III OSK 1909/24

III OSK 1909/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-12-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hanna Knysiak - Sudyka /sprawozdawca/
Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący/
Rafał Stasikowski
Symbol z opisem
650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
II SA/Wa 941/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-02-06
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i decyzję II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 504
art. 83 ust. 1
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 134 § 1, art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie: Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej małoletniej Z. Z. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 941/23 w sprawie ze skargi małoletniej Zoi Zielonki reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego M. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz małoletniej Z. Z. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego M. S. kwotę 377 (trzysta siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 lutego 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 941/23 oddalił skargę małoletniej Z. Zi..reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego M. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Pismem z dnia 6 marca 2023 r. M. S. (dalej: "skarżąca") złożyła wniosek o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku dla małoletniej córki Z. Z. po zmarłym ojcu – Ł. Z.
W uzasadnieniu wniosku wskazała, że po śmierci ojca małoletniej pozostaje ona bez środków do życia. Podkreśliła, że córka była hospitalizowana do maja 2022 r., obecnie ma zakaz uczęszczania do przedszkola. Zaznaczyła również, że z racji na konieczność opieki nad córką nie może podjąć pracy zarobkowej. Zwróciła również uwagę na trudną sytuację materialną swoją i małoletniej córki. Wskazała, że nie ma środków, aby zapłacić za najem mieszkania, nie może również liczyć na pomoc rodziców zmarłego ojca dziecka czy innych krewnych, ponieważ jest całkiem sama.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Prezes ZUS", "organ") decyzją z dnia 6 marca 2023 r. nr 010000/620/29111/2022/WSW, na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 504 z późn. zm., zwana dalej: "ustawa o emeryturach i rentach z FUS" lub "ustawa emerytalna"), odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia.
W uzasadnieniu organ powołał ww. przepis ustawy i wskazał, że przyznanie renty rodzinnej na podstawie art. 83 ww. ustawy jest możliwe, gdy spełnione są następujące przesłanki: wnioskodawca jest lub był osobą ubezpieczoną w rozumieniu ustawy emerytalnej lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym; nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności; nie może podjąć pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniami społecznymi z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek; nie posiada niezbędnych środków utrzymania.
Organ podkreślił, że warunki określone w ww. przepisie muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie choćby jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku.
Organ zaznaczył, że renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. W związku z tym w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlega spełnienie powyższych warunków przez osobę zmarłą, a następnie przez wnioskodawcę - członka rodziny osoby zmarłej.
Powołując się na dokumentację znajdującą się w aktach rentowych organ stwierdził, że udokumentowano jedynie 4 lata, 8 miesięcy i 11 dni łącznych okresów składkowych i nieskładkowych ojca dziecka, który zmarł w wieku 35 lat. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że w latach 2008-2012, 2012-2015, 2016-2017 wystąpiły przerwy w wykonywaniu przez ojca dziecka zatrudnienia lub innej działalności popartej opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.
Organ zaznaczył, że w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, bowiem w wymienionych przerwach wobec ojca dziecka nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy i nie zostały wykazane żadne inne szczególne okoliczności uniemożliwiające wykonywanie zatrudnienia oraz objęcie ubezpieczeniem, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych.
Jednocześnie organ wskazał, że przez szczególne okoliczności rozumie się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę w kontynuowaniu zatrudnienia.
Końcowo organ wskazał, że przy rozpatrywaniu uprawnień do renty rodzinnej w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna małoletniej, jednak nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu tego świadczenia.
Reasumując organ stwierdził, że w ustalonym stanie faktycznym brak jest podstaw do przyznania Z. Z. wnioskowanego świadczenia.
Na powyższą decyzję pismem z dnia 11 kwietnia 2023 r. Z. Z., reprezentowana przez M. S., złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Ponadto skarżąca wniosła o:
1) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z: potwierdzeń przelewów za okres od dnia 3 grudnia 2019 r. do dnia 24 października 2020 r.; postanowienia prokuratora Prokuratury Okręgowej w Krakowie z dnia 7 lipca 2022 r. sygn. akt: 3017-1.Ds.11.2021 o uchyleniu i zmianie środka zapobiegawczego; kart leczenia szpitalnego z okresów: 6 kwietnia - 25 kwietnia 2022 r. oraz 17 maja - 20 maja 2022 r.; wkładek do karty ambulatoryjnej z dnia 5 lipca 2022 r. oraz z dnia 15 lipca 2022 r.; konsultacji z dnia 22 września 2022 r.; orzeczeń o niepełnosprawności z dnia 16 listopada 2022 r. oraz z dnia 15 marca 2023 r.,
2) zwrócenie się do:
- Ośrodka R. przy ul. F., C. - celem ustalenia okresu leczenia ojca małoletniej; Krajowego Rejestru Karnego o dane o karalności ojca małoletniej - celem ustalenia okresów pozbawienia wolności,
a następnie dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z tych informacji na okoliczność przyczyn przerw w zatrudnieniu i nieopłacania składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, istnienia przeszkód uniemożliwiających wykonywanie zatrudnienia, istnienia szczególnych okoliczności niespełnienia warunków w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, istnienia wyjątkowych okoliczności uzasadniających zastosowanie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym wyżej wyroku oddalił skargę małoletniej Z. Z. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego M. S. uznając, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd pierwszej instancji wskazał, że z akt sprawy nie wynika, aby brak wymaganego okresu ubezpieczenia zmarłego ojca małoletniej Z. Z., warunkującego uzyskanie świadczenia na zasadach ogólnych, spowodowany był zaistnieniem szczególnych okoliczności w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że z akt sprawy wynika, że w ciągu 35 lat życia ojca małoletniej udokumentowano 4 lata, 8 miesięcy i 11 dni łącznych okresów składkowych i nieskładkowych. Natomiast w dziesięcioleciu przypadającym przed dniem zgonu (w dacie zgonu ojciec małoletniej nie pozostawał w zatrudnieniu), zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym - udokumentowano 4 lata, 3 miesiące i 19 dni tych okresów. W latach 2008-2012, 2012-2015, 2016-2017, 2021-2022 nie został udowodniony żaden okres zatrudnienia lub innej działalności popartej opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne.
W ww. okresach nie była wobec zmarłego ojca małoletniej orzeczona całkowita, czy choćby częściowa niezdolność do pracy. W toku postępowania administracyjnego nie została przedstawiona jakakolwiek dokumentacja medyczna dotycząca jego osoby, ani tym bardziej dokumentacja dotycząca leczenia uzależnienia, którą to okoliczność akcentowano w skardze do Sądu. Jedyna dokumentacja medyczna złożona na etapie postępowania administracyjnego dotyczyła małoletniej.
W ocenie Sądu pierwszej instancji organ - biorąc pod uwagę ustalenia faktyczne poczynione na datę wydania zaskarżonej decyzji - nie miał zatem podstaw by przyjąć, że przyczyną braku uprawnień do uzyskania renty w trybie zwykłym był stan zdrowia bądź inne zdarzenie zewnętrzne, niezależne od woli ojca małoletniej, którego nie można było przewidzieć i któremu nie można było zapobiec. Z akt sprawy nie wynika również, aby zmarły ojciec w ww. okresach pozostawania bez zatrudnienia aktywnie poszukiwał pracy w celu wypracowania okresu uprawniającego do nabycia uprawnień do świadczenia w zwykłym trybie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie uwzględnił złożonego w skardze wniosku o zwrócenie się do Ośrodka R. w C. - celem ustalenia okresu leczenia ojca małoletniej, a także o zwrócenie się do Krajowego Rejestru Karnego o dane o karalności ojca małoletniej celem ustalenia okresów pozbawienia wolności - na okoliczność ustalenia przyczyn przerw w zatrudnieniu i przyczyn nieopłacania składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Wniosek ten zmierzał w istocie do poczynienia przez Sąd ustaleń faktycznych w sprawie, co - jak wskazano powyżej - jest niedopuszczalne w świetle dyspozycji art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm., zwana dalej: "p.p.s.a."). Ponadto wniosek ten dotyczył okoliczności (w zakresie, w jakim odnosił się do kwestii leczenia uzależnienia ojca małoletniej) podniesionych po raz pierwszy na etapie skargi do Sądu.
Zdaniem Sądu podkreślić przy tym należy, że fakt przebywania przez ojca małoletniej w zakładzie karnym nie stanowi okoliczności szczególnej w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Nie jest to bowiem okoliczność niezależna od osadzonego, lecz wynika ze świadomego naruszania obowiązującego prawa (por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1111/04, publ. CBOSA). Tymczasem pojęcie "szczególnych okoliczności" winno być rozumiane jako okoliczności pozostające w ścisłym związku przyczynowo-czasowym z obiektywną niemożnością świadczenia pracy, skutkującą nieuzyskaniem prawa do świadczeń na zasadach ogólnych. Wskazać jednak należy, że przebywając w zakładzie karnym ojciec małoletniej świadczył pracę, co zostało przez organ uwzględnione przy obliczaniu okresów składkowych i nieskładkowych wymaganych do uzyskania świadczenia na zasadach ogólnych. Dotyczy to okresu od dnia 19 listopada 2015 r. do dnia 14 czerwca 2016 r., w czasie którego wykonywał pracę na podstawie skierowania w Zakładzie Karnym Nowa Huta (por. "Okresy ubezpieczenia" Ł. Z. - akta admin.).
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w świetle powyższego nieuzasadnione są zarzuty skargi. W sprawie nie doszło do naruszenia art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bowiem organ - w świetle materiału dowodowego zgromadzonego na datę wydania zaskarżonej decyzji - nie było podstaw by przyjąć, że wykazane przerwy w zatrudnieniu ojca małoletniej wystąpiły na skutek szczególnych okoliczności.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że nie są również trafne zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 75 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm., zwana dalej: "k.p.a.") w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Spoczywający na organie administracji obowiązek poczynienia niezbędnych ustaleń faktycznych nie zwalnia wnioskodawcy od przedstawiania dowodów na okoliczność zaistnienia określonych przesłanek z art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W polskim prawie administracyjnym istnieje zasada oficjalności, obligująca organ do zebrania materiału dowodowego. Nie może to jednak prowadzić do nakładania na organ nieograniczonego obowiązku poszukiwania dowodów na okoliczności podnoszone przez stronę, zwłaszcza w sytuacji gdy okoliczności te strona podnosi nie w toku postępowania administracyjnego, lecz w skardze do sądu. Jak wskazał Naczelny Sad Administracyjny w wyroku z dnia 19 listopada 2010 r. sygn. akt I OSK 1282/10 (publ. CBOSA) "w postępowaniu o świadczenie w drodze wyjątku to osoba zainteresowana powinna wskazać wszelkie dowody i okoliczności wiążące się z dochodzonym świadczeniem". W sytuacji, gdy okoliczności dotyczące leczenia uzależnienia ojca małoletniej nie były podnoszone w toku postępowania administracyjnego, organ nie miał możliwości ich oceny w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji.
W świetle powyższego trafnie Prezes ZUS uznał, iż przesłanka "szczególnych okoliczności", z powodu których zmarły ojciec małoletniej nie nabył uprawnienia do świadczenia w trybie zwykłym, nie została w niniejszej sprawie spełniona.
Końcowo wskazać należy, że Sąd - na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. -przeprowadził dowód uzupełniający z dokumentów załączonych do skargi, w tym dokumentów dotyczących stanu zdrowia małoletniej, jednak nie stwierdził, aby miały one istotne znaczenie dla oceny zaskarżonej decyzji. Dokumenty te bezspornie obrazują trudną sytuację materialną i zdrowotną małoletniej, jednak nie dają podstaw by przyjąć, że w sprawie zostały spełnione przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Omawiane świadczenie nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym według potrzeb ze względu na aktualną, trudną sytuację materialną i zdrowotną małoletniej. Jest to świadczenie, które może być przyznane w razie nieznacznego, w zakresie wymaganego okresu ubezpieczenia, niedopełnienia warunków do uzyskania renty na zasadach ogólnych przez jej zmarłego ojca. Taka sytuacja, jak wynika z powyższych rozważań, nie miała miejsca w rozpatrywanej sprawie.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła małoletnia Z. Z. reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego M. S. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) poprzez błędną wykładnię art. 83 § 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS i uznanie przez Sąd I instancji, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie dopuścił się obrazy prawa materialnego nie przyznając Z. Z. świadczenia w drodze wyjątku przewidzianego w ustawie i stwierdzenie nieistnienia szczególnych okoliczności, przez które ojciec Z. Z. – Ł. Z. - nie spełniał warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mógł okresowo podejmować pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie miał niezbędnych środków utrzymania, których obecnie nie ma jego małoletnia córka;
2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) polegające na obrazie przepisu art. 7 k.p.a. poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie dopuścił się przekroczenia granic zasady uznania administracyjnego i nie musiał dążyć do wyjaśnienia stanu faktycznego, bowiem to strona ma obowiązek brać współudział w realizacji tego obowiązku, podczas gdy prawidłowa kontrola postępowania uznaniowego winna prowadzić do stwierdzenia przekroczenia granic uznania administracyjnego;
3. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art 174 pkt 2 p.p.s.a.) polegające na obrazie przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że w istocie za zebranie materiału dowodowego odpowiada strona, a także przyjęcie, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie dopuścił się naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 78 k.p.a.;
4. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) polegające na obrazie przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez brak rozstrzygnięcia przez Sąd I instancji w zakresie zarzutu naruszenia przepisów postępowania przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a to art. 80 k.p.a.
Jednocześnie skarżąca kasacyjnie wniosła na podstawie art. 106 § 3 i § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z:
a) karty informacyjnej odbytej fizjoterapii od dnia 11 lipca 2023 roku do dnia 26 października 2023 roku;
b) karty informacyjnej odbytej fizjoterapii od dnia 21 lutego 2024 roku do dnia 18 kwietnia 2024 roku;
c) karty informacyjnej z dnia 13 lutego 2023 roku;
d) karty informacyjnej z pobytu na oddziale immunologii w dniu 9 maja 2023 roku wraz z załącznikami;
e) karty informacyjnej z pobytu na SOR z dnia 4 sierpnia 2023 roku;
f) karty informacyjnej z pobytu na oddziale pulmonologii z dnia 11 sierpnia 2023 roku;
g) wyniku TK z dnia 9 sierpnia 2023 roku;
h) wkładki do karty ambulatoryjnej z dnia 15 listopada 2023 roku;
i) informacji z dnia 23 listopada 2023 roku;
j) informacji z dnia 8 stycznia 2024 roku wraz z wkładką do karty ambulatoryjnej;
k) opisu badania USG z dnia 8 stycznia 2024 roku;
l) karty informacyjnej z pobytu na SOR z dnia 14 stycznia 2024 roku;
m) informacji z dnia 6 lutego 2024 roku wraz z wkładką do karty ambulatoryjnej z dnia 6 lutego 2024 roku;
n) karty informacyjnej z pobytu na SOR z dnia 29 lutego 2024 roku;
o) zaświadczenia lekarskiego z dnia 28 marca 2023 roku wraz z wkładką do karty ambulatoryjnej z dnia 28 marca 2024 roku;
p) dokumentacji Poradni Stomatologii Dziecięcej, w tym dotycząca zabiegu ekstrakcji;
q) opisu badania logopedycznego z dnia 28 lutego 2024 roku;
na okoliczność konieczności obejmowania małoletniej Z. Z. stałą opieką w zakresie fizjoterapii, reumatologii, dermatologii, immunologii, stomatologii, pulmonologii, gastrologii, laryngologii, logopedii; na okoliczność bardzo trudnej sytuacji zdrowotnej małoletniej Z. Z.;
r) decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 7 kwietnia 2023 roku;
s) pisma Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 7 kwietnia 2023 roku;
t) odpowiedzi na wniosek z dnia 11 marca 2024 roku;
na okoliczność nabycia uprawnienia M. S. do świadczenia pielęgnacyjnego; na okoliczność objęcia M. S. ubezpieczeniem społecznym i zdrowotnym z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem; na okoliczność zakwalifikowania wniosku M. S. o udzielenie gminnej pomocy mieszkaniowej do pozytywnego rozpatrzenia;
u) zaświadczenia Ośrodka R. z dnia 8 kwietnia 2024 roku;
v) karty informacyjnej oddziału toksykologii z dnia 3 lutego 2021 roku; na okoliczność uzależnienia zmarłego Ł. Z. od środków psychoaktywnych od 14 roku życia; na okoliczność uzależnienia Ł. Z. od alkoholu; na okoliczność podejmowania prób zwalczenia uzależnienia; na okoliczność nieudanych prób wyjścia z nałogu przez zmarłego Ł. Z.; na okoliczność zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania z uwagi na stosowanie środków psychoaktywnych przez zmarłego Ł. Z.; na okoliczność uszkodzeń wątroby poalkoholowych; na okoliczność przejścia urazu głowy, trepanacji czaszki i ewakuacji krwiaków śródczaszkowych; na okoliczność chorowania przez Ł. Z. na łuszczycę; na okoliczność przyczyn przerw w zatrudnieniu i nieopłacania składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, istnienia przeszkód uniemożliwiających wykonywanie zatrudnienia, istnienia szczególnych okoliczności niespełnienia warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, istnienia wyjątkowych okoliczności uzasadniających zastosowanie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Mając powyższe na uwadze skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym w wysokości według norm przepisanych.
Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Pismem procesowym z dnia 24 maja 2024 r. uzupełaniającym skargę kasacyjną skarżąca kasacyjnie oświadczyła, że zrzeka się rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie i oświadczył, iż nie żąda przeprowadzenia rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., bowiem skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, zaś organ nie zażądał jej przeprowadzenia.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.
Skarga kasacyjna podlegała uwzględnieniu. Podniesiono w niej zarzuty oparte na obu podstawach kasacyjnych dopuszczonych treścią art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., to jest na naruszeniu prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz na naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności należy poddać ocenie zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż zostały skierowane przeciwko przyjętym przez Sąd pierwszej instancji ustaleniom faktycznym stanowiącym podstawę wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowość poczynionych ustaleń co do faktów, w sensie operatywnym, pozwala na wskazanie właściwej dla nich podstawy materialnoprawnej, określającej skutki, jakie należy wiązać z ich wystąpieniem.
W ramach zarzutu naruszenia przepisów postępowania podniesiono naruszenie art. 7 k.p.a., art. 134 § 1 k.p.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że organ nie dopuścił się naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 78 k.p.a. a także naruszenie art. 134 § 1 k.p.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez brak rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji w zakresie zarzutu naruszenia przez organ art. 80 k.p.a. Powyższe zarzuty zmierzają w istocie do wykazania, że ojciec małoletniej skarżącej nie mógł podjąć zatrudnienia z uwagi na długoletnie uzależnienie od alkoholu i środków odurzających. Tłem normatywnym, na bazie którego należy ocenić przedmiotowe zarzuty, jest art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1631), również powołany w podstawie kasacyjnej w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego.
Stosownie do treści powołanego przepisu ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Przedstawione rozwiązanie prawne ma charakter szczególny, albowiem pozwala na uzyskanie świadczenia odpowiadającego świadczeniu ubezpieczeniowemu przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczeń w zwykłym trybie.
Z treści omawianego przepisu wynikają przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, które wyznaczają jednocześnie granice uznania administracyjnego. Po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po trzecie osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania. Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tą możliwość – por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 listopada 2016 r., I OSK 2282/16, z 25 listopada 2015 r., I OSK 2271/15, z 29 kwietnia 2020 r., I OSK 1205/19, z 12 lipca 2022 r., III OSK 3696/21.
Świadczenie przyznawane w trybie art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej ma charakter wyjątkowy. Jego ekstraordynaryjność należy identyfikować z takimi układami faktycznymi, w których danej osobie nie można przyznać świadczenia w trybie zwykłym i jednocześnie nie ma perspektyw, aby w przyszłości osoba ta mogła skompletować warunki do jego przyznania - brak możliwości podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek. Wymogiem ostatnim jest niedostatek, ustawa wymaga bowiem, aby wnioskujący nie posiadał niezbędnych środków utrzymania. Przesłanka niedostatku ma przy tym charakter następczy, jej weryfikacji należy dokonać dopiero po ustaleniu istnienia przesłanki wyjściowej, jaką jest brak prawa do świadczenia w trybie zwykłym oraz brak perspektyw do jego otrzymania w przyszłości.
Należy również podkreślić, że przyznawane na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej świadczenie nie ma charakteru socjalnego. Jego celem nie jest zapewnienie pomocy osobom, których dochód nie przekracza ustawowego progu interwencji socjalnej. Taki cel realizują świadczenia przyznawane w ramach pomocy społecznej. Raz jeszcze należy podkreślić, że świadczenie przyznawane na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej ma charakter wyjątkowy i dedykowane jest wyłącznie osobom, które wskutek szczególnych okoliczności nie nabyły prawa do emerytury lub renty i pozostają w niedostatku. Sam niedostatek nie jest przesłanką umożliwiającą skuteczne ubieganie się o świadczenia przewidziane w art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej.
Renta rodzinna, o którą ubiega się skarżąca, jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. W związku z tym w pierwszej kolejności podlegało badaniu spełnienie przez osobę zmarłą przesłanek do przyznania jej świadczenia w drodze wyjątku. Dopiero po przesądzeniu tej kwestii zasadne byłoby badanie spełnienia przesłanek nabycia uprawnienia do świadczenia przez członka rodziny, którego uprawnienie jest pochodne w odniesieniu do świadczenia w drodze wyjątku.
Raz jeszcze podkreślić należy, że art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej formułuje trzy przesłanki, których kumulatywne spełnienie warunkuje przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Brak spełnienia chociażby jednej z nich uniemożliwia przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Przesłankami tymi są:
1) brak spełnienia warunków do uzyskania emerytury lub renty spowodowany szczególnymi okolicznościami,
2) niemożność podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym spowodowana całkowitą niezdolnością do pracy lub wiekiem,
3) brak niezbędnych środków utrzymania.
Spełnienie wszystkich podanych wymogów pozwala Prezesowi ZUS na wydanie decyzji w sprawie przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Należy zastrzec, że kompetencja jurysdykcyjna Prezesa ZUS ma charakter uznaniowy, co oznacza, iż nie jest on zobligowany do przyznania wnioskowanego świadczenia. Ma on obowiązek rozważyć, czy okoliczności faktyczne sprawy, a w szczególności uwarunkowania odnoszące się do osoby skarżącej oraz – jak w niniejszej sprawie – jej rodzica, są na tyle istotne, że w konfrontacji z interesem publicznym przemawiają za uczynieniem indywidualnego wyjątku od rozwiązań systemowych i przyznanie przedmiotowego świadczenia, pomimo że nie zostały spełnione ustawowe warunki do jego uzyskania. Podkreślić jednak należy, że okoliczności faktyczne kształtujące sytuację skarżącej mogą być rozważane wyłącznie w granicach zakreślonych celem instytucji przyznania świadczenia w drodze wyjątku, wyznaczonym treścią art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej. Przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest możliwe jedynie w przypadku, gdy ubezpieczony wykazał wolę podejmowania pracy i opłacania składek, ale na skutek wystąpienia nadzwyczajnych, niezależnych od niego okoliczności, nie spełnia wymagań do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym i tylko z tego powodu przyznanie świadczenia w trybie wyjątkowym jest zasadne. Konieczne jest zatem wykazanie, że ubezpieczony, którego praca stanowi źródło uprawnień do świadczenia z ubezpieczenia społecznego, nie wypracował prawa do "normalnego" świadczenia ubezpieczeniowego na skutek jakichś szczególnych okoliczności – por. wyrok NSA z 21 lipca 2023 r., sygn. III OSK 1831/22.
Należy podzielić ustalenia organu, że ojciec skarżącej zmarł w wieku 35 lat, mając udokumentowane 4 lata, 8 miesięcy i 11 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Wobec ojca skarżącej nie została orzeczona całkowita niezdolność do pracy. W kontekście powołanych faktów trzeba wyeksponować, że w sprawie o świadczenie w drodze wyjątku stan całkowitej niezdolności do pracy ustawodawca połączył z przesłanką niemożności podjęcia pracy lub innej działalności, którą ocenia się na dzień wydania decyzji. Przesłanka "braku spełnienia warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty z powodu szczególnych okoliczności" nie została skorelowana z niezdolnością do pracy. Niewątpliwie całkowita niezdolność do pracy wyłącza zatrudnienie i przez to możliwość kumulowania okresów składkowych i nieskładkowych niezbędnych do uzyskania renty z tytułu niezdolności do pracy w trybie "zwykłym". Przedmiotowy wniosek nie upoważnia jednak do stawiania tezy z przeciwieństwa (a contrario), że brak orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy oznacza, iż niespełnienie warunków do uzyskania tego świadczenia nie wynika ze szczególnych okoliczności. Wystąpienie szczególnych okoliczności może mieć różne podłoże przyczynowe, niekoniecznie umocowane w niezdolności do pracy. Rzeczą organu jest ad casum poczynić w tym zakresie stosowne ustalenia oraz sformułować na ich podstawie adekwatne oceny prawne.
Dodać trzeba, że organy administracyjne są związane treścią orzeczenia lekarskiego, ale tylko co do faktu i charakteru niezdolności do pracy, natomiast datą jej powstania - tylko w sprawach, w których ta kwestia należy do ustawowych przesłanek, np. przyznania renty w trybie zwykłym, wówczas bowiem niezdolność do pracy i data jej powstania wpływają na uzyskanie określonego uprawnienia. Wobec tego trudno przyjąć pełne związanie datą powstania niezdolności do pracy w sprawach o świadczenie nadzwyczajne. W tych sprawach data powstania niezdolności do pracy nie mieści się wśród ustawowych przesłanek z art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej. Możliwość jej wcześniejszego powstania może być jednym z czynników skutkujących niemożnością wypracowania renty zwykłej z powodu niemożności zatrudnienia. Trzeba też zważyć, że data powstania niezdolności do pracy to kwestia natury medycznej, podczas gdy w niniejszej sprawie chodzi o analizę przesłanek prawnych – tak NSA w wyroku z 17 stycznia 2013 r., sygn. I OSK 2701/12.
W sprawie istotna pozostaje okoliczność, czy ojciec skarżącej cierpiał na zaburzenia osobowości wpływające na jego psychikę. Tego rodzaju zaburzenia może wywoływać zarówno choroba alkoholowa, jak i uzależnienie od narkotyków czy innych środków odurzających. Należy podkreślić, że organ nie zakwestionował w toku postępowania twierdzeń skarżącej w powyższym zakresie, jak również twierdzenia o popełnieniu przez ojca skarżącej samobójstwa. Ojciec skarżącej podejmował próby leczenia uzależnienia, przebywał także w Areszcie Śledczym. Organ powinien był poczynić ustalenia w zakresie, czy ojciec skarżącej cierpiał na wskazane wyżej schorzenia. Należało tego dokonać, mając na uwadze art. 75 § 1 zd. 1 k.p.a., zgodnie z którym jako dowód w sprawie należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.
Doświadczenie życiowe uczy, że objawy choroby psychicznej (a taką jest m.in. alkoholizm czy uzależnienie od środków odurzających) nie czynią z danej osoby pełnowartościowego pracownika, co wyklucza normalne jego zatrudnienie. Na ten aspekt zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 maja 2011 r., sygn. I OSK 167/11, dostrzegając skutki zdrowotne w zakresie możliwości (całkowitej bądź częściowej) zatrudnienia osoby, która nie legitymuje się orzeczeniem o niezdolności do pracy. Jak trafnie wywiódł NSA w powołanym wyroku, szczególne okoliczności to nie tylko zdarzenia o charakterze siły wyższej, ale wszelkiego rodzaju sytuacje, które czynią daną osobę nieatrakcyjną na rynku pracy, pozostającą poza kręgiem zainteresowania pracodawców; również i takie, kiedy osoba nie jest zdolna pod względem zdrowotnym do świadczenia pracy, choć nie legitymuje się orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy, ale jej stan zdrowia w poszukiwaniu pracy stawia ją na pozycji dużo gorszej, niż osobę zdrową. W tej sytuacji "szczególną okolicznością" będzie nie tylko całkowita niezdolność do pracy osoby ubiegającej się o świadczenie. Wykładnia pojęcia "szczególnych okoliczności" w konkretnej sprawie wymaga zatem uwzględnienia wszelkich aspektów jej stanu faktycznego.
Zaburzenia psychiczne (do których zalicza się zarówno choroba alkoholowa, jak i uzależnienie od środków odurzających) niejednokrotnie wykluczają chorego z normalnego funkcjonowania w społeczeństwie. Osoba cierpiąca na nie z pewnością może być całkowicie wykluczona z rynku pracy, bądź mieć poważne ograniczenia w możliwości podjęcia zatrudnienia – na co zwracał uwagę NSA w wyrokach: z 25 stycznia 2006 r., sygn. I OSK 1139/05; 25 stycznia 2006 r., sygn. I OSK 1145/05; 5 stycznia 2017 r., sygn. I OSK 1088/16. Jednocześnie nie są wykluczone sytuacje, gdy osoba chora psychicznie nie podejmuje leczenia lub z niego przedwcześnie rezygnuje, co ma bezpośredni związek właśnie z konkretnym schorzeniem, które wpływa na rozeznanie w sytuacji w zakresie konieczności podjęcia takiego leczenia.
Organ nie podważył twierdzeń o występowaniu u ojca skarżącej wskazanych wyżej zaburzeń psychicznych i nie wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji, jaki wpływ na brak zatrudnienia miał stan zdrowia ojca skarżącej.
Skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie w postępowaniu administracyjnym zasady prawdy obiektywnej, niedostrzeżone przez Sąd pierwszej instancji. Zasada prawdy obiektywnej została skonstruowana w art. 7 k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Zgodnie z powyższą zasadą organ administracji publicznej ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Zasada prawdy obiektywnej została skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym "organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy". Natomiast zgodnie z art. 80 k.p.a. "organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona". Biorąc pod uwagę treść przytoczonych wyżej przepisów, należy uznać, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności postępowania dowodowego. Okoliczność, w której strona również ma prawo wykazywania inicjatywy dowodowej, nie zwalnia organu administracji publicznej z obowiązku podejmowania z urzędu czynności zmierzających do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organ administracji publicznej jest obowiązany z urzędu:
1. ustalić, jakie okoliczności faktyczne mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy;
2. ustalić, jakie dowody powinny zostać przeprowadzone w celu ustalenia powyższych okoliczności (por. wyrok z 20.09.2012 r., IV SA/Wa 663/12, LEX nr 1347629, w którym WSA w Warszawie stwierdził, że "organ administracji jako gospodarz postępowania administracyjnego określa zakres postępowania wyjaśniającego oraz dobór środków dowodowych potrzebnych do należytego ustalenia stanu sprawy", przy czym "aktywna rola organu administracji publicznej w procesie poszukiwania i gromadzenia materiału dowodowego może przejawiać się zarówno podejmowaniem czynności dowodowych z urzędu, a także gromadzeniem w aktach sprawy dowodów wskazanych lub dostarczonych przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy" – tak WSA we Wrocławiu w wyroku z 15.02.2012 r., IV SA/Wr 711/11, LEX nr 1139681);
3. przeprowadzić dowody, które uznał za niezbędne dla dokonania prawidłowych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy;
4. dokonać oceny przeprowadzonych dowodów zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (por. wyrok NSA z 23.02.2012 r., II GSK 118/12, LEX nr 1125454).
Realizacja przez organ administracji publicznej powyższych obowiązków nie pozbawia rzecz jasna strony prawa do czynnego udziału w czynnościach postępowania dowodowego związanych z realizacją zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Prawo strony do czynnego udziału w każdym stadium postępowania jest realizowane w szczególności przez prawo do inicjatywy dowodowej, ukształtowane w art. 78 k.p.a., prawo do brania czynnego udziału w czynnościach postępowania dowodowego (art. 79 k.p.a.), jak również prawo do wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, wynikające z art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a. Aktywna postawa podczas całego postępowania wyjaśniającego winna być rozumiana jako obowiązek organu wykorzystania w sprawie wszystkich dowodów znanych mu z urzędu, poszukiwania innych dowodów na potwierdzenie określonych faktów z wykorzystaniem dostępnych źródeł dowodowych, a także dopuszczenia wszystkich środków dowodowych zgłaszanych przez stronę lub innych uczestników postępowania, o ile mają one istotne znaczenie dla sprawy.
Z zasadą ogólną prawdy obiektywnej wiąże się kwestia rozłożenia ciężaru dowodu (onus probandi) w postępowaniu administracyjnym. Zasada prawdy obiektywnej przenosi ciężar dowodu w postępowaniu administracyjnym na organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w sprawie. W postępowaniu tym nie znajduje zastosowania zasada kontradyktoryjności ani zasady inicjatywy i dyspozycji dowodami przez strony. Organ administracji publicznej ma obowiązek z urzędu "zmierzać do pełnego wyświetlenia stanu faktycznego sprawy w zakresie potrzebnym do jej załatwienia i nie jest pod tym względem związany wnioskami stron" (E. Ochendowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne. Wybór orzecznictwa, Toruń 1997, s. 45). Organ administracji publicznej nie może oczekiwać, że to strona powinna przedstawić wszystkie dowody na poparcie swoich oświadczeń.
Zasada prawdy obiektywnej znajduje zastosowanie także w postępowaniach, w których organ administracji publicznej wydaje decyzje o charakterze uznaniowym. Wydając decyzję uznaniową, organ ma prawo dokonać wyboru rozstrzygnięcia, lecz wybór ten nie jest dowolny, a musi wynikać z wszechstronnego rozważenia okoliczności faktycznych sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18.10.2011 r., II GSK 1032/10, stwierdził, że "reguła wyrażona w art. 7 k.p.a. ma zastosowanie we wszystkich wypadkach, w których rozstrzygnięcie sprawy powierzone zostało tzw. uznaniu administracyjnemu, co zachodzi wówczas, gdy norma prawna nie przewiduje obowiązku określonego zachowania się organu, lecz możliwość wyboru sposobu załatwienia sprawy".
W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji uznał za nienaruszające zasady prawdy obiektywnej przerzucenie ciężaru dowodu w całości na wnioskodawcę w postępowaniu administracyjnym. Takie postrzeganie ciężaru dowodu nie jest prawidłowe. Organ administracji, dysponując wiedzą o potencjalnych przyczynach niepodejmowania pracy przez ojca skarżącej, jak również o fakcie śmierci samobójczej, powinien był przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w kierunku ustalenia przyczyn niepodejmowania przez niego zatrudnienia w kontekście wskazywanych okoliczności.
Z powyższych względów zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego okazały się uzasadnione.
W tej sytuacji przedwczesna byłaby ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego, gdyż ocena takiego zarzutu może być poczyniona w odniesieniu od nie budzącego wątpliwości stanu faktycznego sprawy,
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Mając na uwadze powyższe, na zasadzie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok w całości i rozpoznał skargę, uchylając zaskarżoną decyzję.
Rozpatrując sprawę ponownie organ będzie obowiązany wyjaśnić okoliczności stanowiące o spełnieniu wyżej przedstawionych przesłanek, jak również poddać wnikliwej analizie przebieg zatrudnienia ojca skarżącej oraz uzupełnić postępowanie dowodowe o pełną dokumentację medyczną ojca skarżącej, w szczególności dotyczącą leczenia uzależnień, a nadto rozważyć, czy brak stażu ubezpieczeniowego był skutkiem choroby alkoholowej bądź uzależnienia od środków odurzających.
O kosztach postępowania sądowego, na które składają się koszty postępowania kasacyjnego oraz koszty postępowania przed sądem pierwszej instancji, orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 200 p.p.s.a., art. 205 § 2 p.p.s.a.