III OSK 1835/21

III OSK 1835/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-11-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Olga Żurawska - Matusiak
Tadeusz Lipiński /sprawozdawca/
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SAB/Wa 677/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-04-24
Skarżony organ
Prokurator Krajowy
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1330
art. 1 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1330 - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: sędzia del. WSA Tadeusz Lipiński (spr.) sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prokuratora Krajowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2019 r. sygn. akt II SAB/Wa 677/18 w sprawie ze skargi M.B. na bezczynność Prokuratora Krajowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 24 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SAB/Wa 677/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.B. (dalej: skarżąca) na bezczynność Prokuratora Krajowego (dalej: Prokurator) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej: 1/ zobowiązał Prokuratora do rozpoznania wniosku skarżącej z 9 września 2018 r. w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy, 2/ stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3/ zasądził od Prokuratora na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.
W motywach orzeczenia Sąd I instancji stwierdził, że żądana przez skarżącą informacja, czy prokurator Prokuratury Okręgowej w Łodzi S.S., aktualnie delegowany do wykonywania czynności służbowych w Biurze Prezydialnym w Prokuraturze Krajowej, był w przeszłości członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR) i jakie ewentualnie pełnił w niej funkcje, stanowi informację publiczną, bowiem - wbrew stanowisku organu - w odniesieniu do osób pełniących funkcje publiczne, a taką osobą jest prokurator, ewentualne członkostwo w przeszłości w PZPR stanowi tego rodzaju informację. Wszak partia ta działała publicznie, co w konsekwencji sprawia, że jest sprawą publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1330 ze zm.; dalej: u.d.i.p.). Sąd dodał, że osoba pełniąca funkcję publiczną musi godzić się m.in. z takim właśnie zainteresowaniem opinii publicznej, bowiem jest to realizacja transparentności życia publicznego nawet, jeśli ewentualna przynależność do PZPR nie ma bezpośredniego związku z aktualnie wykonywaną funkcją. Osoba pełniąca funkcję publiczną musi zaakceptować zakres ingerencji w sferę jej prywatności, w tym również ewentualną przynależność do legalnie i publicznie działających partii politycznych.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Prokurator. Zaskarżając przedmiotowy wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), zarzucił Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 1 ust. 1 u.d.i.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że informacja o ewentualnej przynależności w przeszłości osoby pełniącej funkcję publiczną do partii politycznej kilkadziesiąt lat wcześniej stanowi informację publiczną w rozumieniu tego przepisu oraz przyjęciu, że informacja ta podlega udostępnieniu nawet w sytuacji, gdy nie ma bezpośredniego związku z aktualnie wykonywaną funkcją publiczną, i mimo że stanowi element akt osobowych prokuratora, które podobnie jak akta osobowe sędziów nie podlegają udostępnieniu, chociaż odnoszą się do osoby pełniącej funkcję publiczną, gdyż informacja ta nie ma żadnego związku z pełnieniem tej funkcji, a w związku z tym nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.
W oparciu o przytoczoną podstawę kasacyjną, Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, skarżąca wniosła o jej oddalenie, wskazując na zasadność złożonego wniosku i brak usprawiedliwionych podstaw kasacyjnych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskiem. W świetle art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1/ naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2/ naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podstawę kasacyjną, na której oparta została skarga w niniejszej sprawie, uznać należy za nieusprawiedliwioną.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie. Przepisy u.d.i.p. stanowią konkretyzację konstytucyjnego prawa do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, które warunkuje realizację w praktyce zasady przejrzystości i transparentności systemu sprawowania władzy i stanowi konieczny element demokracji.
W warunkach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości to, że prokurator prokuratury okręgowej delegowany do wykonywania czynności służbowych w Prokuraturze Krajowej, którego dotyczył wniosek o udostępnienie informacji publicznej, jest osobą pełniącą funkcję publiczną. Sporne jest natomiast to, czy informacja o jego ewentualnym członkostwie w przeszłości w Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej stanowi informację publiczną, która podlegała udostępnieniu w trybie u.d.i.p. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który podziela w tym zakresie stanowisko Sądu I instancji, informacja w tym przedmiocie stanowi informację publiczną. Sąd I instancji zasadnie zauważył, że każda osoba, decydując się na objęcie funkcji publicznej, musi godzić się na szerszy zakres ingerencji w sferę jej prywatności i to nie zawsze pozostający w bezpośrednim czasowo związku z aktualnie wykonywaną funkcją. Wzgląd na zasadę jawności i neutralności działania organów władzy publicznej w państwie demokratycznym przemawia za uznaniem, że w przypadku prokuratorów, na których ustawodawca nałożył obowiązek podejmowania działań określonych w ustawach, kierując się zasadą bezstronności i równego traktowania wszystkich obywateli [art. 6 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. – Prawo o prokuraturze (Dz. U. z 2017 r., poz. 1767 ze zm.; dalej: u.o.p.)] oraz zakazał w okresie zajmowania stanowiska przynależenia do partii politycznej oraz brania udziału w działalności politycznej (art. 97 § 1 u.o.p.), informacja o przynależności prokuratora do partii politycznych, nawet w okresie poprzedzającym powołanie do sprawowania tej funkcji, stanowi informację o sprawach publicznych.
Dodać należy, że w obecnym stanie prawnym charakter tej informacji nie budzi już wątpliwości. Zgodnie bowiem z dodanym z dniem 14 lutego 2020 r. art. 103a § 1 pkt 3 u.o.p., prokurator jest obowiązany do złożenia pisemnego oświadczenia o członkostwie w partii politycznej przed powołaniem na stanowisko prokuratora, a także w okresie sprawowania urzędu przed dniem 29 grudnia 1989 r. - ze wskazaniem nazwy partii, pełnionych funkcji oraz okresu członkostwa. Stosownie zaś do art. 103a § 5 u.o.p., informacja zawarta w tym oświadczeniu jest jawna i podlega udostępnieniu w Biuletynie Informacji Publicznej. Jak wskazał projektodawca w uzasadnieniu projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (zob. uzasadnienie poselskiego projektu ustawy, s. 41, druk nr 69, Sejm RP IX kadencji, www.sejm.gov.pl), która dodała wskazany przepis, projekt wprowadza obowiązek złożenia przez prokuratora oświadczenia o określonych rodzajach aktywności publicznej stosownie do założeń o konieczności zachowania bezstronności i neutralności politycznej sędziów, a także biorąc pod uwagę ciążący na tej grupie zawodowej zakaz podejmowania tego rodzaju aktywności, która mogłaby osłabiać zaufanie co do ich bezstronności lub przynieść ujmę godności sprawowanego urzędu.
W konsekwencji stwierdzić należy, że zarzut niewłaściwego zastosowania art. 1 ust. 1 u.d.i.p. jest w warunkach niniejszej sprawy nieuzasadniony. Związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oznacza natomiast, że kwestie związane z ewentualnymi podstawami ograniczenia w okolicznościach niniejszej sprawy prawa do informacji publicznej pozostają poza zakresem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
Podstawą rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był przepis art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.).