III OSK 1945/22

III OSK 1945/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-01-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/
Małgorzata Pocztarek /przewodniczący/
Przemysław Szustakiewicz
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Go 165/22 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2022-05-18
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 478
art. 86 ust. 1 pkt 1-4, art. 91, art. 93 ust. 2 pkt 1, art. 359 ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Odwoławczej Komisji Stypendialnej Studentów Uniwersytetu [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Go 165/22 w sprawie ze skargi L. D. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Studentów Uniwersytetu [...] z dnia 22 grudnia 2021 r. w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej Studentów Uniwersytetu [...] na rzecz L. D. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 18 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Go 165/22, po rozpoznaniu skargi L.D. (dalej jako skarżący) na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Studentów Uniwersytetu [...] z dnia 22 grudnia 2021 r. utrzymującą w mocy decyzję Komisji Stypendialnej Studentów Uniwersytetu [...] w Z. z dnia 19 listopada 2021 r. w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora na rok akademicki 2021/2022, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji oraz zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego.
W motywach orzeczenia Sąd wskazał w pierwszej kolejności, że Odwoławcza Komisja Stypendialnej prawidłowo przyjęła za materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. 2021 r., poz. 478 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie P.s.w.n. w brzmieniu obowiązującym do dnia 17 grudnia 2021 r. Wprawdzie przepis ten w dacie wydania decyzji (22 grudnia 2021 r.) miał odmienną treść, ustaloną ustawą z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 2232), jednakże w myśl art. 16 ustawy nowelizującej do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022 stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym.
Podniesiono nadto, iż wprawdzie skarżący L.D. w roku akademickim 2021/2022 był członkiem Komisji Stypendialnej Studentów Uniwersytetu [...] w Z., jednakże z akt sprawy wynika (protokół posiedzenia KSSUZ z 19 listopada 2021 r.), iż został on wyłączony od udziału w postępowaniu w sprawie stypendium socjalnego i stypendium rektora, zgodnie z art. 24 § 1 K.p.a.
Odnosząc się natomiast do spornej kwestii wykładni art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnił, że w myśl tego przepisu (w wersji obowiązującej do 17 grudnia 2021 r.) świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 (w tym m.in. stypendium rektora) przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Organy obu instancji przyjęły, że dla obliczenia powyższego terminu istotny jest okres, w jakim skarżący posiadał status studenta. W dacie bowiem złożenia wniosku o przyznanie stypendium rektora na rok akademicki 2021/2022 (8 października 2021 r.) skarżący posiadał już status studenta przez 6 lat, gdyż okres ten upłynął w dniu 30 września 2021 r. W ocenie organów treść przepisów P.s.w.n. nie wskazuje, aby okres 6 lat dotyczył wyłącznie okresów studiów, w których student stypendium pobierał lub spełniał przesłanki do pobierania danego stypendium, stąd też uwzględnieniu podlegają wszystkie okresy, kiedy dana osoba miała status studenta, zatem potencjalnie mogła pobierać stypendium rektora. O zaistnieniu negatywnej przesłanki przyznania stypendium decydował wyłącznie okres studiowania, co doprowadziło Odwoławczą Komisję Stypendialną do wniosku, iż okres ustawowego uprawnienia skarżącego do otrzymywania stypendium rektora wynoszący 6 lat upłynął w dniu 30 września 2021 r.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji takie stanowisko jest rezultatem błędnej wykładni art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n. Konstrukcja tego przepisu w wersji obowiązującej do 17 grudnia 2021 r. wskazywała bowiem, iż świadczenia o jakich mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 P.w.s.n., przysługiwały przez okres nie dłuższy niż 6 lat. Pojęcie "przysługuje", którym ustawodawca posłużył się w art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n. wobec braku jego definicji ustawowej, należy odczytywać zgodnie z jego rozumieniem w języku potocznym i odnosić do świadczeń, które zostały przyznane po spełnieniu wszystkich kryteriów. W związku z tym nie można podzielić poglądu, że dla biegu okresu, w którym można otrzymać stypendium nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera. Sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia dla uzyskania danego stypendium. Stypendium to "przysługuje" konkretnej osobie dopiero po spełnieniu określonych warunków, do których zalicza się posiadanie statusu studenta, wyrażenie woli ubiegania się o pomoc oraz spełnienie dodatkowych wymagań przewidzianych dla świadczeń danej kategorii. Powyższa wykładnia znajduje ponadto odzwierciedlenie w treści uzasadnienia projektu ustawy, w którym sześcioletni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 P.w.s.n., powiązano bezpośrednio z pobieraniem świadczenia, a nie z posiadaniem statusu studenta przez osobę ubiegającą się o jedną z form pomocy materialnej.
Sąd podniósł, że sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia dla uzyskania danego stypendium. Stypendium to "przysługuje" konkretnej osobie dopiero po spełnieniu określonych warunków. Jak z powyższego wynika, prawidłowe odkodowanie normy zawartej w art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n. możliwe jest wyłącznie przy zastosowaniu wykładni językowej. Nie ma konieczności sięgania do innych metod wykładni, w tym celowościowej. Równocześnie w P.s.w.n. nie zawarto przepisu ograniczającego lub wyłączającego prawo do uzyskania stypendium ze względu na posiadanie statusu studenta przez okres dłuższy niż sześć lat. Wykładnia językowa art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n. jednoznacznie zaś wskazuje, że świadczenia w nim wskazane przysługują nie dłużej niż przez okres 6 lat, a nie – jak przyjęły organy obu instancji – w okresie 6 lat od rozpoczęcia studiów.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Odwoławcza Komisja Stypendialna Studentów Uniwersytetu [...], zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie:
1) prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. w związku z art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n. poprzez uznanie, że:
- "przysługiwanie świadczenia" wymieniane w wykładanym przepisie dotyczy świadczeń, które zostały przyznane po spełnieniu wszystkich kryteriów, co oznacza, że znaczenie dla stosowania okresu "przysługiwania świadczeń" ograniczonego przez cytowany przepis do 6 lat ma zarówno wystąpienie przez studenta o przyznanie świadczeń, jak i pobieranie przez studenta tych świadczeń;
- początkiem okresu 6 lat powinien być moment początkowy okresu, kiedy rzeczywiście świadczenie przysługiwało studentowi, a nie od momentu rozpoczęcia studiów (w ogólności) przez studenta (tj. od momentu uzyskania statusu studenta);
- w pojęciu "okresu 6 lat" ustawodawca nie posłużył się pojęciem roku akademickiego, tylko roku kalendarzowego, co z kolei prowadzi do konkluzji, że skoro świadczenia zgodnie z art. 92 ust. 1 P.s.w.n. są przyznawane na semestr lub rok akademicki i wypłacane co miesiąc - w okolicznościach sprawy na Uniwersytecie [...] - przez okres do 9 miesięcy, czyli przez 3 miesiące roku kalendarzowego student nie ma prawa do otrzymywania żadnych świadczeń, to z kolei w każdym roku kalendarzowym maksymalny upływ okresu - z tak określonego "okresu 6 lat" - to 9 miesięcy;
2) przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 P.p.s.a. w zakresie, w jakim uzasadnienie skarżonego wyroku nie dokonuje pełnej wykładni art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n., czyli nie wyjaśnia do końca podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a w konsekwencji również wskazania Sądu dla organu co do dalszego postępowania jurysdykcyjnego są niewystarczające dla ponownego końcowego załatwienia sprawy przez organ, podczas gdy wskazania dla organu zakotwiczone w pełnej wykładni art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n. są niezbędne do sformułowania przez organ prawidłowego mechanizmu (sposobu) liczenia okresu 6 lat, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n., w szczególności przez to, że wytyczne zawarte w skarżonym wyroku nie odpowiadają na istotne zagadnienia dotyczące ww. mechanizmu, a to:
- czy okres 6 lat, przez który przysługują studentowi świadczenia i o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n., należy odczytywać jako lata kalendarzowe, rok akademicki (to w kontekście art. 92 ust 1 P.s.w.n.), czy jako sumę miesięcy z okresu 6 lat, w ciągu których przysługiwało studentowi stypendium (tak np. twierdzi uczestnik);
- czy okres 6 lat dotyczy łącznie całego okresu studiowania, czy też ustanowiony jest dla poszczególnych kierunków studiów podejmowanych przez studenta (uczestnik studiował dotychczas - z przerwą - na dwóch kierunkach);
- czy do okresu 6 lat uwzględniać należy wyłącznie świadczenia określone w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 P.s.w.n. (obowiązujące od dnia 1 października 2019 r.), tj. zgodnie z literalną treścią art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n., czy również te świadczenia, które studenci aktualnie studiujący pobierali na podstawie przepisów poprzednio obowiązującej ustawy (świadczenia, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-4 i 8 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym), ustalone hipotetycznie przez podobieństwo do pomocy materialnej wskazane w przepisach P.s.w.n.
W oparciu o powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim, ewentualnie
o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził wystąpienia jakiejkolwiek przesłanki nieważności postępowania, tym samym rozpoznając tę sprawę związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza zaś związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskiem.
Sprawa ta podlega na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu odpisu skargi kasacyjnej także oświadczyła o zrzeczeniu się rozprawy.
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak wynika z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
W zakresie podniesionych zarzutów kasacyjnych należy stwierdzić, że skarga kasacyjna nie jest zasadna.
Przede wszystkim należy stwierdzić, że w tej sprawie kontrola zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji obejmuje ocenę stanu prawnego na datę wydania zaskarżonej decyzji w dniu 22 grudnia 2021 r. Ma to znaczenie, ponieważ podstawą wydania decyzji był art. 93 P.s.w.n., który został w istotnym zakresie znowelizowany z dniem 18 grudnia 2021 r. na podstawie art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2232). Organy orzekające w tej sprawie przyjęły za materialnoprawną podstawę rozstrzygania treść art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n. w brzmieniu obowiązującym do dnia 17 grudnia 2021 r. Zgodnie jednak z art. 16 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 2232) do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 (czyli P.s.w.n.) w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022 stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Legalności zastosowania tego przepisu nie kwestionuje strona skarżąca kasacyjnie, a tym samym nie ocenia prawidłowości wykładni tego przepisu lub jego właściwego zastosowania także Naczelny Sąd Administracyjny.
Istota sporu w tej sprawie dotyczy definiowania terminu 6 lat wynikającego z art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n. Zgodnie z treścią tego przepisu obowiązującą w dacie wydania w tej sprawie zaskarżonej decyzji, świadczenia wymienione w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 P.s.w.n. przysługiwały na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat.
Zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 1-4 P.s.w.n. student ma prawo ubiegać się o: 1) stypendium socjalne, 2) stypendium dla osób niepełnosprawnych, 3) zapomogę, 4) stypendium rektora. Art. 359 ust. 1 ww. ustawy stanowi zaś, że stypendium ministra może otrzymać student wykazujący się znaczącymi osiągnięciami naukowymi lub artystycznymi związanymi ze studiami lub znaczącymi osiągnięciami sportowymi.
W tej sprawie Sąd pierwszej instancji trafnie wskazał, że ww. okres 6-letni odnosił się do okresu otrzymywania stypendium (świadczeń z art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 P.s.w.n.), a nie do okresu posiadania przez daną osobę statusu studenta.
Oceniając zarzuty wniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie należy stwierdzić, że nie jest zasadnym zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n. poprzez przyjęcie, że okres 6-letni, o którym mowa w tym przepisie dotyczył okres pobierania stypendium.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowe odkodowanie normy zawartej w art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n. nie wymaga złożonych zabiegów interpretacyjnych i w pełni dopuszczalnym jest powołanie się na wykładnię językową. Przy wykładni pojęcie "przysługiwać" - wobec braku nadania temu terminowi odrębnego znaczenia na gruncie tej ustawy - należy interpretować zgodnie z potocznym (powszechnie przyjętym) rozumieniem. Pojęcie to oznacza "przypadać komuś w udziale; należeć się z tytułu ustawy, prawa, przywileju; skorzystać z przysługującego prawa (Słownik Języka Polskiego L-P, pod red. M. Szymczaka, Warszawa 1996, s. 1007). Tym samym sformułowanie "świadczenie przysługuje", jakie zostało użyte w art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n. należy rozumieć jako świadczenie, które zostało przyznane studentowi po spełnieniu wymaganych kryteriów. W związku z tym dla biegu okresu 6 lat, o którym mowa w omawianym przepisie ma znaczenie to, że student występował o oświadczenie, które zostało mu przyznane i je pobierał. Okoliczność, że dana osoba jest studentem nie oznacza uzyskania świadczenia (stypendium). Zgodnie z art. 86 ust. 1 P.s.w.n. student mógł jedynie ubiegać się o świadczenie, ale sam status studenta nie powodował powstania uprawnienia do jego uzyskania. Warunki ubiegania się o stypendium rektora określa art. 91 P.s.w.n. Oznacza to, że aby to stypendium przysługiwało studentowi, musi on nie tylko mieć status studenta, ale także złożyć stosowny wniosek oraz spełnić dodatkowe warunki przewidziane dla tej kategorii pomocy finansowej. W związku z powyższym 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n. w stanie prawnym obowiązującym do dnia 17 grudnia 2021 r. (którego zasady obowiązywania zostały przedłużone na podstawie art. 16 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw) należy odnosić do okresu, w którym student spełniał przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w tej ustawie (np. stypendium rektora) i jednocześnie był beneficjentem takiej pomocy. Nie można przy tym zrównywać znaczenia pojęcia "przysługiwania świadczenia", o którym stanowi art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n. z pojęciem "przysługiwania możliwości ubiegania się oświadczenie" w związku z posiadaniem statusu studenta, jak przyjął skarżący kasacyjnie organ w niniejszej sprawie.
Sześcioletni okres o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n. został powiązany w stanie prawnym obowiązującym na datę wydania w tej sprawie decyzji przez organ odwoławczy bezpośrednio z posiadaniem statusu studenta, a nie z okresem pobierania świadczenia stypendialnego.
Tym samym rację ma Sąd pierwszej instancji, że także w stanie faktycznym tej sprawy nie można było powiązać początku okresu 6-letniego z momentem rozpoczęcia studiów przez studenta ubiegającego się o przyznanie świadczenia. Skoro z samym statusem studenta ustawa nie wiąże przysługiwania stypendium, to nie można uznać, że to z momentem rozpoczęcia studiów zaczyna biec okres 6 lat ograniczający czas przysługiwania stypendium stosownie do art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n.
Argumentacja strony skarżącej kasacyjnie nie potwierdza błędnej wykładni ww. przepisu dokonanej przez Sąd pierwszej instancji. Nie została naruszona ani wykładnia językowa art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n., ani też wykładnia systemowa tego przepisu. Strona skarżąca kasacyjnie wyróżniła bowiem termin "przysługuje" sprowadzając go jedynie do 6-letnego okresu bycia studentem, podczas gdy sam fakt posiadania statusu studenta jest warunkiem podmiotowym dopuszczalności ubiegania się o stypendium. Przede wszystkim spełnienie przesłanek określonych w art. 91 P.s.w.n. powinno uzasadniać lub nie przyznanie stypendium. Nie można w zaprezentowanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n. doszukać się naruszenia wykładni funkcjonalnej, mającej z założenia charakter pomocniczy i stosowanej wówczas, gdy wykładnia językowa prowadzi do nieakceptowalnym lub trudno akceptowalnych wyników. W tym kontekście zaproponowana przez stronę skarżącą kasacyjnie interpretacja mająca na celu mobilizowanie studentów do sprawnej realizacji procesu studiowania nie może uzasadniać automatycznego przyjęcia, że w każdej sytuacji upływ okresu 6-letniego okresu studiowania musiałby oznaczać pozbawienie możliwości uzyskania stypendium i to nawet wówczas, gdyby student spełniał wymagania dotyczące np. uzyskania stypendium rektora, ale ze względów np. zdrowotnych musiał przerwać studia celem poratowania zdrowia. Jest to tylko jedna z przyczyn, które mogą uzasadnić przyznanie stypendium osobie, które studiuje nawet dłużej niż 6 lat. Ponadto są i takie kierunki studiów, w których normalny cykl studiowania obejmuje właśnie 6 lat i wówczas jakakolwiek przerwa w toku tych studiów wyłączyłaby studenta z możliwości uzyskania stypendium. Tak zaprezentowana przez stronę skarżącą kasacyjnie wykładnia funkcjonalna art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n. prowadzi nie tylko do odmiennych od wykładni językowej rezultatów, ale także trudno akceptowalnych właśnie ze względu na konstytucyjną zasadę dostępu do wykształcenia i pomocy władz publicznych w tworzeniu i wspieraniu pomocy finansowej (art. 70 ust. 4 Konstytucji RP) i w związku z tym nie może zostać uznana za prawidłową. Sąd pierwszej instancji nie naruszył zasady wykładni autentycznej, skoro stanowisko zaprezentowane przez stronę skarżącą kasacyjnie nie pochodzi od organu, który ustanowił normę prawną zawartą w art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n. a sam ustawodawca nie przyznał prawa właściwemu ministrowi ds. szkolnictwa wyższego do wiążącej wykładni przepisów Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce. W tej sprawie kwestia samego zastosowania normy prawnej zawartej w art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n. nie może prowadzić do zmiany jej wykładni, skoro organy administracyjne normy tej w sposób wyinterpretowany przez Sąd pierwszej instancji nie stosowały.
Rekapitulując powyższe rozważania należy stwierdzić, że orzekające w sprawie organy badając zaistnienie przesłanek przyznania skarżącemu wnioskowanego stypendium do 6-letniego okresu o którym stanowi art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n. wliczyły cały okres studiowania przez skarżącego, nie biorąc pod uwagę, czy rzeczywiście świadczenie to skarżącemu przysługiwało w rozumieniu wskazanym wyżej. W konsekwencji powyższego, przyjęcie przez organy stanowiska, że wspomniany 6-letni okres upłynął, a tym samym, że odmowa przyznania skarżącemu stypendium z tej tylko przyczyny była uzasadniona, nie zasługuje na akceptację.
Analogiczny jak w tej sprawie pogląd został zaprezentowany w wyroku NSA z 23 maja 2023 r. sygn. akt III OSK 63/22; wyroku NSA z 23 maja 2023 r. sygn. akt III OSK 2/22; wyroku NSA z 13 stycznia 2022 r. sygn. akt III OSK 4741/21; wyroku NSA z 15 grudnia 2021 r. sygn. akt III OSK 4519/21; wyroku NSA z 12 grudnia 2021 r. sygn. akt 4519/21; wyroku NSA z 28 października 2021 r. sygn. akt III OSK 4256/21; wyroku NSA z 3 listopada 2021 r. sygn. akt III 4304/21; wyroku NSA z 8 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 3913/21, wyroku NSA z 15 czerwca 2021 r. sygn. akt III OSK 3978/21 i wyroku NSA z 7 czerwca 2022 r. sygn. akt III OSK 5175/21).
Nie może odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania poprzez niepełne uzasadnienie zaskarżonego wyroku, a tym samym naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wątpliwości strony skarżącej kasacyjnie dotyczą braku pełnego wyjaśnienia podstawy prawnej wydania zaskarżonego wyroku (tj. art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n.) i w związku z tym wskazań co do dalszego postępowania w tej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny nie potwierdza zasadności zarzutu braku wyjaśnienia przez Sąd pierwszej instancji podstawy prawnej wydania zaskarżonego wyroku. Z treści uzasadnienia tego wyroku wynika ponad wszelką wątpliwość, że Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał prawidłowej i wszechstronnej wykładni art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n., analizując treść normy prawnej zawartej w tym przepisie zarówno pod względem wykładni językowej, jak i celowościowej.
Także z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynikają wskazania co do dalszego prowadzenia postępowania poprzez uznanie, że okres 6-letni objęty art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n. dotyczy tylko pobierania świadczenia, a nie okresu, w którym dana osoba ma status studenta. Wbrew argumentacji strony skarżącej kasacyjnie Sąd pierwszej instancji wskazał, w jaki sposób należy liczyć okres sześciu lat eksponując różnicę między rokiem kalendarzowym i rokiem akademickim co do trwania uprawnienia studenta do pobierania stypendium.
Wprawdzie wprost Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wypowiedział się co do tego, czy okres 6-letni obejmuje wszystkie kierunki studiów danego studenta i to zarówno na tych, na których dana osoba studiowała w okresie obowiązywania ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym, jak po jej uchyleniu i zastąpieniu ustawą z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, tym niemniej z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji znając stan faktyczny sprawy, w oparciu o który L.D. studiował i na kierunku Biologia na Uniwersytecie [...] i na kierunku Lekarskim na Uniwersytecie [...] w okresie obowiązywania obu ww. ustaw, nie zakwestionował w żadnym zakresie możliwości wliczania tych terminów niezależnie od obowiązującej ustawy i niezależnie od kierunku studiów.
Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega wprawdzie w tym zakresie pewną wadliwość uzasadnienia, tym niemniej nie są to uchybienia, które uniemożliwiłyby ustalenie stanowiska Sądu pierwszej instancji co do wskazań w zakresie dalszego postępowania w tej sprawie. Ponadto pogląd, zgodnie z którym należy wliczać do okresu 6-letniego świadczenia przyznane na podstawie ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym został wielokrotnie wyrażany w orzecznictwie sądowym (por. wyrok NSA z 7 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 3596/21; wyrok 15 czerwca 2021 r. sygn. akt III OSK 3978/21; wyrok NSA z 13 stycznia 2022 r. sygn. akt III OSK 4741/21; wyrok NSA z 8 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 3913/21; wyrok NSA z 15 czerwca 2021 r. sygn. akt III OSK 4082/21). Stypendia przewidziane w ustawie z 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce stanowią świadczenia wliczane do 6-letniego okresu ich pobierania, stosownie do art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił w skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a. Koszty te obejmują wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika obliczone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).