III OSK 1938/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Komisji Odwoławczej Rady Narodowego Centrum Nauki (NCN) od wyroku WSA w Krakowie, który uchylił decyzję o odmowie przyznania środków finansowych na projekt badawczy Uniwersytetu Jagiellońskiego pt. "Kobiety, wojna, słowa. Rzeczywistość, legendy i wyobrażenia dotyczące kobiet w okresie wojen napoleońskich". Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że ocena wniosku przez jednego z ekspertów była nierzetelna, ponieważ ekspert nie zrozumiał tematu projektu, błędnie interpretując go jako "historię płci armii napoleońskiej" zamiast rekonstrukcji obrazu kobiet w tekstach z epoki. Sąd podkreślił, że ocena ekspertów musi być rzetelna, bezstronna i zgodna ze stanem faktycznym, a organy NCN mają obowiązek to kontrolować. Ponadto WSA wskazał na naruszenia proceduralne, w tym stosowanie języka angielskiego w dokumentacji konkursowej bez urzędowego tłumaczenia, lakoniczne uzasadnienia decyzji oraz brak ponownego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną organu, potwierdził stanowisko WSA co do konieczności rzetelnej i zrozumiałej oceny wniosku, nawet jeśli jest sporządzony w języku angielskim. NSA podkreślił, że przepis art. 29 ustawy o NCN nakazuje składanie wniosków w języku polskim i angielskim, a uchwała Rady NCN dopuszczająca sporządzenie wniosku częściowo w języku angielskim była niezgodna z ustawą. Sąd uznał, że choć oceny ekspertów nie muszą być urzędowo tłumaczone, to w sytuacji, gdy strona kwestionuje ich zrozumiałość lub trafność, organ ma obowiązek to zweryfikować, co może wymagać tłumaczenia. NSA stwierdził, że ekspert nr 2 błędnie zinterpretował cel projektu, co stanowiło naruszenie procedury konkursowej. Sąd oddalił skargę kasacyjną organu, podzielając argumentację WSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących oceny wniosków o finansowanie badań naukowych, rzetelności oceny eksperckiej, stosowania języka w postępowaniu administracyjnym oraz kontroli sądowej nad decyzjami NCN.
Dotyczy specyfiki konkursów NCN, ale zasady dotyczące rzetelności oceny i języka urzędowego mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (4)
Czy ocena wniosku o finansowanie projektu badawczego, sporządzona w języku angielskim, musi być urzędowo przetłumaczona na język polski, jeśli strona kwestionuje jej zrozumiałość lub trafność?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli strona kwestionuje zrozumiałość lub trafność oceny eksperta, a organ ma obowiązek to zweryfikować, co może wymagać urzędowego tłumaczenia opinii na język polski, aby zapewnić prawidłowość decyzji i możliwość kontroli sądowej.
Uzasadnienie
NSA uznał, że choć oceny ekspertów nie muszą być zawsze urzędowo tłumaczone, to w sytuacji, gdy strona zarzuca nierzetelność lub niezrozumienie wniosku przez eksperta, organ musi się do tych zarzutów odnieść. Weryfikacja ta, w celu zapewnienia zgodności z prawem i możliwości kontroli sądowej, może wymagać tłumaczenia opinii na język polski.
Czy uchwała Rady NCN dopuszczająca sporządzenie wniosku o finansowanie projektu badawczego częściowo w języku angielskim jest zgodna z ustawą o NCN?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uchwała ta jest niezgodna z art. 29 ustawy o NCN, który nakazuje składanie wniosków w języku polskim i angielskim.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że użycie przez ustawodawcę spójnika 'i' w art. 29 ustawy o NCN oznacza obowiązek złożenia wniosku w obu językach. Rada NCN, mimo uprawnień do określania warunków konkursu, nie może modyfikować tego jednoznacznego nakazu ustawowego.
Czy wyłączenie stosowania art. 107 i 77 KPA w postępowaniach konkursowych NCN zwalnia organy z obowiązku sporządzenia rzetelnego uzasadnienia decyzji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyłączenie to nie zwalnia organów z obowiązku sporządzenia rzetelnego, jasnego i logicznego uzasadnienia, które pozwala na weryfikację rozstrzygnięcia.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że nawet przy wyłączeniu niektórych przepisów KPA, obowiązek uzasadnienia decyzji wynika z zasad ogólnych KPA i jest niezbędny do kontroli sądowej. Uzasadnienie musi pozwalać na prześledzenie toku rozumowania organu i ocenę prawidłowości postępowania, w tym oceny ekspertów.
Czy sąd administracyjny może odmówić zastosowania przepisu uchwały Rady NCN, jeśli jest on niezgodny z ustawą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd administracyjny jest uprawniony do odmowy zastosowania przepisu uchwały, jeśli narusza on zakres upoważnienia ustawowego lub jest sprzeczny z normami prawnymi wynikającymi z ustawy, zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP.
Uzasadnienie
NSA powołując się na orzecznictwo TK i NSA, stwierdził, że sędziowie podlegają tylko Konstytucji i ustawom, co daje sądom kompetencję do kwestionowania legalności aktów podustawowych, w tym uchwał, jeśli są one sprzeczne z prawem.
Przepisy (31)
Główne
ustawa o NCN art. 18 § pkt 4
Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki
ustawa o NCN art. 29
Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki
Konstytucja RP art. 27
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
ustawa o NCN art. 29
Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki
ustawa o NCN art. 18 § pkt 4
Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki
ustawa o NCN art. 33 § ust. 4
Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki
ustawa o NCN art. 30
Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
ustawa o NCN art. 18 § pkt 4
Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki
ustawa o NCN art. 20 § ust. 2
Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki
ustawa o NCN art. 25 § ust. 2 i 3
Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki
ustawa o NCN art. 33 § ust. 2
Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki
ustawa o NCN art. 33 § ust. 2
Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki
ustawa o NCN art. 33 § ust. 5
Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa o języku polskim art. 5 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 czerwca 2019 r. o języku polskim
ustawa o języku polskim art. 4 § ust. 3
Ustawa z dnia 11 czerwca 2019 r. o języku polskim
ustawa o NCN art. 18 § pkt 7
Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki
p.s.w.n. art. 267 § ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
k.p.a. art. 107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.u.s.a. art. 1 § § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 78
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ocena wniosku przez eksperta była nierzetelna, ponieważ nie zrozumiał on tematu projektu. • Naruszenie procedury konkursowej poprzez niezrozumienie przez eksperta celu i zakresu badań. • Niezgodność uchwały Rady NCN z ustawą o NCN w zakresie języka wniosku. • Obowiązek rzetelnego uzasadnienia decyzji mimo wyłączenia niektórych przepisów KPA. • Sąd administracyjny ma prawo odmówić zastosowania przepisu uchwały niezgodnego z ustawą.
Odrzucone argumenty
Argumenty organu dotyczące dopuszczenia ocen zagranicznych ekspertów bez urzędowego tłumaczenia. • Argumenty organu dotyczące naruszenia art. 29 ustawy o NCN. • Argumenty organu dotyczące zastosowania Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce. • Argumenty organu dotyczące błędnej wykładni art. 33 ust. 4 ustawy o NCN. • Argumenty organu dotyczące naruszenia art. 178 ust. 1 Konstytucji RP. • Argumenty organu dotyczące naruszenia art. 33 ust. 2 ustawy o NCN w zw. z art. 15 KPA. • Argumenty organu dotyczące naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a.
Godne uwagi sformułowania
nie chodzi w tym przypadku o polemikę naukową, gdyż kwestie te nie mogą być przedmiotem rozważań zarówno w postępowaniu odwoławczym, jak i przed sądem administracyjnym, a chodzi jedynie o sprawdzenie prawidłowości oceny wniosku w konkursach Narodowego Centrum Nauki. • brak możliwości merytorycznej oceny projektu nie wyłącza obowiązku badania, czy eksperci, którzy recenzowali projekt oraz Zespół ekspertów go oceniający postępowali w sposób rzetelny i bezstronny. • nie może sprowadzać się to do tego, że w zasadzie o przyznaniu o przejściu do II etapu konkursu i ewentualnie o przyznaniu środków finansowych decyduje dwóch ekspertów recenzujących wniosek, a z ich stanowiskiem nie można w żaden sposób polemizować, nawet w sytuacji, gdy ich ocena całkowicie rozmija się z tematem projektu, a więc z określonym stanem faktycznym. • Doszłoby bowiem do sytuacji, że nikt nie ma żadnej możliwości sprawowania kontroli nad opiniami ekspertów, które mogą wszak być nierzetelne, czy stronnicze, a ten brak kontroli prowadziłby do braku kontroli nad środkami finansowymi, które są przyznawane z budżetu państwa, a w tym zakresie trzeba zachować szczególną ostrożność. • Wyraźnie więc wniosek oraz jego merytoryczna ocena rozmijają się, tak jakby ekspert 2 nie zrozumiał skróconego opisu napisanego zgodnie z wymogami Narodowego Centrum Nauki jedynie w języku angielskim. […]
Skład orzekający
Artur Kuś
przewodniczący
Maciej Kobak
sprawozdawca
Mirosław Wincenciak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących oceny wniosków o finansowanie badań naukowych, rzetelności oceny eksperckiej, stosowania języka w postępowaniu administracyjnym oraz kontroli sądowej nad decyzjami NCN."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki konkursów NCN, ale zasady dotyczące rzetelności oceny i języka urzędowego mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w finansowaniu nauki, takich jak rzetelność oceny przez ekspertów i stosowanie języka polskiego w postępowaniu administracyjnym, co ma znaczenie dla środowiska akademickiego i prawników zajmujących się prawem administracyjnym.
“Czy ocena grantu naukowego po angielsku może być podstawą odmowy finansowania? NSA wyjaśnia.”
Sektor
nauka i badania
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.