III OSK 1911/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną gminy, potwierdzając, że odbiór bioodpadów z ogólnodostępnych punktów zbiórki nie jest równoznaczny z odbiorem "u źródła" z nieruchomości jednorodzinnych.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej gminy W. od wyroku WSA, który stwierdził nieważność części uchwały dotyczącej zmiany regulaminu utrzymania czystości i porządku. WSA uznał, że gmina nieprawidłowo zlikwidowała odbiór bioodpadów w systemie workowym z zabudowy jednorodzinnej, zastępując go obowiązkiem kompostowania lub dostarczania do punktów zbiórki. NSA podzielił stanowisko WSA, podkreślając, że odbiór z punktów zbiórki nie jest równoznaczny z odbiorem "u źródła" nieruchomości, co jest obowiązkiem gminy.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Rady Miejskiej W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który stwierdził nieważność części uchwały zmieniającej Regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy. Zaskarżone przepisy uchwały zlikwidowały odbiór bioodpadów w systemie workowym bezpośrednio z terenów zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, wprowadzając obowiązek zagospodarowania ich we własnym zakresie (kompostowniki) lub dostarczania do punktów selektywnej zbiórki (PSZOK). Sąd I instancji uznał, że takie rozwiązanie narusza przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, gdyż odbiór z punktów zbiórki nie jest równoznaczny z odbiorem "u źródła" nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił tę argumentację, podkreślając rozróżnienie między terminami "odbieranie" odpadów z nieruchomości a "przyjmowanie" odpadów w punktach zbiórki. Sąd wskazał, że gmina ma obowiązek zorganizowania odbioru bioodpadów bezpośrednio z nieruchomości, a możliwość dostarczenia ich do PSZOK jest jedynie uzupełnieniem tego systemu. Ponadto, uchwała nie mogła pozbawiać właścicieli nieruchomości możliwości korzystania z PSZOK, jeśli jednocześnie nie zapewniono odbioru "u źródła". W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną gminy, uznając wyrok WSA za prawidłowy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, odbieranie bioodpadów z ogólnodostępnych punktów zbiórki nie jest równoznaczne z odbiorem "u źródła" z nieruchomości. Termin "odbieranie" odnosi się do przejmowania odpadów bezpośrednio z terenu nieruchomości, podczas gdy "przyjmowanie" dotyczy punktów zbiórki.
Uzasadnienie
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wyraźnie rozróżnia terminy "odbieranie" i "przyjmowanie" odpadów. Obowiązek gminy polega na zorganizowaniu odbioru odpadów "u źródła", a możliwość dostarczenia ich do PSZOK jest jedynie uzupełnieniem systemu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (15)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.c.p.g. art. 6r § ust. 2d
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
Rozróżnia "odbieranie" odpadów z nieruchomości od "przyjmowania" odpadów w punktach zbiórki. Gmina musi zapewnić odbiór "u źródła".
u.c.p.g. art. 6c § ust. 1
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
Obowiązek gminy do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy.
u.c.p.g. art. 3 § ust. 2 pkt 5
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
Gminy zapewniają selektywne zbieranie odpadów komunalnych, w tym bioodpadów.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 189
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.c.p.g. art. 3 § ust. 2 pkt 6
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
Gminy tworzą punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych.
u.c.p.g. art. 3 § ust. 2c
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
Gmina może nie zapewniać przyjmowania bioodpadów w PSZOK, jeśli zapewnia odbiór "u źródła".
u.c.p.g. art. 4 § ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
u.c.p.g. art. 4 § ust. 2 pkt 1a
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
u.c.p.g. art. 4 § ust. 2 pkt 1b
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
u.c.p.g. art. 3 § ust. 2d
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
u.c.p.g. art. 6r § ust. 3
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odbiór bioodpadów z punktów zbiórki (gniazd) nie jest równoznaczny z odbiorem "u źródła" z nieruchomości. Gmina ma obowiązek zapewnić odbiór bioodpadów bezpośrednio z nieruchomości. Możliwość dostarczenia bioodpadów do PSZOK jest uzupełnieniem, a nie substytutem odbioru "u źródła". Gmina nie może pozbawić właścicieli nieruchomości możliwości korzystania z PSZOK, jeśli nie zapewnia odbioru "u źródła".
Odrzucone argumenty
Odbiór bioodpadów z pojemników usytuowanych w ogólnodostępnych miejscach na terenie gminy stanowi realizację obowiązku odbierania odpadów "u źródła". Okoliczność, że odpady nie są odbierane z terenu danej nieruchomości nie pozbawia tej czynności cech odbioru "u źródła", ponieważ właściciel jest źródłem ich wytwarzania.
Godne uwagi sformułowania
"odbieranie" odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości z terenu jej "u źródła" "przyjmowanie" odpadów komunalnych w punktach selektywnego zbierania odpadów komunalnych nie można było uznać za trafną argumentację skarżącej kasacyjnie, że Gmina realizuje odbiór bioodpadów, w tym traw - "u źródła", czyli z terenów w zabudowie jednorodzinnej skoro odbiera je z dedykowanych temu pojemników usytuowanych w ogólnodostępnych miejscach na terenie gminy W.
Skład orzekający
Arkadiusz Windak
sprawozdawca
Jerzy Stelmasiak
członek
Teresa Zyglewska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach dotyczących obowiązku odbioru bioodpadów \"u źródła\" oraz rozróżnienia między \"odbiorem\" a \"przyjmowaniem\" odpadów."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki odbioru bioodpadów z nieruchomości jednorodzinnych i obowiązków gmin w tym zakresie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu gospodarowania odpadami komunalnymi, a rozstrzygnięcie NSA precyzuje obowiązki gmin i prawa mieszkańców w zakresie odbioru bioodpadów, co ma duże znaczenie praktyczne.
“Czy odbiór śmieci z "gniazda" to to samo co odbiór "u źródła"? NSA wyjaśnia obowiązki gmin w zakresie bioodpadów.”
Sektor
administracyjne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 1911/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Windak /sprawozdawca/
Jerzy Stelmasiak
Teresa Zyglewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Czystość i porządek
Sygn. powiązane
II SA/Wr 895/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2023-04-11
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art.184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1297
art.6c ust.1, art.6r ust ust.2d,art.3 ust.2 pkt 5
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Zyglewska, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Sędzia del. WSA Arkadiusz Windak (spr.), po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rady Miejskiej W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 kwietnia 2023 r. sygn. akt II SA/Wr 895/22 w sprawie ze skargi Wojewody Dolnośląskiego na uchwałę Rady Miejskiej W. z dnia [..] r. nr [..] w przedmiocie zmiany uchwały w sprawie Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy W. I oddala skargę kasacyjną, II zasądza od Gminy W. na rzecz Wojewody Dolnośląskiego kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 11 kwietnia 2023 r. sygn. akt II SA/Wr 895/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uwzględnił skargę Wojewody Dolnośląskiego na uchwałę Rady Miejskiej W. z 14 lipca 2022 r. nr LI/573/22 w przedmiocie zmiany uchwały w sprawie Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy W. i stwierdził nieważność § 1 pkt 1 lit. b, § 1 pkt 2 lit. a, § 1 pkt 2 lit. b, § 1 pkt 2 lit. d, § 1 pkt 3 zaskarżonej uchwały oraz orzekł o kosztach postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał w uzasadnieniu wyroku, że mocą zaskarżonych przez wojewodę przepisów:
1) na podstawie § 1 pkt 1 lit. b uchylono postanowienia § 8 ust. 14 uchwały z dnia 22 grudnia 2020 r. Nr XXIX/314/20 w sprawie Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy W., o stosowaniu dodatkowo w zabudowie jednorodzinnej i małych wspólnotach worków do selektywnej zbiórki bioodpadów, w tym trawy;
2) na podstawie § 1 pkt 2 lit. a zaskarżonej uchwały § 10 ust. 2 pkt 3a uchwały Nr XXIX/314/20 otrzymał następujące brzmienie "bioodpady, w tym trawę w pierwszej kolejności należy zagospodarowywać we własnym zakresie w kompostownikach przydomowych lub działkowych, a jeżeli nie jest to możliwe, odpady te należy umieszczać w odpowiednich pojemnikach do zbierania bioodpadów, z których zostaną odebrane przez podmiot uprawniony lub należy przekazywać do PSZOK";
3) na podstawie § 1 pkt 2 lit. b uchylono postanowienia § 10 ust. 2 pkt 13 uchwały Nr XXIX/314/20 o zagospodarowywaniu bioodpadów, w tym trawy, w pierwszej kolejności we własnym zakresie w kompostownikach przydomowych lub działkowych, a w przypadku braku możliwości ich kompostowania, o umieszczaniu tych odpadów w workach koloru brązowego, które zostaną odebrane przez uprawniony podmiot lub o ich przekazywaniu do PSZOK;
4) na podstawie § 1 pkt 2 lit. d uchylono postanowienia § 10 ust. 6 uchwały Nr XXIX/314/20 stanowiącego, że "worki przeznaczone do zbierania bioodpadów należy gromadzić w miejscu ustawienia pojemników lub innym miejscu uzgodnionym z podmiotem odbierającym odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, dzień przed planowaną datą odbioru wskazaną w harmonogramie lub w dniu wskazanym w harmonogramie odbioru do godziny 6.00";
5) na podstawie § 1 pkt 3 zaskarżonej uchwały § 16 uchwały Nr XXIX/314/20 otrzymał następujące brzmienie: "Właściciele nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi kompostujący bioodpady stanowiące odpady komunalne w kompostowniku przydomowym korzystający ze zwolnienia w części z opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi wyłączeni są z możliwości oddawania bioodpadów, w tym trawy do PSZOK".
Sąd I instancji ocenił, że organ w nieprawidłowy sposób uregulował sposób i zakres usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości. Z art. 6r ust. 2d ustawy dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - dalej określanej jako "u.c.p.g." wynika, że ustawodawca rozróżnia pojęcia "odbierania" odpadów komunalnych od "przyjmowania" odpadów i wprowadza odrębnie różne sposoby oddawania odpadów, a co za tym idzie mechanizmy nie mogą być traktowane jako formy zamienne, kształtowane według własnego uznania gminy. Czym innym jest odbieranie odpadów z nieruchomości, a czym innym przyjmowanie odpadów w określonym punkcie selektywnej zbiórki odpadów, do czego zobowiązana jest każda gmina zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 5 u.c.p.g. Z art. 3 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g. wynika, że na gminę nałożono obowiązek tworzenia punktów selektywnego zbierania odpadów, co nie zwalnia gminy od zorganizowania odbierania odpadów od mieszkańców gminy. Według Sądu I instancji, terminem "odbieranie" odpadów ustawodawca posługuje się w kontekście przejmowania odpadów od właścicieli nieruchomości "u źródła", tj. z terenu nieruchomości. W sytuacjach w których dochodzi do pozbywania się odpadów przez właściciela nieruchomości poprzez ich oddanie w punkcie selektywnego zbierania odpadów lub przyjmowania przez gminę w inny sposób, ustawodawca posługuje się terminem "przyjmowanie" odpadów. Co więcej ustawodawca wyraźnie zalicza bioodpady do tych rodzajów odpadów komunalnych, które winny być zbierane selektywnie i odbierane bezpośrednio z terenu nieruchomości, co organ winien uwzględnić w regulaminie utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, w oparciu o upoważnienie zawarte w art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. a pkt 3 u.c.p.g.
W ocenie Sądu I instancji, nie można zaakceptować argumentacji organu, jakoby samo umożliwienie właścicielom nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi możliwości dostarczania na własny koszt odpadów biodegradowalnych do punktu selektywnej zbiórki tych odpadów, czy też możliwość umieszczenia bioodpadów w odpowiednich pojemnikach - gniazdach, stanowiło prawidłowe wypełnienie ustawowego obowiązku zorganizowania odbioru odpadów komunalnych.
Sąd podzielił zarzut Wojewody, że możliwość umieszczenia bioodpadów w odpowiednich pojemnikach - gniazdach może wyłącznie stanowić inny sposób zapewnienia przyjmowania odpadów przez gminę, o którym mowa w art. 6r ust. 2d u.c.p.g. Jest on jednak tylko dopełnieniem systemu podstawowego i nie może być utożsamiany z odbieraniem odpadów komunalnych.
Zdaniem Sądu I instancji, odmienne interpretowanie art. 6c ust. 1, art. 6r ust. 2d i art. 3 ust. 2 pkt 5 u.c.p.g. prowadziłoby do konstatacji o całkowitym braku obowiązku ze strony gminy do odbioru określonych rodzajów odpadów "u źródła" ich powstania lub o wybiórczym prawie gminy w zakresie odbioru odpadów, co jest niezgodne z systemem gospodarowania odpadami komunalnymi.
Sąd Wojewódzki przyznał rację Wojewodzie, że § 1 pkt 3 zaskarżonej uchwały został podjęty z istotnym naruszeniem art. 4 ust. 2 pkt 1b u.c.p.g. w związku z art. 3 ust. 2 pkt 6, art. 3 ust. 2c i ust. 2d u.c.p.g. W ocenie Sądu, tylko w przypadku, gdy gmina przyjmuje wszystkie bioodpady "u źródła" ich wytworzenia, czyli bezpośrednio u właścicieli nieruchomości zabudowanych budynkami jednorodzinnymi, wtedy może nie przyjmować bioodpadów w punkach selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Błędem jest też uznanie, że prawidłowa wykładnia art. 3 ust. 2c u.c.p.g. nie prowadzi do wniosku, że gmina może nie zapewnić przyjmowania bioodpadów przez punkt selektywnego zbierania odpadów komunalnych, jeżeli zapewniła możliwość pozbywania się odpadów ulegających biodegradacji w inny sposób poprzez nieodpłatne dostarczenie przez gminę kompostowników. Ponadto, o ile na podstawie art. 3 ust. 2d u.c.p.g. gmina może postanowić, że przy spełnieniu wskazanych tam wymagań ustawowych od właścicieli nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi może nie odbierać bioodpadów, to brak jest podstawy do jednoczesnego pozbawienia właścicieli tych nieruchomości z możliwości korzystania z PSZOK.
Od wyroku skargę kasacyjną w imieniu Gminy W. - Rady Miejskiej W. wniósł jej pełnomocnik, zaskarżając wyrok w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 6r ust. 2d w zw. z art. 6c ust. 1 i art. 3 ust. 2 pkt 5 u.c.p.g. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że odbieranie odpadów z terenu nieruchomości, o których mowa w art. 6c ust. 1 i 2 u.c.p.g. (odbieranie odpadów "u źródła") oznacza wyłącznie odbieranie odpadów położonych (umieszczonych) na terenie tych nieruchomości, podczas gdy prawidłowa wykładnia powołanego przepisu, uwzględniająca także charakter i funkcję systemu gospodarowania odpadami komunalnymi prowadzi do wniosku, że odbieranie od właścicieli nieruchomości bioodpadów, pochodzących z terenu rzeczonych nieruchomości, a umieszczonych w przeznaczonych dla tych nieruchomości pojemnikach stanowi realizację określonego w tym przepisie obowiązku odbierania odpadów "u źródła", co doprowadziło do nieprawidłowego stwierdzenia nieważności § 1 pkt 1 lit. b, § 1 pkt 2 lit. a, § 1 pkt 2 lit. b, § 1 pkt 2 lit. d, § 1 pkt 3 uchwały Rady Miejskiej W. Nr LI/573/22 z dnia 14 lipca 2022 r.
Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi oraz o zasądzenie od Wojewody zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Jednocześnie strona oświadczyła, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od Gminy kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. - "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 p.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała.
Sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia (art. 182 § 2 p.p.s.a.).
Kontroli sądowej, na skutek skargi kasacyjnej Gminy W., podlegał wyrok stwierdzający nieważność postanowień § 1 pkt 1 lit. b, § 1 pkt 2 lit. a, § 1 pkt 2 lit. b, § 1 pkt 2 lit. d, § 1 pkt 3 uchwały Rady Miejskiej W. z 14 lipca 2022 r. Nr LI/573/22 w przedmiocie zmiany uchwały w sprawie Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy W. ("Regulamin").
Powyższe zapisy uchwały zmieniły Regulamin w ten sposób, że zlikwidowały odbiór w systemie workowym bioodpadów bezpośrednio z terenu zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Jednocześnie wprowadziły względem właścicieli ww. nieruchomości obowiązek zagospodarowywania bioodpadów we własnym zakresie w kompostownikach albo dostarczania tego typu odpadów do ogólnodostępnych miejsc selektywnej zbiórki odpadów, tzw. "gniazd" albo do Punktu Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych (PSZOK). Ponadto, na skutek zmian w uchwale Nr XXIX/314/20 (vide: § 1 pkt 3 uchwały zmieniającej) pozbawiono właścicieli nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi, kompostujących bioodpady w kompostowniku przydomowym i korzystających ze zwolnienia w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, prawa do oddawania bioodpadów, w tym trawy do PSZOK.
Istota sporu w sprawie, wobec zarzutu kasacyjnego błędnej wykładni art. 6r ust. 2d w zw. z art. 6c ust. 1 i art. 3 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r., poz. 1297 - "u.c.p.g."), sprowadza się do kwestii, czy odbieranie bioodpadów z pojemników usytuowanych na terenie Gminy poza nieruchomościami zabudowanymi domami jednorodzinnymi, z tzw. "gniazd", oznacza realizację ustawowego obowiązku odbierania bioodpadów z terenów nieruchomości, tzw. odbiór "u źródła".
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd Wojewódzki przeprowadził poprawną wykładnię art. 6r ust. 2d w związku z art. 6c ust. 1 i art. 3 ust. 2 pkt 5 u.c.p.g. uwzględniając funkcję systemu gospodarowania odpadami komunalnymi.
Stosownie do art. 6r ust. 2d u.c.p.g., w zamian za pobraną opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi gmina zapewnia właścicielom nieruchomości pozbywanie się wszystkich rodzajów odpadów komunalnych, przy czym rozumie się przez to odbieranie odpadów z terenu nieruchomości, o których mowa w art. 6c ust. 1 i 2, przyjmowanie odpadów, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 6 przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych oraz zapewnianie przyjmowania tych odpadów przez gminę w inny sposób.
Zgodnie z art. 6c ust. 1 u.c.p.g. gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Art. 6c ust. 2 u.c.p.g. dotyczy nieruchomości niezamieszkałych.
W myśl art. 3 ust. 2 pkt 5 u.c.p.g., gminy zapewniają selektywne zbieranie odpadów komunalnych obejmujące co najmniej: papier, metale, tworzywa sztuczne, szkło, odpady opakowaniowe wielomateriałowe oraz bioodpady. Według art. 3 ust. 2 pkt 6 tej ustawy, gminy tworzą w sposób umożliwiający łatwy dostęp wszystkim mieszkańcom gminy punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych, które zapewniają przyjmowanie co najmniej odpadów komunalnych wymienionych w pkt 5 (...).
Z treści art. 3 ust. 2c u.c.p.g. wynika, że gmina może nie zapewniać przyjmowania bioodpadów przez punkt selektywnego zbierania odpadów komunalnych, jeżeli w zamian za opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w całości zapewnia odbieranie tych odpadów z miejsc ich wytwarzania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, trafnie wskazał Sąd I instancji, że ustawodawca na gruncie przepisów u.c.p.g. wyraźnie traktuje "odbiór" odpadów komunalnych z nieruchomości jako odrębny sposób postępowania z odpadami komunalnymi od terminu "przyjmowania" odpadów komunalnych (tu bioodpadów) przez gminę, które odbywa się w punktach selektywnego zbierania odpadów komunalnych lub innych punktach tego rodzaju (PSZOK lub "gniazda").
Wynika to nie tylko wprost z powyższych regulacji, ale także z szeregu innych przepisów omawianej ustawy.
Przykładowo, termin "przyjmowanie" użyty został w art. 3 ust. 2 pkt 9 lit. d tiret drugie, art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. b, art. 6r ust. 3a, art. 6ra, art. 9nb ust. 1 u.c.p.g. Gdy chodzi o "odbieranie" odpadów komunalnych ustawodawca posługuje się wprost tym pojęciem w przepisach art. 3 ust. 2 pkt 4, art. 3 ust. 2 pkt 9 lit. a, b i c, art. 3 ust. 3 pkt 3 w których mowa jest o podmiotach odbierających odpady komunalne od właścicieli nieruchomości z terenu danej gminy. Podobnie w przepisach art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 2, art. 6 ust. 4, art. 6 ust. 6 w których mowa o obowiązkach właścicieli w zakresie utrzymania czystości i porządku oraz art. 6d, art. 6f u.c.p.g. które dotyczą zadań gminy w celu zorganizowania odbioru odpadów komunalnych.
Analiza przepisów omawianej ustawy prowadzi do istotnego w tej sprawie wniosku, że terminem "odbieranie" odpadów prawodawca posługuje się w kontekście przejmowania odpadów przez wykwalifikowane podmioty wprost od właścicieli nieruchomości z jej terenu, czyli "u źródła". Należy zauważyć, że ilekroć mowa jest o "podmiocie odbierającym odpady komunalne od właścicieli nieruchomości" nie ma wątpliwości, że chodzi o podmiot, który w ramach swojej działalności odbiera odpady komunalne (zob. np. art. 3 ust. 2 pkt 9 lit. d u.c.p.g.) wprost od właścicieli poszczególnych nieruchomości, z jej terenu. Ustawa odróżnia podmioty zajmujące się zbieraniem odpadów komunalnych zgromadzonych w punktach selektywnego zbierania odpadów komunalnych, czy też innych miejscach zbiórki, poza terenem nieruchomości. W odniesieniu do tej ostatniej kategorii podmiotów ustawodawca posługuje się mianem podmiotu "prowadzącego punkt selektywnego zbierania odpadów" - zob. np. art. 3 ust. 2 pkt 9d. W tym przypadku mowa jest o "zbieraniu" i "przyjmowaniu" odpadów komunalnych (zob. art. 3 ust. 2 pkt 9).
W świetle powyższego nie można było uznać za trafną argumentację skarżącej kasacyjnie, że Gmina realizuje odbiór bioodpadów, w tym traw - "u źródła", czyli z terenów w zabudowie jednorodzinnej skoro odbiera je z dedykowanych temu pojemników usytuowanych w ogólnodostępnych miejscach na terenie gminy W.
Nie można za prawidłowego uznać stanowiska skarżącej kasacyjnie, że okoliczność, że odpady nie są odbierane z terenu danej nieruchomości nie pozbawia tej czynności cech odbioru "u źródła", ponieważ to właściciel jest źródłem ich wytwarzania. Niewątpliwe taka wykładnia pojęcia "odbieranie" bioodpadów jest niezgodna z terminologią stosowaną przez ustawodawcę w u.c.p.g. Komentowana ustawa, jakkolwiek określa obowiązki właścicieli nieruchomości, to ujęte w niej zasady utrzymania czystości i porządku, w tym gospodarowania odpadami komunalnymi odnoszą się stricte do terenu nieruchomości, jako miejsca wytwarzania odpadów komunalnych.
Prawidłowo zwrócił uwagę Sąd Wojewódzki, że oba sposoby gospodarowania bioodpadami "odbieranie" i "przyjmowanie" nie mogą być traktowane zamiennie jako sposób realizacji obowiązku zapewnienia właścicielom nieruchomości pozbywania się wszystkich rodzajów odpadów komunalnych. Wskazać tu należy choćby na art. 4 ust. 2 pkt 1a u.c.p.g., według którego, regulamin ma łącznie określać zasady dotyczące wymagań w zakresie i selektywnego zbierania i odbierania odpadów komunalnych obejmującego też bioodpady.
Zdaniem Sądu I instancji, które Sąd II instancji podziela, podstawowym publicznym zadaniem gminy niewątpliwie jest zorganizowanie odbioru odpadów komunalnych od właścicieli zamieszkałych nieruchomości (vide: art. 6c ust. 1 u.c.p.g.). Natomiast możliwość dostarczenia odpadów przez mieszkańca do punktu selektywnej zbiórki w kontekście brzmienia art. 3 ust. 2 pkt 5 u.c.p.g. może stanowić dodatkowy, uzupełniający sposób ich pozbycia się przez właściciela, ale nie może wyłączać obowiązku odbierania bioodpadów z zamieszkałych nieruchomości.
Z uwagi na przedstawione zasady organizowania gospodarowania odpadami komunalnymi nie można uwzględnić stanowiska skarżącej kasacyjnie, jakoby samo umożliwienie właścicielom nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi dostarczania na własny koszt bioodpadów i traw do pojemników selektywnej ich zbiórki stanowiło prawidłowe wypełnienie ustawowego obowiązku zorganizowania odbioru odpadów komunalnych. Tożsame stanowisko prezentowane jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, np. w wyrokach: z 7 czerwca 2022 r. sygn. akt III OSK 5164/21; z 21 kwietnia 2022 r. sygn. akt III OSK 4944/21; z 18 listopada 2019 r. sygn. akt II OSK 2892/18).
W konsekwencji nie znajduje uzasadnienia twierdzenie Gminy, że na mocy uchwały Nr LI/573/22 zmieniono jedynie sposób odbioru bioodpadów "u źródła".
Podsumowując, przyjmowanie bioodpadów za pośrednictwem "gniazd" nie stanowi odbioru bioodpadów, w tym traw, od właściciela nieruchomości, w rozumieniu art. 6r ust. 2d u.c.p.g. Rację ma Sąd I instancji, że umieszczanie bioodpadów przez właścicieli nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi w odpowiednich pojemnikach usytuowanych w miejscach ogólnodostępnych na terenie gminy W., w tzw. gniazdach może wyłącznie stanowić o realizacji przez Gminę innego sposobu zapewnienia przyjmowania odpadów, o którym mowa w art. 6r ust. 2d u.c.p.g.
W rezultacie stwierdzić należało, że Sąd Wojewódzki prawidłowo orzekł, że zaskarżona uchwała, w zakresie w jakim reguluje sposób zagospodarowania przez Gminę W. bioodpadów z terenów nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi została uchwalona z istotnym naruszeniem prawa. Stosownie do art. 6r ust. 3 u.c.p.g., rada gminy obowiązana jest określić, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, szczegółowy sposób i zakres świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania tych odpadów, w zamian za uiszczoną przez właściciela nieruchomości opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w szczególności częstotliwość odbierania odpadów komunalnych od właściciela nieruchomości i sposób świadczenia usług przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uchwała nie może wprowadzać regulacji, które w istocie wprowadzają rozwiązanie skutkujące brakiem odbioru bioodpadów od właścicieli nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi.
Zauważyć należy, że skarżąca kasacyjnie zarzuciła również Sądowi Wojewódzkiemu nieprawidłowe stwierdzenie nieważności § 1 pkt 3 uchwały Nr L1/573/22, jednakże zarzutu tego odpowiednio nie uzasadniła. Tym niemniej stwierdzić należy, że Sąd I instancji prawidłowo orzekł, że § 1 pkt 3 zaskarżonej uchwały został podjęty z istotnym naruszeniem art. 4 ust. 2 pkt 1b w związku z art. 3 ust. 2 pkt 6, art. 3 ust. 2c i ust. 2d u.c.p.g. poprzez wprowadzenie braku możliwości korzystania z systemu PSZOK przez właścicieli nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi kompostujących bioodpady, przy równoczesnym nieodbieraniu tych odpadów "u źródła". Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela argumentację Sądu I instancji przedstawioną w uzasadnieniu kwestionowanego wyroku.
Z przedstawionych względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w oparciu o art. 204 pkt 2 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI