przykład stwierdzenie w normie ustawowej, że rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej następuje w formie decyzji administracyjnej, albo niedookreślenie formy rozstrzygnięcia konkretnej sprawy, z jednoczesnym wskazaniem, że w danej kategorii spraw mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, czy wreszcie użycie określeń czasownikowych: stwierdza, nakazuje, zobowiązuje. Istnienie sprawy administracyjnej, wymagającej jej załatwienia w formie decyzji administracyjnej, wymaga dokonania rekonstrukcji normy prawnej dotyczącej uprawnienia lub obowiązku podmiotu administrowanego, które to uprawnienie lub obowiązek wymagają konkretyzacji w formie decyzji administracyjnej przez upoważniony prawem organ. Administrowanie w postaci decyzji administracyjnej jest jedną z form działania administracji publicznej, która podlega sądowej kontroli. Pełny katalog form działania administracji publicznej, podlegających sądowej kontroli, określają przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. wyrok NSA z 20 marca 2024 r. , III OSK 4460/21).
W orzecznictwie sadów administracyjnych przyjmuje się, że o właściwości organu i formie jego działania w indywidualnej sprawie rozstrzyga norma rekonstruowana na podstawie przepisów prawa. Zatem stwierdzenie zawarte w art. 104 § 1 k.p.a., że załatwienie sprawy następuje przez wydanie decyzji, odnosi się do sytuacji, gdy z mocy przepisów prawa materialnego lub innych załatwienie sprawy powinno nastąpić w tej formie prawnej (por. wyroki NSA z: 24 lutego 2016 r., II OSK 1569/14; 20 lutego 2015 r., I OSK 1254/14; 21 maja 2013 r., I OSK 1534/12; 17 grudnia 1985 r., III SA 988/85 z glosą J. Borkowskiego, OSP 1987/5-6/116; 6 października 1999 r., IV SA 2546/98; 21 kwietnia 1998 r., IV SA 81/97). Ewentualne wyłączenie przez ustawodawcę decyzyjnej formy załatwiania spraw musi być wyraźne i nie można go domniemywać (tak P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz aktualizowany, Lex.el 2024).
Podkreślenia wymaga, że pogląd o domniemaniu działania w formie decyzji administracyjnej, jeżeli ustawodawca nie sprecyzował prawnej formy działania administracji w danej sprawie, ma sens tylko wówczas, gdy przepisy prawa upoważniają organ administracji publicznej do załatwienia indywidualnej sprawy administracyjnej w sposób władczy i jednostronny, lecz nie określają formy rozstrzygnięcia tej sprawy. Taka sytuacja występuje w rozpoznawanej sprawie.
Powołane w zaskarżonym wyroku przepisy ustawy o obronie Ojczyzny dają podstawy do twierdzenia, że mamy do czynienia ze sprawą administracyjną, która wymaga wydania decyzji administracyjnej. Zwolnienie skarżącego z terytorialnej służby wojskowej wywołuje skutki w sferze zewnętrznej, zmienia bowiem w sposób bezpośredni sytuację prawną skarżącego, kończąc przed czasem jego stosunek służbowy. Jest aktem woli organu i kształtuje bezpośrednio i jednostronnie prawa skarżącego.
Służbę wojskową dzieli się na czynną służbę wojskową i służbę w rezerwie (art. 129 ustawy). Jednym z rodzajów służby czynnej jest terytorialna służba wojskowa (art. 130 ust. 1 pkt 2 ustawy), zaś Wojska Obrony Terytorialnej wchodzą w skład Sił Zbrojnych. Przepisy odnoszące się do tego rodzaju służby zostały ujęte w rozdziale 5 działu IX ustawy o obronie Ojczyzny. Nie zawarto wśród nich przepisów odnoszących się do zwolnienia ze służby wojskowej, tak jak np. uczyniono to w przypadku zwolnienia z zawodowej służby wojskowej (rozdział 6 art. 226 - 229 ustawy). Stąd też konieczność sięgnięcia do przepisów ogólnych odnoszących się do służby wojskowej. Art. 128 ustawy o obronie Ojczyzny określa przypadki, w jakich dochodzi do obligatoryjnego zwolnienia ze służby wojskowej (ust. 1), posługując się określeniem "zwalnia się", oraz przypadki fakultatywnego zwolnienia ze służby wojskowej (ust. 2), w którym użyto określenia "można zwolnić". Jak wynika z wyłączenia zawartego w ust. 1 art. 128 ww. ustawy przepis ten znajduje zastosowanie w przypadku zwolnienia z terytorialnej służby wojskowej. W ramach regulacji ogólnych Działu IX ustawy o obronie Ojczyzny zamieszczony został przepis określający formę działania organów w sprawach dotyczących stosunków służbowych. Formą tą jest decyzja administracyjna (art. 122 ust. 1 ustawy). O tym, że jest to przepis odnoszący się do formy działania organu świadczy ust. 2 tego artykułu, zgodnie z którym formy decyzji nie stosuje się tylko w enumeratywnie wymienionych w nim sprawach, wśród których nie ma sprawy zwolnienia ze służby wojskowej. Zwrócić dodatkowo można uwagę na przepis art. 122 ust. 3 ustawy, w którym wyłączono możliwość wniesienia skargi do właściwego sądu administracyjnego m.in. w sprawie zwolnienia ze stanowiska służbowego, a także przeniesienia do dyspozycji. Brak jest jakiegokolwiek racjonalnego powodu, dla którego w sprawie zwolnienia ze stanowiska służbowego lub przeniesienia do rezerwy wydawana byłaby decyzja administracyjna, a w sprawie powodującej daleko bardziej istotne skutki – zwolnienia ze służby wojskowej organ miałby nie działać w formie decyzji administracyjnej. Za taką formą działania organu przemawia też art. 122 ust. 6 ww. ustawy przewidujący możliwość wydania decyzji i rozkazów personalnych w formie indywidualnej i zbiorowej, w którym to przepisie mowa jest też o decyzji w sprawie zwolnienia ze służby. Jednocześnie wskazać należy, że ustawa w art. 128 ust. 10 określa przypadki ustania stosunku służbowego z mocy prawa, przyjmując, że stosunek służbowy wygasa, gdy żołnierz zmarł, został uznany za zmarłego i zginął. Wówczas zostaje skreślony z ewidencji (ust. 11).
Analiza powyższych przepisów nie daje podstaw do twierdzenia, że sprawa zwolnienia żołnierza z terytorialnej służby wojskowej, będąca jedną ze spraw określonych w ustawie o obronie Ojczyzny, mogłaby być załatwiana w innej formie niż w formie decyzji administracyjnej. Tylko ta forma gwarantuje żołnierzowi pozbawianemu dotychczasowego statusu służbowego obronę jego praw nabytych w momencie podjęcia służby w Wojskach Obrony Terytorialnej, z której to służby przed jej zakończeniem zostaje usunięty. Brak jest racjonalnych podstaw do tak zdecydowanego różnicowania sytuacji prawnej żołnierzy wojskowej służby terytorialnej i żołnierzy zawodowej służby wojskowej. Zauważenia wprawdzie wymaga, że w przypadku zwolnienia z zawodowej służby wojskowej ustawodawca w art. 229 ww. ustawy przewidział wprost wydanie decyzji w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w ściśle określonych przypadkach, ale nastąpiło to wobec określenia w ustawie także takich sytuacji, w których zwolnienie z zawodowej służby wojskowej następuje z mocy prawa i wówczas nie wydaje się decyzji, tylko dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz zawodowy pełni służbę, stwierdza fakt zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej rozkazem personalnym, wydanym dla celów ewidencyjnych (art. 229 ust. 1,ust. 2 i ust. 3 ustawy). Taka konstrukcja, przewidująca i formę decyzyjną i z mocy prawa w przypadku zwolnienia z terytorialnej służby wojskowej nie została przewidziana.
Dodatkowo zwrócić należy uwagę na zmiany legislacyjne dokonane w zakresie zwolnienia z terytorialnej służby wojskowej ustawą o obronie Ojczyzny. W ustawie o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, która utraciła moc 23 kwietnia 2022 r. w związku z wejściem w życie ustawy o obronie Ojczyzny, art. 98u ust.1 jednoznacznie stanowił, że zwolnienie żołnierza OT z terytorialnej służby wojskowej stwierdza się w rozkazie dziennym. Jedną z przesłanek umożliwiających zwolnienie ze służby było zaistnienie potrzeb Sił Zbrojnych, czyli przesłanka znajdująca zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Takie zastrzeżenie w przepisach ustawy o obronie Ojczyzny nie zostało wprowadzone, co – wbrew stanowisku organu – nie może pozostać bez wpływu na interpretację nowych przepisów odnoszących się do tej samej instytucji. W ustawie o obronie Ojczyzny wydanie rozkazu dziennego zostało przewidziane jedynie w art. 2 pkt 18, art. 546 ust. 2 i ust. 3. Forma rozkazu dziennego nie została przewidziana dla zwolnienia z terytorialnej służby wojskowej.
Mając powyższe względy na uwadze i uznając niezasadność zarzutów skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.