III OSK 1963/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-11-04
NSAAdministracyjneWysokansa
szkolnictwo wyższeprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiprawo o szkolnictwie wyższym i nauceskreślenie z listy studentówocena prawnazwiązanie wyrokiemzmiana stanu prawnegozmiana stanu faktycznegopostępowanie administracyjne

NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że sąd niższej instancji błędnie zastosował art. 153 P.p.s.a., nie uwzględniając zmiany stanu prawnego i faktycznego sprawy w kolejnym postępowaniu dotyczącym skreślenia studentki z listy.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Rektora Uniwersytetu Medycznego od wyroku WSA, który uchylił decyzję o skreśleniu studentki z listy. NSA uznał, że WSA błędnie zastosował art. 153 P.p.s.a., twierdząc, że organ uczelni był związany wcześniejszym wyrokiem WSA. NSA stwierdził, że nastąpiła zmiana stanu prawnego (inne przepisy P.s.w.i.n.) oraz istotna zmiana stanu faktycznego (urlop zdrowotny studentki, nowe przesłanki skreślenia), co wyłączało związanie wcześniejszą oceną prawną. W konsekwencji NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Rektora Uniwersytetu Medycznego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który uchylił decyzję o skreśleniu studentki E. P. z listy studentów. Głównym zarzutem skargi kasacyjnej było naruszenie przez WSA art. 153 P.p.s.a. poprzez uznanie, że organ uczelni był związany oceną prawną i wskazaniami z wcześniejszego wyroku WSA z 2019 r., mimo że nowe postępowanie administracyjne opierało się na odmiennych przepisach prawa (ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z 2018 r. zamiast ustawy z 2005 r.) oraz istotnie zmienionym stanie faktycznym. Studentka przebywała na urlopie zdrowotnym, a nowe decyzje o skreśleniu uwzględniały nowe przesłanki, takie jak brak zaliczenia przedmiotów i nieprzedłożenie zaświadczenia o braku przeciwwskazań do kontynuowania nauki. NSA przyznał rację skarżącemu kasacyjnie, stwierdzając, że WSA błędnie zastosował art. 153 P.p.s.a., ponieważ tożsamość sprawy administracyjnej, wymagana do związania wcześniejszym wyrokiem, nie zachodziła z uwagi na zmianę przepisów i istotne zmiany okoliczności faktycznych. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, odstępując od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego z uwagi na wadliwe orzeczenie sądu pierwszej instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, związanie oceną prawną i wskazaniami sądu (art. 153 P.p.s.a.) nie obejmuje sytuacji, w której nastąpiła zmiana stanu prawnego lub istotna zmiana stanu faktycznego sprawy.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że art. 153 P.p.s.a. wiąże organy jedynie w przypadku ponownego rozpoznawania tej samej sprawy, co wyklucza sytuacje, gdy zmieniły się przepisy lub istotne okoliczności faktyczne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

P.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie lub nastąpiła istotna zmiana stanu faktycznego.

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania mające istotny wpływ lub mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

P.s.w.i.n. art. 108 § 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

Określa przesłanki skreślenia studenta z listy studentów.

P.s.w.i.n. art. 108 § 2

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

Określa przesłanki skreślenia studenta z listy studentów.

Pomocnicze

K.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest do należytego i wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

K.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć dowody.

K.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Uzasadnienie powinno zawierać rozstrzygnięcie organu oraz jego podstawę prawną. W uzasadnieniu przytacza się również dowoody.

Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym art. 190

Przepis obowiązujący w dacie wydania pierwotnych decyzji o skreśleniu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zmiana stanu prawnego (inne przepisy P.s.w.i.n.) Istotna zmiana stanu faktycznego sprawy (urlop zdrowotny, nowe przesłanki skreślenia) Brak tożsamości sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 153 P.p.s.a.

Odrzucone argumenty

Argumenty WSA dotyczące związania organu uczelni wcześniejszym wyrokiem WSA z 2019 r.

Godne uwagi sformułowania

Zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że wiążący charakter oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku sądu administracyjnego nie obejmuje sytuacji, w której nastąpiła po wydaniu tego wyroku zmiana stanu prawnego sprawy lub istotna zmiana stanu faktycznego sprawy. Użyty bowiem w art. 153 P.p.s.a. zwrot "w sprawie" oznacza tożsamość przedmiotu oceny prawnej określonego orzeczenia sądowego oraz przedmiotu skargi sądowej, która dotyczy szeroko rozumianej sprawy administracyjnej pozostającej w zakresie właściwości organów administracji publicznej.

Skład orzekający

Kazimierz Bandarzewski

sprawozdawca

Rafał Stasikowski

przewodniczący

Zbigniew Ślusarczyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 153 P.p.s.a. w kontekście zmiany stanu prawnego i faktycznego sprawy, a także zasady związania organów orzeczeniami sądów administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przepisów P.s.w.i.n. i istotnych zmian faktycznych w indywidualnej sprawie studenta.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie zmian w stanie prawnym i faktycznym przy stosowaniu zasady związania wyrokiem sądu. Jest to kluczowe zagadnienie dla prawników procesowych.

Czy wyrok sądu zawsze wiąże? NSA wyjaśnia, kiedy zmiana prawa i faktów unieważnia jego moc.

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1963/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-11-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/
Rafał Stasikowski /przewodniczący/
Zbigniew Ślusarczyk
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
II SA/Sz 939/23 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2024-03-28
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 153, art. 145 § 1 pkt 1 lit.c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art.77 § 1, art. 107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 574
art. 108 § 1 i 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędziowie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rektora [...] Uniwersytetu Medycznego w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Sz 939/23 w sprawie ze skargi E. P. na decyzję Rektora [...] Uniwersytetu Medycznego w S. z dnia [...] stycznia 2023 r. znak: [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 28 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Sz 939/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi E. P. (dalej skarżąca lub strona) na decyzję Rektora [...] Uniwersytetu Medycznego w S. (dalej Rektor lub organ) z dnia [...] stycznia 2023 r. znak: [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów, uchylił zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał w pierwszej kolejności, że przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Rektora [...] Uniwersytetu Medycznego w S. z dnia [...] stycznia 2023 r., którą utrzymano w mocy decyzję tego organu z dnia [...] października 2022 r. o skreśleniu E. P. z listy studentów I roku, kierunek Psychologia Zdrowia, na Wydziale Nauk o Zdrowiu [...] Uniwersytetu Medycznego w S.. Należy wskazać, że zaskarżona decyzja została wydana w związku z prawomocnym wyrokiem Sądu z dnia 7 sierpnia 2019 r. sygn. II SA/Sz 229/19, którym uchylono decyzję Rektora z dnia [...] listopada 2018 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Dziekana Wydziału Nauk o Zdrowiu [...] Uniwersytetu Medycznego w S. z dnia [...] października 2018 r.
W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że konieczne jest dokonanie analizy uzasadnienia ww. wyroku WSA w Szczecinie z dnia 7 sierpnia 2019 r. Uchylając decyzje Rektora i Dziekana Sąd wskazał, że uzasadnienia ww. decyzji sprowadzają się do lakonicznego stwierdzenia, że skarżąca nie zaliczyła przedmiotów objętych planem studiów i w związku z powyższym nie uzyskała zaliczenia roku. Ponadto, zdaniem Sądu, błędnie przytoczono treść przepisu regulującego powyższą kwestię podnosząc, że przewidziany Regulaminem Studiów [...] Uniwersytetu Medycznego w S. (dalej Regulamin) termin na wystąpienie studenta z wnioskiem o przeniesienie i uznanie zajęć ograniczone jest do 14 dni od dnia rozpoczęcia zajęć z danego przedmiotu, w sytuacji gdy w myśl § 21 pkt 3 Regulaminu decyzję o przeniesieniu podejmuje dziekan na wniosek studenta, złożony nie później niż w ciągu 14 dni od dnia rozpoczęcia semestru. Zaniechano w tym kontekście precyzyjnego wyjaśnienia kwestii terminowości złożenia wniosków o przeniesienie i uznanie zajęć (prawo ochrony własności intelektualnej oraz pierwsza pomoc przedlekarska). Ponadto Rektor w żaden sposób nie ustosunkował się do podniesionej w odwołaniu kwestii przebywania skarżącej na zwolnieniu lekarskim, a w efekcie nie rozważył, czy fakt ten miałby wpływ na ocenę terminowości składania wniosków przez skarżącą. Odnosząc się z kolei do złożonego przez