III OSK 1879/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Ministra Klimatu i Środowiska od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił postanowienie Ministra odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zezwalającej na wydobywanie odpadów ze zwałowiska. Skarżąca spółka E. Sp. z o.o., będąca użytkownikiem wieczystym nieruchomości, domagała się stwierdzenia nieważności decyzji, twierdząc, że narusza ona jej interes prawny. Organ administracji odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że spółka nie jest stroną w rozumieniu przepisów ustawy o odpadach, która ogranicza krąg stron do zainteresowanego wydobyciem odpadów. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał jednak, że użytkownik wieczysty, jako posiadacz zależny nieruchomości, ma interes prawny w rozumieniu art. 28 KPA i powinien być uznany za stronę postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, podkreślił, że odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 KPA jest możliwa tylko w przypadkach oczywistych, a ustalenie interesu prawnego wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Sąd uznał, że użytkownik wieczysty ma realne powiązanie z przedmiotem postępowania, wynikające z prawa rzeczowego, co uzasadnia jego legitymację procesową. Przepisy dotyczące wymogów wniosku o wydobycie odpadów (art. 144 ust. 1 i 5 u.o.) nie ograniczają kręgu stron postępowania. W konsekwencji NSA oddalił skargę kasacyjną organu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska, że użytkownik wieczysty ma legitymację procesową jako strona w postępowaniach administracyjnych dotyczących jego nieruchomości, nawet jeśli nie jest bezpośrednim wnioskodawcą.
Dotyczy specyficznej sytuacji wydobywania odpadów, ale zasada dotycząca interesu prawnego użytkownika wieczystego ma szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy użytkownik wieczysty nieruchomości, na której znajdują się odpady, posiada interes prawny do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zezwalającej na wydobywanie tych odpadów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, użytkownik wieczysty posiada interes prawny, ponieważ prawo użytkowania wieczystego jest prawem rzeczowym, które uzasadnia jego legitymację procesową jako strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym odpadów na nieruchomości.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że interes prawny strony w postępowaniu administracyjnym może wynikać z przepisów prawa materialnego, w tym z prawa rzeczowego, takiego jak użytkowanie wieczyste. Użytkownik wieczysty, jako posiadacz zależny nieruchomości, ma realne powiązanie z przedmiotem postępowania dotyczącego wydobywania odpadów, co czyni go stroną.
Czy przepis art. 144 ust. 5 ustawy o odpadach, określający wymogi wniosku o wydobycie odpadów, ogranicza krąg stron postępowania administracyjnego tylko do wnioskodawcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten dotyczy wyłącznie wymogów formalnych wniosku i nie determinuje kręgu stron postępowania.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że ustawodawca wyraźnie określa krąg stron, gdy chce go ograniczyć, używając sformułowań typu 'stronami są'. Przepis art. 144 ust. 5 u.o. nie zawiera takich sformułowań i odnosi się jedynie do treści wniosku, a nie do legitymacji procesowej.
Kiedy organ administracji może odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 KPA z powodu braku przymiotu strony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Organ może odmówić wszczęcia postępowania tylko w przypadkach oczywistych, gdy brak możliwości wszczęcia postępowania jest ewidentny i nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że odmowa wszczęcia postępowania jest aktem formalnym, a ustalenie, czy wnioskodawca jest stroną, powinno nastąpić w toku postępowania wyjaśniającego, jeśli nie jest to oczywiste. Stosowanie art. 61a § 1 KPA powinno być ograniczone do sytuacji, gdy brak legitymacji jest bezsporny.
Przepisy (12)
Główne
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
k.p.a. art. 61a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
u.o. art. 144 § ust. 1
Ustawa o odpadach
Wydobywanie odpadów ze zwałowiska wymaga uzyskania zgody na wydobywanie odpadów.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd jest związany granicami skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez NSA.
Pomocnicze
u.o. art. 144 § ust. 5
Ustawa o odpadach
Do wniosku o wydanie zgody na wydobywanie odpadów dołącza się ekspertyzę dotyczącą wydobywania odpadów.
k.c. art. 336
Kodeks cywilny
Posiadanie zależne (nie będące posiadaniem właścicielskim).
k.c. art. 233
Kodeks cywilny
Uprawnienie użytkownika wieczystego do wyłącznego korzystania z gruntu.
p.p.s.a. art. 204 § pkt 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa rozstrzygnięcia o kosztach.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzygnięcie o kosztach.
p.p.s.a. art. 209
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa rozstrzygnięcia o kosztach.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Użytkownik wieczysty nieruchomości posiada interes prawny do bycia stroną w postępowaniu administracyjnym dotyczącym odpadów na tej nieruchomości, ponieważ prawo użytkowania wieczystego jest prawem rzeczowym. • Przepisy dotyczące wymogów wniosku o wydobycie odpadów nie ograniczają kręgu stron postępowania. • Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 KPA jest dopuszczalna tylko w przypadkach oczywistych, a ustalenie legitymacji procesowej wymaga postępowania wyjaśniającego.
Odrzucone argumenty
Minister Klimatu i Środowiska argumentował, że krąg stron w postępowaniu o wydanie decyzji na podstawie art. 144 ust. 1 u.o. ogranicza się do zainteresowanego wydobyciem odpadów, ponieważ do wniosku dołącza się ekspertyzę (art. 144 ust. 5 u.o.). • Minister twierdził, że posiadanie tytułu prawnego do nieruchomości jest irrelewantne dla wydawania decyzji na wydobycie odpadów, gdyż jest to decyzja związana.
Godne uwagi sformułowania
Odmówić wszczęcia postępowania można w zasadzie tylko w takim przypadku, kiedy oczywiste jest, że osoba wnioskująca o stwierdzenie nieważności decyzji nie ma przymiotu strony w tym postępowaniu. • Podkreślenia wymaga, iż podmiot ma interes prawny w danym postępowaniu, jeżeli pomiędzy jego sytuacją prawną a przedmiotem tego postępowania istnieje – uzasadnione treścią normy prawa materialnego – realne powiązanie, czyniące go bezpośrednio zainteresowanym w tym postępowaniu i w konsekwencji uprawnionym do udziału w nim w charakterze strony. • Użytkowanie wieczyste jest stosunkiem rzeczowym. Jest to istotna cecha owego stosunku, uzasadniająca przypisanie użytkownikowi wieczystemu przymiotu strony.
Skład orzekający
Zbigniew Ślusarczyk
przewodniczący
Mirosław Wincenciak
sprawozdawca
Ireneusz Dukiel
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska, że użytkownik wieczysty ma legitymację procesową jako strona w postępowaniach administracyjnych dotyczących jego nieruchomości, nawet jeśli nie jest bezpośrednim wnioskodawcą."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wydobywania odpadów, ale zasada dotycząca interesu prawnego użytkownika wieczystego ma szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia legitymacji procesowej w postępowaniu administracyjnym, co jest kluczowe dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i nieruchomościami. Pokazuje, jak prawo rzeczowe wpływa na prawa procesowe.
“Czy użytkownik wieczysty może zablokować wydobycie odpadów na swojej ziemi? NSA odpowiada.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.