III OSK 1898/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny (NSA) uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Warszawie oraz decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy wobec J.W. WSA wcześniej oddalił skargę J.W., uznając, że jej 10-letnia służba na rzecz państwa totalitarnego (od 1980 do 1990 r.) nie może być uznana za "krótkotrwałą" w rozumieniu art. 8a ustawy. NSA uznał jednak, że wykładnia WSA była błędna. Sąd podkreślił, że kluczową przesłanką jest istnienie "szczególnie uzasadnionych przypadków", a kryteria takie jak "krótkotrwała służba" czy "rzetelne wykonywanie obowiązków" mają charakter pomocniczy. NSA wskazał, że organ administracji oraz WSA nie zbadały wystarczająco charakteru służby J.W. w kontekście tego, czy angażowała się ona bezpośrednio w realizację zadań państwa totalitarnego, czy też wykonywała standardowe czynności służby publicznej. Sąd zwrócił uwagę na zasadę sprawiedliwości społecznej i konieczność indywidualnej oceny każdego przypadku, podkreślając, że sama podległość służbowa nie przesądza o negatywnym charakterze służby. W związku z tym sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących weryfikacji funkcjonariuszy służb PRL, zasady oceny "krótkotrwałej służby" i "rzetelnego wykonywania obowiązków", a także znaczenie "szczególnie uzasadnionych przypadków" w postępowaniu administracyjnym.
Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy i może być stosowane w sprawach o podobnym charakterze faktycznym i prawnym.
Zagadnienia prawne (3)
Jak należy interpretować przesłanki "krótkotrwałej służby" oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków" w kontekście art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, w szczególności w odniesieniu do służby na rzecz państwa totalitarnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przesłanki te mają charakter pomocniczy wobec nadrzędnej przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków". Brak spełnienia jednej z pomocniczych przesłanek nie wyklucza możliwości zastosowania przepisu, jeśli charakter służby nie był bezpośrednio związany z realizacją zadań państwa totalitarnego, lecz stanowił standardową działalność służby publicznej.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że kluczowe jest ustalenie, czy służba była bezpośrednio ukierunkowana na realizację zadań państwa totalitarnego. Kryteria "krótkotrwałości" i "rzetelności" służą jedynie ułatwieniu tej oceny, a ich niespełnienie nie jest automatycznie dyskwalifikujące. Należy badać indywidualny charakter służby.
Czy okres 10 lat służby na rzecz państwa totalitarnego może być uznany za "krótkotrwały" w rozumieniu art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Ocena "krótkotrwałości" powinna być dokonywana w kontekście całego okresu służby funkcjonariusza i nie można jej ograniczać do sztywnych ram czasowych czy procentowych. Nawet okres wyrażony w latach może być uznany za krótkotrwały w określonych okolicznościach.
Uzasadnienie
NSA uznał wykładnię WSA, że 10 lat (34% służby) nie jest krótkotrwałe, za błędną, wskazując na potrzebę indywidualnej oceny w stosunku do całego okresu służby.
Czy rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych po 12 września 1989 r. wymaga koniecznie narażenia zdrowia i życia, aby mogło stanowić podstawę do wyłączenia stosowania przepisów ustawy emerytalnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rzetelne wykonywanie obowiązków jest podstawowym kryterium, a "w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" stanowi jedynie dodatkowy element, który może wzmocnić ocenę rzetelności, ale nie jest warunkiem koniecznym.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że ustawa nie ogranicza stosowania art. 8a jedynie do funkcjonariuszy wybitnie zasłużonych lub narażających życie. Rzetelność sama w sobie, nawet bez narażenia, może być podstawą do pozytywnego rozpatrzenia wniosku.
Przepisy (12)
Główne
ustawa zaopatrzeniowa art. 8a § 1
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Przepis stanowi podstawę do wyłączenia stosowania restrykcyjnych przepisów emerytalnych w szczególnie uzasadnionych przypadkach, uwzględniając kryteria krótkotrwałej służby przed 31.07.1990 r. oraz rzetelnego wykonywania obowiązków po 12.09.1989 r. (w szczególności z narażeniem zdrowia i życia). Kryteria te mają charakter pomocniczy wobec nadrzędnej przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków".
Pomocnicze
ustawa zaopatrzeniowa art. 13b
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Definiuje "służbę na rzecz totalitarnego państwa" jako służbę od 22.07.1944 r. do 31.07.1990 r. w określonych instytucjach i formacjach.
ustawa zaopatrzeniowa art. 15c
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Przepis, którego stosowanie może być wyłączone na mocy art. 8a.
ustawa zaopatrzeniowa art. 22a
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Przepis, którego stosowanie może być wyłączone na mocy art. 8a.
ustawa zaopatrzeniowa art. 24a
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Przepis, którego stosowanie może być wyłączone na mocy art. 8a.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA może uchylić zaskarżony wyrok i orzec co do istoty sprawy lub przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając skargę uchyla zaskarżony wyrok lub decyzję.
p.p.s.a. art. 203 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy zasądzenia kosztów postępowania.
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs4 § 1 i 3
Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia art. 8a ustawy zaopatrzeniowej przez WSA. • Niewłaściwa ocena przesłanki "krótkotrwałej służby" na rzecz państwa totalitarnego. • Niewystarczające zbadanie charakteru służby w kontekście "szczególnie uzasadnionych przypadków". • Naruszenie przepisów postępowania (art. 7 i 77 k.p.a.) poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego.
Godne uwagi sformułowania
Służba na rzecz totalitarnego państwa • krótkotrwała służba • rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków • szczególnie uzasadnione przypadki • domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu • zasada sprawiedliwości społecznej
Skład orzekający
Dariusz Chaciński
sprawozdawca
Olga Żurawska - Matusiak
przewodniczący
Przemysław Szustakiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących weryfikacji funkcjonariuszy służb PRL, zasady oceny \"krótkotrwałej służby\" i \"rzetelnego wykonywania obowiązków\", a także znaczenie \"szczególnie uzasadnionych przypadków\" w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy i może być stosowane w sprawach o podobnym charakterze faktycznym i prawnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy trudnej kwestii rozliczenia z przeszłością PRL i wpływu służby w tamtym okresie na obecne uprawnienia emerytalne funkcjonariuszy. Wykładnia NSA jest istotna dla zrozumienia, jak sąd ocenia kryteria stosowane w takich przypadkach.
“Czy 10 lat służby dla PRL to "krótkotrwała" służba? NSA wyjaśnia zasady rozliczeń z przeszłością.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.