III OSK 1873/22

III OSK 1873/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-02-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mariusz Kotulski
Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący sprawozdawca/
Wojciech Jakimowicz
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Wa 3906/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-04-27
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 360
art. 41 ust. 2 pkt 5 w zw. z art. 43 ust. 3 i art. 45 ust. 1, art. 132 ust. 1
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tj.
Dz.U. 1997 nr 88 poz 553
art. 178a§1, 160 § 2
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant: asystent sędziego Dominika Daśko po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 3906/21 w sprawie ze skargi M. P. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia 16 września 2021 r., nr 3163 w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. P. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 3906/21, oddalił skargę M. P. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z 16 września 2021 r., nr 3163 w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji.
Powyższe orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy.
Dyżurny Komendy Powiatowej Policji w [...] 18 maja 2021 r. ok. godz. 16:50 otrzymał telefoniczną informację, że funkcjonariusz Policji M. P. (dalej: skarżący) - wówczas specjalista Wydziału Dochodzeniowo-Śledczego Komendy Wojewódzkiej Policji w [...], kieruje pojazdem w stanie nietrzeźwości, sprawując jednocześnie opiekę nad małoletnimi dziećmi. Informację tę przekazała żona skarżącego.
Na polecenie Zastępcy Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] oraz Naczelnika Wydziału Kontroli Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] funkcjonariusze Wydziału Kontroli Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] ustalili, iż skarżący przyjechał samochodem do przedszkola położonego w miejscowości [...], skąd miał odebrać czteroletniego syna. Przedszkolanka nie wydała dziecka podejrzewając, że skarżący jest nietrzeźwy.
Następnie policjanci ujawnili samochód skarżącego w miejscu jego zamieszkania. W związku z podejrzeniem zagrożenia zdrowia i życia dziewięcioletniej córki skarżącego na miejsce wezwano załogę Państwowej Straży Pożarnej w [...] w celu zrealizowania siłowego wejścia do domu. Strażacy dokonali sprawdzenia możliwości wejścia do budynku oraz zamknęli dopływ gazu. Skarżący wypuścił z domu swoją córkę, po czym zamknął drzwi wejściowe przed policjantami. Otworzył dopiero po kilkukrotnym wezwaniu, oświadczając jednocześnie, że nie wiedział wcześniej o obecności policjantów.
Przeprowadzona kontrola stanu trzeźwości skarżącego wykazała u niego 1,41 mg/l i 1,58 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu, co skutkowała przewiezieniem skarżącego do Komendy Powiatowej Policji w [...], gdzie dokonano kolejnych badań stanu trzeźwości, a następnie osadzono w go pomieszczeniu dla Osób Zatrzymanych Komendy Powiatowej Policji w [...].
Powyższe okoliczności skutkowały wydaniem przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] (dalej: "organ pierwszej instancji" lub "Komendant Wojewódzki") postanowienia z 19 maja 2021 r., nr 20/2021 o wszczęciu z urzędu postępowania dyscyplinarnego przeciwko skarżącemu i przedstawienie mu zarzut, że 18 maja 2021 r. w czasie wolnym od służby kierował samochodem osobowym marki [...], którym przyjechał do przedszkola w miejscowości [...]. w powiecie [...] w celu odebrania czteroletniego syna A., będąc w stanie psychofizycznym wskazującym, iż jest w stanie nietrzeźwości, co było przyczyną odmowy wydania mu dziecka przez pracownika przedszkola, które to działania nie były przykładem praworządności i nie prowadziły do pogłębiania społecznego zaufania do Policji, a tym samym nie dbał o społeczny wizerunek Policji jako formacji, w której służy i nie podejmował działań służących budowaniu zaufania do niej, tj. o przewinienie dyscyplinarne z art. 132 ust. 1 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U z 2020 r. poz. 360 ze zm., dalej: "ustawa o Policji") w związku z § 2 i 23 załącznika do zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta" (Dz. Urz. KGP z 2004 r. Nr 1, poz. 3).
Rozkazem personalnym nr 909/2021 z 19 maja 2021 r., wydanym na podstawie art. 39 ust. 2 ustawy o Policji, Komendant Wojewódzki zawiesił skarżącego w czynnościach służbowych od 19 maja 2021 r. do 18 listopada 2021 r. W tym samym dniu zawiadomił również skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie zwolnienia go ze służby w Policji w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji.
Pismem z 20 maja 2021 r. Zastępca Prokuratora Rejonowego w [...], poinformował Komendanta Wojewódzkiego o wszczęciu przeciwko skarżącemu postępowania karnego oraz ogłoszeniu mu 20 maja 2021 r. postanowienia o przedstawieniu zarzutu popełnienia umyślnych przestępstw ściganych z oskarżenia publicznego. Wskazano, że skarżącemu przedstawiono dwa zarzuty popełnienia występków z art. 178a § 1 k.k. oraz narażenia małoletniej córki na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, tj. o przestępstwo z art. 160 § 2 k.k.
Pismem z 18 czerwca 2021 r. Przewodniczący Zarządu Wojewódzkiego NSZZ Policjantów woj. [...] poinformował Komendanta Wojewódzkiego, iż Prezydium Zarządu Wojewódzkiego nie wnosi uwag, co do trybu zwolnienia skarżącego ze służby.
Rozkazem personalnym z 13 lipca 2021 r., nr 1118/2021 Komendant Wojewódzki, działając na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 w zw. z art. 43 ust. 3 i art. 45 ust. 1 ustawy o Policji, zwolnił skarżącego ze służby w Policji z 31 lipca 2021 r. Rozkazowi personalnemu, nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Skarżący na powyższe rozstrzygnięcie złożył odwołanie, zarzucając organowi pierwszej instancji niedostateczne wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy.
Komendant Główny Policji (dalej: "organ drugiej instancji" lub "Komendant Główny"), rozkazem personalnym z 16 września 2021 r., nr 3163, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Komendanta Wojewódzkiego.
Organ drugiej instancji uzasadniając swoje stanowisko podkreślił, że przestępstwa, o popełnienie których skarżący jest podejrzany, nie licują z honorem, godnością i dobrym imieniem służby, o których mowa w rocie ślubowania policjanta. Prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości oraz narażenie na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu i jego typ kwalifikowany, w którym na sprawcy ciąży obowiązek opieki nad osobą narażoną na niebezpieczeństwo są bowiem przestępstwami szczególnie piętnowanymi przez społeczeństwo, a funkcjonariusz Policji, któremu zostały przedstawione zarzuty popełnienia takich przestępstw, traci przymioty konieczne do pozostawania w szeregach formacji służącej społeczeństwu, do której podstawowych zadań należą między innymi ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia przed bezprawnymi zamachami naruszającymi te dobra, a także ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego. Organ odwoławczy wskazał, iż skarżący nie cieszy się już nieposzlakowaną opinią, zatem nie spełnia podstawowego warunku wskazanego w art. 25 ust. 1 ustawy o Policji, niezbędnego do pełnienia służby w Policji, co uniemożliwia pozostawanie w służbie. Skarżący, jako policjant był zobowiązany do zapobiegania, wykrywania i ścigania przestępstw - tymczasem sam jest podejrzany o popełnienie przestępstw umyślnych, ściganych z oskarżenia publicznego.
Komendant Główny zaznaczył, że poszczególne instytucje i zasady postępowania karnego lub postępowania dyscyplinarnego nie mogą być a limine przenoszone do postępowania administracyjnego, gdyż rządzi się ono własnymi zasadami i regułami wynikającymi z odpowiednich przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy o Policji. O ile bowiem wątpliwości w zakresie odpowiedzialności karnej czy winy są rozstrzygane na korzyść podejrzanego (obwinionego), o tyle te same wątpliwości mogą stanowić podstawę do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania dotyczącego zwolnienia ze służby w Policji, co też nastąpiło w omawianej sprawie. Postępowanie karne i postępowanie dyscyplinarne są odrębnymi i niekonkurencyjnymi postępowaniami w stosunku do postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia ze służby w Policji. Komendant Główny Policji podkreślił, iż przepis art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji nie uzależnia możliwości zwolnienia policjanta ze służby od wyniku postępowania karnego.
Na powyższy rozkaz personalny skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który skargę tę oddalił.
Sąd pierwszej instancji w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, doszedł do przekonania, że organy Policji uprawdopodobniły, że w okolicznościach niniejszej sprawy zasadnym było zwolnienie skarżącego ze służby Policji w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, który dopuszcza rozwiązanie stosunku służbowego z policjantem, gdy w ocenie przełożonych wymaga tego ważny interes służby.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji "ważny interes służby" może stać w sprzeczności z "ważnym interesem strony", a w przypadku kolizji, w państwie prawa, prymat ochrony winien przysługiwać w tym wypadku ważnemu interesowi służby. Nie do pogodzenia jest sytuacja, w której osoby, co do których organy policji mają wątpliwości o ich przydatności do służby, dalej ją pełnią. Dlatego art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji dopuszcza rozwiązanie stosunku służbowego z policjantem, który w ocenie przełożonych nie powinien pełnić służby z przyczyn pozamerytorycznych, a jednocześnie nie może być zwolniony ze służby na innej fakultatywnej lub obligatoryjnej podstawie określonej w ustawie o Policji.
Ponadto pojęcie "ważnego interesu służby" można też łączyć z koniecznością realizacji przez struktury policyjne zadań, które ustawodawca powierzył tej formacji. Obejmuje zatem ono przyczyny zarówno obiektywne (wynikające z obiektywnej sytuacji), jak i subiektywne. Może mieć charakter mieszany, nieobjęty zakresami ustawodawczymi innych przepisów, regulujących odrębne przesłanki zwolnienia ze służby.
Zdaniem WSA w Warszawie zachowanie jakiego dopuścił się skarżący, jest w opinii społecznej postrzegane jako czyn o wysokim stopniu społecznej szkodliwości. Zasadnie też organy powoływały się na prewencyjną rolę podjętego rozstrzygnięcia, które gdyby nie zostało wydane, a skarżący nadal służyłby w Policji, stawiałoby na szali autorytet Policji i Państwa, w imieniu którego formacja ta realizuje powierzone jej zadania.
Sąd pierwszej instancji przypomniał, że zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o Policji, służbę w Policji może pełnić obywatel polski o nieposzlakowanej opinii, niekarany, korzystający z pełni praw publicznych, mający co najmniej średnie wykształcenie oraz zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach uzbrojonych, podległych szczególnej dyscyplinie służbowej, której gotów jest się podporządkować, a także dający rękojmię zachowania tajemnicy, stosownie do wymogów określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych. Ze służbą publiczną w formacjach mundurowych łączą się nie tylko liczne przywileje, ale też zwiększone obowiązki, a nawet pewne ograniczenia wolności osobistych. Podstawą weryfikacji przydatności policjanta do służby może być zatem nie tylko merytoryczna ocena jego pracy, ale także zbiór okoliczności i zachowań w trakcie, jak i poza służbą.
Zdaniem WSA w Warszawie czyny, których dopuścił się skarżący oznaczają, że przestał on przestał legitymować się przymiotem "nieposzlakowanej opinii". Utracił zatem atrybut konieczny do pozostania w służbie i to sprawiło, że organy Policji mogły uznać, iż w interesie służby, polegającym na wykonywaniu zadań Policji wyłącznie przez osoby w pełni realizujące wymagania stawiane przed tą formacją, leży wydalenie skarżącego z szeregów służby. Okoliczność prowadzenia przeciwko skarżącemu postępowania karnego, została wskazana przez organ jako fakt, który nie może pozostać niezauważony. Bez względu jednak na jego wynik, już teraz negatywny wydźwięk społeczny tej sprawy podważa interes służby i godzi w dobre imię formacji. Dlatego też uzasadniona była decyzja organów o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji. Zdaniem WSA w Warszawie istotne znaczenie ma bowiem w tym przypadku samo postawienie skarżącego w stan oskarżenia, a nie faktycznie skazanie go prawomocnym wyrokiem sądu. Wtedy bowiem zastosowanie w sprawie miałby inny przepis ustawy o Policji (art. 41 ust. 1 pkt 4), niż wskazany jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia, inaczej też wyglądałoby samo postępowanie.
