III OSK 1897/21

Naczelny Sąd Administracyjny2023-04-25
NSAochrona środowiskaWysokansa
odpadyodpady niebezpieczneołówzbiorcze zestawienie danychustawa o odpadachustawa o bateriach i akumulatorachproces technologicznyrecyklingfrakcja pośrednia

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki Z. S.A. w sprawie obowiązku wykazywania odpadów niebezpiecznych zawierających ołów w zbiorczym zestawieniu danych.

Sprawa dotyczyła obowiązku spółki Z. S.A. do wykazania w zbiorczym zestawieniu danych za 2015 rok odpadów o kodzie 16 07 09* (odpady zawierające inne substancje niebezpieczne), które powstawały w procesie technologicznym i zawierały ołów. Spółka argumentowała, że są to frakcje pośrednie w procesie recyklingu, a nie odpady. Sąd pierwszej instancji oraz Naczelny Sąd Administracyjny uznały jednak, że są to odpady niebezpieczne, a spółka miała obowiązek ich wykazania, powołując się na przepisy ustawy o odpadach oraz wcześniejsze orzecznictwo.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki Z. S.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który oddalił skargę spółki na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Sprawa dotyczyła obowiązku spółki do korekty zbiorczego zestawienia danych o odpadach za rok 2015, poprzez wykazanie wytworzonych odpadów o kodzie 16 07 09* (odpady zawierające inne substancje niebezpieczne), które powstawały w procesie technologicznym i zawierały ołów. Spółka twierdziła, że szlamy i osady powstające w procesie technologicznym to pasta ołowiowa o podwyższonej wilgotności, stanowiąca frakcję pośrednią w procesie recyklingu, a nie odpad w rozumieniu przepisów. Argumentowała, że pierwszeństwo w tej sprawie mają przepisy ustawy o bateriach i akumulatorach. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko sądów niższych instancji i organów administracji. Sąd podkreślił, że przepisy ustawy o bateriach i akumulatorach stosuje się w zakresie nieuregulowanym, a definicja odpadu zawarta w ustawie o odpadach ma zastosowanie. Sąd powołał się na wcześniejsze orzecznictwo, w którym ustalono, że substancje te mają status odpadu, a spółka zamierzała się ich pozbywać. Sąd odrzucił argumentację spółki dotyczącą frakcji pośredniej, wskazując, że proces przetwarzania zużytych baterii i akumulatorów nie wyklucza powstania odpadów w jego trakcie, a szlamy i osady pochodzące z czyszczenia zbiorników nie są elementem frakcji pośredniej, lecz odpadem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Szlamy i osady zawierające ołów, powstające w procesie technologicznym, stanowią odpad niebezpieczny i podlegają wykazaniu w zbiorczym zestawieniu danych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy ustawy o odpadach mają zastosowanie, a definicja odpadu obejmuje substancje, których posiadacz się pozbywa lub zamierza się pozbyć. Wcześniejsze orzecznictwo i pozwolenie zintegrowane spółki potwierdzają, że substancje te mają status odpadu, a nie frakcji pośredniej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.o. art. 3 § ust. 1 pkt 6

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

Definicja odpadu jako każdej substancji lub przedmiotu, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest zobowiązany.

u.b.i.a. art. 5

Ustawa z dnia 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach

W sprawach dotyczących zużytych baterii i zużytych akumulatorów w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się przepisy ustawy o odpadach.

Pomocnicze

u.o. art. 3 § ust. 1 pkt 21

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

Definicja procesu przetwarzania odpadów.

u.o. art. 3 § ust. 1 pkt 23

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

Definicja instalacji.

u.b.i.a. art. 6 § pkt 26

Ustawa z dnia 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach

Definicja zużytych baterii i akumulatorów jako odpadów w rozumieniu ustawy o odpadach.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie sądu granicami skargi kasacyjnej.

u.o. art. 72 § ust. 3

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

Podstawa do zobowiązania do korekty zbiorczego zestawienia danych.

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 września 2014 r. w sprawie katalogu odpadów

Katalog odpadów, w tym odpad o kodzie 16 07 09*.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Szlamy i osady zawierające ołów są odpadem niebezpiecznym. Obowiązek wykazania odpadów w zbiorczym zestawieniu danych. Ustawa o odpadach ma pierwszeństwo w zakresie definicji odpadu. Pozwolenie zintegrowane spółki traktowało te substancje jako odpad.

Odrzucone argumenty

Szlamy i osady są frakcją pośrednią w procesie recyklingu, a nie odpadem. Pierwszeństwo przepisów ustawy o bateriach i akumulatorach. Żądanie organu I instancji było zbyt szerokie i uciążliwe.

Godne uwagi sformułowania

nie sposób zakwalifikować przedmiotowych substancji jako elementu frakcji pośredniej w procesie przetwarzania akumulatorów i baterii, gdyż nie są to substancje wykorzystywane w toku bieżącego procesu technologicznego. Fakt umieszczenia w pozwoleniu zintegrowanym substancji uzyskiwanych z czyszczenia i płukania zbiorników świadczy o tym, że Spółka substancje te traktowała jako odpad. Późniejsza zmiana stanowiska Spółki w kwestii możliwości wykorzystywania osadów i szlamów nie ma znaczenia dla kwalifikacji tych substancji. Nie są one półproduktem, jak sugeruje skarżąca kasacyjnie Spółka, tylko odpadem, który jest przez Spółkę przetwarzany.

Skład orzekający

Piotr Korzeniowski

przewodniczący sprawozdawca

Jerzy Stelmasiak

sędzia

Grzegorz Jankowski

sędzia (del.)

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Kwalifikacja substancji powstających w procesach technologicznych jako odpadów, stosowanie przepisów ustawy o odpadach w kontekście ustawy o bateriach i akumulatorach, obowiązek wykazywania odpadów niebezpiecznych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji powstawania odpadów zawierających ołów w procesie przetwarzania akumulatorów, ale zasady interpretacji przepisów są szersze.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów dotyczących odpadów niebezpiecznych w kontekście procesów recyklingu, co ma znaczenie dla wielu przedsiębiorstw.

Czy odpady z recyklingu to nadal odpady? NSA rozstrzyga spór o ołowiane szlamy.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1897/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-04-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Jankowski
Jerzy Stelmasiak
Piotr Korzeniowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Sygn. powiązane
II SA/Ol 211/19 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2019-06-25
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia NSA (del.) Grzegorz Jankowski po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. S.A. z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 25 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 211/19 w sprawie ze skargi Z. S.A. z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 2 stycznia 2019 r., nr SKO.63.50.2019 w przedmiocie zobowiązania do korekty zbiorczego zestawienia danych dotyczących odpadów oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 25 czerwca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (dalej: Sąd I instancji), sygn. II SA/Ol 211/19 po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi Z. S.A. w P. (dalej: skarżąca, Spółka) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie (dalej: SKO w Olsztynie, Kolegium) z 2 stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie gospodarowania odpadami oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że w decyzji z 21 września 2018 r. wydanej przez Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego, na podstawie art. 72 ust. 3 ustawy z 14 grudnia 2012r. o odpadach (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r., poz. 992 ze zm., dalej: u.o.), zobowiązano Spółkę do korekty zbiorczego zestawienia danych o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach gospodarowania nimi oraz o instalacjach i urządzeniach służących do odzysku i unieszkodliwiania tych odpadów za rok 2015 dotyczącego Oddziału Produkcyjnego w K. przez wykazanie wytworzonych odpadów o kodzie 16 07 09* - odpady zawierające inne substancje niebezpieczne, w terminie do dnia 30 października 2018 r. W uzasadnieniu podniesiono, że z weryfikacji informacji zawartych w nadesłanym przez Spółkę w dniu 16 marca 2016 r. zbiorczym zestawieniu danych o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach gospodarowania nimi oraz o instalacjach i urządzeniach służących do odzysku i unieszkodliwiania tych odpadów (dalej: zbiorcze zestawienie danych) za rok sprawozdawczy 2015 wynika, że informacje te są niezgodne ze stanem faktycznym. Wskazano, że w toku postępowania wezwano Spółkę do przedłożenia określonych w tym wezwaniu dokumentów i informacji, lecz pełnomocnik Spółki odmówił udzielenia informacji, w związku z czym organ wydał decyzję na podstawie posiadanego materiału dowodowego. Ustalono, że Spółka nie wykazała w zbiorczym zestawieniu danych odnośnie wytwarzania odpadów szlamu i osadów o kodzie 16 07 09*, pochodzących z sedymentacji wody technologicznej w zbiornikach eksploatowanych w zakładzie i w odwodnieniach liniowych występujących w posadzkach poszczególnych hal, które są odpadami niebezpiecznymi, gdyż zawierają w swoim składzie ołów. Podano, że szlamy ze zbiorników i kanałów, nazywane przez zakład półproduktem, nie są przekazywane firmom zewnętrznym, a kierowane są do przetopu w piecu obrotowym. Podano, że Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w zarządzeniu pokontrolnym z 27 kwietnia 2017 r. nakazał prowadzić ewidencję wytwarzanych odpadów w postaci szlamów lub osadów ze zbiorników wody technologicznej zamontowanych w sekcji neutralizacji wody technologicznej i elektrolitu. W związku z tym w ocenie organu odpady szlamów i osadów powinny być wykazane jako wytworzone w zbiorczym zestawieniu danych.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Spółka i wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania lub ewentualnie przekazanie sprawy do organu I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Decyzją z 2 stycznia 2019 r. SKO w Olsztynie utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy w całości. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż w wyniku kontroli przeprowadzonej Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska od 16 lutego 2017 r. do 21 kwietnia 2017 r. ustalono m.in., że wyodrębnienie cząstek stałych w postaci szlamów i osadów może odbywać się w poszczególnych zbiornikach oraz w odwodnieniach liniowych występujących w posadzkach poszczególnych hal. Źródłem szlamów w odwodnieniach liniowych jest przede wszystkim pasta ołowiowa z rozdrobnionych akumulatorów. Natomiast sedymentacja cząstek stałych odbywa się również w zbiornikach technologicznych, tj. w zbiornikach elektrolitu, wody technologicznej, neutralizacyjnych.
Ustalono, że nie prowadzono ewidencji wybieranych (wytwarzanych) osadów lub szlamów, chociaż jednorazowo uzyskiwano osady i szlamy w ilości ok. od 1 do 15 Mg.
W skardze na powyższą decyzję Spółka, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W obszernym uzasadnieniu strona skarżąca ponownie przedstawiła argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Sąd I instancji oddalając skargę Spółki w uzasadnieniu wyroku wskazał, że w niniejszej sprawie organ nakazał skarżącej dokonanie korekty zbiorczego zestawienia danych o rodzajach i ilości odpadów, sposobach gospodarowania nimi i instalacjach i urządzeniach służących do odzysku i unieszkodliwiania tych odpadów za 2015 r. w odniesieniu do odpadu o kodzie 16 07 09* - odpady zawierające inne substancje niebezpieczne. Organ uznał bowiem, że szlamy i osady pochodzące z sedymentacji wody technologicznej w zbiornikach i w odwodnienia liniowych występujących w posadzkach hal zawierają ołów i są odpadem niebezpiecznym. Natomiast skarżąca twierdzi, że szlamy i osady powstałe w procesie technologicznym to pasta ołowiowa o podwyższonym stopniu wilgotności, która w wyniku sedymentacji osiada w zbiorniku wody technologicznej, a po odparowaniu wody posiada tożsame właściwości, co pasta ołowiowa i nie dochodzi do zmiany przeznaczenia, gdyż jest wykorzystywana w procesie recyklingu. Ponadto podniesiono, że w niniejszej sprawie pierwszeństwo mają przepisy ustawy z 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz. 1803 ze zm., dalej: u.b.i.a.), które wskazują, że proces przetwarzania baterii i akumulatorów jest procesem wieloetapowym.
Sąd I instancji wyjaśnił, że art. 5 u.b.i.a. stanowi, że w sprawach dotyczących zużytych baterii i zużytych akumulatorów w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się przepisy u.o.o., co wskazuje na pierwszeństwo tej regulacji. Jednakże podkreślono, że u.b.i.a. nie zawiera definicji odpadu. W związku z tym w tym zakresie zastosowanie mają przepisy u.o.o. Zgodnie zaś z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach przez odpad rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest zobowiązany. Katalog odpadów zawiera rozporządzenie z 2014 r. i jest w nim sklasyfikowany miedzy innymi odpad o kodzie 16 07 09*.
W ocenie Sądu I instancji, niezasadne jest powoływanie się przez Spółkę na okoliczność, że przepisy u.b.i.a. oraz przepisy rozporządzenia z 2017 r., wydane na podstawie art. 63 ust. 7 u.b.i.a., określają przetwarzanie zużytych baterii i akumulatorów samochodowych, czy też baterii i akumulatorów przemysłowych jako proces składający się z kilku etapów. Taka regulacja nie wyklucza bowiem możliwości powstania odpadów w toku tego procesu, a nie dopiero po jego zakończeniu.
Ponadto zaskarżona decyzja dotyczy szlamów i osadów osadzających się w zbiornikach oraz w odwodnieniach liniowych, które - jak wynika z ustaleń zarówno organu, jak i inspektora ochrony środowiska – pochodzą z czyszczenia odbywającego się z rożną częstotliwością, nie rzadziej niż raz w roku. Nie sposób zatem zakwalifikować przedmiotowych substancji jako elementu frakcji pośredniej w procesie przetwarzania akumulatorów i baterii, gdyż nie są to substancje wykorzystywane w toku bieżącego procesu technologicznego.
W skardze kasacyjnej Spółka, reprezentowana przez r.pr. M.Ł., zaskarżyła w całości wyrok Sądu I instancji.
Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., zarzucono zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
I.1. art. 5 ustawy z 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach przez jego niezastosowanie w sytuacji gdy przepis winien mieć zastosowanie i przyjęcie, że w zakresie przetwarzania odpadów w postaci zużytych akumulatorów, pierwszeństwo mają przepisy ustawy o odpadach podczas gdy w zakresie gospodarowania, w tym przetwarzania pierwszeństwo powinny mieć przepisy ustawy o bateriach i akumulatorach,
I.2. art. 1 pkt. 3 w zw. z art. 5 u.b.i.a. przez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy, w powyższym stanie faktycznym przepisy te powinny mieć zastosowanie,
I.3. art. 3 ust. 1 pkt. 6 , art. 3 ust. 1 pkt. 21, art. 3 ust. 1 pkt. 23 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach, przez jego błędną wykładnie i przyjęcie, iż powstałe w procesie recyklingu szlamy i osady stanowią odpad, podczas gdy stanowią "frakcje pośrednią" w procesie przetwarzania odpadów, zawierającą ołów i związki ołowiu i są magazynowane do czasu zmiany pozwolenia zintegrowanego, w celu ich przetworzenia (odzyskania ołowiu tj. pasty ołowiowej), a Spółka nie jest zobowiązana na podstawie przepisów prawa do ich pozbycia, nie posiada zamiaru ich pozbycia ani też się powyższej frakcji nie pozbywa;
I.4. art. 63 ust. 2 w zw. z art. 5 u.b.i.a. przez jego niezastosowanie w sytuacji gdy, w powyższym stanie faktycznym przepis ten powinien mieć zastosowanie,
I.5. rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 lipca 2017 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących procesu przetwarzania zużytych baterii samochodowych kwasowo-ołowiowych, zużytych akumulatorów samochodowych kwasowo-ołowiowych, zużytych baterii przemysłowych kwasowo-ołowiowych lub zużytych akumulatorów przemysłowych kwasowo-ołowiowych oraz instalacji prowadzących recykling ołowiu i jego związków lub recykling tworzyw sztucznych przez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy w powyższym stanie faktycznym rozporządzenie to powinno mieć zastosowanie w całości.
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów prawa procesowego, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. przez oparcie się przez Sąd I instancji na błędnej kontroli ustaleń faktycznych dokonanych przez organ i przyjętych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, który nie został dostatecznie wyjaśniony przez:
I. przyjęcie, że szlamy oraz osad wytworzone w procesie recyklingu (przetwarzania) stanowią odpad o kodzie 16 07 09* podczas gdy powyższe szlamy i osady są frakcją pośrednią wykorzystywaną w procesie przetwarzania;
II. przyjęcie że Spółka odmówiła udzielenia informacji, podczas gdy Spółka wskazała, że żądane informacje są w posiadaniu organu i wezwała do dodatkowe umotywowania żądań.
Mając na uwadze powyższe wniesiono: 1. na podstawie art 176 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i "przekazanie właściwemu Sądowi do ponownego rozpatrzenia", 2. zasądzenie na rzecz skarżącej Spółki kosztów postępowania według norm przepisanych, 3. rozpatrzenie sprawy na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że organ, jak również Sąd I instancji nie zastosowały w niniejszym postępowaniu art. 5 u.b.i.a. zgodnie z którym w sprawach dotyczących zużytych baterii i zużytych akumulatorów w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się przepisy ustawy o odpadach. Wobec czego uregulowania z ustawy o bateriach i akumulatorach mają pierwszeństwo przed przepisami ustawy o odpadach.
Skarżąca kasacyjnie powołała się na rozporządzenie komisji (UE) nr 493/2012 z dnia 11 czerwca 2012 r. ustanawiające na podstawie dyrektywy 2006/66/WE Parlamentu Europejskiego i Rady szczegółowe przepisy dotyczące obliczania wydajności recyklingu dla procesów recyklingu zużytych baterii i akumulatorów oraz zawarte w niej definicje legalne pojęcia frakcji wejściowej i wyjściowej. Załącznik do niniejszego rozporządzenia wskazuje, że obowiązkiem przetwarzającego jest wykazywanie odpadów jedynie na końcu procesu przetwarzania, o czym świadczy, że w przypadku fakcji pośredniej (tj. podlegającej odzyskowi w dalszej części procesu) jedynie opcjonalnie przetwarzający ma za zadnie wykazywać kod odpadu. Wynika to nie tylko z definicji odpadu stosowanej w przepisach krajowych (tzn. zamiaru, obowiązku lub faktycznego pozbycia się przedmiotu lub substancji) ale również faktu, iż przepisy europejskie oraz krajowe wskazują, że proces przetwarzania zużytych baterii i akumulatorów jest jednym wieloetapowym procesem, a odpady biorąc pod uwagę definicję ustawową, winny być wykazywane jeżeli nie stanowią frakcji pośredniej.
Powstałe frakcje pośrednie nie są przedmiotami, wobec których następuje zasadnicza zmiana sposobu wykorzystania od podstawowego przeznaczenia. Frakcja pośrednia ma bowiem charakter substancji wobec których nie dochodzi do zmiany ich przeznaczenia, a wszelkie dokonywane czynności w procesie przetworzenia (recyklingu), mają na celu zapobieżenie negatywnym konsekwencjom dla człowieka lub środowiska w zakresie wytwarzania odpadów.
Spółka wskazywała, że wszelkie szlamy i osady powstałe w procesie technologicznym to pasta ołowiowa, zawierająca ołów o nieco podwyższonym stopniu wilgotności, która w wyniku sedymentacji osiadła w zbiorniku wody technologicznej. Po odparowaniu z nadmiaru wody posiada tożsame właściwości do pasty ołowiowej i nie dochodzi do zasadniczej zmiany jej przeznaczenia. W celu osiągnięcia jak najwyższego stopnia poziomów recyklingu co wynika z przepisów krajowych i unijnych oraz ochrony zdrowia i środowiska.
Zdaniem skarżącej kasacyjnie, Sąd I instancji naruszył przepisy postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. Sąd I instancji nie dokonał kontroli ustaleń faktycznych przeprowadzonych przez organ i przyjętych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie. W wyniku kontroli ustaleń stwierdzono, że szlamy oraz osad wytworzone w procesie recyklingu (przetwarzania) stanowią odpad o kodzie 16 07 09* podczas gdy powyższe szlamy i osady są frakcją pośrednią wykorzystywaną w procesie przetwarzania. Z uwagi na to, że osad będący związkami ołowiu (ołów oraz woda) wskazywany jest jako frakcja pośrednia zgodnie z ustawą, to możliwym jest jego wykorzystanie jako pasty ołowiowej, bez konieczności zasadniczej zmiany sposobu wykorzystywania.
Zdaniem skarżącej kasacyjnie, błąd w ustaleniach wynikał m.in. z charakteru żądania złożenia wyjaśnień i informacji przez organ I instancji. W odpowiedzi na żądanie wskazano, że żądanie wykracza poza wyjaśnienia określone w treści art. 50 § 1 k.p.a. i nie sposób doszukać się związku pomiędzy zakresem zadanych informacji, a przedmiotem kontroli. Żądanie dotyczyło całego procesu technologicznego, podczas gdy przedmiot kontroli dotyczył jedynie gospodarki odpadami. Pojęciem ustawowym jest frakcja wobec czego posłużenie się przez organ wzywający pojęciem półproduktów było niewłaściwe dla celów postępowania. Zasygnalizować należy również, że zakres badania masy zużytego paliwa nie mógł mieć związku z treścią przedmiotu kontroli. Wezwanie mające charakter nader uciążliwy (bardzo szeroki zakresie) i nie mające waloru niezbędnego do rozstrzygnięcia, nie zostało przez spółkę zignorowane ale złożono do organu pismo wzywające do wyjaśnień i ewentualnego uzasadnienia wyjaśnień dot. treści żadnych wyjaśnień.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że w tej sprawie pomimo wniosku skarżącej kasacyjnie o rozpoznanie sprawy na rozprawie, sprawa została skierowania do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, ponieważ Sąd uznał rozpoznanie sprawy za konieczne, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm. – dalej: ustawa COVID-19).
Skarga kasacyjna nie jest zasadna, wszystkie podniesione w niej zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie.
W świetle art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
W przypadku podniesienia jednocześnie zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego należy w pierwszej kolejności rozpatrzyć te ostatnie, ponieważ pozwoli to następnie ocenić właściwe zastosowanie lub wykładnię powołanych przepisów prawa materialnego w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy.
Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w tym składzie wiadomym z urzędu pozostaje okoliczność, że na zarządzenie pokontrolne z 27 kwietnia 2017 r. wydane skarżącej przez Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, w którym zarządzono m.in. prowadzić ewidencję odpadów z naprawy otuliny pieca obrotowego, jak też prowadzić ewidencję wytwarzanych odpadów w postaci osadów lub szlamów ze zbiorników wody technologicznej zamontowanych w sekcji neutralizacji wody technologicznej i elektrolitu, na skutek skargi wniesionej przez Spółkę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 26 września 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 601/17 oddalił skargę, potwierdzając prawidłowość nałożonych obowiązków. Naczelny Sąd Administracyjny zaś wyrokiem z 6 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 149/18 oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez skarżącą Spółkę od wyroku WSA w Olsztynie. Powyższa okoliczność potwierdza istnienie obowiązku prowadzenia przez skarżącą zarówno ewidencji odpadów powstałych z naprawy otuliny pieca obrotowego, jak też ewidencji odpadów w postaci osadów lub szlamów ze zbiorników wody technologicznej zamontowanych w sekcji neutralizacji wody technologicznej i elektrolitu. Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że zarządzenie to potwierdza także prawidłowość stanowiska organów orzekających w niniejszej sprawie.
Wbrew twierdzeniom Spółki stan faktyczny został przez organy administracji ustalony prawidłowo. Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty błędnych ustaleń faktycznych związane są z prezentowaną przez Spółkę odmienną oceną prawną tych ustaleń, nie zaś z ich nieprawidłowością.
Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 6 listopada 2019 r., II OSK 149/18 stwierdził, że "Fakt umieszczenia w pozwoleniu zintegrowanym substancji uzyskiwanych z czyszczenia i płukania zbiorników świadczy o tym, że Spółka substancje te traktowała jako odpad. Z kolei z faktu, iż w pozwoleniu brak jest zgody na odzysk i zagospodarowanie tych substancji można wywieść uprawniony wniosek, że Spółka zamierzała pozbyć się tych substancji. Okoliczność, że Spółka uznała, że może samodzielnie zagospodarować substancje uzyskane w wyniku czyszczenia zbiorników nie zmienia faktu, że substancje te mają status odpadu. Twierdzenie Spółki, że wnosząc o zmianę pozwolenia zintegrowanego i ujęcie w nim substancji pochodzących z czyszczenia i płukania zbiorników nie zamierzała się ich pozbywać jest, zdaniem NSA, niewiarygodne i należy oceniać je jako próbę racjonalizacji niezgodnego z prawem postępowania Spółki. Twierdzenia Spółki można byłoby uznać za wiarygodne wówczas, gdyby Spółka co najmniej wystąpiła o zmianę pozwolenia zintegrowanego poprzez eliminację z tego pozwolenia substancji w postaci pochodzących z czyszczenia i płukania zbiorników. Jednak skoro Spółka posiada decyzję o pozwoleniu zintegrowanym, w której osady i szlamy ze zbiorników określone są jako odpad, to w konsekwencji stwierdzić należy, że Spółka zamierzała się ich pozbywać. Tym samym substancje te mają status odpadu. Późniejsza zmiana stanowiska Spółki w kwestii możliwości wykorzystywania osadów i szlamów nie ma znaczenia dla kwalifikacji tych substancji. Nie są one półproduktem, jak sugeruje skarżąca kasacyjnie Spółka, tylko odpadem, który jest przez Spółkę przetwarzany".
Zgodnie z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wyrażona w art. 170 p.p.s.a. istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu sprowadza się do tego, że organy państwowe i sądy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu oraz ogół skutków prawnych z niego wynikających. Wprawdzie powaga rzeczy osądzonej obejmuje sentencję orzeczenia, jednak biorąc pod uwagę, że istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej, ta zaś wyrażona jest w uzasadnieniu, to na zakres powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 171 p.p.s.a. wskazują motywy. W sytuacji, gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem sądu i ustaleniami faktycznymi, które legły u jego podstaw, niedopuszczalne jest w innej sprawie o innym przedmiocie dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą. Rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym wyroku (zob. wyrok NSA z 28 października 2022 r., III FSK 778/22, LEX nr 3441959).
Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. Naruszenie określonej w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady orzekania na podstawie akt sprawy może stanowić podstawę kasacyjną wskazaną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jeżeli polega ono na: oddaleniu skargi, mimo niekompletnych akt sprawy; pominięciu istotnej części tych akt; oparciu orzeczenia na własnych ustaleniach sądu nie znajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy. Okoliczności tego rodzaju nie są przywoływane w skardze kasacyjnej. Jednocześnie należy odróżnić poddanie sądowej kontroli działalności administracji publicznej na podstawie innego materiału niż akta sprawy od wydania wyroku na podstawie akt sprawy. Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. nie służy kwestionowaniu ustaleń i oceny przyjętego w sprawie stanu faktycznego. Nie służy on również zwalczaniu wniosków, jakie zostały wyprowadzone przez sąd z materiału dowodowego sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2021 r., II GSK 1158/18, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Do tego naruszenia mogłoby dojść gdyby sąd wyszedł poza granice tej sprawy lub gdyby nie dokonał jej kontroli w pełnym zakresie, a tylko w części. Okoliczność, że Sąd I instancji oddalił skargę nie oznacza, iż naruszył art. 134 § 1 p.p.s.a. Nadto w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można kwestionować dokonanej przez Sąd I instancji oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez Sąd I instancji oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ (por. m.in. wyroki NSA: z dnia 25 marca 2011 r., I FSK 1862/09; z dnia 11 kwietnia 2007 r., II OSK 610/06; z dnia 15 października 2015 r., I GSK 241/14) - co zarzuca strona skarżąca kasacyjnie.
W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów (por. wyrok NSA z dnia 2 lipca 2015 r. I OSK 450/15), ani prawidłowości oceny materiału dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 21 października 2010 r., I GSK 264/09). To, że strona skarżąca kasacyjnie nie zgadza się z oceną materiału dowodowego i oceną okoliczności sprawy dokonaną przez Sąd I instancji nie oznacza, że doszło do naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a., którego naruszenia dopatruje się strona skarżąca kasacyjnie stanowi, że "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a". Przepis ten określa zatem granice rozpoznania skargi przez Sąd I instancji, zaś granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot wynikający z treści zaskarżonego działania lub bezczynności organu administracji publicznej. Oznacza to, że o naruszeniu normy wynikającej z powyższego przepisu można byłoby mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo - mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku - nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącą, a które Sąd I instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu. Sąd I instancji rozpoznając skargę niewątpliwie orzekał w granicach sprawy, oceniając postępowanie w zakresie zobowiązania Spółki do korekty zbiorczego zestawienia danych o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach gospodarowania nimi oraz o instalacjach i urządzeniach służących do odzysku i unieszkodliwiania tych odpadów za rok 2015 dotyczącego Oddziału Produkcyjnego w K. przez wykazanie wytworzonych odpadów o kodzie 16 07 09* - odpady zawierające inne substancje niebezpieczne w terminie do dnia 30 października 2018 r.
Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że analizował on i oceniał prawidłowość stanowiska skarżącej że szlamy i osady powstałe w procesie technologicznym to pasta ołowiowa o podwyższonym stopniu wilgotności, która w wyniku sedymentacji osiada w zbiorniku wody technologicznej, a po odparowaniu wody posiada tożsame właściwości, co pasta ołowiowa i nie dochodzi do zmiany przeznaczenia, gdyż jest wykorzystywana w procesie recyklingu. Ponadto ocenił pogląd skarżącej, że w niniejszej sprawie pierwszeństwo mają przepisy u.b.i.a., które wskazują, że proces przetwarzania baterii i akumulatorów jest procesem wieloetapowym. Ponadto art. 134 § 1 p.p.s.a. nie może stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej. W takiej sytuacji strona zobowiązana jest powiązać art. 134 § 1 p.p.s.a. z takimi przepisami, których naruszenia przez organ administracji miał nie dopatrzyć się Sąd I instancji. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. jest tak skonstruowany, że powoływanie się w skardze kasacyjnej na jego naruszenie musi być zawsze powiązane z przywołaniem przepisu, którego naruszenia przez organy nie dostrzegł Sąd I instancji.
Takim przepisem nie jest także wskazany w skardze kasacyjnej art. 151 p.p.s.a., który ma charakter wynikowy. Jego zastosowanie przez sąd I instancji jest za każdym razem rezultatem uznania, że w sprawie nie zaistniało tego rodzaju naruszenie przepisów prawa materialnego bądź regulacji procesowej, które uzasadniałoby uwzględnienie wniesionej skargi.
Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Przepis ten nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, gdyż ma charakter wynikowy i reguluje sposób rozstrzygnięcia sprawy, określając przypadek, kiedy skarga na decyzję lub postanowienie podlega uwzględnieniu. W orzecznictwie NSA prezentowany jest jednolity pogląd, że bez stwierdzenia naruszenia innych przepisów, w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania, zarzut taki nie jest trafny (por. wyrok NSA z 11 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2383/14).
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że zdaniem skarżącej kasacyjnie, błąd w ustaleniach wynikał m.in. z charakteru żądania złożenia wyjaśnień i informacji przez organ I instancji. Według autora skargi kasacyjnej, w odpowiedzi na żądanie wskazano, że żądanie wykracza poza wyjaśnienia określone w treści art. 50 § 1 k.p.a. i nie sposób doszukać się związku pomiędzy zakresem żądanych informacji, a przedmiotem kontroli. Odnosząc się do tego stanowiska skarżącej kasacyjnie wskazać należy, że do udziału w czynnościach mogą być wzywane wszystkie podmioty postępowania. Adresatem wezwania może być każdy, kto może dostarczyć przydatnych w postępowaniu informacji o faktach bądź dowodach. Ustanowioną w art. 50 § 1 in fine zasadę niezbędności wezwania należy wiązać z wynikającą z art. 50 § 2 zasadą minimum uciążliwości wezwania. Zasady te stanowią rozwinięcie obowiązującej w postępowaniu zasady proporcjonalności. Sformułowanie wezwania może mieć miejsce wyłącznie w przypadku, gdy jest to niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy lub wykonywania czynności urzędowych. Wezwanie i wykonanie wskazanych w nim obowiązków powinno zrealizować cele postępowania przy jak najmniejszej uciążliwości dla wzywanego (zob. J. Wegner [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. W. Chróścielewski, Z. Kmieciak, Warszawa 2019, art. 50) . Należy zgodzić się z Sądem I instancji, że wezwanie skarżącej do nadesłania wyjaśnień i dokumentów związanych z działalnością Spółki, objętą pozwoleniem zintegrowanym, w żaden sposób nie można uznać za uciążliwe.
Uwzględniając istotę sporu prawnego w rozpatrywanej sprawie, komplementarny charakter zarzutów kasacyjnych przedstawionych w pkt. I petitum skargi kasacyjnej uzasadnia, aby rozpatrzeć je łącznie.
Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 5 u.b.i.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, "w sprawach dotyczących zużytych baterii i zużytych akumulatorów w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013 r. poz. 21, ze zm.)".
Dokonując wykładni tego przepisu wskazać należy, że regulacja szczególna jaką jest u.b.i.a. w stosunku do ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 992, dalej: u.o.) nie wyłącza w zakresie odrębnie nieuregulowanym przepisów u.o. Oznacza to, że w zakresie nieuregulowanym w przepisach u.b.i.a. w sprawach dotyczących zużytych baterii i zużytych akumulatorów znajdują zastosowanie przepisy u.o. Zgodnie z art. 6 pkt 26 u.b.i.a., "zużyte baterie, zużyte akumulatory - baterie i akumulatory będące odpadami w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach". Skarżąca kasacyjnie w toku postępowania nie kwestionowała tego, że odpady w postaci zużytych akumulatorów, zgodnie z pozwoleniem zintegrowanym wprowadzane są do instalacji prowadzonej przez skarżącą. Skarżąca kasacyjnie uważa, że przepisy u.b.i.a. wyłączają stosowanie przepisów u.o. Taki pogląd jest błędny. Postępowanie z odpadami regulowane jest wieloma aktami rangi ustawowej, dotyczącymi różnych zagadnień szczegółowych (głównie postępowania z określonymi rodzajami odpadów). Jednym z takich aktów prawnych jest u.b.i.a. W art. 5 u.b.i.a. ustawodawca zastosował rozwiązanie, polegające na wskazywaniu w ustawie szczegółowej podporządkowania regulacji tego aktu prawnego przepisom u.o. jako przepisom ogólnym. Ma rację Sąd I instancji, że u.b.i.a. nie zawiera definicji odpadu i w tym zakresie zastosowanie mają przepisy u.o. Zgodnie zaś z art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o., przez odpad rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest zobowiązany. Katalog odpadów zawiera rozporządzenie z 2014r. i jest w nim sklasyfikowany miedzy innymi odpad o kodzie 16 07 09*.
Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że dla uznania czy wytwórca odpadów zamierza się ich pozbyć, czy też dalej wykorzystać nie wystarczy subiektywne przekonanie wytwórcy, a tym samym złożenie przez niego stosownego oświadczenia, ani też faktyczne dalsze wykorzystanie przez wytwórcę. Konieczne jest w takiej sytuacji indywidualne rozpatrzenie danego przypadku przez uprawniony organ z uwzględnieniem konkretnych okoliczności faktycznych. O kwalifikacji danego przedmiotu jako odpadu rozstrzyga przesłanka pozbycia się, ale nie chodzi o utratę kontroli nad przedmiotem, lecz o zasadniczą zmianę jego wykorzystania, odmienną od głównego przeznaczenia, do którego przestał on się nadawać.
W piśmiennictwie wskazano, że "(...) wykładnia pojęcia «pozbycie się» powinna być indywidualizowana, w szczególności wówczas, gdy jest wątpliwe, czy dany przedmiot jest wskutek pozbycia się go odpadem. Zgodnie z sugestiami zawartymi w orzecznictwie sądów europejskich wykładnia taka powinna brać pod uwagę ogólne cele przepisów dotyczących gospodarowania odpadami, a więc w przypadku polskiej ustawy o odpadach ochronę życia i zdrowia ludzi oraz ochronę środowiska zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju. Pamiętać też trzeba o obowiązku stosowania przy interpretacji ustawy o odpadach zasad ogólnych ustawy P.o.ś., w szczególności w tym przypadku zasady prewencji (art. 6 ustawy P.o.ś.), mającej także swoje odzwierciedlenie w podstawowych przepisach wspólnotowych" (zob. M. Górski, Gospodarowanie odpadami w świetle wymagań prawa wspólnotowego i polskiego prawa wewnętrznego, Poznań 2005, s. 41). W procesie sądowej wykładni europejskiego prawa gospodarowania odpadami zasadę prewencji można definiować jako pewien typ instrumentu prawnego. W istocie tej zasady chodzi o ogólną ochronę prewencyjną przed odpadami. Mogą to być również określonego rodzaju rozwiązania instytucjonalne, charakteryzowane zgodnie z treścią tej zasady. Należy podkreślić, że w języku prawniczym zasada prewencji nie musi oznaczać dyrektywy postępowania, może to być również nazwa pewnego sposobu ukształtowania instytucji prawnej (zob. P. Korzeniowski, Zasada prewencji jako instrument realizacji celów dyrektywy 2008/98/WE w sprawie odpadów, Europejski Przegląd Sądowy październik 2022, s. 73). W załączniku IV do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z 19.11.2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy 2008/98/WE (Dz. Urz. UE L 312, s. 3) wskazano przykłady środków służących zapobieganiu powstawaniu odpadów, o których mowa w art. 29 tej dyrektywy. Są one podzielone na trzy grupy i obejmują: 1) środki, które mogą mieć wpływ na warunki ramowe związane z wytwarzaniem odpadów; 2) środki, które mogą mieć wpływ na fazę projektu, produkcji i dystrybucji; 3) środki, które mogą mieć wpływ na fazę konsumpcji i użytkowania. Dla prawidłowej wykładni art. 29 dyrektywy 2008/98/WE konieczne jest rozpisanie celu w postaci zapobiegania powstawaniu odpadów jako celu finalnego gospodarowania odpadami na wiele celów (środków) o różnych stopniach zależności między nimi. Można w celu finalnym określonym w art. 9 tego aktu prawnego wyodrębnić cel pierwszoplanowe i dalsze. Ważne jest jednak, aby cele te były zgodne z piramidą celów zakładającą ich hierarchizację (art. 4 ust.1 dyrektywy 2008/98/WE). Zgodnie z treścią tego przepisu następująca hierarchia postępowania z odpadami ma zastosowanie jako kolejność priorytetów w przepisach prawa i polityce dotyczących zapobiegania powstawaniu odpadów oraz gospodarowania odpadami: a) zapobieganie; b) przygotowywanie do ponownego użycia; c) recykling; d) inne metody odzysku, np. odzysk energii; oraz e) unieszkodliwianie (por. wyrok TS z 8.05.2019 r., C-305/18, Associazione "Verdi Ambiente e Società – Aps Onlus" (VAS) i "Movimento Legge Rifiuti Zero per l’Econo-mia Circolare" Aps przeciwko Presidente del Consiglio dei Ministri i in., EU:C:2019:384, pkt 39 oraz pkt 1 sentencji).
Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 1 pkt 3 u.b.i.a. przez jego niezastosowanie. Przez tę postać naruszenia prawa rozumiana jest sytuacja, gdy wadliwie przyjęto, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie normy prawnej, jaka ma mieć zastosowanie w sprawie przy uwzględnieniu treści i znaczenia tej normy przyjętej przez Sąd I instancji. Naruszenie prawa w tej formie może również nastąpić poprzez nieprawidłowe wyprowadzenie następstw prawnych faktu uznanego za udowodniony na podstawie zastosowanej normy prawnej. Strona skarżąca kasacyjnie w uzasadnieniu podstaw kasacyjnych nie wyjaśniła, z jakich powodów uznaje stany hipotetyczny i rzeczywisty za różniące się. To, że zgodnie z art. 1 pkt 3 u.b.i.a. ustawa ta reguluje zasady zbierania, przetwarzania, recyklingu i unieszkodliwiania zużytych baterii i zużytych akumulatorów nie oznacza, że nie mają również zastosowania przepisy u.o. zgodnie z zasadą uregulowaną w art. 5 u.b.i.a. Skoro przepisy u.b.i.a. odnoszą się również do odpadów powstałych z baterii i akumulatorów, regulując m.in. zasady zbierania, przetwarzania, recyklingu i unieszkodliwiania zużytych baterii i akumulatorów, to nie może oznaczać, że w sprawach dotyczących zużytych baterii i zużytych akumulatorów w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013 r. poz. 21, ze zm.). Stanowi o tym wprost art. 5 u.b.i.a.
Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 3 ust. 1 pkt. 6, art. 3 ust. 1 pkt. 21, art. 3 ust. 1 pkt. 23 u.o. W art. 6 ust. 1 pkt 6 uregulowano definicję ustawową pojęcia odpady, która miała zastosowanie w niniejszej sprawie, ponieważ zgodnie z art. 6 pkt 26 u.b.i.a., "zużyte baterie, zużyte akumulatory - baterie i akumulatory będące odpadami w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach". W niniejszej sprawie organ nakazał skarżącej dokonanie korekty zbiorczego zestawienia danych o rodzajach i ilości odpadów, sposobach gospodarowania nimi i instalacjach i urządzeniach służących do odzysku i unieszkodliwiania tych odpadów za 2015r. w odniesieniu do odpadu o kodzie 16 07 09* - odpady zawierające inne substancje niebezpieczne. Organ prawidłowo uznał, że szlamy i osady pochodzące z sedymentacji wody technologicznej w zbiornikach i w odwodnienia liniowych występujących w posadzkach hal zawierają ołów i są odpadem niebezpiecznym. Katalog odpadów zawiera rozporządzenie z 2014 r. i jest w nim sklasyfikowany miedzy innymi odpad o kodzie 16 07 09*. Sąd I instancji zasadnie zwrócił uwagę, co nie jest kwestionowane w skardze kasacyjnej, że na wniosek Spółki dokonywano zmian w pozwoleniu zintegrowanym, wpisując m.in. do tego pozwolenia odpady o kodzie 16 07 09* jako pochodzące z czyszczenia i płukania zbiorników zawierające substancje niebezpieczne w postaci związków ołowiu. Zatem sama skarżąca uznała, że jest to odpad.
Nie można zarzucić Sądowi dokonania błędnej wykładni art. 3 ust. 1 pkt 21 u.o. Przepis ten zawiera definicję ogólną procesu przetwarzania wszystkich odpadów w tym również obejmujących zużyte baterie, zużyte akumulatory - baterie i akumulatory będące odpadami w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach zgodnie z art. 6 pkt 26 u.b.i.a.
Skarżąca kasacyjnie nieskutecznie zarzuca w pkt I.3 petitum skargi kasacyjnej błędną wykładnię art. 3 ust. 1 pkt. 6, art. 3 ust. 1 pkt. 21, art. 3 ust. 1 pkt. 23 u.o.
Tę formę naruszenia definiuje się jako nadanie przepisowi (normie prawnej) mylnego, nieprawidłowego znaczenia. Uszło uwadze autora skargi kasacyjnej, że żaden przepis prawa nie jest oderwaną jednostką, lecz występuje w pewnym kontekście systemowym - jest częścią określonego aktu normatywnego, który z kolei jest częścią określonej gałęzi prawa przynależnej do systemu polskiego prawa. Przy wykładni danego przepisu prawa należy brać pod uwagę również jego relacje z innymi przepisami danego aktu normatywnego (wykładnia systemowa wewnętrzna) oraz z przepisami zawartymi w innych ustawach (wykładnia systemowa zewnętrzna). Tylko bowiem realizacja tej dyrektywy wykładni prawa, określanej jako argumentum a rubrica, gwarantuje zupełne i niesprzeczne odczytanie danej instytucji prawa z przepisów prawa. System polskiego prawa gospodarki odpadami posiada następujące cechy 1) stanowi wzajemnie powiązany kompleks regulacji prawnych dotyczących gospodarki odpadami; 2) jest zintegrowany z materią normatywną prawa ochrony środowiska, która stanowi jego naturalne otoczenie w ramach wykładni systemowej; 3) jest jednocześnie częścią składową systemu wyższego rzędu (systemu prawa ochrony środowiska); 4) część składowa systemu prawa ochrony środowiska (system prawa gospodarki odpadami) może być równocześnie systemem niższego rzędu.
Autor skargi kasacyjnej w jej uzasadnieniu nie wskazał, na czym polegał błąd Sądu przy dokonywaniu interpretacji przepisów wskazanych w pkt I.3 petitum skargi kasacyjnej. Autor skargi kasacyjnej nie wykazał, że uchybienia dotyczące wykładni przepisów wskazanych w pkt I.3 petitum skargi kasacyjnej mogły w szczególności wynikać z przyjęcia przez Sąd I instancji niewłaściwej koncepcji wykładni (poprzestanie na wykładni językowej w sytuacji, gdy przyjęte znaczenie przepisu powoduje, że jest ono sprzeczne z innymi normami, obowiązującymi w systemie prawa bądź z przyjętymi w tym systemie wartościami). W skardze kasacyjnej nie wykazano również: nieprawidłowej kolejności zastosowania dyrektyw pierwszego stopnia, niewłaściwego zastosowania dyrektyw preferencji, przyjęcia wyniku wykładni wykraczającego poza możliwe językowe znaczenie przepisu, naruszenia zakazu wykładni synonimicznej (poprzez nadanie różnym zwrotom tego samego znaczenia) czy zakazu wykładni homonimicznej (poprzez nadanie tym samym zwrotom różnych znaczeń), naruszenia zakazu wykładni per non est (poprzez przyjęcie znaczenia przepisu, przy którym pewne jego części są zbędne) czy też naruszenia zasady lege non distinguente (zgodnie z którą tam, gdzie ustawodawca nie wprowadza rozróżnienia, nie wolno go wprowadzać interpretatorowi).
Nie jest zasadny zarzut przedstawiony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, z którego wynika, że wykładnia przepisów wskazanych w pkt I.3 petitum skargi kasacyjnej narusza przepisy rozporządzenie Komisji (UE) nr 493/2012 z 11 czerwca 2012 r. ustanawiające na podstawie dyrektywy 2006/66/WE Parlamentu Europejskiego i Rady szczegółowe przepisy dotyczące obliczania wydajności recyklingu dla procesów recyklingu zużytych baterii i akumulatorów (Dz. U. UE. L. z 2012 r. Nr 151, str. 9). Definicje legalne pojęć: "frakcja wejściowa" oraz "frakcja wyjściowa" uregulowane w art. 2 pkt 4),5) rozporządzenia Komisji (UE) nr 493/2012 z 11 czerwca 2012 r. dotyczą procesu recyklingu oznaczającego zgodnie z art. 2 pkt 1) rozporządzenia Komisji (UE) nr 493/2012 z 11 czerwca 2012 r., każdą operację powtórnego przetwarzania, o którym mowa w art. 3 pkt 8 dyrektywy 2006/66/WE, wykonywaną w odniesieniu do zużytych baterii i akumulatorów ołowiowo-kwasowych, niklowo-kadmowych i innych, której wynikiem jest wytworzenie frakcji wyjściowych zdefiniowanych w pkt 5 niniejszego artykułu. Proces recyklingu nie obejmuje sortowania ani przygotowania do recyklingu lub do unieszkodliwienia i może być wykonywany w jednym zakładzie bądź w kilku zakładach. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie nie była kontrola procesu recyklingu, lecz zobowiązanie Spółki do korekty zbiorczego zestawienia danych o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach gospodarowania nimi oraz o instalacjach i urządzeniach służących do odzysku i unieszkodliwiania tych odpadów za rok 2015 dotyczącego Oddziału Produkcyjnego w K. przez wykazanie wytworzonych odpadów o kodzie 16 07 09* - odpady zawierające inne substancje niebezpieczne w terminie do dnia 30 października 2018 r.
Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI