III OSK 1925/24

III OSK 1925/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mirosław Wincenciak
Paweł Mierzejewski /sprawozdawca/
Teresa Zyglewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
II SA/Wa 800/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-01-17
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184 art. 204 pkt 1 w zw. art. 205
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 1882
art. 41 ust. 2 pkt 5
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędziowie: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski (spr.) Protokolant: Asystent sędziego Olga Libiszewska po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ł. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 800/23 w sprawie ze skargi Ł. R. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia 2 lutego 2023 r. nr 458 w przedmiocie zwolnienia ze służby 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Ł. R. na rzecz Komendanta Głównego Policji 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 800/23, oddalił skargę Ł. R. (dalej "strona", "skarżący" albo "skarżący kasacyjnie") na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji (dalej "KGP") z dnia 2 lutego 2023 r. nr 458 w przedmiocie zwolnienia ze służby.
U podstaw rozstrzygnięcia wydanego przez Sąd pierwszej instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna.
Prokurator Prokuratury Rejonowej w [...] w dniu 13 września 2022 r., w sprawie o sygn. akt 4054-0 Ds. 2497.2022, wydał postanowienie o przedstawieniu skarżącemu zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 ustawy – Kodek karny, dalej "k.k." (postanowienie zostało ogłoszone w tym samym dniu) oraz postanowienie o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy. Prokurator wydał nadto postanowienie o zastosowaniu wobec skarżącego środków zapobiegawczych w postaci dozoru Policji i zobowiązania go do osobistego stawiennictwa w Komendzie Powiatowej Policji w [...] raz w tygodniu w wyznaczony dzień, a dodatkowo zakaz opuszczania kraju połączonego z zatrzymaniem paszportu, poręczenia majątkowego w kwocie 5.000,00 zł oraz zawieszenia w wykonywaniu zawodu funkcjonariusza Policji.
Komendant Powiatowy Policji w [...] (dalej "KPP w [...]") wnioskiem z dnia 13 września 2022 r. wystąpił do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] (dalej "KWP w [...]") o zwolnienie skarżącego - wówczas referenta Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Powiatowej Policji w [...] - ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 1882), dalej "ustawa o Policji". W uzasadnieniu wniosku KPP w [...] wskazał, że postanowieniem z dnia 12 września 2022 r. nr 20/2022 wszczął przeciwko skarżącemu postępowanie dyscyplinarne w związku z uzasadnionym przypuszczeniem popełnienia przez niego przewinienia dyscyplinarnego z art. 132 ust. 1 i 3 pkt 1 ustawy o Policji w zw. z § 2 i § 23 Załącznika do Zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta" (Dz. Urz. KGP z 2004 r. Nr 1, poz. 3), polegającego na kierowaniu w dniu 12 września 2022 r. pojazdem mechanicznym marki [...] w stanie nietrzeźwości: I badanie 1,41 mg/l, II badanie 1,28 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu.
W ocenie KPP w [...] zachowanie skarżącego sprawiło, że utracił on przymioty konieczne do pozostawania w szeregach formacji służącej społeczeństwu, a tym samym nie powinien pełnić dalszej służby bez uszczerbku dla jej ważnego interesu. Ponadto KPP w [...] wskazał, że skarżący rozkazem personalnym z dnia 13 września 2022 r. nr 307 został zawieszony w czynnościach służbowych z kolejnym dniem kalendarzowym po dniu doręczenia tej decyzji na okres 6 miesięcy. Rozstrzygnięcie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 13 września 2022 r.
KWP w [...] pismem z dnia 13 września 2022 r., doręczonym skarżącemu w dniu 14 września 2022 r., zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Ponadto organ pierwszej instancji wezwał skarżącego do wskazania zakładowej organizacji związkowej, o której mowa w art. 43 ust. 3 ustawy o Policji, w terminie 3 dni od dnia doręczenia tego pisma, jak również pouczył o skutkach braku takiego wskazania.
Skarżący w piśmie z dnia 14 września 2022 r. poinformował, że zakładową organizacją związkową reprezentującą go w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym będzie Zarząd Terenowy Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów KPP w [...].
KWP w [...] pismem z dnia 20 września 2022 r. wystąpił do Zarządu Wojewódzkiego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów Województwa [...] o opinię w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby w Policji.
W odpowiedzi ww. Zarząd pismem z dnia 20 września 2022 r. przedstawił swoje stanowisko, w którym wskazał, że postanowił nie wydawać opinii w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby, z uwagi na fakt, iż nie jest on członkiem związku.
KWP w [...] pismem z dnia 28 września 2022 r. zawiadomił skarżącego o podjęciu czynności zmierzających do zakończenia postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji oraz pouczył o prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Pismo doręczono stronie w dniu 5 października 2022 r.
Skarżący pismem z dnia 7 października 2022 r. oświadczył, że w związku z prowadzonym przeciwko niemu postępowaniem administracyjnym będzie składał wnioski dowodowe oraz wyjaśnienia. Wskazał jednocześnie, że reprezentować go będzie [...].
W dniu 7 października 2022 r. strona zapoznała się z aktami przedmiotowego postępowania administracyjnego, wykonując fotokopie znajdujących się w nich materiałów.
Pismem z dnia 12 października 2022 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków – K. F. na fakt obecności strony na cmentarzu oraz Ł. K. na fakt rozmowy ze skarżącym w godzinach porannych oraz jego trzeźwości w czasie tej rozmowy. Następnie pismem z dnia 13 października 2022 r. pełnomocnik wniósł o powołanie biegłego psychiatry i psychologa a także o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii tych biegłych na fakt nieprzepracowanej traumy skarżącego, żałoby, niemożności poradzenia sobie ze stratą bliskiej osoby, mechanizmów radzenia sobie ze stratą dziadka i ustalenia, czy próbą radzenia sobie z powyższym jest ucieczka w alkohol. Do wskazanego pisma załączył "zaświadczenia funkcjonariuszy Policji na okoliczność przebiegu służby Ł. R., strzeżenia przez niego godności funkcjonariusza Policji oraz zaangażowania w służbę" z dnia 12 października 2022 r.
Wnioskiem z dnia 19 października 2022 r. pełnomocnik skarżącego zwrócił się o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań skarżącego na fakt przedmiotowego zdarzenia, stanu psychicznego, przebiegu jego służby, zaangażowania w służbę, strzeżenia godności funkcjonariusza Policji. Przesłał kolejne "zaświadczenia funkcjonariuszy Policji na okoliczność przebiegu służby Ł. R., strzeżenia przez niego godności funkcjonariusza Policji oraz zaangażowania w służbę" z dnia 12 października 2022 r.
KWP w [...] rozkazem personalnym z dnia 8 listopada 2022 r. nr 1955 wydanym na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 w zw. z art. 45 ust. 1 ustawy o Policji, zwolnił skarżącego ze służby w Policji z dniem 30 listopada 2022 r. Wskazanej decyzji, na podstawie art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, ze zm.), dalej "k.p.a.", został nadany rygor natychmiastowej wykonalności.
Od powyższego rozkazu personalnego skarżący złożył odwołanie, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wydanemu rozkazowi zarzucono naruszenie:
1) art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, poprzez uznanie, że ze względu na ważny interes służby dopuszczalne było zwolnienie skarżącego ze służby w Policji z dniem 30 listopada 2022 r., podczas gdy prawidłowa analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie doprowadziłaby do konkluzji przeciwnej;
2) art. 7 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i przez to dokonanie nieprawidłowej, dowolnej, sprzecznej z zasadami doświadczenia życiowego oraz wiedzy analizy zebranych w sprawie dowodów, pozostającej w sprzeczności z regułami przepisów formułujących zasadę prawdy obiektywnej przejawiającej się w tym, że niesłusznie uznano, iż ważny interes służby wymaga zwolnienia skarżącego ze służby w Policji;
3) art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.; art. 78 § 1 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych, podczas gdy przedmiotem dowodów były okoliczności mające znaczenie dla sprawy;
4) art. 108 k.p.a., poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki nadania zaskarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, podczas gdy prawidłowa analiza materiału dowodowego doprowadziłaby do wniosków przeciwnych.
KGP, utrzymując w mocy rozkaz personalny KWP w [...] rozkazem personalnym z dnia 2 lutego 2023 r. nr 458 wskazał, że użyty w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, zwrot "można zwolnić" oznacza, iż zwolnienie takie ma charakter fakultatywny i pozostawione zostało tzw. uznaniu administracyjnemu. Stąd też decyzja podejmowana na podstawie tego przepisu powinna uwzględniać zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes strony. Pojęcie ważnego interesu służby nie zostało w ustawie sprecyzowane, ani też bliżej określone. Nie może jednak ulegać wątpliwości, że przy odczytywaniu treści powyższego terminu należy sięgnąć przede wszystkim do przepisów regulujących cele i zadania Policji oraz szczególny status funkcjonariuszy tej formacji. Ponadto zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie przyjmuje się, że na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji można zwolnić ze służby tych funkcjonariuszy, którzy w ocenie przełożonych nie powinni z przyczyn pozamerytorycznych pełnić dalej służby, przy czym przesłanka ważnego interesu służby powinna być w każdej indywidualnej sprawie skonkretyzowana poprzez wskazanie okoliczności faktycznych składających się na taką ocenę.
KGP, powołując się na treść art. 1 ust. 2, art. 25 i art. 27 ustawy o Policji, podkreślił, że policjantów obowiązują szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa i zasad etycznych. Wskazał, że policjant, któremu przedstawiono zarzut popełnienia przestępstwa umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego, traci przymiot "nieskazitelności charakteru". Traci on również autorytet oraz wiarygodność w odbiorze społecznym, które to elementy są niezbędne do właściwego i skutecznego wykonywania obowiązków łączących się ze służbą w organach ścigania. Stąd też pozostawanie w służbie policjanta, który nie legitymuje się wskazanymi przymiotami, narusza ważny interes służby. Jednocześnie KGP podkreślił, że prowadzenie pojazdu mechanicznego po drodze publicznej pod wpływem alkoholu, w opinii społecznej postrzegane jest jako czyn o wysokim stopniu społecznej szkodliwości, poddany szczególnej krytyce i napiętnowaniu, popełniony z niskich pobudek. Jest czynem szczególnie nagannym, wskazującym na duży stopień lekceważenia przez osobę, która taki czyn popełniła, norm bezpieczeństwa, a jego sprawca stwarza zagrożenie nie tylko dla siebie, ale przede wszystkim naraża na niebezpieczeństwo innych uczestników ruchu drogowego. Przedstawienie skarżącemu przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w [...] zarzutu o popełnienie takiego czynu sprawia, że skarżący utracił przymioty konieczne do pozostawania w szeregach formacji służącej społeczeństwu, powołanej do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego.
Ponadto, według KGP, zachowanie skarżącego niewątpliwie charakteryzowało się brakiem dbałości o społeczny wizerunek Policji i doprowadziło do obniżenia społecznego zaufania poprzez umieszczanie przez społeczeństwo negatywnych komentarzy pod adresem Policji jako formacji na lokalnych portalach internetowych. Reasumując organ wskazał, że przestępstwo, o popełnienie którego podejrzany jest skarżący nie licuje z honorem, godnością i dobrym imieniem służby, o których mowa w rocie ślubowania policjanta. Powiązanie policjanta ze sprawą karną dotyczącą wskazanego w postanowieniu o przedstawieniu zarzutu przestępstwa, a także okoliczności towarzyszące zdarzeniu zaistniałemu w dniu [...] września 2022 r. z udziałem wymienionego sprawiają, iż utracił on przymioty konieczne do pozostawania w szeregach Policji. Przy czym KGP zauważył, że udowodnienie faktu popełnienia przez podejrzanego zarzucanego mu czynu należy wyłącznie do organów ustawowo powołanych do ścigania przestępstw i następuje w ramach prowadzonego w konkretnej sprawie postępowania karnego. Natomiast ocena dowodów mających uzasadniać popełnienie przestępstwa należy do organów wymiaru sprawiedliwości - właściwego sądu. Organy Policji są natomiast zobligowane do uwzględnienia w toku postępowania administracyjnego samego faktu przedstawienia skarżącemu zarzutu popełnienia przestępstwa. Zdolność do natychmiastowej reakcji organu na takie zjawiska jest przy tym niezbędna nie tylko do umacniania autorytetu Policji i Państwa, w imieniu którego formacja ta realizuje powierzone jej zadania. Jest ona niezbędna także do umacniania dyscypliny i zapewnienia odpowiedniego poziomu etycznego wszystkich funkcjonariuszy Policji.
KGP wyjaśnił również, że organ pierwszej instancji zebrał cały materiał niezbędny do podjęcia decyzji merytorycznej, a następnie w granicach swobodnej oceny dowodów dokonał jego kompleksowej oceny. Podkreślił, że sformułowanie "zebrał materiał dowodowy" musi zostać odniesione wyłącznie do materiału niezbędnego do podjęcia decyzji końcowej, a nie wszelkich okoliczności zaistniałych w sprawie. Natomiast zgromadzona w sprawie dokumentacja jest wystarczającym materiałem dla ustalenia okoliczności istotnych dla tego postępowania i pozwalającym na jego merytoryczne zakończenie. Wszelkie inne ustalenia nie zmieniłyby przyjętej oceny o utracie przymiotu nieposzlakowanej opinii policjanta, a tym samym dalsze gromadzenie innej dokumentacji, albo wykonanie innych czynności (w tym na wniosek strony lub jej pełnomocnika), w sposób oczywisty, powodowałoby przedłużenie tego postępowania.
KGP podniósł, że podstawą do zwolnienia skarżącego ze służby w Policji było ustalenie braku przymiotu nieposzlakowanej opinii. Fakt ten potwierdzało sporządzenie przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w [...] postanowienia o przedstawieniu zarzutu skarżącemu w sprawie o czyn z art. 178a § 1 k.k. Przy czym przedmiotem badania w sprawie nie była postawa funkcjonariusza, jaką przejawiał w przeszłości w służbie, jej przebieg, jego osiągnięcia zawodowe czy odbiór jego osoby przez przedstawicieli tej formacji lub społeczeństwa. Organ administracyjny nie kwestionował bowiem, że wymieniony pełniąc służbę w Policji cieszył się nieposzlakowaną opinią. Był to warunek sine qua non, umożliwiający mu nieprzerwane kontynuowanie stosunku służbowego. Stąd też weryfikacja tych okoliczności byłaby bezprzedmiotowa dla tego postępowania. Ponadto KWP w [...] nadając zaskarżonemu rozstrzygnięciu rygor natychmiastowej wykonalności miał na uwadze ważny interes społeczny przejawiający się szczególnym statusem i zadaniami Policji. Jednocześnie, w ocenie organu odwoławczego, brak było podstaw do wstrzymania natychmiastowej wykonalności decyzji organu pierwszej instancji, bowiem w niniejszej sprawie nie występuje uzasadniony przypadek, o jakim mowa w art. 135 k.p.a.
Skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, w skardze na powyższy rozkaz personalny skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podniósł zarzuty naruszenia:
- art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 i 2 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie wniosku skarżącego o przeprowadzenie przez organ dowodu z zeznań świadków K. F., Ł. K., D. W., których to przedmiotem dowodu miały być fakty mające znaczenie dla sprawy, tj. przebieg przedmiotowego zdarzenia, okoliczności poprzedzające przedmiotowe wydarzenie;
- art. 6 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. w zw. z art .77 § 1 k.p.a., 107 § 3 k.p.a., art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności stanu faktycznego oraz nie wyczerpujące zebranie i błędną ocenę całości materiału dowodowego, przez co wydana decyzja jest niesłuszna i nie odpowiada prawu, w konsekwencji doprowadziła do bezpodstawnego zwolnienia skarżącego ze służby w Policji;
- art. 8 k.p.a. oraz art. 12 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania, wyjaśnienia sprawy oraz nienależyte uzasadnienie wydanej decyzji, która poza przytoczeniem przepisów, nie wyjaśnia stronie podstaw rozstrzygnięcia oraz nie wskazuje zaistnienia przesłanek koniecznych do wydania decyzji w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby w Policji;
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 86 k.p.a., poprzez nieprzesłuchanie strony na fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. stanu psychicznego skarżącego, przebiegu jego służby, zaangażowania w służbę, strzeżenia godności funkcjonariusza Policji oraz niezapoznanie się z argumentacją skarżącego, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego;
- art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., zgodnie z którymi organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materii dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona;
- art. 78 § 1 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie wszystkich wniosków dowodowych skarżącego, podczas gdy przedmiotem dowodów były okoliczności mające znaczenie dla sprawy;
- art. 7 w zw. art. 10 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i przez to dokonanie nieprawidłowej, dowolnej, sprzecznej z zasadami doświadczenia życiowego oraz wiedzy analizę zebranych w sprawie dowodów, pozostającą w sprzeczności z regułami przepisów formułujących zasadę prawdy obiektywnej przejawiającej się w tym, że niesłusznie uznano, iż ważny interes służby wymaga zwolnienia st. sierż. Ł. R. ze służby w Policji;
- art. 108 k.p.a. w zw. z art. 135 k.p.a., poprzez uznanie, że brak było podstaw do wstrzymania natychmiastowej wykonalności decyzji organu pierwszej instancji bowiem w niniejszej sprawie nie istnieje uzasadniony przypadek, podczas gdy prawidłowa analiza materiału dowodowego doprowadziłaby do wniosków przeciwnych;
- art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, poprzez wydanie decyzji w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby ze względu na ważny interes służby i uznanie, że dopuszczalne było zwolnienie st. sierż. Ł. R. ze służby w Policji z dniem 30 listopada 2022 r., podczas gdy prawidłowa analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie doprowadziłaby do konkluzji przeciwnej.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności rozkazu personalnego KGP z dnia 2 lutego 2023 r. nr 458, uchylenie zaskarżonego rozkazu personalnego oraz rozkazu personalnego KWP w [...] z dnia 8 listopada 2022 r. nr 1955 i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego rozkazu personalnego w całości oraz skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W związku ze "skierowaniem sprawy do ponownego rozpoznania" skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z:
- przesłuchania świadka K. F. na fakt obecności skarżącego na cmentarzu;
- świadka Ł. K. na fakt rozmowy ze skarżącym w godzinach porannych oraz w trybie trzeźwości skarżącego podczas tej rozmowy;
- świadka D. W. na fakt okoliczności przedmiotowego zdarzenia;
- skarżącego na fakt przedmiotowego zdarzenia, stanu psychicznego skarżącego, przebiegu jego służby, zaangażowania w służbę oraz strzeżenia godności funkcjonariusza Policji.
Skarżący ponadto wystąpił o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego psychologa i psychiatry na fakt nieprzepracowanej traumy skarżącego, żałoby, niemożności poradzenia sobie ze stratą bliskiej osoby oraz mechanizmów radzenia sobie ze stratą.
W uzasadnieniu skargi obszernie rozwinięto jej zarzuty.
KGP, reprezentowany przez radcę prawnego, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozkazie personalnym.
Powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 17 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 800/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na postawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej "P.p.s.a.".
W uzasadnieniu wydanego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że zarówno zaskarżony rozkaz personalny, jak i rozkaz personalny organu pierwszej instancji, odpowiadają prawu. Organy nie naruszyły w tej sprawie ani przepisu prawa materialnego wskazanego w zarzutach skargi, tj. art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji ani przepisów procedury administracyjnej, tj. wskazanych w skardze przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art.10, art.12, art. 75 § 1, art.77 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 80, art. 86, art. 107 § 3 oraz art. 108 w zw. z art. 135 k.p.a.
W ocenie Sądu pierwszej instancji organy Policji miały prawo - w stanie faktycznym sprawy - zastosować przepis art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Zarówno KWP w [...] jak i KGP dokonali prawidłowej wykładni i właściwie zastosowali wskazany przepis. Zasadnie zastosowano też art. 43 ust. 3 ustawy o Policji. Jednocześnie organy w sposób wyczerpujący uzasadniły podjęte rozstrzygnięcia, co pozwoliło Sądowi pierwszej instancji stwierdzić, że dokonana przez nie ocena materiału dowodowego nie była dowolna.
Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd pierwszej instancji podniósł, że organ zebrał wystarczający i niezbędny dla rozstrzygnięcia sprawy materiał dowodowy - pozwalający na ocenę zaistnienia przesłanki ważnego interesu służby - i należycie go rozważył, co pozwoliło stwierdzić, iż ocena zgromadzonego materiału dowodowego była wszechstronna. Według Sądu pierwszej instancji organ nie naruszył art. 8 § 1 k.p.a., co wynika z akt sprawy.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów naruszenia prawa procesowego, w tym reguł postępowania dowodowego, Sąd pierwszej instancji wskazał, że stosownie do art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Natomiast w myśl art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Wobec powyższego, według Sądu pierwszej instancji, organ nie naruszył prawa poprzez brak uwzględnienia wniosków dowodowych wskazywanych przez skarżącego. Z uwagi na ustalenia faktyczne stanowiące podstawę podjętego rozkazu personalnego, nie było bowiem przesłanek do przesłuchania wskazanych w postępowaniu administracyjnym świadków, tj. K. F. "na fakt obecności Ł. R. na cmentarzu", czy Ł. K. (nazwiska świadków Sąd pierwszej instancji wskazał w tym miejscu uzasadnienia zaskarżonego wyroku w formie zanonimizowanej – uwaga Naczelnego Sądu Administracyjnego) "na fakt rozmowy z Ł. R. w godzinach porannych oraz trzeźwości Ł. R. podczas tej rozmowy", jak też przesłuchania strony, czy powołania biegłego psychiatry i psychologa i przeprowadzenia dowodu z ich opinii "na fakt nieprzepracowanej traumy".
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w postępowaniu zwolnieniowym, prowadzonym na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, organ nie przesądza o winie funkcjonariusza, to jest o tym, czy popełnił przestępstwo, o którym mowa w postanowieniu o przedstawieniu zarzutu, lecz dokonuje oceny, czy z punktu widzenia przesłanek określonych w ww. przepisie, funkcjonariusz może kontynuować służbę w Policji, czy też nie. Sąd pierwszej instancji zaznaczył jednocześnie, że wskazane w skardze żądanie dopuszczenia dowodów odniósł - wobec powiązania go z "ponownym rozpoznaniem sprawy" do postępowania przed organem. Nadto w świetle art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd administracyjny nie ma podstaw do przeprowadzania uzupełniającego postępowania z innych źródeł niż dokumenty, co wynika wprost z powołanego przepisu ustawy. Sąd ten nie ma zatem podstaw do przesłuchiwania świadków, czy powoływania biegłych.
W odniesieniu do zarzutów i argumentów skargi w zakresie postępowania dowodowego przed organem Sąd pierwszej instancji wskazał, że w postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje formalna teoria dowodowa, w świetle której daną okoliczność można udowodnić wyłącznie przy pomocy danego, a nie innego środka dowodowego, ani też zasada, że rola organu sprowadza się do oczekiwania na dowody przedstawione przez stronę. Zasada oficjalności wymaga, aby w toku postępowania organy administracji także z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Strona, zgodnie z art. 78 k.p.a., posiada uprawnienie do zgłoszenia żądania przeprowadzenia dowodu. Jednocześnie uprawnienie to podlega ograniczeniom, które biorąc pod uwagę celowość i konieczności zapewnienia szybkości postępowania organ powinien każdorazowo rozważyć, zwłaszcza w sytuacji, gdy nie ma dostatecznych argumentów przemawiających za zakwestionowaniem poczynionych dotychczas ustaleń. W ocenie Sądu pierwszej instancji w niniejszej sprawie organy nie były uprawnione ani zobowiązane do rozstrzygania o winie funkcjonariusza w rozumieniu przepisów prawa karnego, w tym także do oceny materiału dowodowego zgromadzonego w innym postępowaniu. Zasadnie zatem organ Policji stwierdził, że nie było podstaw do uwzględnienia wniosków dowodowych skarżącego.
Z kolei w kwestii zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący brał czynny udział w postępowaniu administracyjnym. Miał możliwość wypowiadania się w sprawie, był zawiadomiony o wszczęciu postępowania w sprawie zwolnienia ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem rozkazu personalnego organu pierwszej, zapoznawał się z aktami sprawy i wniósł o przeprowadzenie dowodów. W postępowaniu tym nie naruszono zatem art. 10 § 1 k.p.a. Natomiast brak zawiadomienia przez organ drugiej instancji o możliwości wypowiedzenia się strony w sprawie zebranych dowodów i materiałów nie stanowi w niniejszej sprawie uchybienia, które miałoby wpływ na wynik sprawy. Skarżący nie wykazał, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło w postępowaniu przed organem drugiej instancji, to wynik sprawy byłby odmienny. Materiał dowodowy był skarżącemu znany, a pismem z dnia 18 stycznia 2023 r. organ odwoławczy zawiadomił stronę, że postępowanie zostanie zakończone nie później niż do dnia 2 lutego 2023 r. Zdaniem Sądu pierwszej instancji organy Policji wszechstronnie rozważyły w sprawie wszystkie istotne okoliczności, mające znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. Tym samym zarzuty naruszenia prawa procesowego były nietrafne.
Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozkazu personalnego stanowi przepis art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Zgodnie z tym przepisem, policjanta można zwolnić ze służby w przypadku, gdy wymaga tego ważny interes służby. Istotą sprawy było zatem dokonanie przez organ Policji ustalenia, czy pozostawienie skarżącego w służbie narusza ważny interes służby i uzasadnia tym samym jego zwolnienie ze służby. Jak trafnie wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego, ustawa o Policji nie definiuje pojęcia ważnego interesu służby, jednakże jest bezsporne, że należy ten interes rozumieć i rozpatrywać w kontekście celów i zadań Policji, jako formacji uzbrojonej, przeznaczonej do ochrony bezpieczeństwa, ochrony osób i mienia przed bezprawnym zamachem. Okoliczności, w jakich znalazł się skarżący, tj. fakt postawienia w dniu 13 września 2022 r. przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w [...] skarżącemu zarzutu o to, że w dniu [...] września 2022 r., w miejscowości [...], znajdując się w stanie nietrzeźwości prowadził w ruchu lądowym pojazd mechaniczny w postaci samochodu, tj. o czyn z art. 178a § 1 k.k. w stanie faktycznym tej sprawy, według Sądu pierwszej instancji, dawały organowi Policji wystarczającą podstawę do przyjęcia, że funkcjonariusz Policji, który będąc obowiązany do zapobiegania, wykrywania i ścigania przestępstw, sam stał się podejrzanym o popełnienie wskazanego przestępstwa - utracił nieposzlakowaną opinię. Istotne w sprawie jest przy tym, że skarżący pełnił dotychczas służbę w Wydziale Ruchu Drogowego Komendy Powiatowej Policji w [...].
Zdaniem Sądu pierwszej instancji w kontekście powyższych ustaleń nie można mówić o naruszeniu przez organ przepisów postępowania administracyjnego w związku z nieuwzględnieniem wniosków dowodowych dotyczących przesłuchania świadków, czy samej strony na okoliczność przebiegu zdarzenia skutkującego postawieniem przez Prokuratora zarzutów. Nie jest bowiem rolą organu w postępowaniu administracyjnym dokonywanie ustaleń w zakresie winy. Kwestia zachowania skarżącego w aspekcie dotyczącym postawionego przez Prokuratora zarzutu nie może być przedmiotem badania i oceny w postępowaniu administracyjnym. Jednocześnie Sąd pierwszej instancji uznał, że materiał dowodowy był wystarczający dla dokonania przez organ Policji oceny możliwości pozostawienia skarżącego w służbie z uwzględnieniem przesłanki ważnego interesu służby. Natomiast kwestia winy nie mogła być i nie była przedmiotem ustaleń i oceny organu Policji w postępowaniu w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby. Nie stanowiło więc naruszenia prawa nieuwzględnienie wniosków dowodowych wskazywanych przez stronę. Przy czym powoływanie się na to, że zgodnie z opiniami i wypowiedziami funkcjonariuszy Policji skarżący bezpośrednio po zdarzeniu nie zataczał się, był komunikatywny oraz bardzo zestresowany całym zajściem, nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy i organ nie był obowiązany do dokonania w tym postępowaniu własnej oceny w zakresie postawionych zarzutów. Nadto, podnoszona w skardze kwestia dotychczasowego przebiegu służby, zaangażowania skarżącego, czy jego stanu psychicznego w związku ze zdarzeniem także nie mogła wpłynąć na wynik sprawy. Wobec tego nie było celowe prowadzenie przez organy Policji postępowania dowodowego w postaci przesłuchań strony lub świadków, a zatem postępowania ukierunkowanego na zbadanie przebiegu zdarzenia, czy dotychczasowego przebiegu służby strony.
W ocenie Sądu pierwszej instancji trafne również jest stwierdzenie KGP, że samo podejrzenie policjanta o popełnienie przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego skutkuje utratą nieposzlakowanej opinii i w konsekwencji uzasadnia zwolnienie ze służby w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 5 (art. 25 ust. 1 ustawy o Policji). Przy czym utratą przymiotu "nieposzlakowanej opinii" nie skutkuje tylko i wyłącznie karalność danej osoby. Może ją także spowodować - w konkretnych okolicznościach - znalezienie się tej osoby w kręgu podejrzeń bądź insynuacji. Nieposzlakowana opinia to także ogólna ocena danej osoby w sferze etycznej. Według Sądu pierwszej instancji organy wykazały, że skarżący utracił autorytet i wiarygodność w odbiorze społecznym, które to elementy w istocie niezbędne są do właściwego i skutecznego wykonywania obowiązków policjanta. Trafnie stwierdziły przy tym, że kwestia dotychczasowego przebiegu służby skarżącego nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Jednocześnie skarżący jako funkcjonariusz pełniący służbę w Wydziale Ruchu Drogowego KPP w [...] utracił wobec postawionego przez Prokuratora zarzutu popełnienia czynu z art. 178a § 1 k.k., możliwość egzekwowania przestrzegania prawa przez inne osoby. Zdaniem Sądu pierwszej instancji organy ponadto zasadnie uznały, że samo przedstawienie skarżącemu zarzutu popełnienia przestępstwa wskazanego w postanowieniu Prokuratora stanowiło wystarczającą podstawę do zwolnienia ze służby w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Organ Policji miał bowiem podstawy, aby przyjąć, że w sprawie tej spełniona została przesłanka ważnego interesu służby uniemożliwiająca pozostawienie skarżącego w służbie. Podejrzenie o wskazane wyżej przestępstwo nie licuje z godnością i dobrym imieniem służby, o których mowa w rocie ślubowania policjanta. Jest to przestępstwo szczególnie negatywnie odbierane przez społeczeństwo, o wysokim stopniu społecznej szkodliwości. Tym samym, w ocenie Sądu pierwszej instancji, organ miał podstawy, aby przyjąć, że skarżący utracił przymiot "nieskazitelności charakteru". Sytuacja w jakiej znalazł się skarżący rzutuje bowiem na powstanie negatywnego wizerunku Policji w odbiorze społecznym, co przekłada się na utratę zaufania do organów Państwa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że z uwagi na cele realizowane przez Policję, służbę w niej może pełnić tylko osoba o nieposzlakowanej opinii, co wynika z treści art. 25 ust. 1 ustawy o Policji. Jakiekolwiek wątpliwości co do posiadania takiego przymiotu dyskwalifikują funkcjonariusza jako osobę zdolną do prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych. Dobro Policji i konieczność zapewnienia możliwości sprawnego realizowania powierzonych jej zadań wymagają, aby w gronie funkcjonariuszy znajdowały się osoby wolne od podejrzeń popełnienia przestępstw, zwłaszcza związanych z pełnioną służbą. Z tego względu interes policjanta trudno uznać za obiektywnie słuszny i mogący uzyskać przewagę nad potrzebą zapewnienia autorytetu Państwa, które realizuje Policja.
Według Sądu pierwszej instancji organ wypełnił również obowiązek nałożony na niego przez ustawodawcę w art. 43 ust. 3 ustawy o Policji. Organ pismem z dnia 13 września 2022 r. wezwał stronę do wskazania, w zakreślonym terminie, zakładowej organizacji związkowej ją reprezentującej, a następnie wystąpił do wskazanej przez skarżącego organizacji o wydanie opinii.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 108 k.p.a. Sąd pierwszej instancji zważył, że nadany rozkazowi rygor natychmiastowej wykonalności był uzasadniony interesem społecznym, przejawiającym się szczególnym statusem i zadaniami Policji, będącej formacją służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Organ nie naruszył zatem art. 108 § 1 k.p.a. Funkcjonariusz Policji ma służyć społeczeństwu, strzec bezpieczeństwa Państwa i jego obywateli (zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o Policji). Pozostawanie skarżącego pod zarzutem popełnienia przestępstwa wykluczało natomiast wypełnianie tej roli. Interes skarżącego, choć zrozumiały, nie przeważył w tej sprawie nad interesem służby.
Skarżący wywiódł od powyższego wyroku skargę kasacyjną zaskarżając wydany wyrok w całości i zarzucając naruszenie:
I. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:
1) art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 i 2 k.p.a., poprzez niedostrzeżenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny tego że na kanwie niniejszej sprawy niezbędnym było przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków K. F., Ł. K., D. W., których to przedmiotem dowodu miały być fakty mające znaczenie dla sprawy, tj. przebieg przedmiotowego zdarzenia, okoliczności poprzedzające przedmiotowe wydarzenie;
2) art. 6 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., 107 § 3 k.p.a., art. 80 k.p.a., poprzez niedostrzeżenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny tego, że organy nie wyjaśniły wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności stanu faktycznego oraz nie zebrały w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego, przez co wydana decyzja jest niesłuszna i nie odpowiada prawu, w konsekwencji doprowadziła do bezpodstawnego zwolnienia skarżącego ze służby w Policji;
3) art. 8 k.p.a. oraz art. 12 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., polegające na niedostrzeżeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny tego, że organy nie przyczyniły się do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania oraz wyjaśnienia sprawy, a także nienależytego uzasadnienie wydanej decyzji, która poza przytoczeniem przepisów, nie wyjaśnia stronie podstaw rozstrzygnięcia oraz nie wskazuje zaistnienia przesłanek koniecznych do wydania decyzji w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby w Policji;
4) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 86 k.p.a., polegające na niedostrzeżeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny tego że niezbędnym na etapie wydawania decyzji było przesłuchanie strony na fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. stanu psychicznego skarżącego, przebiegu jego służby, zaangażowania w służbę, strzeżenia godności funkcjonariusza Policji oraz niezapoznanie się z argumentacją skarżącego, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego;
5) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niedostrzeżeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny tego, że organ administracji publicznej nie wywiązały się z obowiązku zebrania dowodów w sposób wyczerpujący oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego na ich podstawie;
6) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 78 § 1 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie wszystkich wniosków dowodowych skarżącego, podczas gdy przedmiotem dowodów były okoliczności mające znaczenie dla sprawy;
7) naruszenie przepisów prawa procesowego, art. 7 w zw. art. 10 § 1 k.p.a., polegające na niedostrzeżeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny tego, że organy nie podjęły wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i przez to dokonały nieprawidłowej, dowolnej, sprzecznej z zasadami doświadczenia życiowego oraz wiedzy analizy zebranych w sprawie dowodów, pozostających w sprzeczności z regułami przepisów formułujących zasadę prawdy obiektywnej przejawiającej się w tym, że niesłusznie uznano, iż ważny interes służby wymaga zwolnienia st. sierż. Ł. R. ze służby w Policji.
8) w konsekwencji powyższych naruszeń skarżący kasacyjnie zarzucił "naruszenie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji poprzez wydanie decyzji w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby ze względu na ważny interes służby dopuszczalne było zwolnienie st. sierż. Ł. R. ze służby w Policji z dniem 30 listopada 2022 r., podczas gdy prawidłowa analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie doprowadziłaby do konkluzji przeciwnej" (pisownia oryginalna – uwaga Naczelnego Sądu Administracyjnego);
9) w konsekwencji powyższych naruszeń skarżący kasacyjnie zarzucił wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa.
Z uwagi na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz wydanie orzeczenia reformatoryjnego w trybie art. 188 P.p.s.a poprzez ustalenie, że nie zaszły przesłanki do zwolnienia dyscyplinarnego skarżącego ze służby w Policji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Skarżący kasacyjnie wniósł również o zawieszenie niniejszego postępowania "na podstawie art. 125 § 1 ust.1 P.p.s.a." (pisownia oryginalna; uwaga Naczelnego Sądu Administracyjnego), albowiem wynik niniejszej sprawy zależy od rozstrzygnięcia sprawy karnej prowadzonej pod sygn. akt II K 411/23 przez Sąd Rejonowy w [...] II Wydział Karny. Dodatkowo skarżący kasacyjnie wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz o zwrot na jego rzecz od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wynikających z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265).
Odpowiadając na skargę kasacyjną KGP wniósł o jej oddalenie w całości. Jednocześnie wystąpił o zwrot kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Organ oświadczył nadto, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, co uzasadnia jej oddalenie.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania. Kwalifikowaną postać naruszeń przepisów postępowania stanowią przesłanki nieważności postępowania, wyliczone taksatywnie w art. 183 § 2 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny bierze pod uwagę z urzędu, nie będąc w tym zakresie związany granicami zaskarżenia. W niniejszej sprawie nie można dopatrzeć się żadnej z wad, która świadczyłaby o tym, że postępowanie sądowoadministracyjne zakończone zaskarżonym wyrokiem było dotknięte nieważnością w rozumieniu § 2 powołanego artykułu. Tak więc postępowanie kasacyjne sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Należy odnotować, że złożony w niniejszej sprawie środek odwoławczy został oparty na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.
W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (zob. w tej wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 czerwca 2012 r.; sygn. akt II GSK 819/11; z dnia 26 marca 2010 r.; sygn. akt II FSK 1842/08 oraz z dnia 4 czerwca 2014 r.; sygn. akt II GSK 402/13). Podkreślić przy tym trzeba, że dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (zob. w tej wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 maja 2004 r.; sygn. akt FSK 6/04 oraz z dnia 26 lutego 2014 r.; sygn. akt II GSK 1868/12).
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia przepisów k.p.a. stwierdzić należy, że sąd administracyjny nie stosuje wprost przepisów regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej, stąd też jego związanie tymi przepisami sprowadza się do obowiązku sformułowania oceny prawnej, czy proces podjęcia decyzji stosowania prawa przez organ administracji był prawidłowy. Nie budzi wątpliwości, że sformułowanie tej oceny wymaga odpowiedzi na szereg pytań, takich samych jak te, na które musi odpowiedzieć organ administracji bezpośrednio stosujący te przepisy. Jednak to nie wojewódzki sąd administracyjny stosuje przepisy postępowania przed organami administracji publicznej. Sad ten posługuje się nimi jedynie dla porównania w celu ustalenia, czy postępowanie organu w tym zakresie jest zgodne z ustalonym porządkiem prawnym (zob. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2024 r.; sygn. akt III OSK 1159/24). Wskazać w związku z tym należy, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji dał wyraz swojej argumentacji, odnosząc się do istoty sprawy i zgromadzonego przez organy administracyjne materiału dowodowego.
Podkreślenia nadto wymaga, że uchybienie przez sąd przepisom regulującym postępowanie organów administracji publicznej ma charakter pośredni i wynikać może jedynie z uchybienia przez Sąd pierwszej instancji przepisom P.p.s.a. Oznacza to, że procedując wojewódzki sąd administracyjny nie stosuje przepisów k.p.a., lecz kontroluje, czy postępowanie organów odpowiadało tym przepisom. W konsekwencji, zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, skarżący kasacyjnie powinien powiązać je z naruszeniem przez Sąd pierwszej instancji odpowiednich przepisów postępowania sądowoadministracyjnego – czego w niniejszej skardze kasacyjnej nie uczynił. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że powołanie przepisów postępowania administracyjnego w oderwaniu od będących podstawą zaskarżonego wyroku przepisów postępowania sądowego, nie może być uznane za spełniające przesłanki podstaw kasacyjnych, o których mowa art. 174 pkt 2 P.p.s.a., gdyż przedmiotem kontroli w postępowaniu kasacyjnym, stosownie do treści art. 173 § 1 P.p.s.a., jest orzeczenie sądu (zob. w tej materii wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 31 marca 2013 r.; sygn. akt II FSK 925/10; z dnia 13 listopada 2012 r.; sygn. akt I OSK 2088/12; z dnia 20 stycznia 2012 r.; sygn. akt I OSK 970/11; z dnia 14 lutego 2013 r.; sygn. akt II OSK 2535/12; z dnia 8 stycznia 2015 r.; sygn. akt II GSK 2620/14 oraz z dnia 10 marca 2016 r.; sygn. akt II OSK 1725/14). Ważne jest jednakże zwrócenie uwagi, że w praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych w sytuacji, gdy zarzuty kasacyjne nie w pełni spełniają wymogi konstrukcyjne określone w art. 176 P.p.s.a., czego potwierdzeniem jest uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, podjęta w pełnym składzie (publ.: ONSAiWSA z 2010 r. nr 1, poz.1). Naczelny Sąd Administracyjny nie może jednak zasadniczo we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani uściślać, bądź w inny sposób ich korygować (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 stycznia 2015 r.; sygn. akt II GSK 2140/13), chyba że umożliwia to powołana choćby niedoskonale podstawa prawna, a wadliwość zarzutu jest możliwa do usunięcia poprzez analizę argumentacji uzasadnienia środka odwoławczego (zob. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 sierpnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1679/11).
Naczelny Sąd Administracyjny analizując uzasadnienie wywiedzionej skargi kasacyjnej stwierdził, że istota zarzutów, dotyczących naruszenia przepisów postępowania, sprowadza się do wytknięcia Sądowi pierwszej instancji pominięcia istotnych okoliczności faktycznych, a tym samym dowolną ocenę materiału dowodowego. Zdaniem autora skargi kasacyjnej braki w zakresie należytej analizy stanu faktycznego przez organy Policji orzekające w sprawie nie zostały poddane należytej ocenie przez Sąd pierwszej instancji.
Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że zgodnie z zasadą legalizmu i praworządności określoną w art. 6 k.p.a. organy obowiązane są działać na podstawie prawa i w granicach wyznaczonych tymi przepisami. Jak wynika z art. 7 k.p.a., organ jest związany zasadą prawdy obiektywnej, która wyraża się w obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zasada ta znajduje rozwinięcie w przepisie art. 77 § 1 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy. Zgodnie z art. 75 § k.p.a. jako dowód należy zaś dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. ma z kolei miejsce jedynie wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego. Art. 107 § 3 k.p.a. określa zaś jakie elementy powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji.
Należy podnieść, że uwzględniając zastosowaną w sprawie podstawę zwolnienia ze służby w Policji - ważny interes służby - organ orzekający obowiązany był zgromadzić taki materiał dowodowy, który pozwalałby na ocenę zaistnienia tej przesłanki, jak i umożliwiał wyważenie interesu społecznego i słusznego interesu skarżącego, co pozostaje w związku z uznaniowym charakterem rozstrzygnięcia o zwolnieniu ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego podzielić należy ocenę Sądu pierwszej instancji, że taki materiał został w niniejszej sprawie zebrany, a jego ocena była swobodna a nie dowolna.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący kasacyjnie błędnie wywodzi naruszenie w niniejszej sprawie przepisów art. 77 § 1, art. 78 § 1 k.p.a. oraz art. 86 k.p.a. z uwagi na pominięcie wniosków dowodowych, co jak zasadnie stwierdził Sąd pierwszej instancji, nie miało wpływu na wynik wydanych rozstrzygnięć. Co więcej, przeprowadzenie dowodów, o których mowa w zarzutach skargi kasacyjnej, wykraczało poza zakres kognicji sądu administracyjnego kontrolującego wydane rozstrzygnięcie organu drugiej instancji. W tym miejscu należy przypomnieć, że sąd administracyjny, nie prowadzi co do zasady postępowania dowodowego, a więc nie przesłuchuje świadków oraz nie dokonuje innych czynności dowodowych w oparciu o wiedzę specjalistyczną, ponieważ na tego rodzaju postępowanie nie pozwalają P.p.s.a. Postępowanie dowodowe przed sądami administracyjnymi jest w istocie ograniczone do postępowania uzupełniającego z dokumentów, co jasno wynika z dyspozycji art. 106 § 3 P.p.s.a.
Jednocześnie wymaga odnotowania, że w odniesieniu do wniosku, dotyczącego przesłuchania strony, organ wyjaśnił w uzasadnieniu rozkazu personalnego z dnia 8 listopada 2022 r., że w świetle art. 86 k.p.a. dowód ten jest dowodem o charakterze posiłkowym i może być przeprowadzony jedynie w sytuacji, gdy po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ podniósł, że ujawnione w sprawie fakty są wystarczające do podjęcia decyzji w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Ewentualne informacje uzyskane w toku przesłuchania strony nie stanowią istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy faktów. Ponadto organ zasadnie stwierdził, że na uwzględnienie nie zasługuje również wniosek o przeprowadzenie dowodu z przesłuchań określonych osób w charakterze świadków. W tym zakresie organ argumentował, że żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu organ administracji publicznej jest obowiązany uwzględnić tylko wówczas, gdy stwierdzi, że przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla spawy. Zdaniem organu okoliczności mające istotne znaczenie dla sprawy w prowadzonym postępowaniu administracyjnym udowodnione na łamach zgromadzonego materiału dowodowego. W ocenie organu obie okoliczności podnoszone przez pełnomocnika strony nie mają znaczenia dla sprawy. Podobnie organ ocenił kwestię wniosku strony sformułowanego w piśmie z dnia 13 października 2022 r., dotyczącego powołania biegłego psychiatry i psychologa oraz dopuszczenia dowodu z opinii tych biegłych. Organ zaznaczył przy tym, że nie kwestionuje podnoszonych przez stronę okoliczności, a w tym określonego stanu psychicznego związanego ze niekorzystnymi zdarzeniami, jakie miały miejsce w okresie poprzedzającym zdarzenie, jednakże w perspektywie czasowej stan taki nie ma wpływu na charakter podjętej decyzji administracyjnej, która została podjęta w oparciu o faktyczne zdarzenie, którego oddźwięk wpłynął negatywnie na obraz całej formacji, naruszając tym samym żywotny interes służby.
Na tle powyższego zaakcentować jeszcze raz należy, że postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie było determinowane podstawą materialnoprawną zwolnienia skarżącego ze służby w Policji. Naczelny Sąd Administracyjny aprobuje więc ocenę Sądu pierwszej instancji, że wszystkie okoliczności pozwalające na ustalenie, czy ważny interes służby przemawia za zwolnieniem skarżącego ze służby w Policji, zostały wyjaśnione, wobec tego nie zachodziła konieczność podejmowania innych czynności dowodowych. Podstawą faktyczną zwolnienia policjanta ze służby był bowiem fakt postawienia mu określonego zarzutu, a te okoliczności zostały ustalone w oparciu o zgromadzony w aktach materiał dowodowy (notatki urzędowe z poczynionych ustaleń, postanowienia wydane przez prokuratora, protokół badania stanu trzeźwości, protokół zatrzymania osoby, protokoły przesłuchania świadków).
Podkreślenia również wymaga, że przedmiotem kontrolowanego postępowania nie było ustalanie sytuacji prawnokarnej skarżącego. Wskazać należy, że zwolnienie policjanta ze służby w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji pozostaje bez związku z wynikiem prowadzonego postępowania karnego. Oznacza to, że zwolnienie może nastąpić przed zakończeniem postępowania karnego, a rozstrzygnięcie sprawy karnej pozostaje bez wpływu na decyzję w przedmiocie zwolnienia ze służby (zob. w tej materii m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 6 września 2022 r.; sygn. akt III OSK 2592/21 oraz z dnia 30 maja 2023 r.; sygn. akt III OSK 1423/22). Organ nie ma obowiązku weryfikowania zarzutów przedstawionych policjantowi w toku postępowania karnego, w szczególności nie musi wykazywać winy funkcjonariusza, a tym samym gromadzić dowodów na okoliczność potwierdzenia popełnienia przez policjanta zarzucanych mu przestępstw (zob. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2022 r.; sygn. akt III OSK 1951/21).
Mając na uwadze intencję autora skargi kasacyjnej w zakresie wniosku o zawieszenie niniejszego postępowania albowiem jego wynik zależy od rozstrzygnięcia sprawy karnej prowadzonej pod sygnaturą II K 411/23 przez Sąd Rejonowy w [...] (II Wydział Karny) podkreślenia wymaga, że powoływanie się na zasadę domniemania niewinności wyrażoną w art. 42 ust. 3 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) oraz art. 5 k.p.k. nie jest uprawione. Art. 42 ust. 3 Konstytucji RP stanowi, że każdego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu. Stosownie zaś do treści art. 5 § 1 k.p.k. oskarżonego uważa się za niewinnego, dopóki wina jego nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym wyrokiem. Niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść oskarżonego (§ 2). Zasada wynikająca z art. 42 Konstytucji RP oraz art. 5 k.p.k. znajduje zastosowanie wyłącznie na gruncie postępowania karnego. Tym samym nie ma ona zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem jej przedmiotem było ustalenie zasadności zwolnienia funkcjonariusza Policji z uwagi na ważny interes służby. Celem przedmiotowego postępowania nie było zbadanie, czy skarżący kasacyjnie dopuścił się czynów zabronionych, lecz czy jego zachowanie pozwala na jego pozostanie w służbie. Organ dokonywał oceny zachowania skarżącego pod kątem tego, czy w dalszym ciągu posiada on przymiot nieposzlakowanej opinii. Kwestie te zostały szczegółowo omówione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a zasadność argumentacji Sądu pierwszej instancji nie została skutecznie podważona. Z uwagi na powyższe wniosek o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy karnej prowadzonej pod sygn. akt II K 411/23 przez Sąd Rejonowy w [...] (II Wydział Karny) zawarty w skardze kasacyjnej nie mógł zostać uwzględniony, gdyż wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie rozstrzygnięcie w tej sprawie nie zależy od wyniku prowadzonego postępowania karnego.
Odnosząc się finalnie do zarzutu, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji skarżący kasacyjnie nie miał możliwości wypowiedzenia się odnośnie zgromadzonych dowodów, wyjaśnić należy, że dla skuteczności zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału strony w toczącym się postępowaniu administracyjnym, konieczne jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w następstwie, realizację przysługujących jej praw i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Jak zasadnie podniósł Sąd pierwszej instancji, skarżący kasacyjnie nie wykazał, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło w postępowaniu przed organem drugiej instancji, to wynik sprawy byłby odmienny. Materiał dowodowy był skarżącemu kasacyjnie znany, a pismem z dnia 18 stycznia 2023 r. organ odwoławczy zawiadomił skarżącego kasacyjnie, że postępowanie zostanie zakończone nie później niż do dnia 2 lutego 2023 r.
W reasumpcji powyższych zapatrywań uznać należy, że zarzuty kasacyjne opisane w pkt 1 – 8 petitum skargi kasacyjnej uznać należało za nieskuteczne.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego usprawiedliwionej podstawy nie ma również podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego (pkt 9 petitum skargi kasacyjnej). W jego warstwie opisowej autor skargi kasacyjnej ograniczył się jedynie do wskazania, że w konsekwencji naruszeń przepisów postępowania doszło do "wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa"". Tymczasem przepis art. 174 pkt 1 P.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro w niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie skutecznie nie podważył stanu faktycznego i jego oceny przyjętego jako podstawa rozstrzygania przez organy Policji oraz Sąd pierwszej instancji, uznać należy, że w stanie faktycznym sprawy art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji stanowiący podstawę wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zwolnienia skarżącego kasacyjnie ze służby został zastosowany prawidłowo.
Zgodnie z tym przepisem z policjantem można rozwiązać stosunek służbowy, gdy wymaga tego ważny interes służby. Użyty przez ustawodawcę zwrot "policjanta można zwolnić ze służby", wskazuje, że rozwiązanie stosunku służbowego na omawianej podstawie ma charakter fakultatywny, a decyzje w tym zakresie podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego przyznanego właściwym organom Policji. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres. Sprowadza się ona do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, to jest czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu okoliczności istotnych dla danej sprawy. Kontrola sądowoadministracyjna nie obejmuje natomiast oceny, w jaki sposób organy administracji, realizując określoną politykę stosowania prawa, wypełniają treść pozasystemowych kryteriów słusznościowych czy celowościowych (zob. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2011 r.; sygn. akt I OSK 301/11). Zatem w sprawach dotyczących fakultatywnego zwolnienia funkcjonariusza ze służby sądy administracyjne mogą jedynie badać, czy decyzja o rozwiązaniu stosunku służbowego nie jest arbitralna lub czy nie została podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Nie mogą natomiast wkraczać w kompetencje właściwych organów administracji i przesądzać o tym, czy dana osoba powinna nadal pozostać policjantem, czy też słuszne było wykluczenie jej z grona funkcjonariuszy formacji.
Rozwiązanie stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji wymaga wykazania, że zastosowanie takiej instytucji było niezbędne z uwagi na "ważny interes służby". Ustawa o Policji nie definiuje pojęcia "ważny interes służby". W orzecznictwie powszechnie jednak przyjmuje się, że przy odczytywaniu treści powyższego zwrotu należy sięgnąć przede wszystkim do przepisów regulujących cele i zadania Policji oraz szczególny status funkcjonariuszy tej formacji, a ponadto że w rachubę może wchodzić jedna realnie istniejąca przyczyna albo szereg okoliczności czy zdarzeń świadczących o tym, że dalsze pozostawanie policjanta w służbie koliduje z ważnym interesem Policji, a zatem że funkcjonariusz ten z przyczyn pozamerytorycznych dla dobra macierzystej formacji nie powinien kontynuować w niej służby (zob. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2024 r.; sygn. akt III OSK 1804/24).
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o Policji Policja powołana została między innymi do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Do jej podstawowych zadań należy między innymi zapobieganie łamaniu prawa, wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców. Realizacja tak ważnych funkcji wymaga, aby funkcjonariuszami Policji były osoby nie tylko o wymaganych kwalifikacjach merytorycznych, ale również i etycznych, cieszące się nieposzlakowaną opinią, bezwzględnie przestrzegające obowiązującego prawa. Nierespektowanie obowiązującego porządku prawnego, w tym popełnianie przestępstw oraz wykroczeń, jest zachowaniem niegodnym każdego policjanta, ewidentnie sprzecznym z rotą złożonego ślubowania, a ponadto zachowaniem nagannym w odbiorze społecznym, podważającym dobre imię i autorytet macierzystej formacji. Każdy kto decyduje się na dobrowolne podjęcie służby w Policji musi mieć świadomość tego, że sprawowanie funkcji publicznej łączy się nie tylko z przywilejami ale i z pewnymi ograniczeniami nieznanymi innym grupom zawodowym. Policjantom, podobnie jak funkcjonariuszom innych służb mundurowych, przysługuje zwiększona ochrona trwałości stosunku służbowego. Taka ochrona funkcjonariuszy służb mundurowych nie ma jednak charakteru bezwzględnego. Ustawodawca w interesie funkcjonariuszy reglamentuje dopuszczalne przyczyny zwolnienia ich ze służby. Jednakże dostrzega bezwzględną potrzebę ochrony również interesów każdej ze zmilitaryzowanych formacji, wyposażając organy właściwych służb w instrumenty prawne niezbędne do prowadzenia racjonalnej polityki kadrowej oraz do podejmowania działań umożliwiających sprawne funkcjonowanie wszystkich komórek organizacyjnych oraz budowanie autorytetu państwa i zaufania obywateli do jego organów.
Jak wynika z akt sprawy, w dniu 13 września 2022 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w [...] w sprawie o sygn. akt 4054-0 Ds. 2497.2022 wydał: postanowienie o przedstawieniu skarżącemu zarzutu popełnienia przestępstwa stypizowanego w art. 178a § 1 k.k.; postanowienie o zatrzymaniu prawa jazdy oraz postanowienie o zastosowaniu wobec skarżącego środków zapobiegawczych w postaci: dozoru Policji i zobowiązania do osobistego stawiennictwa w Komendzie Powiatowej Policji w [...] raz w tygodniu w wyznaczony dzień, zakazu opuszczania kraju połączonego, poręczenia majątkowego w kwocie 5.000 zł oraz zawieszenia w wykonywaniu zawodu. Wskazanego przestępstwa skarżący miał się dopuścić w czasie wolnym od służby. Przełożeni policjanta po uzyskaniu informacji o takim zdarzeniu, wbrew oczekiwaniom skarżącego, nie byli uprawnieni ani zobowiązani do badania czy przedstawienie policjantowi zarzutów karnych było zasadne oraz czy funkcjonariusz rzeczywiście dopuścił się przypisywanego mu czynu zabronionego. Przełożeni – w ramach przysługujących im prawnych środków służbowych – są natomiast zobowiązani do reagowania na każdą wiadomość o złamaniu lub podejrzeniu złamania prawa przez ich podwładnych, niezależnie od tego, czy naganne działania policjantów wyczerpują znamiona przestępstwa czy wykroczenia oraz czy przeciwko tym funkcjonariuszom zostało wszczęte i zakończone postępowanie karne. Niepodjęcie przez przełożonych takich działań mogłoby podważać autorytet Policji w odbiorze społecznym oraz demoralizująco wpływać na innych funkcjonariuszy. Społeczeństwo i każdy funkcjonariusz muszą mieć świadomość, że żaden z policjantów nie stoi ponad prawem, a ponadto że Policja będzie ścigać wszystkich sprawców przestępstw oraz że będzie natychmiast reagować na wszelkie nieprawidłowości i patologie także we własnych szeregach. Skarżący jako policjant był zobowiązany do zapobiegania, wykrywania i ścigania przestępstw oraz zwalczania wszelkich przejawów łamania porządku prawnego. Tymczasem sam został podejrzany o popełnienie przestępstwa, którego miał się dopuścić umyślnie. Musiał zatem liczyć się z możliwością zastosowania wobec niego także sankcji służbowych, w tym z możliwością rozwiązania z nim stosunku służbowego.
Co istotne, działania przełożonych nie zależały od wyniku sprawy karnej, a zatem nie musieli oni wstrzymywać się z podjęciem decyzji personalnych do czasu zakończenia postępowania karnego. Przełożeni byli zobowiązani jedynie zatroszczyć się o dobro macierzystej formacji oraz ocenić, czy we wskazanych okolicznościach sprawy możliwe było pozostawienie w służbie policjanta podejrzewanego o popełnienie przypisywanego mu czynu. Organy Policji takiej analizy dokonały. Decyzja o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji została podjęta na podstawie wnikliwej analizy całokształtu sprawy w kontekście specyfiki służby i sytuacji kadrowej policjanta. Dla legalności podjętych przez nich rozstrzygnięć istotny był przy tym stan faktyczny i prawny istniejący w dacie rozstrzygania sprawy.
Z powyższych względów, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można zarzucić organom, że w przedstawionych okolicznościach sprawy zdecydowały się na skorzystanie z instytucji przewidzianej w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, rozwiązując ze skarżącym stosunek służbowy z uwagi na ważny interes służby. Żadne bowiem istotne fakty nie przemawiały za tym, aby w przyjętym stanie faktycznym sprawy interes policjanta był ważniejszy od dobra formacji oraz by z naruszeniem ważnego interesu służby należało go bezwzględnie pozostawić w gronie funkcjonariuszy Policji. W sprawie nie ograniczono się jedynie do kwestii związanych z przedstawieniem skarżącemu kasacyjnie zarzutu karnego. Oceniano bowiem charakter przypisywanego mu przestępstwa oraz sposób i okoliczności, w jakich przestępstwo to miało być popełnione. Nie budzi wątpliwości, że funkcjonariusz Policji powinien zachowywać się godnie nie tylko w czasie wykonywania czynności służbowych, ale także w życiu prywatnym. Jest to jeden z jego podstawowych obowiązków. Wzięto także pod uwagę potrzeby Policji i specyfikę tej formacji. Dopiero po łącznym przeanalizowaniu wszystkich tych zagadnień zdecydowano się na zwolnienia skarżącego ze służby.
Wymaga zaakcentowania, że każdy policjant, aby mógł skutecznie wykonywać obowiązki służbowe w macierzystej formacji musi pozostawać poza wszelkimi podejrzeniami o jakiekolwiek zachowania sprzeczne z prawem. Składa on rotę ślubowania i zobowiązuje się do respektowania reguł obowiązujących w macierzystej formacji, w tym do dbałości o honor, godność i dobre imię służby i do przestrzegania zasad etyki zawodowej. Osoba mianowana na stanowisko funkcjonariusza Policji w czasie wolnym od zajęć służbowych nie przestaje być policjantem. Zatem żaden funkcjonariusz Policji nie jest zwolniony z należytego zachowania się nawet w czasie wolnym od służby. Musi on zawsze postępować tak, by swoją postawą umacniać autorytet i zaufanie Policji, a ponadto unikać wszystkich takich sytuacji, które godziłyby w dobre imię macierzystej formacji. Samo postawienie policjantowi zarzutu popełnienia przestępstwa umyślnego może nasuwać uzasadnione wątpliwości co do zachowania przymiotu osoby o nieposzlakowanej opinii, a tym samym co do spełnienia jednego z obligatoryjnych warunków, jakimi musi wykazać się każdy policjant zainteresowany dalszym pozostaniem w służbie. "Poszlaka" w języku polskim oznacza podejrzenie, natomiast "nieposzlakowany" - to osoba nieskazitelna, której nie można nic zarzucić, przypisać. Utratę przymiotu "nieposzlakowanej opinii" powoduje nie tylko karalność danej osoby. Taki skutek może również wywoływać znalezienie się określonej osoby w kręgu podejrzeń bądź insynuacji. Zatem nieposzlakowana opinia to ogólna ocena w sferze etycznej przy uwzględnieniu zachowania się danej osoby zarówno w jej życiu prywatnym jak i zawodowym. W niniejszej sprawie organ zasadnie argumentował, że zachowanie skarżącego niewątpliwie charakteryzowało się brakiem dbałości o społeczny wizerunek Policji i doprowadziło do obniżenia społecznego zaufania poprzez umieszczanie przez społeczeństwo negatywnych komentarzy pod adresem Policji jako formacji na lokalnych portalach internetowych.
W związku z powyższym organom orzekającym w niniejszej sprawie - jak zasadnie uznał Sąd pierwszej instancji - nie można skutecznie zarzucić arbitralnej i dowolnej oceny co do zaistnienia podstaw do rozwiązania stosunku służbowego w trybie przewidzianym w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Skarżący kasacyjnie w związku z przedstawionym mu zarzutem nie mógł być uznany za osobę o nieposzlakowanej opinii. Dalsze jego pozostawanie w gronie funkcjonariuszy Policji kolidowałoby zatem nie tylko z bezwzględnym wymogiem, o jakim mowa w art. 25 ust. 1 ustawy o Policji, ale także mogłoby demoralizująco wpływać na pozostałych funkcjonariuszy oraz osłabiać autorytet formacji, która w sposób oczywisty została powołana do zwalczania i zapobiegania przestępczości oraz realizowania innych zadań w imieniu Państwa.
Nawiązując do argumentów podniesionych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślić należy, że skarżący kasacyjnie koncentruje się wyłącznie na własnym interesie. Interes ten skarżący sprowadza do chęci dalszego pozostawania w służbie. Tymczasem ustawodawca nie zapewnił policjantom tak daleko idącej ochrony. Instytucja przewidziana w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji została wprowadzona przede wszystkim w interesie publicznym. Konieczności zapewnienia prawidłowego funkcjonowania Policji oraz dbałości o dobro i autorytet służby publicznej nie można postrzegać w kategoriach łamania prawa. Podkreślenia nadto wymaga, że w sprawie przedmiotem badania nie była postawa funkcjonariusza w służbie, jej przebieg, czy pozytywna opinia służbowa.
Konkludując, podzielić należy zapatrywanie Sądu pierwszej instancji, że organy wykazały, że skarżący utracił autorytet i wiarygodność w odbiorze społecznym, które to elementy w istocie niezbędne są do właściwego i skutecznego wykonywania obowiązków policjanta. Wydane w sprawie rozstrzygnięcia uznać zatem należało za prawidłowe, co o czym zasadnie skonstatował Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
W tym stanie rzeczy wszystkie podstawy kasacyjne okazały się zatem niezasadne. Jak wskazano na wstępie, przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych we wniesionym środku odwoławczym. W realiach rozpatrywanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, w związku z czym, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku, o jej oddaleniu.
O zasądzeniu na rzecz organu od skarżącego kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono jak w punkcie drugim sentencji wyroku na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.