Sąd pierwszej instancji podkreślił również, że organy dysponowały aktami osobowymi skarżącego, a dokumenty tam zgromadzone stanowiły materiał dowodowy w sprawie. Prowadzenie wszelkich innych dowodów, w świetle poczynionych ustaleń, było zbędne. Co więcej, przywoływanie przez skarżącego zastrzeżenia dotyczące zasadności ustaleń poczynionych przez Prokuratora, mogą mieć znaczenie w postępowaniu przed sądem powszechnym, który bada faktyczne okoliczności sprawy, a nie w postępowaniu przed Komendantem Głównym Policji, badającym, czy skarżący utracił przymiot "nieposzlakowanej opinii" umożliwiający mu dalszą pracę w Policji. Sąd zwrócił też uwagę, że zwrot "nieposzlakowana opinia" jest nierozerwalnie złączony z etosem pracy funkcjonariusza Policji. W przypadku kolizji interesu służby z interesem prywatnym, zadaniem Policji, w stosunku do funkcjonariusza, co do którego istnieje podejrzenie, że etos ten narusza, jest odpowiednie zareagowanie, czego wyrazem jest wydany w niniejszej sprawie rozkaz personalny.
Konkludując, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wydając obie sporne decyzje administracyjne, organy nie dopuściły się naruszenia przepisów ustawy o Policji, jak i normom wynikającym z Konstytucji RP, jak również nie naruszyły norm postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć jakikolwiek istotny wpływ na końcowy wynik sprawy.
Skarżący, nie zgadzając się z powyższym wyrokiem, zaskarżył go w całości skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a.") naruszenie:
1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, niezebranie całego materiału dowodowego w sprawie, błędne jego rozpoznanie - niedokonanie wszechstronnej oceny materiału dowodowego, a w konsekwencji przyjęcie ustaleń, które naruszają słuszny interes strony niniejszego postępowania,
2) art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a., poprzez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa, a także nie uwzględnienie, iż organy administracji publicznej w swoich działania winny mieć na celu interes społeczny, ale także słuszny interes stron,
3) art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu wyroku do złożonego wniosku dowodowego (listu jego byłej żony) , a także na powoływanie się w uzasadnieniu na nieistniejące fakty.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, zasądzenie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej według norm przepisanych oraz rozpoznanie przedmiotowej skargi na rozprawie. Dodatkowo wniósł o wstrzymanie przez Naczelny Sąd Administracyjny wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumentację, mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnie, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jednocześnie oświadczył, że nie żąda rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie
Postanowieniem z 20 września 2022 r., III OSK 1873/22 Naczelny Sąd Administracyjny odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego rozkazu personalnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym od wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych (art. 173 p.p.s.a.) i to do nich należy kierować zarzuty skargi kasacyjnej, a nie do decyzji, od których służy skarga zwykła do tych sądów. Tego wymogu rozpoznawana skarga kasacyjna nie realizuje, albowiem jej autor w zasadniczym zakresie zarzuca Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, których sąd administracyjny nie stosuje. Ta nieprawidłowość skargi kasacyjnej nie umożliwia jednak jej rozpoznania.
Skarga kasacyjna, w której przedstawiono jedynie zarzuty naruszenia przepisów postępowania, nie zasługiwała na uznanie, albowiem jej zarzuty nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.
O tym, jakie okoliczności są w danej sprawie istotne i wymagają wyjaśnienia przesądzają przepisy prawa materialnego będące podstawą prawną rozstrzygnięcia takiej sprawy. Celem postępowania wyjaśniającego przeprowadzanego przez organy administracji orzekające w określonej sprawie nie jest ustalenie wszystkich okoliczności faktycznych łączących się ze sprawą, lecz okoliczności istotnych z punktu widzenia norm prawa materialnego mających w niej zastosowanie. Tym samym tylko nieustalenie, czy nierozważnie faktów rzeczywiście istotnych dla sprawy stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.
Stosownie do art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Zgodnie z art. 8 § 1 k.p.a. prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Jak wynika z art. 7 k.p.a. organ jest związany zasadą prawdy obiektywnej, która wyraża się w obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zasada ta znajduje rozwinięcie w przepisie art. 77 § 1 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy. Zgodnie z art. 75 § k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko , co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. ma miejsce jedynie wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego - przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny.
Uwzględniając zastosowaną w sprawie podstawę zwolnienia skarżącego ze służby w Policji - z uwagi na ważny interes służby, organ obowiązany był zgromadzić taki materiał dowodowy, który pozwalałby na ocenę zaistnienia tej przesłanki, jak i umożliwiał wyważenie interesu społecznego i słusznego interesu skarżącego, co pozostaje w związku z uznaniowym charakterem decyzji o zwolnieniu ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego podzielić należy ocenę Sądu pierwszej instancji, że taki materiał został w sprawie zebrany, a jego ocena dokonana przez organ była swobodna lecz nie dowolna.
Zgodnie z art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji z policjantem można rozwiązać stosunek służbowy, gdy wymaga tego ważny interes służby. Użycie w powołanym przepisie zwrotu "można zwolnić ze służby" oznacza, że rozwiązanie stosunku służbowego na tej podstawie ma charakter fakultatywny, a decyzje w tym zakresie podejmowane są w ramach uznania administracyjnego przyznanego właściwym organom Policji.
W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres. Sprowadza się ona do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, to jest czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu okoliczności istotnych dla sprawy. Kontrola sądowoadministracyjna nie obejmuje natomiast oceny, w jaki sposób organy administracji, realizując określoną politykę stosowania prawa, wypełniają treść pozasystemowych kryteriów słusznościowych, czy celowościowych (por. m. in. wyrok NSA z 19 maja 2011 r., I OSK 301/11). W konsekwencji w sprawach dotyczących fakultatywnego zwolnienia funkcjonariusza ze służby sądy administracyjne badają jedynie, czy decyzja o rozwiązaniu stosunku służbowego nie jest arbitralna lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Nie mogą natomiast wkraczać w kompetencje właściwych organów i przesądzać, czy dana osoba powinna nadal pozostać funkcjonariuszem danej formacji, czy też możliwe było jej wykluczenie z tego grona.
Rozwiązanie stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji wymaga wykazania, że zastosowanie instytucji przewidzianej w tym przepisie było niezbędne z uwagi na "ważny interes służby". Omawiana ustawa nie definiuje pojęcia "ważny interes służby". Nie może jednak ulegać wątpliwości, że przy odczytywaniu treści powyższego terminu należy sięgnąć przede wszystkim do przepisów regulujących cele i zadania Policji oraz szczególny status funkcjonariuszy tej formacji. W rachubę może zatem wchodzić realnie istniejąca przyczyna albo szereg okoliczności czy zdarzeń świadczących o tym, że dalsze pozostawanie policjanta w służbie koliduje z interesem Policji, a zatem że funkcjonariusz ten dla dobra macierzystej formacji, z przyczyn pozamerytorycznych, nie powinien kontynuować w służby w omawianej formacji.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o Policji, Policja jest umundurowaną i uzbrojoną formacją służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Do podstawowych zadań tej formacji, w myśl ust. 2 art. 1 ustawy o Policji, należy między innymi ochrona mienia oraz życia i zdrowia ludzi, ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego, a ponadto zapobieganie łamaniu prawa, wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców. Realizacja tak ważkich zadań wymaga, aby funkcjonariuszami Policji były osoby o odpowiednich kwalifikacjach merytorycznych oraz posiadające niezbędną zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach mundurowych. Ponadto służbę w Policji mogą pełnić wyłącznie obywatele polscy o nieposzlakowanej opinii (art. 25 ust. 1 ustawy). Jakiekolwiek wątpliwości co do posiadania takiego przymiotu dyskwalifikują funkcjonariusza jako osobę zdolną do prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych. Każdy kto decyduje się na dobrowolne podjęcie służby w Policji musi zdawać sobie z tego sprawę. Składa on bowiem ślubowanie, w którym zobowiązuje się między innymi do godnego zachowania w służbie i poza nią oraz należytej dbałości o dobro formacji, do której przystępuje. Musi mieć więc także świadomość tego, że sprawowanie funkcji publicznej łączy się nie tylko z pewnymi przywilejami, ale i ze zwiększonymi obowiązkami oraz pewnymi ograniczeniami nieznanymi innym grupom zawodowym. Funkcjonariuszom Policji przysługuje zwiększona ochrona trwałości stosunku służbowego, jednakże nie ma ona charakteru bezwzględnego i nie sięga ona tak daleko, jak tego oczekuje skarżący. Ustawodawca w interesie policjantów reglamentuje dopuszczalne przyczyny zwolnienia ich ze służby. Jednocześnie dostrzega potrzebę prowadzenia racjonalnej polityki kadrowej w interesie Policji oraz konieczność wyposażenia organów tej formacji w instrumenty prawne niezbędne do podejmowania działań zmierzających do sprawnego funkcjonowania wszystkich komórek organizacyjnych oraz do budowania autorytetu państwa i zaufania obywateli do jego organów. W ustawie o Policji dopuszczono zatem możliwość zwolnienia ze służby nawet w przypadkach niezawinionych przez funkcjonariusza, gdy takie są potrzeby formacji. W tym między innymi celu została wprowadzona instytucja przewidziana w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji.
W myśl zasad etyki zawodowej policjant powinien kierować się zasadami współżycia społecznego i postępować tak, aby jego działania prowadziły do pogłębiania społecznego zaufania do Policji oraz powinien dbać o społeczny wizerunek Policji, jako formacji i podejmować działania służące budowaniu zaufania do niej. Funkcjonariusz traci przymiot "nieposzlakowanej opinii" znajdując się w kręgu podejrzeń bądź insynuacji. Zatem nieposzlakowana opinia to także ogólna ocena danej osoby w sferze etycznej. Przypisywany skarżącemu czyn jest naganny z punktu widzenia poszanowania zasad porządku prawnego, co jest szczególnie ważne ze względu na rodzaj pełnionej służby oraz podważa wiarygodność skarżącego niezbędną do dalszego wykonywania zawodu policjanta oraz godzi w dobre imię formacji, której był funkcjonariuszem. Wszystkie okoliczności przytoczone przez organy Policji oraz Sąd pierwszej instancji pozwalały na ocenę, iż skarżący utracił przymioty konieczne do pozostania w szeregach Policji oraz że rozwiązanie z nim stosunku służbowego z uwagi na ważny interes służby było w pełni uprawnione. W okolicznościach niniejszej sprawy, interes skarżącego nie mógł zyskać przewagi nad dobrem Policji. W orzecznictwie ugruntowana jest stanowisko, zgodnie z którym przez pojęcie "ważnego interesu służby" uzasadniającego zwolnienie policjanta na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, należy rozumieć sytuację, w której pierwszeństwo ochrony przysługuje Policji, nawet gdy następuje to kosztem zwalnianego policjanta (por. wyrok NSA z 12 lipca 2019 r., I OSK 710/17).
W zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie trafnie przyjął, że organy administracji publicznej nie wykroczyły poza dopuszczalny prawem zakres kompetencji i nie naruszyły przyznanych im przez ustawodawcę granic swobody oceny co do wyboru skutku prawnego, uzasadniając swoje stanowisko w zgodzie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto Sąd pierwszej instancji zasadnie zaakceptował sposób i wynik rozumowania organów, przyjmując, że ustalony przez nie stan faktyczny mieści się w kategorii ważnego interesu służby, o jakim mowa w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, a w konsekwencji, że w okolicznościach niniejszej sprawy dopuszczalność zwolnienia skarżącego ze służby w omawianym trybie nie budzi zastrzeżeń.
Celem prowadzonego postępowania wyjaśniającego było wskazanie przyczyn i okoliczności uzasadniających zwolnienie skarżącego ze służby ze względu na ważny interes służby. Istota sprawy sprowadzała się zatem do wykazania ważnego interesu służby i jego naruszenia czy też zagrożenia, nie zaś do ustalania i badania postawy oraz przebiegu służby skarżącego. Są to okoliczności relewantne z punktu widzenia normy prawnej stanowiącej podstawę materialną zaskarżonej decyzji. Ustalenia dokonane w toku postępowania umożliwiają ocenę postawy moralnej i etycznej skarżącego, jako nagannej. Podkreślić należy, że zwolnienie skarżącego ze służby należy rozpatrywać w aspekcie zdecydowanej reakcji formacji na przejaw łamania prawa i lekceważenie etosu policjanta oraz jako sygnał zwrotny dla społeczeństwa wskazujący na to, że Policja jest sama w stanie oczyścić swoje szeregi z osób nie zasługujących na służbę w niej. Skarżącemu został postawiony bowiem zarzut prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości oraz narażenia na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu osoby wobec której ciąży obowiązek opieki. Są to przestępstwa, jak słusznie przyjął organ, szczególnie piętnowane przez społeczeństwo. Bez znaczenia pozostaje przy tym fakt, że przed skierowaniem aktu oskarżenia Prokurator wycofał się z jednego z zarzutów, skoro w dacie orzekania przez organ w obrocie pozostawały trzy zarzuty przedstawione skarżącemu. I to one legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji.
Przedmiotem kontrolowanego postępowania nie było ustalanie sytuacji prawnokarnej skarżącego. Wskazać należy, że zwolnienie policjanta ze służby w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji pozostaje bez związku z wynikiem prowadzonego postępowania karnego. Oznacza to, że zwolnienie może nastąpić przed zakończeniem postępowania karnego, a rozstrzygnięcie sprawy karnej pozostaje bez wpływu na decyzję w przedmiocie zwolnienia ze służby (por. wyrok NSA z 6 września 2022 r., III OSK 2592/21). Organ nie ma obowiązku weryfikowania zarzutów przedstawionych policjantowi w toku postępowania karnego, w szczególności nie musi wykazywać winy funkcjonariusza, a tym samym gromadzić dowodów na okoliczność potwierdzenia popełnienia przez policjanta zarzucanych mu przestępstw (por. wyrok NSA z 26 lipca 2022 r., III OSK 1951/21). W niniejszej sprawie nie jest także uprawione powołanie się na zasadę domniemania niewinności wyrażoną w art. 42 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 5 k.p.k. Art. 42 ust. 3 Konstytucji RP stanowi, że każdego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu. Stosownie zaś do treści art. 5 § 1 k.p.k. oskarżonego uważa się za niewinnego, dopóki wina jego nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym wyrokiem. Niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść oskarżonego (§ 2). Zasada wynikająca z art. 42 Konstytucji RP oraz art. 5 k.p.k. znajduje zastosowanie wyłącznie na gruncie postępowania karnego. Tym samym nie ma ona zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem jej przedmiotem było ustalenie zasadności zwolnienia funkcjonariusza Policji z uwagi na ważny interes służby. Celem przedmiotowego postępowania nie było zbadanie, czy skarżący dopuścił się czynów zabronionych, ale czy jego zachowanie – w opinii społecznej – pozwala na jego pozostanie w służbie. Organ dokonywał oceny zachowania skarżącego pod kątem tego, czy w dalszym ciągu posiada on przymiot nieposzlakowanej opinii. Samo przedstawienie funkcjonariuszowi zarzutu popełnienia umyślnego przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego, może nasuwać uzasadnione wątpliwości co do zachowania przymiotu osoby o nieposzlakowanej opinii, a zatem co do spełnienia jednego z obligatoryjnych warunków, jakimi musi wykazać się każdy policjant zainteresowany dalszym pozostaniem w służbie (por. wyrok NSA z 27 kwietnia 2022 r., III OSK 6020/21). Kwestie te zostały szczegółowo omówione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a zasadność argumentacji Sądu pierwszej instancji nie została skutecznie podważona.
Z powyższych względów nie można zarzucić organom, że w przedstawionych okolicznościach sprawy zdecydowały się na skorzystanie z instytucji przewidzianej w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, rozwiązując ze skarżącym stosunek służbowy z uwagi na ważny interes służby. Żadne bowiem istotne fakty nie przemawiały za tym, aby w przyjętym stanie faktycznym sprawy interes policjanta był ważniejszy od dobra formacji oraz by z naruszeniem ważnego interesu służby należało go bezwzględnie pozostawić w gronie funkcjonariuszy Policji.
W postępowaniu przed sądami administracyjnymi zakres postępowania dowodowego wyznacza art. 106 § 3 p.p.s.a. Ma ono wyłącznie charakter uzupełniający, ograniczający się do dowodów z dokumentów i co więcej, nie służy ustalaniu stanu faktycznego sprawy administracyjnej, albowiem rolą i zadaniem Sądu pierwszej instancji jest kontrola prawidłowości jego ustalenia przez organ, nie zaś wyręczanie w tym względzie organu administracji właściwego do załatwienia sprawy. Przepis ten wprowadza odstępstwo od zasady orzekania przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a.), a więc na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed tymi organami. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Dyspozycja art. 106 § 3 p.p.s.a. nie daje zatem podstaw, by żądać przeprowadzenia przed sądem administracyjnym postępowania dowodowego wskazującego na istnienie nowych okoliczności faktycznych, których strona nie podniosła w toku postępowania przed organem administracji (por. wyrok NSA z 6 października 2009 r., II FSK 615/08). Posłużenie się w powyższym przepisie stwierdzeniem "sąd może" wyraźnie wskazuje na uprawnienie sądu, a nie jego obowiązek. Już tylko to stwierdzenie wyklucza możliwość skutecznego postawienia sądowi pierwszej instancji zarzutu jego naruszenia. Nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentu, tak jak wskazuje to przepis art. 106 § 3 p.p.s.a., nie może być oceniane jako naruszenie prawa procesowego i to naruszenie, mające istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyroki NSA: z 30 września 2009 r., I OSK 160/09; z 21 września 2010 r., I GSK 243/10; z 17 kwietnia 2012 r., II OSK 165/11; z 25 września 2012 r., II OSK 840/11).
W rozpoznawanej sprawie skarżący kasacyjnie, zarzucając, że Sąd pierwszej instancji nie wziął pod uwagę załączonego do skargi dowodu (listu byłej żony skarżącego), pomija, że nie wnioskował o przeprowadzenie tego dowodu, nie sformułował tezy dowodowej, pomimo że skargę do sądu administracyjnego pierwszej instancji sporządził profesjonalny pełnomocnik. Sąd nie był zatem obowiązany do odnoszenia się do tego dowodu, zwłaszcza, że wskazany dowód nie mógł przyczynić się do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, co jest warunkiem – w świetle art. 106 § 3 p.p.s.a. - skorzystania przez Sąd z możliwości przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Nie można Sądowi zarzucić, że nie zrealizował niezbędnych elementów uzasadnienia określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a., a których zamieszczenie pozwala odtworzyć sposób rozumowania Sądu. Tymi elementami są: a) opis historyczny sprawy, zawierający prezentację jej okoliczności faktycznych, przebiegu i stanowisk stron do momentu podjęcia ostatecznego rozstrzygnięcia (decyzji, postanowienia bądź innej czynności administracyjnej) zaskarżonego do Sądu administracyjnego, b) prezentacja stanowisk stron w postępowaniu sądowoadministracyjnym obejmująca w pierwszym rzędzie zarzuty skargi oraz argumenty strony przeciwnej zawarte w odpowiedzi na nią, uzupełnione ewentualnie o stanowiska innych uczestników postępowania oraz c) stanowisko Sądu obejmujące wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia wraz z jej wyjaśnieniem. Sporządzenie uzasadnienia jest czynnością następczą w stosunku do podjętego rozstrzygnięcia, stąd też tylko w nielicznych sytuacjach naruszenie tej normy prawnej może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej. Pamiętać bowiem należy, że usprawiedliwiony będzie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a tylko wówczas, gdy pomiędzy tym uchybieniem a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego będzie istniał potencjalny związek przyczynowy. Do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 25 lutego 2009 r., I OSK 487/08). Tymczasem te wszystkie elementy znajdują się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a uzasadnienie części prawnej wyroku, jest wystarczające dla uzyskania informacji o przesłankach rozstrzygnięcia. Sąd wyjaśnił podstawy faktyczne i prawne rozstrzygnięcia i dlaczego przyjął że zostały spełnione przesłanki z art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Stanowiska Sądu nie sposób uznać za nieuzasadnione. To, że skarżący nie zgadza się z tym stanowiskiem, co do oceny przyjętego przez organy administracji stanu faktycznego i z argumentacją Sądu, nie świadczy o naruszeniu wymogów co do uzasadnienia wyroku wskazanych w art. 141 § 4 p.p.s.a. i jego naruszeniu.
Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na zasadzie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.