III OSK 1946/22

III OSK 1946/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący/
Piotr Korzeniowski /sprawozdawca/
Sławomir Pauter
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Sygn. powiązane
II SA/Kr 1251/21 - Wyrok WSA w Krakowie z 2022-02-16
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 183 § 2 pkt 5, art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie: sędzia NSA Piotr Korzeniowski (spr.) sędzia del. WSA Sławomir Pauter Protokolant: starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 7 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie oraz M.J. i R.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 1251/21 w sprawie ze skargi M.J i R.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 9 września 2021 r. znak SKO.OS/4170/58/2021 w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia I. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie; II. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 16 lutego 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: Sąd I instancji), sygn. akt II SA/Kr 1251/21 po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 lutego 2022 r. sprawy ze skargi M.J. i R.S. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie (dalej: SKO, Kolegium) z 9 września 2021 r. znak SKO.OS/4170/58/2021 w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia w pkt I. uchylił zaskarżoną decyzję; a w pkt II. zasądził od SKO na rzecz skarżących solidarnie kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że zaskarżoną decyzją Kolegium z 9 września 2021 r. nr SKO.OŚ/4170/58/2021, po rozpatrzeniu odwołania skarżących, utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy M. (dalej: Wójt) z 9 lipca 2021 r., znak: BiGK.6220.1.2019/2020/2021 w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia pod nazwą "Wydobycie kopalin metodą odkrywkową z obszaru udokumentowanego złoża kruszywa naturalnego W." na terenie działek nr [...] położonych w m. W., gmina M.
Od powyższej decyzji skarżący złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której zarzucili: 1. obrazę przepisów prawa materialnego, która miała wpływ na wynik sprawy; 2. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy.
W świetle powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania.
Organ odwoławczy wniósł w odpowiedzi na skargę o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
W dniu 15 lutego 2022 r. do Sądu wpłynęło pismo skarżących, w którym złożyli oni wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci postanowienia Komendy Powiatowej Policji w D. z dnia 17 grudnia 2021 r. sygn. akt RSD-146/21 w przedmiocie umorzenia śledztwa, które zostało zatwierdzone postanowieniem Prokuratora Prokuratury Rejonowej w D. w dniu 20 grudnia 2021 r. sygn. akt PR Ds.372.2021 oraz dokumentacji zalegającej w aktach powyższego postępowania Prokuratury Rejonowej celem potwierdzenia faktu występowania zanieczyszczeń powierzchni ziemi oraz wody odpadami szkodliwymi w postaci azbestu chryzotylowego na terenie działki nr [...] w miejscowości W., gmina M. w takiej ilości, która powodowałaby zagrożenie dla życia i zdrowia człowieka.
Sąd I instancji oddalając skargę w uzasadnieniu wyroku wskazał, że nie jest sporne, że planowane przedsięwzięcie zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. Nr 2019, poz. 1839), zalicza się do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego ocena oddziaływania na środowisko jest wymagana. W postępowaniu, ocena okoliczności faktycznych dokonywana jest w oparciu o przygotowany raport, który stanowi istotny środek dowody i który organ obowiązany jest uwzględnić przy wydawaniu decyzji. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, a więc pozytywna decyzja wskazująca, że planowane przez inwestora przedsięwzięcie może być realizowane na warunkach w niej określonych jest wydawana wówczas, gdy zostaną spełnione wymogi określone w art. 80 ust. 1 ustawy.
Zdaniem Sądu I instancji, zaskarżona decyzja nie mogła się ostać z uwagi na treść przedstawionego przez stronę skarżącą postanowienia Komendy Powiatowej Policji w D. z dnia 17 grudnia 2021 r. sygn. akt RSD-146/21 w przedmiocie umorzenia śledztwa. Wynika z niego, że przeprowadzone przez Pracownię Badań Środowiskowych, badania wykazały, iż na działce nr [...], a zatem w miejscu spornego przedsięwzięcia, pobrana próbka gleby zawierała azbest chryzotylowy w ilości do 5%, przy czym zagrożenie emisją włókien azbestu do środowiska może nastąpić tylko w przypadku naruszenia struktury gleby na głębokość ok 1,5 m, np. podczas prac ziemnych. Wobec tego, że planowane przedsięwzięcie polegać ma właśnie na prowadzeniu prac ziemnych poprzez wydobycie kopalin metodą odkrywkową, a treść przedstawionego przez inwestora raportu nie wskazuje, aby kwestie zawartości azbestu w glebie były w ogóle badane, konieczne jest w opinii Sądu ustalenie, czy gleba na przedmiotowej działce jest faktycznie zanieczyszczona azbestem, a jeżeli tak, to czy prowadzenie prac wydobywczych na tym terenie nie będzie stanowiło zagrożenia dla środowiska. Powyższe kwestie zostaną przez organ ustalone przy ponownym rozpoznaniu odwołania.
W skardze kasacyjnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie (dalej: skarżący kasacyjnie organ) reprezentowany przez r.pr. na podstawie art. 173 § 1 i § 2 oraz art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. Nr 329 – dalej: p.p.s.a.), zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając:
- nieważność postępowania (art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.) z uwagi na pozbawienie SKO w Tarnowie możności obrony swoich praw poprzez zaniechanie doręczenia lub też umożliwienia innego sposobu zapoznania się z odpisem pisma procesowego złożonego w toku postępowania sądowego przez skarżących,
Naruszenie przepisów prawa postępowania, tj.:
- art. 47 § 1 p.p.s.a. przez niezastosowanie normy tego przepisu i zaniechanie doręczenia odpisu pisma skarżących, które wpłynęło do Sądu I instancji w dniu 15 grudnia 2021 r., Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Tarnowie,
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie i samodzielne ustalenie przez Sąd I instancji stanu faktycznego sprawy na podstawie dowodów i faktów, które zaistniały po dniu wydania decyzji przez organ odwoławczy i z tego względu nie mogły być znane temu organowi,
- "art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, w zw. z art. 106 § 3 kpa" przez przeprowadzenie postępowania dowodowego z naruszeniem przesłanek wskazanych w tym przepisie.
W oparciu o przedstawione zarzuty wniesiono o:
1. uchylenie w całości wyroku WSA w Krakowie i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie w całości wyroku WSA w Krakowie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,
2. zasądzenie na rzecz SKO kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych,
3. rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym.
Na podstawie art. 176 § 2, p.p.s.a., złożono oświadczenie, o zrzeczeniu się przeprowadzenia rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że już po wniesieniu do Sądu skargi na decyzję SKO z 9 września 2021 r., skierowane zostało do tegoż Sądu pismo procesowe, które wpłynęło "w dniu 15 grudnia 2021 r." (tut. Kolegium nie jest znana data tego pisma). To pismo, wraz z załącznikami, na żadnym etapie postępowania nie zostało doręczone SKO w Tarnowie. Jak wynika z treści przedstawionego wyżej uzasadnienia, pismo to i przedstawione w nim argumenty oraz dołączone załączniki były jedyną i wyłączną podstawą uchylenia decyzji Kolegium. Niedoręczenie tego pisma miało wpływ na możliwość obrony praw przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie. Sąd bowiem przyjął, że badać należy, czy "gleba na przedmiotowej działce jest faktycznie zanieczyszczona azbestem, a jeżeli tak, to czy prowadzenie prac wydobywczych na tym terenie nie będzie stanowiło zagrożenia dla środowiska." W niniejszej sprawie umożliwienie Kolegium zapoznania się z treścią pisma złożonego przez skarżących, pozwoliłoby na przedstawienie argumentów przemawiających za prawidłowością decyzji z dnia 9 września 2021 r.
W skardze kasacyjnej M.J. oraz R.S. (dalej: skarżący kasacyjnie), reprezentowani przez adw. na podstawie art. 173 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 177 § 1 p.p.s.a, zaskarżyli w całości wyrok Sądu I instancji.
Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez:
a) błędną wykładnię art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (dalej: ustawa środowiskowa), poprzez niewłaściwe przyjęcie przez Sąd I Instancji, że na gruncie analizowanego stanu sprawy zawarcie w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wyłącznie dwóch wariantów realizacji przedsięwzięcia nie podważa automatycznie prawidłowości tego raportu, podczas gdy w przepisach ustawy środowiskowej mowa jest o obowiązku przedstawienia trzech rodzajów wariantów, tj. wariantu proponowanego przez wnioskodawcę, racjonalnego wariantu alternatywnego oraz wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, wszystkie wraz z uzasadnieniem, natomiast przedmiotowy dokument nie spełnia kryteriów wynikających z ustawy środowiskowej, albowiem pomija on w swej treści istnienie racjonalnego wariantu alternatywnego oraz wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniami tychże wariantów, zaś charakter planowanej inwestycji, mimo, że polega ona na eksploatacji złóż naturalnych, nie uniemożliwia opracowania i przedstawienia ww. wariantów alternatywnych w stosunku do inwestycji,
b) błędną wykładnię art. 66 ust. 1 pkt 6 ustawy środowiskowej, przez niewłaściwe przyjęcie przez Sąd I instancji, że autor raportu oddziaływania na środowisko ocenił wpływ planowanego przedsięwzięcia uwzględniając wszystkie obligatoryjne elementy wymagane dla tego dokumentu przez ww. ustawę, tj. zawiera określenie przewidywanego oddziaływania analizowanych wariantów na środowisko, w tym również przypadku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej i katastrofy naturalnej oraz budowlanej, na klimat, w tym emisje gazów cieplarnianych i oddziaływania istotne z punktu widzenia dostosowania do zmian klimatu, a także możliwego transgranicznego oddziaływania na środowisko, a w przypadku drogi w transeuropejskiej sieci drogowej, także wpływu planowanej drogi na bezpieczeństwo ruchu drogowego dla wszystkich wariantów przedsięwzięcia, podczas gdy przedłożony do akt raport zawiera jedynie określenia przewidywanego oddziaływania na środowisko dla wariantu proponowanego przez wnioskodawcę,
c) błędną wykładnię art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b, ustawy środowiskowej poprzez niewłaściwe przyjęcie przez Sąd I instancji, że raport, na którym oparto decyzję zawiera jednoznaczną ocenę, że zarówno emisja hałasu, jak i zanieczyszczenia do powietrza nie spowoduje przekroczenia dopuszczalnych wartości, podczas gdy przedsięwzięcie, chociażby z uwagi na bliską zabudowę, będzie stanowiło znaczną uciążliwość dla terenów sąsiednich, zwłaszcza w kontekście wpływu hałasu i zapylania powodowanego ruchem maszyn i pojazdów, a także innych uciążliwości zagrażających zdrowiu mieszkańców oraz ich mieniu, w tym także tych wynikających z emisji zanieczyszczeń powodowanych przez ruch maszyn,
2. naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., w zw. z art. 77. k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. przez wydanie orzeczenia uchylającego decyzję, z całkowitym pominięciem zarzutów skarżących sprowadzających się do zakwestionowania kompletności przedstawionego raportu o oddziaływaniu na środowisko, na podstawie którego organ wydał skarżoną decyzję, m.in. w zakresie braku obligatoryjnych elementów raportu, tj. przedstawienia niewystarczającej liczby wariantów realizacji inwestycji wraz z ich uzasadnieniem, braku określenia przewidywanego oddziaływania analizowanych wariantów na środowisko, w tym również w przypadku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej i katastrofy naturalnej i budowlanej, na klimat, uwzględniając emisje gazów cieplarnianych i oddziaływania istotne z punktu widzenia dostosowania do zmian klimatu, a także możliwego transgranicznego oddziaływania na środowisko, a w przypadku drogi w transeuropejskiej sieci drogowej, także braku wpływu planowanej drogi na bezpieczeństwo ruchu drogowego dla wszystkich wariantów przedsięwzięcia,
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., w zw. z art. 77. k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., przez wydanie orzeczenia uchylającego decyzję, z całkowitym pominięciem zarzutu dotyczącego rażących braków formalnych raportu środowiskowego, który legł u podstaw skarżonej decyzji wraz ze wskazaniem, że zakwestionowanie raportu winno nastąpić w ramach przedstawienia przez skarżących równie kompletnej analizy uwarunkowań (kontrraportu), którego wnioski pozostawałyby w sprzeczności do tych zawartych w raporcie przedłożonym przez Inwestora, podczas gdy zalegający w aktach postępowania raport zawiera nieścisłości, jest niespójny oraz nie spełnia wymagań ustawowych, co nie wymaga sporządzenia dodatkowej ekspertyzy specjalistów dysponujących równie fachową wiedzą, co autorzy przedłożonego do akt raportu, która to ekspertyza potwierdzałaby wadliwości przedłożonego do akt raportu,
c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., w zw. z art. 77. k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., - przez wydanie orzeczenia uchylającego decyzję, z całkowitym pominięciem zarzutów oraz szerokiej argumentacji skarżących sprowadzających się do wadliwości przeprowadzonego postępowania administracyjnego, w tym niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, oparcia się przez organ na nierzetelnym raporcie oddziaływania na środowisko, a tym samym nieuwzględnienie tak istotnej okoliczności, że planowane przedsięwzięcie znajduje się w miejscu bezpośrednio sąsiadującym z zabudowaniami mieszkalnymi (budynek mieszkalny zlokalizowany na działce nr [...] znajduje się około 10 m od granicy wzmiankowanej inwestycji), zaś eksploatacja przedsięwzięcia nieodzownie wiązać się będzie z występowaniem trwałych i znacznych emisji zanieczyszczeń oraz hałasu, co wpływać będzie zarówno na zdrowie fizyczne, jak i psychiczne osób mieszkających w pobliżu miejsca planowanej inwestycji.
Wskazując na powyższe, na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a., wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie, a na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. wniesiono o rozpoznanie niniejszej sprawy na rozprawie.
Ponadto, na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a., wniesiono o zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie jej zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
Zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 16 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 1251/21 podlegał uchyleniu z uwagi na nieważność postępowania wynikającą z pozbawienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie możności obrony swych praw w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., którą Naczelny Sąd Administracyjny wziął pod uwagę z urzędu.
Skarga kasacyjna Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie jest zasadna w zakresie zarzutu nieważności postępowania (art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.), W tym stanie faktycznym i prawnym sprawy, odniesienie się do pozostałych podstaw kasacyjnych skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie oraz podstaw kasacyjnych skargi kasacyjnej M.J. i R.S. byłby przedwczesne z powodu stwierdzenia z urzędu nieważności postępowania przed Sądem I instancji.
W art. 183 § 2 pkt 5) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie sprecyzowano treści pojęcia "pozbawienia możności obrony swych praw", co powoduje możność objęcia terminem tym różnych stanów faktycznych, ustawa nie zawęża nieważności postępowania do wypadku całkowitego pozbawienia strony możliwości obrony. W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, zgodnie z którym termin "pozbawienie możności obrony swych praw" należy rozumieć ściśle, czyli chodzi o kardynalne błędy dotyczące udziału strony w postępowaniu sądowym, a nie jakiekolwiek czy utrudnienia w tym zakresie. Co oznacza, że pozbawienie strony możliwości obrony należy oceniać w każdym konkretnym przypadku i nie należy go utożsamiać z sytuacją całkowitego wyłączenia strony od udziału w postępowaniu (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 21 lutego 2006 r., II GSK 378/05; z 13 października 2005 r., FSK 2356/04; z 27 października 2020 r., II OSK 1697/20). Równocześnie pozbawienie strony możności obrony jej praw powinno być rzeczywiste, a nie jedynie hipotetyczne. Czynny udział strony w postępowaniu sądowym nie ogranicza się wyłącznie do jej udziału w rozprawie, o czym można wnioskować na tej podstawie, że wyżej przywołane przepisy ustawy w żadnym stopniu, ani też zakresie nie różnicują formy, w jakiej strona prezentuje swoje stanowisko - a mianowicie stanowiska wyrażanego na piśmie (w piśmie procesowym), czy też ustnie w toku rozprawy - a co za tym idzie jego prawnej mocy i skuteczności (m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 września 2022 r., sygn. akt II OSK 2086/19; 28 czerwca 2022 r., sygn. akt II GSK 357/19; 13 czerwca 2022 r., sygn. akt II OSK 1940/19; 2 czerwca 2022 r., sygn. akt II OSK 528/22). Równocześnie bez znaczenia pozostaje to, czy pozbawienie strony możności obrony swych praw miało, czy też nie, wpływ na ostateczny wynik sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 lipca 2025 r., sygn. akt I OSK 2019/23).
Na gruncie powyższego, w stanie faktycznym sprawy, stwierdzić należało, że pozbawienie SKO w Tarnowie możności obrony swych praw nastąpiło przez zaniechanie doręczenia lub też umożliwienia innego sposobu zapoznania się z odpisem pisma procesowego złożonego w toku postępowania sądowego przez M.J. i R.S., które wpłynęło do Sądu I instancji w dniu 15 lutego 2022 r.
Z akt sądowych wynika, że w dniu 15 lutego 2022 r. do Sądu I instancji wpłynęło pismo skarżących, w którym złożyli oni wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci postanowienia Komendy Powiatowej Policji w D. z 17 grudnia 2021 r. sygn. akt RSD-146/21 w przedmiocie umorzenia śledztwa, które zostało zatwierdzone postanowieniem Prokuratora Prokuratury Rejonowej w D. w dniu 20 grudnia 2021 r. sygn. akt PR Ds.372.2021 oraz dokumentacji zalegającej w aktach powyższego postępowania Prokuratury Rejonowej celem potwierdzenia faktu występowania zanieczyszczeń powierzchni ziemi oraz wody odpadami szkodliwymi w postaci azbestu chryzotylowego na terenie działki nr [...] w miejscowości W., gmina M. w takiej ilości, która powodowałaby zagrożenie dla życia i zdrowia człowieka. Strony skarżące, po wniesieniu do Sądu skargi na decyzję SKO w Tarnowie z 9 września 2021 r., skierowały do Sądu I instancji pismo procesowe, które wpłynęło w dniu 15 lutego 2022 r. Niedoręczenie tego pisma miało wpływ na możliwość obrony praw przez SKO w Tarnowie. Sąd bowiem przyjął, że badać należy, czy gleba na przedmiotowej działce jest faktycznie zanieczyszczona azbestem, a jeżeli tak, to czy prowadzenie prac wydobywczych na tym terenie nie będzie stanowiło zagrożenia dla środowiska. Powyższe wskazania wynikały z uwzględniania przez Sąd I instancji argumentów przedstawionych w piśmie i załącznikach, dotyczących tego, że w miejscu spornego przedsięwzięcia miał znajdować się azbest. Argumenty wynikające z treści pisma, które wpłynęło w dniu 15 lutego 2022 r. do Sądu I instancji, zostały w całości uwzględnione przez Sąd I instancji, który na tej podstawie przyjął, że decyzja SKO w Tarnowie została uchylona.
W niniejszej sprawie brak umożliwienia SKO w Tarnowie zapoznania się z treścią pisma złożonego przez skarżących, nie pozwoliło na przedstawienie argumentów przemawiających za prawidłowością decyzji z 9 września 2021 r. Zgodzić należy się ze skarżącym kasacyjnie organem, że skoro Sąd I instancji wziął pod uwagę pismo skarżących, to powinien umożliwić wypowiedzenie się co do treści tego pisma przez stronę przeciwną.
W niniejszym postępowaniu, pozbawienie SKO w Tarnowie możności obrony swych praw stwarza sytuację, w której Sąd I instancji rozpoznający sprawę nie powinien w ogóle przystępować do ostatecznego merytorycznego jej rozstrzygnięcia. Nieważność postępowania uregulowana w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. zachodzi wtedy, gdy strona, wskutek naruszenia przepisów przez sąd pierwszej instancji, nie uczestniczy w postępowaniu, nie otrzymuje zawiadomień, zostaje pozbawiona możliwości przedstawienia swojego stanowiska (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 lutego 2024 r., sygn. akt II GSK 1252/23).
W tym stanie sprawy, odniesienie się do podstaw kasacyjnych i tym samym ich prawna ocena powodowałoby, że Sąd I instancji, byłby związany dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny wykładnią prawa (art. 190 p.p.s.a.), co z kolei sprawiałoby, że przeprowadzenie ponownego postępowania z zapewnieniem SKO w Tarnowie możności obrony swych praw stałoby się nieznaczącą czynnością (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 czerwca 2023 r., II OSK 1927/22).
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości, uznając, że zachodzi w sprawie szczególny przypadek, o którym mowa w art. 207 § 2 p.p.s.a.