skarżącą wniosku o zgodę na przedłużenie sesji egzaminacyjnej organ odwoławczy powołując się na zapisy § 39 oraz § 40 Regulaminu wskazał, że Dziekan może zezwolić studentowi na przedłużenie sesji poprawkowej i podjęcie nauki w następnym roku studiów, jednakże podejmuje ją pod warunkiem spełnienia przez studenta kryteriów uprawniających do jej podjęcia określonych w regulaminie, których w ocenie organu skarżąca nie spełnia. Ograniczając swoje wywody do takiego wniosku organ zaniechał wyjaśnienia tej kwestii. W rezultacie organ odwoławczy nie przeprowadził należycie postępowania odwoławczego i nie odniósł się do argumentów odwołania. Niezależnie od powyższego, organ dodatkowo powołał się na brak złożenia w terminie pracy dyplomowej, która to przesłanka nie wynika w żaden sposób z okoliczności sprawy.
Zdaniem Sądu obecnie rozpoznającego sprawę, Rektor nie zastosował się w pełni do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w ww. wyroku Sądu pierwszej instancji. Oceniając przebieg postępowania Sąd uznał, że ponownie rozpoznając sprawę organ nie zbadał przede wszystkim kwestii terminowości złożenia przez skarżącą wniosków o przeniesienie i uznanie zajęć (prawo ochrony własności intelektualnej oraz pierwsza pomoc przedlekarska). Z akt wynika, że ww. wnioski strona złożyła w dniach 20-21 września 2018 r., a więc jeszcze przed końcem sesji egzaminacyjnej w roku akademickim 2017/2018, który nastąpił w dniu 21 września 2018 r. i przed rozpoczęciem kolejnego semestru - roku akademickiego 2018/2019. Organ nie odniósł się do ww. kwestii w szczególności mając na uwadze treść § 21 pkt 3 Regulaminu, iż decyzję o przeniesieniu podejmuje dziekan na wniosek studenta, złożony nie później niż w ciągu 14 dni od dnia rozpoczęcia semestru. Ponadto, organ nie wyjaśnił przesłanek negatywnego rozpoznania ww. wniosków skarżącej ograniczając się wyłącznie do stwierdzenia, że decyzją Dziekana skarżąca nie uzyskała zgody na przeniesienie i uznanie zajęć z ww. przedmiotów. Dokonania rzetelnej oceny wymagała także podniesiona zarówno przez stronę, jak i organ okoliczność związana z kwestią przebywania przez skarżącą na zwolnieniu lekarskim, czy fakt ten miał wpływ na terminowość oraz ocenę zasadności złożonych przez skarżącą wniosków, w tym wniosku o przedłużenie sesji poprawkowej i podjęcie nauki w następnym roku studiów. Organ nie wyjaśnił również należycie, dlaczego przedłożone przez skarżącą zaświadczenie w przedmiocie braku przeciwskazań do kontynuowania nauki po urlopie nie spełniło, jego zdaniem, przesłanek, o których mowa w § 42 ust. 6 Regulaminu.
W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, że uznać należy, że wydając zaskarżoną decyzję Rektor naruszył w sposób istotny art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) zwanej dalej P.p.s.a., a także w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy - przepisy postępowania dotyczące prawidłowego prowadzenia postępowania dowodowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.) zwanej dalej K.p.a.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w sprawie nie doszło do zmiany przepisów prawa ani nie nastąpiła istotna zmiana okoliczności faktycznych sprawy, które mogłyby uzasadniać odstąpienie od wytycznych zawartych w ww. wyrokach. Stwierdzenie przez organ, że w sprawie wystąpiły przesłanki do skreślenia skarżącej z listy studentów - w świetle powyższych rozważań - jest, w ocenie Sądu, co najmniej przedwczesne, a więc na tym etapie postępowania - nieuprawnione.
W ocenie Sądu odnosząc się do stanowiska organu zawartego w odpowiedzi na skargę, że zaskarżona decyzja nie stanowi przedmiotu w sprawie, w której zapadł wyrok z dnia 7 sierpnia 2019 r., gdyż jest umotywowana nowymi okolicznościami, tj. brakiem przedłożenia zaświadczenia stwierdzającego brak przeciwskazań do kontynuowania nauki po urlopie, jak również okolicznością zbieżną z uprzednim postępowaniem, tj. niezaliczeniem przedmiotów: pierwsza pomoc medyczna i prawo własności intelektualnej, jak równie tym, że decyzją z dnia 21 czerwca 2021 r. organ umorzył w całości postępowanie w przedmiocie skreślenia skarżącej z listy studentów 1. roku kierunku Psychologia Zdrowia, wskazać należy w pierwszej kolejności, że - wbrew temu, co twierdzi organ - okoliczność braku przedłożenia zaświadczenia stwierdzającego brak przeciwskazań do kontynuowania nauki po urlopie nie stanowi przesłanki ani obligatoryjnego ani fakultatywnego skreślenia studenta z listy studentów. Nie można więc mówić, że mamy do czynienia z nową sprawą, bo wystąpiła nowa przesłanka umożliwiająca skreślenie skarżącej z ww. listy. Ponadto, umorzenie postępowania w sprawie decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. (której notabene brak w przedłożonych aktach administracyjnych) nie mogło odnieść skutku "zamknięcia" sprawy, skoro przedmiotem zaskarżonej decyzji jest nadal kwestia skreślenia skarżącej z listy studentów I roku, kierunek Psychologia Zdrowia na Wydziale Nauk o Zdrowiu [...]UM w S., z powodu niezaliczenia przez nią przedmiotów - prawo ochrony własności intelektualnej oraz pierwsza pomoc przedlekarska.
Ponownie rozpoznając sprawę ww. organ będzie zobowiązany do zastosowania oceny prawnej wyrażonej przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku oraz podporządkowania się ocenie prawnej zawartej w prawomocnym wyroku tutejszego Sądu z dnia 7 sierpnia 2019 r. sygn. II SA/Sz 229/19.
W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że Rektor naruszył przepisy postępowania i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Rektor [...] Uniwersytetu Medycznego w S., zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:
1) naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 153 P.p.s.a. poprzez uznanie przez WSA, że w niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji był związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku WSA w Szczecinie z dnia 7 sierpnia 2019 r. wydanego w sprawie o sygn. II SA/Sz 229/19 podczas gdy zaskarżona decyzja administracyjna została wydana w wyniku zainicjowania nowego postępowania administracyjnego;
- art. 145 § 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 oraz 107 K.p.a. poprzez uchylenie decyzji administracyjnej z uwagi na naruszenie przez skarżącego kasacyjnie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a. podczas gdy skarżący kasacyjnie przed wydaniem zaskarżonej decyzji przeprowadził postępowanie administracyjne, w którym dokonał wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego;
2) naruszenie przepisów prawa materialnego:
- art. 108 § 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742) zwanej dalej P.s.w.i.n. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie przez WSA, iż w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki uprawniające skarżącego kasacyjnie do skreślenia skarżącej z listy studentów.
W oparciu o powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie, a także zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie złożono oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała.
Sprawa podlega na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu odpisu skargi kasacyjnej nie zażądała jej przeprowadzenia.
Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Skarga kasacyjna jest zasadna.
Istota sporu w tej sprawie sprowadza się do ustalenia czy organ Uczelni był związany prawomocnym wyrokiem WSA w Szczecinie z dnia 7 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA/Sz 229/19 i tym samym czy w pełni zastosował się do wskazań wynikających z tego wyroku.
Zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
W orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że wiążący charakter oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku sądu administracyjnego nie obejmuje sytuacji, w której nastąpiła po wydaniu tego wyroku zmiana stanu prawnego sprawy lub istotna zmiana stanu faktycznego sprawy (por. wyrok NSA z 15 kwietnia 2025 r. sygn. akt I OSK 638/23; wyrok NSA z 22 stycznia 2025 r. sygn. akt II GSK 2090/24; wyrok NSA z 27 lutego 2024 r. sygn. akt III OSK 965/23; wyrok NSA z 4 czerwca 2024 r. sygn. akt II GSK 90/21; wyrok NSA z 2 lipca 2024 r. sygn. akt I OSK 344/23). Użyty bowiem w art. 153 P.p.s.a. zwrot "w sprawie" oznacza tożsamość przedmiotu oceny prawnej określonego orzeczenia sądowego oraz przedmiotu skargi sądowej, która dotyczy szeroko rozumianej sprawy administracyjnej pozostającej w zakresie właściwości organów administracji publicznej. Tym samym prawomocny wyrok wiąże organy na podstawie ww. przepisu wówczas, gdy ponownie rozpoznają one tę samą sprawę (por. wyrok NSA z 7 lutego 2025 r. sygn. akt II FSK 748/22; wyrok NSA z 13 czerwca 2024 r. sygn. akt II GSK 2278/23).
W tej sprawie Sąd pierwszej instancji uznał, że ma miejsce tożsamość sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. Rektora [...] Uniwersytetu Medycznego w S. o utrzymaniu w mocy decyzji Dziekana Wydziału Nauk o Zdrowiu [...] Uniwersytetu Medycznego z dnia [...] października 2018 r. o skreśleniu E. P. z listy studentów I roku kierunku Psychologia Zdrowia na Wydziale Nauk o Zdrowiu ze sprawą rozstrzygniętą decyzją ww. Rektora z dnia [...] stycznia 2023 r. znak: [...] utrzymującej w mocy decyzję Rektora [...] Uniwersytetu Medycznego w S. z dnia [...] października 2022 r. znak: [...] o skreśleniu E. P. z listy studentów I roku kierunku Psychologia Zdrowia na Wydziale Nauk o Zdrowiu.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że nie nastąpiła ani zmiana stanu prawnego w sprawie rozstrzyganej ww. decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. i z dnia [...] stycznia 2023 r., ani też nie nastąpiła zmiana istotnych okoliczności tej sprawy (w istotnym zakresie stanu faktycznego sprawy), a tym samym skoro występuje tożsamość sprawy administracyjnej, to także prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 7 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA/Sz 229/19 nadal wiąże organy orzekające w tej sprawie. Przeciwne stanowisko zajęła strona skarżąca kasacyjnie podnosząc, że zaskarżona w tej sprawie decyzja do Sądu pierwszej instancji nie stanowi tożsamej sprawy z sprawą skontrolowaną przez ten Sąd wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2019 r. (II SA/Sz 229/19). Strona ta wskazuje zarówno zmianę przepisów prawa, jakie zaistniały w tej sprawie, jak i zmianę stanu faktycznego sprawy.
Stanowisko strony skarżącej kasacyjnie jest zasadne, a tym samym także uzasadniony jest zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 153 P.p.s.a.
Nie budzi żadnych wątpliwości, że podstawą prawną wydania decyzji z dnia [...] października 2018 r. oraz z dnia [...] listopada 2018 r. o skreśleniu E. P. z listy studentów I roku kierunku Psychologia Zdrowia na Wydziale Nauk o Zdrowiu był art. 190 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym. Także z uzasadnienia prawomocnego wyroku WSA w Szczecinie z dnia 7 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA/Sz 229/19 wynika, że ten właśnie przepis był podstawą materialnoprawną wydania decyzji o skreśleniu studentki z listy studentów przedmiotowego kierunku. Natomiast kontrolowane zaskarżonym wyrokiem decyzje zostały wydane na podstawie art. 108 ustawy z dnia 18 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Tym samym nie można uznać, aby nie uległy zmianie podstawy prawne ich wydania. Ponadto między datą wydania decyzji z [...] listopada 2018 r. a datą [...] stycznia 2023 r. zmieniły się przepisy wewnętrzne [...] Uniwersytetu Medycznego w S. w zakresie Regulaminów studiów tego Uniwersytetu.
Co istotne i na co zwrócono trafnie uwagę w skardze kasacyjnej, uległ zmianie w istotnym zakresie stan faktyczny sprawy. Sąd orzekając w dniu 7 sierpnia 2019 r. o uchyleniu zaskarżonych decyzji o skreśleniu E. P. z listy studentów oceniał zgodność z prawem tych decyzji na datę [...] listopada 2018 r. Wydając wyrok uchylający obie decyzję Sąd pierwszej instancji nie stwierdził, że E. P. przysługuje status studentki I roku kierunku Psychologia Zdrowia na Wydziale Nauk o Zdrowiu [...] Uniwersytetu Medycznego w S., ale wskazał jedynie, że organ pierwszej instancji w istocie w ogóle nie uzasadnił merytorycznie swojego rozstrzygnięcia, a organ odwoławczy lakonicznie wskazał przyczyny dla których nastąpiło skreślenie wówczas skarżącej z listy studentów, przy czym nie rozważył, czy w sprawie istniały okoliczności przemawiające za odstąpieniem od takiego rozstrzygnięcia, w tym także słuszny interes strony.
Jak przy tym wynika w sposób bezsprzeczny z akt sprawy, E. P. po tym wyroku nadal była studentką na Wydziale Nauk o Zdrowiu ww. Uniwersytetu i w okresie od 20 listopada 2019 r. do dnia 30 września 2020 r. przebywała na urlopie zdrowotnym. Po tej dacie była wzywana do przedłożenia zaświadczenia pozwalającego na kontynuowanie studiów i na skutek braku zarówno przedłożenia wymaganego zaświadczenia, jak i zaliczenia dwóch przedmiotów z I roku studiów (przedlekarska pomoc medyczna i prawo własności intelektualnej), została wydana w pierwszej instancji decyzja z dnia [...] października 2022 r. o skreśleniu studentki z listy studentów pierwszego roku studiów na kierunku Psychologia Zdrowia. Nie budzi też wątpliwości, że o ile decyzja pierwszoinstancyjna z dnia [...] października 2018 r. w istocie nie zawierała uzasadnienia (co prawomocnie stwierdził WSA w Szczecinie wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA/Sz 229/19), o tyle uzasadnienie wydanej w tej sprawie decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia [...] października 2022 r. zawiera sześć stron. Mimo, że decyzje z 2018 r. i w tej sprawie z 2023 r. dotyczyły skreślenia tej samej osoby z I roku studiów na kierunku Psychologia Zdrowia, to jednak zostały one wydane na podstawie odmiennych stanów faktycznych jak i różnych przepisów prawa.
W zaskarżonym wyroku Sąd pierwszej instancji uzasadniając wiążącą moc wyroku z dnia 7 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA/Sz 229/19 wskazał, że Rektor [...] Uniwersytetu Medycznego nie zbadał terminowości wniosków składanych przez studentkę E. P. o przeniesienie i uznanie zajęć z obu przedmiotów (przedlekarska pomoc medyczna i prawo własności intelektualnej) i nie wyjaśnił podstaw odmowy dokonania tego przeniesienia, a także nie ocenił, jaki wpływ na terminowość złożenia tych wniosków miał fakt przebywania E. P. na zwolnieniu lekarskim oraz dlaczego przedłożone przez studentkę zaświadczenie o możliwości kontynuowania nauki nie zostało uznanie za wystarczające. Wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji uzasadnienia wydanych w tej sprawie decyzji zawierają ustosunkowanie się do tych okoliczności. W prawomocnym wyroku WSA w Szczecinie z dnia 7 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA/Sz 229/19 nie wskazano, aby organy ponownie prowadząc postępowanie dokonały skreślenia studentki E. P. z listy studentów lub nie skreślały tej studentki z listy studentów. Sąd wydając wówczas wyrok wskazał, że w istocie kontrola tak wydanych decyzji z dnia [...] października 2018 r. i z dnia [...] listopada 2018 r. była przedwczesna, bo pierwsza z tych decyzji nie zawiera uzasadnienia, a druga zawiera lakoniczne uzasadnienie.
Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że skoro w tej sprawie zaistniał odmienny w istotnym zakresie stan faktyczny w porównaniu do daty [...] listopada 2018 r., jak i wydano decyzje na podstawie innych przepisów prawa, to obowiązkiem Sądu pierwszej instancji było przeprowadzenie kontroli zaskarżonej decyzji tak co do prawidłowości ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i zastosowanych w tej sprawie przepisów. W stanie faktycznym tej sprawy nie ma tożsamości między sprawami administracyjnymi zakończonymi decyzjami z dnia [...] listopada 2018 r. i z dnia [...] stycznia 2023 r.
Z tego powodu zaskarżony wyrok podlega na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. uchyleniu, a sprawa zostaje przekazana do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie. Sąd pierwszej instancji ponownie rozpoznając sprawę zobowiązany jest do uwzględnienia stanowiska zawartego w tym wyroku i dokonania kontroli zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przedwczesnym byłoby na tym etapie odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej.
Na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości uznając, że zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w tym przepisie. W rozpatrywanej sprawie wyłączną przyczyną sprawiającą, że doszło do postępowania kasacyjnego było wadliwe orzeczenie Sądu pierwszej instancji, które spowodowało wniesienie skargi kasacyjnej uwzględnionej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Brak zatem dostatecznych podstaw do tego, aby obciążyć stronę, która wniosła skargę do Sądu pierwszej instancji kosztami postępowania kasacyjnego.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI