Orzeczenie · 2026-02-13

III OSK 1841/25

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2026-02-13
NSAAdministracyjneWysokansa
służba wojskowaterytorialna służba wojskowazwolnienie ze służbydecyzja administracyjnarozkaz dziennyprawo administracyjnepostępowanie administracyjneNSAWojska Obrony Terytorialnej

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dowódcy Wojsk Obrony Terytorialnej od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił postanowienie organu stwierdzające niedopuszczalność odwołania od rozkazu dziennego o zwolnieniu skarżącego z terytorialnej służby wojskowej. Organ argumentował, że rozkaz dzienny nie jest decyzją administracyjną, a przepisy k.p.a. nie mają zastosowania. Sąd pierwszej instancji uznał jednak, że zwolnienie ze służby wojskowej, w tym terytorialnej, powinno nastąpić w formie decyzji administracyjnej, od której przysługuje odwołanie. Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając skargę kasacyjną, potwierdził prawidłowość stanowiska sądu pierwszej instancji. Sąd podkreślił, że brak legalnej definicji decyzji administracyjnej nie wyklucza jej stosowania, a forma rozstrzygnięcia wynika z przepisów prawa materialnego. Zwolnienie żołnierza z terytorialnej służby wojskowej jest władczym aktem zmieniającym jego sytuację prawną i powinno być dokonane w formie decyzji administracyjnej, zgodnie z art. 122 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny, który nie zawiera wyłączeń dla tego typu spraw. Sąd odwołał się również do zmian legislacyjnych i braku podstaw do różnicowania sytuacji prawnej żołnierzy terytorialnej służby wojskowej i zawodowej w tym zakresie.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Ustalenie, że zwolnienie z terytorialnej służby wojskowej wymaga formy decyzji administracyjnej, a nie rozkazu dziennego, oraz że akty te podlegają kontroli sądowej.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji zwolnienia z terytorialnej służby wojskowej na gruncie ustawy o obronie Ojczyzny; interpretacja może być odmienna dla innych rodzajów służby wojskowej lub innych aktów prawnych.

Zagadnienia prawne (2)

Czy czynność zwolnienia żołnierza z terytorialnej służby wojskowej powinna być dokonana w formie decyzji administracyjnej, czy może być stwierdzona rozkazem dziennym?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Czynność zwolnienia żołnierza z terytorialnej służby wojskowej powinna nastąpić w formie decyzji administracyjnej.

Uzasadnienie

Zwolnienie ze służby wojskowej jest władczym aktem zmieniającym sytuację prawną żołnierza i powinno być dokonane w formie decyzji administracyjnej, która gwarantuje możliwość obrony jego praw, zgodnie z ogólnymi przepisami o postępowaniu administracyjnym i brakiem wyraźnych wyłączeń w ustawie o obronie Ojczyzny.

Czy rozkaz dzienny dotyczący zwolnienia żołnierza z terytorialnej służby wojskowej może być uznany za decyzję administracyjną?

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli zawiera minimum niezbędnych elementów formalnych, takich jak oznaczenie organu, adresata, rozstrzygnięcie i podpis.

Uzasadnienie

Nawet jeśli akt nie ma formalnej nazwy 'decyzja', może być tak zakwalifikowany, jeśli zawiera kluczowe elementy rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, co pozwala na jego kontrolę sądową.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Odrzucono skargę
Oddalono skargę kasacyjną Dowódcy Wojsk Obrony Terytorialnej od wyroku WSA w Warszawie.

Przepisy (20)

Główne

u.o.o. art. 128 § 2 pkt 3

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

u.o.o. art. 128 § 4

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

u.o.o. art. 122 § 1

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

u.o.o. art. 122 § 2

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

u.o.o. art. 122 § 6

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

u.o.o. art. 129

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

u.o.o. art. 130 § 1

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.ABW i AW art. 136

Ustawa o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu

u.ABW i AW art. 136b

Ustawa o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu

p.p.s.a. art. 119 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 182 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 107 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 104 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a.

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zwolnienie żołnierza z terytorialnej służby wojskowej powinno nastąpić w formie decyzji administracyjnej, a nie rozkazu dziennego. • Rozkaz dzienny, jeśli zawiera minimum elementów decyzji administracyjnej, może być traktowany jako decyzja. • Ustawa o obronie Ojczyzny nie wyłącza stosowania przepisów k.p.a. i formy decyzji administracyjnej w sprawach zwolnienia z terytorialnej służby wojskowej.

Odrzucone argumenty

Czynność zwolnienia żołnierza z terytorialnej służby wojskowej jest czynnością materialno-techniczną, a nie decyzją administracyjną. • Przepis art. 122 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny nie odnosi się do formy czynności prawnej, a jedynie do możliwości stosowania przepisów procedury administracyjnej. • Rozkaz dzienny nie jest decyzją administracyjną i przepisy procedury administracyjnej nie mają zastosowania.

Godne uwagi sformułowania

Rozstrzygnięcie w przedmiocie zwolnienia żołnierza terytorialnej służby wojskowej powinno nastąpić w formie decyzji, od której zwalnianemu żołnierzowi będzie przysługiwało odwołanie do organu wyższego stopnia, a następnie skarga do właściwego sądu administracyjnego. • Dla zakwalifikowania aktu do kategorii decyzji administracyjnych nie ma wpływu nazwa tego aktu. • Istnienie sprawy administracyjnej, wymagającej jej załatwienia w formie decyzji administracyjnej, wymusza dokonanie rekonstrukcji normy prawnej dotyczącej uprawnienia lub obowiązku podmiotu administrowanego, które to uprawnienie lub obowiązek wymagają konkretyzacji w formie decyzji administracyjnej przez upoważniony prawem organ.

Skład orzekający

Olga Żurawska - Matusiak

przewodniczący sprawozdawca

Wojciech Jakimowicz

sędzia

Zbigniew Ślusarczyk

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że zwolnienie z terytorialnej służby wojskowej wymaga formy decyzji administracyjnej, a nie rozkazu dziennego, oraz że akty te podlegają kontroli sądowej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zwolnienia z terytorialnej służby wojskowej na gruncie ustawy o obronie Ojczyzny; interpretacja może być odmienna dla innych rodzajów służby wojskowej lub innych aktów prawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w kontekście służby wojskowej, która ma bezpośrednie przełożenie na prawa żołnierzy i może być interesująca dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i wojskowym.

Czy zwolnienie z wojska to tylko formalność? NSA wyjaśnia: musi być decyzja administracyjna!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst