III OSK 1839/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-09-23
NSAAdministracyjneŚredniansa
prawo samorządoweprawo administracyjneuchwała rady gminyregulaminutrzymanie czystościodpady komunalnenieczystości ciekłeskarga kasacyjnaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą regulaminu utrzymania czystości i porządku, uznając, że przepis o pozbywaniu się nieczystości ciekłych nie narusza prawa.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J. K. od wyroku WSA w Łodzi, który częściowo stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy Wielgomłyny w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku. Skarżąca kwestionowała m.in. § 15 ust. 1 regulaminu, dotyczący pozbywania się nieczystości ciekłych. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że WSA prawidłowo ocenił, iż zaskarżony przepis nie narusza prawa, a jego sformułowanie jest dopuszczalne.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który częściowo uwzględnił skargę na uchwałę Rady Gminy Wielgomłyny dotyczącą regulaminu utrzymania czystości i porządku. Skarżąca kwestionowała m.in. § 15 ust. 1 regulaminu, zarzucając nieprawidłową wykładnię pojęcia "częstotliwości" pozbywania się nieczystości ciekłych i naruszenie art. 4 ust. 2 pkt 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że Sąd I instancji prawidłowo ocenił, iż zaskarżony przepis nie narusza prawa. Sąd uznał, że regulamin określa częstotliwość pozbywania się nieczystości ciekłych poprzez wskazanie zasady "nie rzadziej niż raz w roku" oraz wymogu systematycznego działania zapobiegającego przepełnieniu zbiorników. NSA podkreślił, że sztywne terminy byłyby nieuzasadnione gospodarczo i nieracjonalne, a Rada Gminy ma prawo dostosować częstotliwość do lokalnych uwarunkowań. Sąd nie dopatrzył się również istotnego naruszenia prawa w zakresie stwierdzenia nieważności uchwały ani naruszenia przepisów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, takie sformułowanie jest dopuszczalne i stanowi rozwinięcie ustawowego obowiązku, nie naruszając przy tym prawa.

Uzasadnienie

NSA uznał, że pojęcie "częstotliwość" nie jest ściśle zdefiniowane i może być rozumiane jako liczba wystąpień lub jako działanie ciągłe. Wskazanie zasady "nie rzadziej niż raz w roku" oraz wymogu systematycznego działania zapobiegającego przepełnieniu zbiorników jest zgodne z prawem. Sztywne terminy byłyby nieuzasadnione gospodarczo i nieracjonalne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

u.c.p.g. art. 4 § 1

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 4 § 2

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 4 § 2

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Określa zamknięty katalog kwestii podlegających regulacji w regulaminie utrzymania czystości i porządku.

u.c.p.g. art. 4 § 2

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Upoważnia radę gminy do określenia w regulaminie częstotliwości i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych.

u.c.p.g. art. 4 § 2

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Określenie "częstotliwość" nie jest ściśle zdefiniowane i może obejmować zarówno sztywne terminy, jak i wymóg systematycznego działania zapobiegającego przepełnieniu.

u.c.p.g. art. 4 § 2

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Rada gminy ma prawo dostosować częstotliwość pozbywania się nieczystości ciekłych do lokalnych uwarunkowań.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 147 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.g. art. 40 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 91 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 101 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.c.p.g. art. 4a § 1

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 5 § 1

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 5 § 1

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Obowiązek właścicieli nieruchomości dotyczący utrzymania pojemników w odpowiednim stanie sanitarnym.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 94

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sformułowanie "w sposób uniemożliwiający przepełnienia się zbiorników" jest dopuszczalne i stanowi rozwinięcie ustawowego obowiązku określenia częstotliwości pozbywania się nieczystości ciekłych. Określenie częstotliwości pozbywania się nieczystości ciekłych nie musi być sztywne i może uwzględniać lokalne uwarunkowania oraz doświadczenie życiowe. Nie doszło do istotnego naruszenia prawa, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności uchwały.

Odrzucone argumenty

Zarzut nieprawidłowej wykładni pojęcia "częstotliwość" pozbywania się nieczystości ciekłych. Zarzut naruszenia art. 4 ust. 2 pkt 3 u.c.p.g. poprzez nieokreślenie precyzyjnych terminów pozbywania się nieczystości. Zarzut naruszenia art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 91 ust. 1 u.s.g. poprzez niestwierdzenie nieważności § 15 ust. 1 Regulaminu. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia w uzasadnieniu wyroku.

Godne uwagi sformułowania

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Skarga złożona na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis. Treść aktu prawa miejscowego powinna być ustanowiona na podstawie i w granicach zawartych w ustawie. Regulamin utrzymania czystości i porządku stanowi akt prawa miejscowego. Pojęcie "częstotliwość" użyte w art. 4 ust. 2 pkt 3 u.c.p.g. nie jest ściśle zdefiniowane. Zastrzeżenie sztywnego terminu opróżniania zbiorników byłoby posunięciem gospodarczo nieuzasadnionym oraz nieracjonalnym. Za "istotne" naruszenie prawa w rozumieniu art. 91 u.s.g. uznaje się uchybienie, prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym.

Skład orzekający

Artur Kuś

przewodniczący sprawozdawca

Piotr Korzeniowski

członek

Tadeusz Kiełkowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"częstotliwość\" w kontekście regulaminów utrzymania czystości i porządku oraz zakresu delegacji ustawowej dla rad gmin."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z regulaminem utrzymania czystości i porządku oraz konkretnymi przepisami ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa administracyjnego lokalnego – zakresu upoważnienia dla rad gmin do tworzenia regulaminów. Choć nie jest to sprawa o dużej wadze społecznej, jest istotna dla praktyków prawa samorządowego i administracyjnego.

Czy rada gminy może dowolnie ustalać terminy wywozu ścieków? NSA wyjaśnia granice prawa miejscowego.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1839/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Kuś /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Korzeniowski
Tadeusz Kiełkowski
Symbol z opisem
6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Łd 14/21 - Wyrok WSA w Łodzi z 2022-04-27
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184 i art. 204 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Artur Kuś (spr.) Sędziowie sędzia NSA Piotr Korzeniowski sędzia del. WSA Tadeusz Kiełkowski Protokolant starszy asystent sędziego Edyta Kuczkowska po rozpoznaniu w dniu 23 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 27 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SA/Łd 14/21 w sprawie ze skarg J. K. oraz Prokuratora Rejonowego w Radomsku na uchwałę Rady Gminy Wielgomłyny z 17 grudnia 2019 r. nr XII/101/2019 w przedmiocie "Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Wielgomłyny" 1. oddala skargę kasacyjną; 2. Zasądza od J. K. na rzecz Rady Gminy Wielgomłyny kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 27 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SA/Łd 14/21 po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. K. oraz Prokuratora Rejonowego w Radomsku na uchwałę Rady Gminy Wielgomłyny z 17 grudnia 2019 r. nr XII/101/2019 w sprawie "Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Wielgomłyny" (dalej: Regulamin") w pkt 1 stwierdził nieważność § 7 ust. 1 i ust. 2, § 13 ust. 1 pkt 1 oraz § 15 ust. 2 Regulaminu stanowiącego załącznik do zaskarżonej uchwały a w pkt 2 oddalił skargę w pozostałym zakresie; w pkt 3 zasądził od Rady Gminy Wielgomłyny na rzecz skarżącej J. K. kwotę 300 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne.
W dniu 17 grudnia 2019 r. Rada Gminy Wielgomłyny (dalej: "Rada Gminy"), na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 40 ust. 1, art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2019 r., poz. 506 ze zm., dalej: "u.s.g.") oraz art. 4 ust. 1 i 2 i ust. 2a pkt 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2019 r., poz. 2010, dalej: "u.c.p.g."), podjęła zaskarżoną uchwałę nr XII/101/2019 w sprawie "Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Wielgomłyny".
Skargi na tę uchwałę wnieśli J. K. (dalej: "skarżąca") i Prokurator Rejonowy w Radomsku (dalej: "Prokurator").
Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła o stwierdzenie nieważności § 15 zaskarżonej uchwały, jako niezgodnego z art. 4 ust. 2 pkt 3 u.c.p.g. oraz dopuszczenie jako dowód w sprawie:
1. akt postępowania o wykroczenie prowadzonego przez Sąd Rejonowy w Radomsku sygn. akt II W 375/19 przeciwko mieszkańcowi [...], na okoliczność stosowania się do ww. regulaminu, co ma bezpośredni związek z zastosowaniem się do "nieokreślonych" pojęć w zakresie częstotliwości wywozu nieczystości płynnych;
2. pism z Regionalnej Izby Obrachunkowej w Łodzi z 19 września 2018 r., 9 sierpnia 2018 r., 28 grudnia 2018 r., na okoliczność braku nadzoru przez władze Gminy nad prawidłową ewidencją zużycia wody, w tym w szczególności odprowadzeniem ścieków, których wartość ilościowa w porównaniu z poborem wody stanowi rażącą i drastyczną różnicę;
3. wypowiedzi Sołtys sołectwa Rogi z sesji Rady Gminy, która odbyła się 17 grudnia 2019 r., na okoliczność potwierdzenia praktykowanego w Gminie "cichego" przyzwolenia na wywóz nieczystości ciekłych zaledwie dwa razy w roku, co w efekcie wpływa na brak zainteresowania mieszkańców częstym i systematycznych korzystaniem z usług beczką asenizacyjną oraz negatywnie wpływa na stan środowiska.
Skarżąca podniosła, że interes prawny do zaskarżenia uchwały wynika z tego, że uchwała adresowana jest do wszystkich właścicieli nieruchomości znajdujących się na terenie Gminy Wielgomłyny, a skarżąca posiada nieruchomość na terenie tej gminy.
Zdaniem skarżącej, użyty w § 15 Regulaminu zwrot: "w sposób uniemożliwiający przepełnienia się zbiorników do ich gromadzenia" nie określa częstotliwości wywozu nieczystości ciekłych, a zatem nie wypełnia obligatoryjnych elementów regulaminu. Nie wiadomo bowiem, w jaki sposób adresat tego przepisu ma się do niego zastosować oraz nie wyjaśniono ile razy w miesiącu, w roku wywóz ścieków ma następować. W ocenie skarżącej, Rada Gminy powinna określić w jakich odstępach czasowych należy pozbywać się odpadów i nieczystości ciekłych. Do skargi załączyła uchwałę Rady Miasta Mławy, faktury za ścieki, pismo Regionalnej Izby Obrachunkowej.
W uzupełnieniu skargi wniosła o zwrot poniesionych kosztów postępowania oraz o dopuszczenie jako dowód w sprawie wskazanych dokumentów.
Prokurator w skardze zarzucił naruszenie prawa, a w szczególności przepisów:
1. art. 7 Konstytucji, art. 40 ust. 1 u.s.g., art. 4 ust. 2 u.c.p.g. poprzez przekroczenie ustawowego upoważnienia przez wskazanie w § 6 ust. 3 zaskarżonej uchwały, iż kompostowniki winny znajdować się w odpowiednich odległościach od okien i drzwi zewnętrznych do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi oraz do magazynów produktów spożywczych, od granicy działki sąsiedniej, od linii rozgraniczającej drogi(ulicy) lub ciągu pieszego, tj. w odległościach nie mniejszych niż odległości określone w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2019 r., poz. 1065 ze zm.), podczas gdy niedopuszczalne jest dokonywanie powtórzeń przepisów zawartych w aktach wyższej rangi, odsyłanie do nich i tym bardziej poddanie ich jakiejkolwiek modyfikacji;
2. art. 2 Konstytucji, art. 7 Konstytucji, art. 40 ust. 1 u.s.g., art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. d) u.c.p.g. § 6 w zw. z § 143 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca
2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" poprzez przekroczenie ustawowego upoważnienia i wskazanie w § 7 ust. 1 zaskarżonej uchwały, że dopuszcza się mycie pojazdów samochodowych poza myjniami wyłącznie dla własnych potrzeb, pod warunkiem, że jest prowadzone w miejscach nieprzeznaczonych do użytku publicznego oraz że czynności te nie spowodują zanieczyszczenia środowiska, podczas gdy operowanie w akcie prawa miejscowego nieostrym, niedookreślonym i zbyt ogólnym sformułowaniem "czynności te nie będą powodowały zanieczyszczenia środowiska", uniemożliwiającym wykonanie przez adresatów normy prawnej w sposób prawidłowy nałożonego nań obowiązku, przeczy wymogom precyzji tekstu aktu normatywnego oraz konstytucyjnej zasadzie pewności i określoności prawa;
3. art. 2 Konstytucji, art. 7 Konstytucji, art. 40 ust. 1 u.s.g., art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. d u.c.p.g., § 6 w zw. z § 143 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" poprzez przekroczenie ustawowego upoważnienia i wskazanie w § 7 ust. 2 zaskarżonej uchwały, że dopuszcza się naprawę pojazdów samochodowych poza warsztatami naprawczymi dla własnych potrzeb, pod warunkiem, że jest prowadzone w miejscach nieprzeznaczonych do użytku publicznego oraz, że czynności te nie spowodują zanieczyszczenia środowiska, a powstające odpady będą gromadzone zgodnie z niniejszym regulaminem, podczas gdy operowanie w akcie prawa miejscowego nieostrym, niedookreślonym i zbyt ogólnym sformułowaniem "czynności te nie będą powodowały zanieczyszczenia środowiska", uniemożliwiającym wykonanie przez adresatów normy prawnej w sposób prawidłowy nałożonego nań obowiązku, przeczy wymogom precyzji tekstu aktu normatywnego oraz konstytucyjnej zasadzie pewności i określoności prawa;
4. art. 7 Konstytucji, art. 40 ust. 1 u.s.g., art. 4 ust. 2 pkt 2 u.c.p.g. poprzez przekroczenie ustawowego upoważnienia i nałożenie w § 12 ust. 1 zaskarżonej uchwały obowiązku usytuowania pojemników na odpady komunalne zgodnie z przepisami dotyczącymi warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie;
5. art. 7 Konstytucji, art. 40 ust. 1 u.s.g., art. 4 ust. 2 pkt 2a u.c.p.g. poprzez przekroczenie ustawowego upoważnienia i wskazanie w § 13 ust. 1 pkt 1 zaskarżonej uchwały, że właściciele nieruchomości utrzymują miejsca i pojemniki przeznaczone do zbierania odpadów komunalnych w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym poprzez poddawanie pojemników czyszczeniu i myciu w miarę potrzeb, nie rzadziej jednak niż raz na rok, podczas gdy u.c.p.g. nie wymaga określenia częstotliwości wykonywania obowiązku czyszczenia miejsc i pojemników przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych;
6. art. 2 Konstytucji, art. 7 Konstytucji, art. 40 ust. 1 u.s.g., art. 4 ust. 2 pkt 3) u.c.p.g., § 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" poprzez przekroczenie ustawowego upoważnienia poprzez wskazanie w § 15 ust. 1 zaskarżonej uchwały, iż pozbywanie się nieczystości ciekłych z terenów służących do użytku publicznego, winno następować w sposób uniemożliwiający przepełnienia się zbiorników do ich gromadzenia, podczas gdy u.c.p.g. wymaga klarownego, precyzyjnego określenia częstotliwości i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz z terenów przeznaczonych do użytku publicznego.
Podnosząc powyższe zarzuty Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności § 6 ust. 3, § 7 ust. 1 , § 7 ust. 2, § 12 ust. 1, § 13 ust. 1 pkt 1, § 15 ust. 1 zaskarżonej uchwały.
Prokurator podniósł, że regulacje zawarte w akcie prawa miejscowego mają na celu jedynie uzupełnienie przepisów powszechnie obowiązujących rangi ustawowej, a zatem nie mogą ich zastępować, tak więc niedopuszczalne jest dokonywanie powtórzeń przepisów zawartych w aktach wyższej rangi i tym bardziej poddaniu ich jakiejkolwiek modyfikacji. Rada Gminy przy tworzeniu § 6 ust. 3 Regulaminu nie wzięła pod uwagę wytycznych zawartych w rozporządzeniu w sprawie "Zasad techniki prawodawczej", które zabraniają powtarzania tego, co zostało unormowane w aktach prawa powszechnie obowiązującego.
Odwołując się do art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c u.c.p.g. Prokurator wskazał, że przepis ten upoważnia właściwą radę gminy do określenia w regulaminie zasad, tj. warunków, jakie muszą być spełnione, żeby mycie i naprawa pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi, były dopuszczalne. Chodzi tu przede wszystkim o warunki zapewniające zgodne z ustawą odprowadzanie nieczystości powstałych w wyniku mycia i naprawy pojazdów. Podkreślił, że Rada Gminy nie posiadała upoważnienia do kreowania przepisów prawa z wykorzystaniem nieostrego, niedookreślonego sformułowania typu "czynności te nie będą powodowały zanieczyszczenia środowiska", o którym mowa § 7 ust. 1 i 2 Regulaminu. Nieprecyzyjność przywołanego zwrotu, regulującego materię związaną z myciem pojazdów poza myjniami, ich naprawą poza warsztatami siłą rzeczy nie określa w sposób niebudzący wątpliwości dopuszczalnego prawem wzoru zachowania podmiotu, który zamierza naprawiać tudzież umyć samochód poza miejscami do tego przeznaczonymi. Odwołując się do nieprecyzyjnego określenia "czynności te nie spowodują zanieczyszczenia środowiska", stwierdził, że w rzeczywistości przepis ten nie służy zapewnieniu, aby mogące powstać w związku z dokonywanymi naprawą lub myciem zanieczyszczenia były w sposób prawidłowy odprowadzane.
Odnośnie do § 12 Regulaminu Prokurator podniósł, że wkracza w materię właściwą dla umów cywilnoprawnych, jak też wbrew zasadzie równości wobec prawa i pomija sytuacje, gdy dany podmiot jest zainteresowany otwieraniem wejścia na teren nieruchomości i dodał, że skoro lokalizacja miejsca gromadzenia odpadów pozostaje domeną Prawa budowlanego i przepisów technicznych, to nie podlega regulacji na mocy delegacji zawartej w u.c.p.g.
Wobec regulacji § 13 ust. 1 pkt 1 Regulaminu Prokurator wskazał, że stanowi powtórzenie zapisu ustawowego zawartego w art. 5 ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. z modyfikacją jego treści. Tego rodzaju regulacja prawna, statuująca o częstotliwości skonkretyzowanych zabiegów higienicznych i technicznych, wykracza poza konieczność utrzymywania pojemników w odpowiednim stanie sanitarnym i świadczy o niedopuszczalnym przekroczeniu delegacji ustawowej.
W odniesieniu do § 15 ust. 1 Regulaminu Prokurator podniósł, iż nie określono częstotliwości pozbywania się nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz terenów przeznaczonych do użytku publicznego. W myśl art. 4 ust. 2 pkt 3 u.c.p.g., regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące częstotliwości i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz z terenów przeznaczonych do użytku publicznego. Paragraf 15 Regulaminu nie obejmuje unormowań dotyczących częstotliwości pozbywania się nieczystości ciekłych z terenów nieruchomości oraz z terenów przeznaczonych do użytku publicznego i jest sprzeczne z § 2 zasad techniki prawodawczej.
W odpowiedzi na skargę J. K. organ wniósł o jej oddalenie. Zdaniem organu, treść skargi odnosi się jedynie do ust. 1 § 15 Regulaminu i tym samym zakres skargi winien być węższy.
W ocenie organu, częstotliwość opróżniania zbiorników została określona w sposób akceptowany w doktrynie. Organ wyjaśnił także, że organ opiniujący nie miał zastrzeżeń w tym zakresie, a nadto zastrzeżeń do treści uchwały nie mieli Wojewoda i Regionalna Izba Obrachunkowa. W ocenie organu, nie można uznać, iż przyjęty zapis miałby wywołać jakiekolwiek wątpliwości interpretacyjne.
Organ podniósł, że skarżąca zdaje się również upatrywać we wprowadzeniu do treści regulaminu zapisu o częstotliwości odbioru nieczystości ciekłych w sposób np. jak w powołanej przez skarżącą uchwale Rady Miasta [...] jako rozwiązanie, które zapobiegnie przedstawianym przez skarżącą sytuacjom związanym z nielegalnym pozbywaniem się nieczystości ciekłych, co jest założeniem błędnym. Organ wyjaśnił, że mając na uwadze różną wielkość zbiorników bezodpływowych, ilość osób korzystających ze zbiorników, tj. produkujących nieczystości ciekłe, różną ilość tych nieczystości ciekłych, która dodatkowo może być różna w poszczególnych miesiącach - określenie częstotliwości odbioru tych nieczystości w sposób jaki podaje skarżąca, poprzez jej usztywnienie, nie wydaje się być rozwiązaniem właściwym. Potwierdziła to poniekąd – zadaniem organu - sama skarżąca wskazując, iż posiada faktury na odbiór nieczystości ciekłych z następujących miesięcy, w 2020 r. - z 04.2020 r. (1 faktura), w 2019 r. - z 12.2019 r., 10.2019 r., 08.2019 r., 07.2019 r., 05.2019 r., 01.2019 r. (6 faktur).
Organ wskazał, że gmina posiada odpowiednie możliwości kontroli prawidłowości opróżniania nieczystości ciekłych ze zbiorników bezodpływowych.
Organ wniósł o oddalenie wniosków dowodowych skarżącej zawartych w pkt 2) i 4) skargi, jako, że: w zakresie pkt 2) brak jest możliwości przeprowadzenia dowodu z akt sprawy jako całości, a jedynie dowodów z poszczególnych dokumentów, a nadto podana sprawa indywidualna o wykroczenie nie ma wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, w zakresie pkt 4) brak jest możliwości przeprowadzenia dowodu z wypowiedzi.
W odpowiedzi na skargę Prokuratora organ wniósł o jej oddalenie. A ponadto wyjaśnił, że naruszeń prawa nie dopatrzyły się organy kontrolujące uchwałę, tj. Wojewoda i Regionalna Izba Obrachunkowa. Żadnych uwag nie zgłosił także opiniujący Regulamin Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny. Organ wskazał także, że powtórzenia są podyktowane przede wszystkim względami przejrzystości oraz dbałością o to, aby osoby zainteresowane zagadnieniem mogły znaleźć w jednym akcie możliwie pełny zakres informacji dotyczących regulowanej kwestii. Ponadto dzięki takiemu zabiegowi dochodzi do realizacji postulatu przeciwdziałania przez organy administracji publicznej negatywnym skutkom nieznajomości przepisów prawa przez obywateli. Zdaniem organu, naruszenie zasad techniki prawodawczej nie przesądza o sprzeczności uregulowań zaskarżonego aktu z prawem. Powtórzenie w regulaminie ustawowych regulacji samo w sobie nie rodzi jeszcze potencjalnie ujemnych skutków dla adresatów regulaminu, a więc nie ma charakteru naruszenia prawa. Z naruszeniem prawa będziemy mieli do czynienia jedynie wówczas, gdy do regulaminu zostaną wprowadzone zasady uregulowane odmiennie, niż w ustawie.
Organ podniósł, że nazbyt szczegółowe uregulowania kwestii mycia pojazdów naraziłoby Gminę na zarzut przekroczenia delegacji ustawowych przez nadmierną drobiazgowość i jednocześnie paradoksalnie mogłoby nie być wystarczająco precyzyjne by osiągnąć zakładany przez ustawodawcę cel osiągnąć. Zdaniem organu, zwrot "jeśli czynności te nie będą powodowały zanieczyszczenia środowiska" nie jest zbyt ogólny i przeciętny adresat norm jest w stanie odkodować znaczenie przepisu. Zbyt szczegółowe uregulowania dotyczące np. rodzaju środków, które są dopuszczalne lub przeciwnie takich, które są zakazane zawsze mogłoby powodować, iż Regulamin pominąłby określone środki lub nie nadążał za zmianami. Uregulowanie dopuszczalności mycia i naprawy pojazdów poza myjniami i warsztatami, ma na celu właśnie zapewnienie ochrony środowiska i ludzi przed zagrożeniem zanieczyszczeniem lub uciążliwościami stwarzanymi na skutek wykonywania tych czynności. Poza tym sformułowanie takie jest jasne dla adresata, to w ustawie Prawo ochrony środowiska, znajdziemy legalne definicje słów "zanieczyszczenia" i "środowiska" (art. 3).
Organ wyjaśnił, że rozporządzenie Ministra Infrastruktury określa miejsce gromadzenia odpadów, a w Regulaminie chodzi o moment ich odbioru. Nie jest to materia umów cywilnoprawnych. Odwołując się do Wyroku NSA organ wskazał, że zasadnie zatem gmina w regulaminie określiła, iż odbiór odpadów komunalnych powinien być zorganizowany przez właścicieli nieruchomości w ten sposób, że odpady będą przetrzymywane w miejscu wyodrębnionym, dostępnym dla pracowników przedsiębiorcy bez konieczności otwierania wejścia na teren nieruchomości bądź należy je wystawiać w dniu odbioru przed wejściem na teren nieruchomości.
Odnośnie do zarzutu dotyczącego regulacji § 13 ust. 1 pkt 1 Regulaminu, organ stwierdził, że nałożenie na właścicieli nieruchomości obowiązku cyklicznego mycia tych urządzeń stanowi konieczne rozwinięcie i konkretyzację obowiązku ustawowego - utrzymywania wskazanych urządzeń w odpowiednim stanie sanitarnym, który w przeciwnym razie byłby jedynie martwym zapisem.
Organ wyjaśnił, że wskazana w § 15 Regulaminu częstotliwości opróżniania zbiorników jest formalnie poprawny i znajduje to potwierdzenie w doktrynie. Jest ono zarówno dla adresata, jak i dla organu wystarczająco jasne i precyzyjne, tak że nie ma tu miejsca na wątpliwości co do jego stosowania. Dowodzi temu – zdaniem organu - okoliczność, iż zapis taki funkcjonuje w Gminie Wielgomłyny wiele lat i nigdy nie wywołał po żadnej ze stron jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych.
Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi częściowo uwzględnił skargę.
Sąd I instancji wyjaśnił, że oddalił wnioski dowodowe skarżącej J. K. zawarte w skardze, bowiem okoliczności, które miały zostać udowodnione nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Sąd I instancji wskazał, że zaskarżona uchwała została podjęta w wykonaniu delegacji ustawowej określonej w u.c.p.g. Zakres regulacji regulaminu wynika z art. 4 ust. 2 i ust. 2a u.u.c.p.g., który określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy.
Sąd podkreślił, że wyliczenie w art. 4 ust. 2 i ust. 2a u.c.p.g. elementów regulaminu ma charakter wyczerpujący. Upoważnienie wynikające z powyższego przepisu nie daje radzie gminy podstaw do stanowienia regulaminu zawierającego postanowień, które wykraczałyby poza treść art. 4 ust. 2 i ust. 2a u.c.p.g. oraz pomijania kwestii, które winny być w nim obligatoryjnie uregulowane. Przepis art. 4 ust. 2 u.c.p.g. określa bowiem obligatoryjne elementy regulaminu, co powoduje, że w uchwale tej muszą znaleźć się postanowienia odnoszące się do wszystkich punktów art. 4 ust. 2 u.c.p.g. Rada gminy nie ma zatem prawa do stanowienia aktów prawa miejscowego regulujących zagadnienia inne niż wymienione w tym przepisie ani też podejmowania regulacji w inny sposób niż wskazany przez ustawodawcę, gdyż oznaczałoby to wykroczenie poza zakres delegacji ustawowej.
Sąd I instancji stwierdził, że kontrola zaskarżonej uchwały wykazała, że regulacja z § 7 Regulaminu nie realizuje upoważnienia zawartego w delegacji ustawowej wynikającej z art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c u.c.p.g. W § 7 ust. 1 Regulaminu wskazano na dopuszczalność mycia pojazdów samochodowych poza myjniami wyłącznie dla własnych potrzeb pod warunkiem, że jest prowadzone w miejscach nieprzeznaczonych do użytku publicznego oraz, że czynności te nie spowodują zanieczyszczenia środowiska. Ustęp 2 dopuszcza naprawę pojazdów samochodowych poza warsztatami naprawczymi, dla własnych potrzeb, pod warunkiem, że jest prowadzone w miejscach nieprzeznaczonych do użytku publicznego oraz, że czynności te nie spowodują zanieczyszczenia środowiska, a powstające odpady będą gromadzone zgodnie z niniejszym regulaminem.
Zdaniem Sądu I instancji, regulacja § 7 ust. 1 i 2 Regulaminu w której wskazano, że "czynności te nie spowodują zanieczyszczenia środowiska" jest zbyt ogólna i nie pozwala na wyinterpretowanie z przepisu prawa miejscowego powinności konkretnego zachowania się. Nie realizuje zatem upoważnienia zawartego w art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. d u.c.p.g. oraz pozostaje w sprzeczności z zasadami techniki prawodawczej. Ponadto Sąd wskazał na dodatkowy wymóg dotyczący napraw pojazdów samochodowych, określony w § 7 ust. 2 Regulaminu, polegający na zobowiązaniu do gromadzenia odpadów powstałych przy naprawie pojazdów samochodowych zgodnie z regulaminem. W ocenie Sądu I instancji uregulowanie to nie stanowi konkretyzacji szczególnych wymagań odnośnie mycia i naprawy pojazdów poza myjniami i warsztatami lecz powtórzenie przepisu rangi ustawowej tj. art. 4d u.c.p.g., zgodnie z którym wytwórcy odpadów komunalnych są obowiązani do selektywnego zbierania wytworzonych przez siebie odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz w sposób określony w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1. Ponadto Sąd zwrócił uwagę, że przepis art. 5 ust.1 pkt 3 u.c.p.g. nakłada na właścicieli nieruchomości obowiązek zbierania w sposób selektywny powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz sposobem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1. Zdaniem Sądu I instancji również w tym zakresie przepis § 7 ust. 2 nie realizuje upoważnienia z art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. d u.c.p.g. oraz narusza zasady techniki prawodawczej.
W ocenie Sądu, poza zakres delegacji ustawowej wykracza także regulacja zawarta w § 13 ust. 1 pkt 1 Regulaminu, zgodnie z którą właściciele nieruchomości utrzymują miejsca i pojemniki przeznaczone do zbierania odpadów komunalnych w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym poprzez poddawanie pojemników czyszczeniu i myciu w miarę potrzeb, nie rzadziej niż jeden raz na rok. Sąd stwierdził, że przepis ten narusza dyspozycję art. 4 ust. 2 pkt 2 u.c.p.g. Ponadto Sąd zwrócił uwagę, że Rada Gminy zmodyfikowała regulację art. 5 ust.1 pkt 1 u.c.p.g. przez jej nieuprawnione rozszerzenie. Rada nałożyła bowiem na właścicieli obowiązek wykonywania zabiegów higienicznych w określonej częstotliwości. Co więcej posłużyła się pojęciem niedookreślonym i nieprecyzyjnym "w miarę potrzeb". Sąd stwierdził, że skoro ustawodawca uregulował już obowiązek, to lokalny prawodawca nie może go powtarzać ani tym bardziej modyfikować poprzez jego rozszerzenie.
Sąd I instancji stwierdził również, że wskazana w § 15 ust. 2 Regulaminu częstotliwość opróżniania z osadów ściekowych oczyszczalni przydomowych zgodnie z instrukcją eksploatacji istotnie narusza art. 4 ust. 2 pkt 3 u.c.p.g. Zdaniem Sądu regulacja taka nie realizuje upoważnienia do określenia częstotliwości ani sposobu pozbywania się nieczystości ciekłych z nieruchomości, gdyż instrukcja eksploatacji oczyszczalni, która nie jest aktem prawnym, nie może zastępować powszechnie obowiązującego na terenie gminy prawa miejscowego w zakresie częstotliwości opróżniania tych zbiorników. Taki przepis jest też nieprecyzyjny ze względu na różnorodność zbiorników przydomowych oczyszczalni, w szczególności ich różną pojemność, od której uzależniona jest częstotliwość ich opróżniania. Poza tym posiadacze oczyszczalni przydomowych mogą nie dysponować instrukcjami ich eksploatacji i opróżniać je z osadów ściekowych według swego uznania. Sąd I instancji zwrócił przy tym uwagę, że pojęcie nieczystości ciekłych nie jest tożsame z pojęciem osadu, co oznacza, że brak jest podstawy w art. 4 ust. 2 pkt 3 u.c.p.g. do określania w regulaminie obowiązków właścicieli przydomowych oczyszczalni ścieków w zakresie wywozu osadów.
Sąd nie podzielił natomiast zarzutów, podnoszonych w obu skargach, dotyczących § 15 ust. 1 Regulaminu, nakładającego na właścicieli nieruchomości obowiązek pozbywania się nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości w sposób zapewniający niedopuszczenie do przepełnienia zbiornika. W ocenie Sądu zawarte w § 15 ust. 1 Regulaminu unormowanie jest rozwinięciem i wyrazem konkretyzacji ustawowego obowiązku, dotyczącym sposobu pozbywania się nieczystości ciekłych.
Sąd nie uznał za zasadny także zarzutu skargi Prokuratora Rejonowego w Radomsku odnośnie § 6 ust. 3 regulaminu. Wskazał, że uregulowanie to odwołuje się do przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, nakazując stosowanie tych przepisów. Sąd stwierdził, że takie unormowanie wprawdzie należy uznać za naruszenie zasad techniki prawodawczej określonych w § 4 ust. 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 283), jednakże, w ocenie Sądu, stanowi ono nieistotne naruszenie prawa i samodzielnie nie może uzasadniać unieważnienia uchwały w tej części.
Sąd I instancji stwierdził ponadto, że uregulowanie zawarte w § 12 ust. 1 Regulaminu, określające miejsce rozmieszczenia pojemników na odpady w celu zapewnienia ich odbioru rozmieszczenia pojemników zawarte w kwestionowanym przepisie jest dopuszczalne. Regulamin stanowi uszczegółowienie obowiązków ciążących na gminie w zakresie odbioru odpadów komunalnych, a zarazem obowiązków i uprawnień właścicieli nieruchomości. Rada Gminy może zatem w pewnym zakresie - związanym z odbiorem, segregacją i pozbywaniem się odpadów komunalnych - ingerować w sferę uprawnień i obowiązków właścicieli nieruchomości.
Od powyższego wyroku Sądu I instancji skargę kasacyjną wniosła J. K. zarzucając naruszenie:
1. art. 4 ust. 2 pkt 3 u.c.p.g. poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na przyjęciu przez Sąd I instancji, że przepis ten określając częstotliwość pozbywania się nieczystości ciekłych upoważnia uchwałodawcę do dowolnego określenia w akcie prawa miejscowego nieregularnego pozbywania się tych nieczystości, uzależniając częstotliwość pozbywania się od warunku niewymienionego w ustawie (zdarzenia przyszłego i niepewnego) jakim jest przepełnienie albo zapełnienie zbiornika do gromadzenia nieczystości ciekłych, podczas gdy przepis ten obliguje uchwałodawcę do określenia częstotliwości pozbywania się rozumianej jako wyznaczenie konkretnych powtarzających się, umiejscowionych w czasie terminów nieobwarowanych dodatkowymi warunkami czy przesłankami, co miało wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez nieprawidłowe uznanie przez Sąd I instancji, że zaskarżona uchwała w § 15 ust. 1 Regulaminu wypełniła w sposób prawidłowy delegację ustawową, gdy jednak narusza ona ten przepis;
2. art. 4 ust. 2 pkt 3 u.c.p.g. w zw. z art. 7 Konstytucji poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że przepis ten nie został naruszony w § 15 ust. 1 zaskarżonej uchwały, w sytuacji gdy uchwałodawca nie określił częstotliwości pozbywania się nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości bowiem zapisano, iż pozbywanie się "winno następować w sposób uniemożliwiający przepełnienia się zbiorników do ich gromadzenia", co w żaden sposób nie może być uznane za wypełnienie dyspozycji art. 4 ust. 2 pkt 3 u.c.p.g., bowiem nie jest określeniem częstotliwości wprowadzenie warunku nieobwarowanego jakimkolwiek terminem;
3. przepisów postępowania, a to art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 91 ust. 1 u.s.g. poprzez niestwierdzenie nieważności § 15 ust. 1 Regulaminu stanowiącej załącznik do zaskarżonej, podczas gdy przepis ten nakazuje stwierdzenie nieważności uchwały w przypadku jej niezgodności z prawem, która miała miejsce i wpłynęła na treść rozstrzygnięcia WSA, czyniąc je nieprawidłowym;
4. przepisów postępowania, a to art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia w zakresie zarzucanej przez skarżącą wadliwości § 15 ust. 1 Regulaminu, co uniemożliwia precyzyjne odniesienie się do zapatrywań Sądu I instancji z uwagi na niemożność ich poznania przez stronę i poddania krytycznej analizie.
Podnosząc powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie pkt 2 i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm prawem przewidzianych;
Skarżąca kasacyjnie wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej: odrzucenie z uwagi na brak legitymacji czynnej skarżącej do wystąpienia z niniejszą skargą; zmianę wyroku WSA w Łodzi wydanego z 27 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SA/Łd 14/21 poprzez odrzucenie skargi wniesionej przez skarżącą z uwagi na brak legitymacji czynnej do jej wniesienia oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W przypadku nieuwzględnienia przez Sąd zarzutu braku legitymacji czynnej skarżącej wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W piśmie procesowym, przesłanym 10 września 2025 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, za pośrednictwem platformy ePUAP, skarżąca podtrzymała stanowisko zaprezentowane w skardze kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
1. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi
kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonej podstawy kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.). W skardze kasacyjnej zarzucono wyłącznie naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Ze względu na sposób skonstruowania skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie, należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny, ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich bądź w inny sposób korygować. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej oznacza również związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia, które determinują zakres kontroli kasacyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny sprawuje na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji) - w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Z faktu związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej wynika wykluczenie możliwości domniemywania intencji strony składającej ten środek zaskarżenia, konkretyzowania jego zarzutów, czy też uzupełniania występujących w nim braków dotyczących podstaw skargi kasacyjnej i ich uzasadnienia.
2. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ust. 1 u.s.g. każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Zatem skarga złożona na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis. Osoba skarżąca uchwałę organu gminy musi wykazać istnienie związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą, a jej indywidualną sytuacją prawną. Innymi słowy, zmuszona jest udowodnić, że zaskarżona uchwała, naruszając prawo, jednocześnie negatywnie wpływa na jej sferę prawnomaterialną, na przykład pozbawia ją pewnych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację. Niespełnienie tej przesłanki winno natomiast skutkować odrzuceniem skargi - stosownie do art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a., który to przepis stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Takim przepisem szczególnym w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. jest art. 101 ust. 1 u.s.g. który stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2023 r., sygn. akt I OSK 810/22). W niniejszej sprawie interes prawny skarżącej nie był podważany wobec wykazania w skardze do Sądu I instancji, że skarżąca (działająca jako pełnomocnik swojej mamy) ma bezpośredni i realny interes prawny w zaskarżeniu uchwały (Regulaminu), gdyż ten akt jest adresowany do wszystkich właścicieli nieruchomości znajdujących się na terenie Gminy Wielgomłyny, którzy posiadają bezodpływowe zbiorniki na odpady ciekle, a nie mają kanalizacji.
3. Oceniając trafność zarzutów skargi kasacyjnej należy w pierwszej kolejności stwierdzić, że zgodnie z art. 4 ust. 1 u.c.p.g. Regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy stanowi akt prawa miejscowego. Jak wynika z art. 94 Konstytucji treść aktu prawa miejscowego powinna być ustanowiona na podstawie i w granicach zawartych w ustawie. Skutkiem tego organ stanowiący gminy ma obowiązek przestrzegania zakresu delegacji upoważniającej do wydania aktu prawa miejscowego (zob. np. wyrok NSA z 13 kwietnia 2022 r. sygn. akt III OSK 4830/21; wyrok NSA z 6 września 2022 r. sygn. akt III OSK 1120/21). Unormowania zawarte w Regulaminie wykraczające poza delegację ustawową powinny być uznane za sprzeczne z prawem w rozumieniu art. 91 ust. 1 u.s.g. i w przypadku ich zaskarżenia do sądu należy stwierdzić ich nieważność na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. Zakres spraw, które podlegają regulacji w Regulaminie utrzymania czystości i porządku na terenie gminy jako akcie prawa miejscowego wynika z treści art. 4 ust. 2 i ust. 3 u.c.p.g. Przepis ten zawiera zamknięty katalog kwestii, których uregulowanie przekazane zostało do kompetencji rady gminy (por. wyrok NSA z 17 października 2018 r. sygn. akt II OSK 2584/16).
W niniejszej sprawie skarga kasacyjna odnosi się jedynie do części wyroku Sądu I instancji, tj. w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w pkt 2, w którym oddalono skargi (skarżącej i Prokuratora) w zakresie innym aniżeli stwierdzona w pkt 1 wyroku nieważność § 7 ust. 1 i ust. 2, § 13 ust. 1 pkt 1 oraz § 15 ust. 2 Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Wielgomłyny stanowiącego załącznik do zaskarżonej uchwały Rady Gminy Wielgomłyny z dnia 17 grudnia 2019 r. nr XI1/101/2019 w sprawie: "Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Wielgomłyny’’.
Zatem zdaniem skarżącej, z wyrokiem WSA w Łodzi nie sposób się zgodzić z uwagi na nieprawidłowość rozstrzygnięcia odnoszącego się do kwestionowanego § 15 ust. 1 Regulaminu, obowiązującego w brzmieniu: "Właściciele nieruchomości zobowiązani są do systematycznego pozbywania się nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz z terenów przeznaczonych do użytkowania publicznego w sposób uniemożliwiający przepełnienia się zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków, nie rzadziej jednak niż raz w roku". W ocenie skarżącej kasacyjnie:
- Sąd I instancji dokonał nieprawidłowej wykładni pojęcia "częstotliwości" pozbywania się nieczystości;
- wykładnia taka jest sprzeczna z art. 4 ust. 2 pkt 3 u.c.p.g., gdyż organ powinien określić w jakich odstępach czasowych należy pozbywać się odpadów i nieczystości ciekłych; to wymaga precyzyjnego i jasnego określenia "częstotliwości" pozbywania się nieczystości ciekłych, tak aby adresat uchwały nie miał żadnych wątpliwości co do tego, jaką regułę postępowania wyznacza dany przepis, a organ stosujący ten przepis wiedział, w jaki sposób go zinterpretować.
Zdaniem NSA, Sąd I instancji prawidłowo oddalił skargę "w pozostałym zakresie" (por. pkt 2 sentencji wyroku) i wskazał, że "(...) w ocenie Sądu zawarte w § 15 ust. 1 regulaminu unormowanie jest rozwinięciem i wyrazem konkretyzacji ustawowego obowiązku, dotyczącym sposobu pozbywania się nieczystości ciekłych, co wynika wprost z brzmienia tego przepisu. Obowiązek ten, zgodnie z ww. postanowieniem uchwały dotyczy pozbywania się nieczystości ciekłych w sposób systematyczny, nie dopuszczający do przepełnienia zbiorników do ich gromadzenia".
Zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 3 u.c.p.g., Regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące "(...) częstotliwości i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz z terenów przeznaczonych do użytku publicznego". Rada gminy nie ma zatem prawa do stanowienia aktów prawa miejscowego regulujących zagadnienia inne niż wymienione w tym przepisie ani też podejmowania regulacji w inny sposób niż wskazany przez ustawodawcę, gdyż oznaczałoby to wykroczenie poza zakres delegacji ustawowej. Określając zakres owych zagadnień ustawodawca nie posłużył się bowiem sformułowaniem "w szczególności", czy "może określić", lecz użył pojęcia "regulamin określa" (por. wyroki NSA: z 9 września 2014 r., sygn. akt II OSK 654/14; z 8 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 2012/12; z 21 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 991/17; wyroki WSA: w Gliwicach z 3 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 465/14; w Poznaniu z 23 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 748/13). Regulamin, jako akt prawa miejscowego, musi zawierać normy generalne, a nie wypowiedzi programowe.
W ocenie NSA, Sąd I instancji prawidłowo "oddalił skargę w pozostałym zakresie" i nie stwierdził nieważności § 15 ust. 1 Regulaminu z kilku zasadniczych powodów.
Po pierwsze – pojęcie "częstotliwość" użyte w art. 4 ust. 2 pkt 3 u.c.p.g. nie jest ściśle zdefiniowane. Zgodnie ze słownikiem języka polskiego PWN "częstotliwość" należy rozumieć jako "liczbę wystąpień, powtórzeń jakichś czynności, zdarzeń, zjawisk". W § 15 ust. 1 Regulaminu określono terminy pozbywania się nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz z terenów przeznaczonych do użytkowania publicznego:
a) jako zasadę – "nie rzadziej niż raz w roku";
b) jako działanie ciągłe - "(...) systematycznie w sposób uniemożliwiający przepełnienia się zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków".
Zatem nie ulega wątpliwości, że Regulamin określa "częstotliwość" o której mowa w art. 4 ust. 2 pkt 3 u.c.p.g.
Po drugie – z doświadczenia życiowego wynika również to, że zastrzeżenie sztywnego terminu opróżniania wspomnianych zbiorników byłoby posunięciem gospodarczo nieuzasadnionym oraz nieracjonalnym. Dla części gospodarstw termin ten stałby się zdecydowanie zbyt krótki, podczas gdy dla innych jawiłby się jako zbyt długi, gdyż w zależności od charakteru/wielkości danego gospodarstwa, tego rodzaju potrzeba kształtować się będzie całkowicie odmiennie. Nie sposób uznać, ze określenie "sztywnego" terminu w tym zakresie mogłoby być racjonalne i uwzględniające wszystkie sytuacje faktyczne.
Po trzecie - Rada gminy ma na podstawie art. 4 ust. 2 pkt 3 u.c.p.g. możliwość dostosowania w Regulaminie "częstotliwości" pozbywania się nieczystości ciekłych przez właścicieli nieruchomości w oparciu o lokalne uwarunkowania, do których zaliczyć można m.in. liczbę mieszkańców korzystających z danego systemu czy zastosowane technologie oczyszczania ścieków i związane z nimi zalecenia producentów. W niniejszej sprawie maksymalny termin został określony w Regulaminie, czyli "nie rzadziej jednak niż raz w roku". Termin ten na żadnym etapie nie był kwestionowany (jako np. za długi lub za krótki).
Mając powyższe należy stwierdzić, że zaskarżony wyrok w granicach zarzutów skargi kasacyjnej nie narusza art. 4 ust. 2 pkt 3 u.c.p.g. i nie zawiera istotnego naruszenia prawa w zakresie objętym treścią § 15 ust. 1 Regulaminu.
Nie można również podzielić zarzutu zawartego w skardze kasacyjnej, że wyrok Sądu I instancji narusza również art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 91 ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 7 Konstytucji. Naruszenie art. 147 § 1 p.p.s.a., tj. naruszenie przepisu, który nie normuje postępowania przed sądami administracyjnymi, a reguluje jeden ze sposobów rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej, może być skutecznie zarzucany jedynie w sytuacji, w której autor skargi kasacyjnej zdoła wykazać, że sąd stwierdził nieważność uchwały po niezasadnym uwzględnieniu skargi (por. wyrok NSA z 20 sierpnia 2020 r., sygn. akt II OSK 3590/19). Za "istotne" naruszenie prawa w rozumieniu art. 91 u.s.g. uznaje się uchybienie, prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Do nich zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał. Zasadnie Sąd I instancji uznał, że w odniesieniu do § 15 ust. 1 Regulaminu – taka sytuacja nie miała miejsca. Tym samym skoro wskazany przepis nie zawiera istotnego naruszenia prawa, to Sąd pierwszej instancji prawidłowo nie stwierdził ich nieważności w zakresie objętym punktem drugim zaskarżonego wyroku na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 91 ust. 1 u.s.g.
Bezzasadny jest również zarzut naruszenie przepisów postępowania, a to art. 141 § 4 p.p.s.a. Skarżący kasacyjnie wskazał, że Sąd nie wyjaśnił w uzasadnieniu wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia w zakresie zarzucanej przez skarżącą wadliwości § 15 ust. 1 Regulaminu, co uniemożliwiało precyzyjne odniesienie się do zapatrywań Sądu I instancji z uwagi na niemożność ich poznania przez stronę i poddania krytycznej analizie. Tymczasem Sad I instancji, na s. 19 uzasadnienia wskazał, dlaczego nie podzielił zarzutu naruszenia § 15 ust. 1 Regulaminu. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. nakłada na sąd pierwszej instancji obowiązek sporządzenia uzasadnienia wyroku zawierającego zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.
4. Z tych względów działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI