III OSK 1824/22

Naczelny Sąd Administracyjny2024-05-21
NSAochrona środowiskaWysokansa
ochrona środowiskaocena oddziaływania na środowiskoRDOŚSKOprawo administracyjnepostępowanie administracyjnewystąpienieodwołaniedecyzja środowiskowa

NSA oddalił skargę kasacyjną SKO, potwierdzając, że RDOŚ ma prawo do skierowania wystąpienia w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, nawet jeśli nie poprzedza ono odwołania.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) od wyroku WSA, który uchylił postanowienie SKO o niedopuszczalności odwołania Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (RDOŚ). WSA uznał, że RDOŚ miał prawo złożyć odwołanie, mimo braku wcześniejszego 'wystąpienia' do organu I instancji. NSA oddalił skargę kasacyjną SKO, podzielając stanowisko WSA i podkreślając, że instytucja 'wystąpienia' z art. 76 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku jest szersza niż wniosek o stwierdzenie nieważności i pozwala RDOŚ na uzyskanie statusu strony.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który uchylił postanowienie SKO o niedopuszczalności odwołania Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (RDOŚ). Sprawa wywodziła się z postępowania dotyczącego braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia budowy budynków mieszkalnych. RDOŚ złożył odwołanie od decyzji Wójta, zarzucając wadliwą ocenę materiału dowodowego i pominięcie jego opinii o konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania. SKO stwierdziło jednak niedopuszczalność odwołania, uznając, że RDOŚ nie skierował wcześniej 'wystąpienia' do organu I instancji, co jest warunkiem uzyskania statusu strony. WSA uchylił postanowienie SKO, uznając, że pojęcie 'wystąpienia' jest szersze niż wniosek o stwierdzenie nieważności i nie musi być kierowane wyłącznie do organu I instancji. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną SKO, oddalił ją. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, RDOŚ może skierować wystąpienie do organów wskazanych w ustawie na każdym etapie postępowania, a instytucja ta jest szersza niż wniosek o stwierdzenie nieważności. NSA przyjął, że RDOŚ miał prawo złożyć odwołanie, a zarzuty SKO dotyczące naruszenia prawa materialnego i procesowego były nieuzasadnione. Sąd uznał, że uzasadnienie wyroku WSA było wystarczające i nie naruszało art. 141 § 4 P.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, RDOŚ może złożyć odwołanie, ponieważ instytucja 'wystąpienia' z art. 76 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku jest szersza niż wniosek o stwierdzenie nieważności i pozwala RDOŚ na uzyskanie statusu strony w postępowaniu.

Uzasadnienie

NSA uznał, że pojęcie 'wystąpienia' jest szersze niż wniosek o stwierdzenie nieważności i może być skierowane na każdym etapie postępowania. Celem wystąpienia jest nie tylko wyeliminowanie wadliwej decyzji, ale także zapobieganie wydawaniu takich decyzji w przyszłości. RDOŚ, kierując wystąpienie, uzyskuje prawa strony.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.u.i.ś. art. 76 § 1 i 8

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska (RDOŚ) może skierować wystąpienie do organów wskazanych w art. 75 ust. 1 pkt 2-4 tej ustawy, lub organów wyższego stopnia w stosunku do tych organów, na każdym etapie zwyczajnego i nadzwyczajnego postępowania administracyjnego. Wystąpienie jest szersze niż wniosek o stwierdzenie nieważności i pozwala RDOŚ na uzyskanie praw strony.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia przez WSA w przypadku naruszenia przepisów postępowania.

P.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis wynikowy dotyczący oddalenia skargi.

P.p.s.a. art. 174

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej (naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania).

P.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie NSA granicami skargi kasacyjnej.

P.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzeczenia przez NSA.

P.p.s.a. art. 204 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzeczenia o kosztach.

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

RDOŚ ma prawo do skierowania wystąpienia w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, które jest szersze niż wniosek o stwierdzenie nieważności i pozwala na uzyskanie statusu strony. Uzasadnienie wyroku WSA było zgodne z art. 141 § 4 P.p.s.a.

Odrzucone argumenty

SKO zarzucało WSA błędną wykładnię art. 76 ust. 1 i 8 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. SKO zarzucało WSA naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. SKO zarzucało WSA naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku. SKO zarzucało WSA naruszenie art. 151 P.p.s.a.

Godne uwagi sformułowania

Celem wystąpienia jest nie tylko wyeliminowanie wadliwej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, ale także zapobieżenie wydawaniu takich decyzji na przyszłość. Instytucja wystąpienia w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości jest szersza niż wniosku o stwierdzenie nieważności rozstrzygnięcia. Polemika ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji nie może jednak usprawiedliwiać zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a.

Skład orzekający

Mirosław Wincenciak

przewodniczący

Małgorzata Masternak - Kubiak

sprawozdawca

Beata Jezielska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja uprawnień RDOŚ w postępowaniach środowiskowych, w szczególności w zakresie składania odwołań i znaczenia instytucji 'wystąpienia'."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury związanej z ustawą o udostępnianiu informacji o środowisku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony środowiska i procedur administracyjnych, wyjaśniając uprawnienia organów ochrony środowiska, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w tym obszarze.

RDOŚ może zaskarżyć decyzję środowiskową bez wcześniejszego 'wystąpienia'? NSA rozstrzyga.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1824/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Jezielska
Małgorzata Masternak - Kubiak /sprawozdawca/
Mirosław Wincenciak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
II SA/Bd 1505/21 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2022-02-16
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 283
art. 76 ust. 1 i ust. 8
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak (spr.) sędzia del. WSA Beata Jezielska Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Mazur po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 16 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Bd 1505/21 w sprawie ze skargi Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Bydgoszczy na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 20 września 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy na rzecz Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Bydgoszczy kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 16 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Bd 1505/21, po rozpoznaniu skargi Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Bydgoszczy na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 20 września 2021 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania – uchylił zaskarżone postanowienie.
Jak wskazał Sąd pierwszej instancji decyzją z dnia 20 września 2021 r. Wójt Gminy J., po zasięgnięciu opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Bydgoszczy - dalej: "RDOŚ", Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ś., Dyrektora Zarządu Zlewni w T. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na: "budowie 10 budynków mieszkalnych jednorodzinnych z infrastrukturą techniczną na terenie nieruchomości usytuowanych we wsi T., gmina J. wraz z podziałem istniejących działek rolnych na działki budowlane, działki pod drogi wewnętrzne i pasy techniczne" na działkach o nr ew. [...] i [...] obręb T., gmina J. i w oparciu o treść art. 84 ust. 1a ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn. Dz. U z 2021 r. poz. 247 ze zm.) – dalej: "ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku", określił warunki korzystania ze środowiska w fazie realizacji, eksploatacji i likwidacji przedsięwzięcia.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył RDOŚ, zarzucając rażące naruszenie przepisów prawa mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, albowiem organ oparł decyzję na niepełnej i wadliwej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pomijając stanowisko RDOŚ wyrażone w opinii z dnia 31 maja 2021 r. o konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko oraz określające zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, obejmującego zagadnienia, o których mowa w art. 66 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku z uwagi na możliwy istotnie negatywny wpływ przedsięwzięcia ze szczególnym uwzględnieniem na ochronę przyrody i ochronę krajobrazu [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 20 września 2021 r. stwierdziło niedopuszczalność odwołania. Organ odwoławczy stwierdził, że aby RDOŚ uzyskał uprawnienia analogiczne z uprawnieniami strony, winien najpierw skierować wystąpienie do organu, przed którym prowadzone jest postępowanie administracyjne. W stanie faktycznym niniejszej sprawy RDOŚ tego jednak nie uczynił.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższe postanowienie wniósł RDOŚ.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o jej oddalenie.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd pierwszej instancji uznał wniesioną skargę za zawierającą usprawiedliwione podstawy.
Zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w sprawach dotyczących wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przez organy, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 2-4, lub organy wyższego stopnia w stosunku do tych organów, właściwy regionalny dyrektor ochrony środowiska kieruje wystąpienie, którego treścią może być w szczególności wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Zdaniem Sądu meriti, w świetle treści wskazanych przepisów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, nie ulega wątpliwości, że co do zasady RDOŚ posiadał w niniejszej sprawie prawo skierowania wystąpienia. Problematyczne natomiast jest to, co należy rozumieć przez "wystąpienie" i na jakim etapie postępowania administracyjnego i do kogo może ono zostać złożone. W ocenie Sądu Wojewódzkiego Kolegium wyraziło niesłuszny pogląd, że wystąpienie mogło być skierowane jedynie do organu I instancji, czyli Wójta. Pogląd ten nie znajduje żadnego uzasadnienia w treści obowiązujących przepisów, w szczególności art. 76 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i Sąd meriti w pełni podzielił w tym zakresie stanowisko zawarte w skardze. Pojęcie wystąpienia jest szersze niż wniosek o stwierdzenie nieważności. Ustawodawca bowiem wyraźnie wskazał, że w "szczególności" wystąpienie może zawierać wniosek o stwierdzenie nieważności. Nie jest zatem możliwe utożsamianie pojęcia wystąpienie z wnioskiem o stwierdzenie nieważności. Celem wystąpienia jest nie tylko wyeliminowanie wadliwej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, ale także zapobieżenie wydawaniu takich decyzji na przyszłość oraz wskazanie uchybień organowi, który wydał wadliwą decyzję.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznał, że zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu stosownie do art. 145 § 1 pk 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej: "P.p.s.a.".
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w całości, zarzuciło:
I. w ramach podstawy skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 1 P.p.s.a., naruszenie prawa materialnego, tj.:
1) naruszenie przepisu art. 76 ust. 1 i ust. 8 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, poprzez dokonanie ich niewłaściwej wykładni wyrażającej się poglądem, że RDOŚ jest uprawniony do kierowania wystąpień w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w zakresie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przez organy, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, które można utożsamiać z odwołaniem, a więc przyjęcie, że RDOŚ jest uprawniony do złożenia odwołania w tych sprawach, bez uprzedniego skierowania wystąpienia do właściwego organu, a więc uznanie, iż wystąpienie może przyjąć również postać odwołania;
II. w ramach podstawy skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a.:
1) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy pomimo braku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, wskutek:
a) bezpodstawnego uznania, że naruszone zostały przepisy art. 76 ust. 1 i 8 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku;
b) bezpodstawnego uznania, że organ odwoławczy dokonał błędnej wykładni wskazanych przepisów prawa materialnego;
2) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy pomimo braku naruszenia
przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wskutek:
a) bezpodstawnego uznania, że naruszone zostały przepisy postępowania, pomimo, że Sąd nie wskazał, które z przepisów prawa procesowego zostały naruszone;
3) naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku, nieodpowiadające wymogom tego przepisu, polegające na:
a) braku prawidłowego i pełnego wyjaśnienia, poprzedzonego dogłębną analizą rozstrzygnięcia w kwestii uznania, że zdaniem Sądu doszło do naruszenia prawa materialnego, tj. art. 76 ust. 1 i 8 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, gdy bezspornym w niniejszej sprawie jest fakt, że odwołanie wniesione przez RDOŚ nie zostało poprzedzone stosownym wystąpieniem tegoż organu, o którym mowa w art. 76 ust. 1, a tym samym w momencie wnoszenia odwołania - RDOŚ nie przysługiwał przymiot strony;
b) braku dostatecznego wyjaśnienia rozstrzygnięcia w kwestii stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, (Sąd nie wskazał bowiem żadnego przepisu prawa procesowego, który w jego ocenie został naruszony) oraz sporządzenia uzasadnienia wyroku w sposób polegający na ograniczeniu się Sądu do akceptacji stanowiska zajętego przez RDOŚ w Bydgoszczy;
c) pominięciu w rozważaniach uzasadnienia i nieodniesieniu się przy ocenie prawnej rozstrzygnięcia faktu, że WSA w Bydgoszczy w podobnych przedmiotowo sprawach (wyrok z dnia 8 kwietnia 2020 r., sygn. akt: II SA/Bd 173/20 oraz wyrok z dnia 20 lipca 2020 r., sygn. akt: II SA/Bd 520/20) oddalił skargę RDOŚ uznając słuszność stanowiska SKO w Bydgoszczy, które orzekło w pierwszej sprawie niedopuszczalność odwołania, a w drugiej utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji, odmawiające RDOŚ wznowienia postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowej przede wszystkim ze względu na brak legitymacji do złożenia wniosku o wznowienie postępowania;
d) błędnym przyjęciu, że prawomocny wyrok WSA w Lublinie z dnia 24 czerwca 2020 r., II SA/Lu 245/20, dotyczący tożsamej przedmiotowo sprawy: "nie może mieć żadnego zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ przedmiotem analizy jest kwestia tego, co należy rozumieć przez pojęcie "wystąpienia", a nie rozstrzyganie kwestii związanych z możliwością składania przez organ uzgadniający lub opiniujący odwołania od decyzji, w której dokonywał on takowego uzgodnienia lub opiniowania";
e) zbyt jednostronnym i ogólnikowym uzasadnieniu wyroku, pozbawiającym stronę informacji o przesłankach rozstrzygnięcia, bez uwzględnienia jego precedensowego charakteru i znaczenia dla prawidłowości i efektywności postępowań w przedmiocie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach;
f) nieuprawnionym przyjęciu, jako zasady, że możliwe jest złożenie odwołania przez RDOŚ w sprawach dotyczących wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a więc uzyskania uprawnień analogicznych z uprawnieniami strony bez uprzedniego skierowania wystąpienia do właściwego w sprawie organu;
g) braku niezbędnych i jednoznacznych wskazań, co do dalszego postępowania;
4) naruszenie art. 151 P.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niezastosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy skarga powinna być oddalona, co było konsekwencją naruszenia przez Sąd wskazanych wyżej przepisów prawa procesowego i materialnego.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy,
albo
2) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie sprawy we własnym zakresie przez NSA w Warszawie;
3) zasądzenie na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego według norm przepisanych,
4) rozpoznanie skargi na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powyższe zarzuty szerzej umotywowano.
Pismem procesowym z dnia 13 maja 2022 r. RDOŚ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § P.p.s.a., rozpoznaje sprawę w jej granicach, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyła się wyłącznie do zbadania zawartych w skardze zarzutów sformułowanych w granicach podstawy kasacyjnej.
Podstawy, na które można się powołać w skardze kasacyjnej, zostały sprecyzowane w art. 174 P.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych formach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący wykazał możliwość istotnego wpływu wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Skarżący kasacyjnie organ formułuje zarzuty wskazujące zarówno na naruszenie prawa materialnego, jak też na naruszenie przepisów postępowania. Przedmiot obu rodzajów zarzutów, jak i kierunek ich argumentacji pozostaje jednak w ścisłym związku, koncentrując się zasadniczo wokół wadliwej wykładni postanowień art. 76 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, która doprowadziła do nieprawidłowej oceny przez Sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych. Mając zatem na względzie powyższy związek treściowy, sformułowane w niniejszej skardze kasacyjnej zarzuty poddane zostaną kontroli kasacyjnej łącznie, w kontekście naruszenia prawa materialnego. Dopiero wynik tego aspektu kontroli kasacyjnej może zostać nałożony na ocenę zarzutu naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w zakresie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przez starostów, dyrektorów regionalnych dyrekcji Lasów Państwowych lub organów wykonawczych gmin (wójtów, burmistrzów, prezydentów miast), regionalny dyrektor ochrony środowiska kieruje wystąpienie, którego treścią może być w szczególności wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji. W ustępie 2 wskazanego przepisu zagwarantowano natomiast, że w razie skierowania ww. wystąpienia regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska przysługują prawa strony w postępowaniu administracyjnym i postępowaniu przed sądem administracyjnym.
Skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełni aprobuje i przyjmuje jako swoje stanowisko zawarte w wyroku NSA z dnia 10 lutego 2022 r., sygn. III OSK 4634/21 (ONSAiWSA 2022 r., nr 3, poz. 49), że: "na podstawie art. 76 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, regionalny dyrektor ochrony środowiska może skierować wystąpienie do organów wskazanych w art. 75 ust. 1 pkt 2-4 tej ustawy, lub organów wyższego stopnia w stosunku do tych organów, na każdym etapie zwyczajnego i nadzwyczajnego postepowania administracyjnego.".
W świetle art. 76 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku wystąpienie powinno być skierowane do właściwego organu, którego właściwość powinna być zależna od charakteru wystąpienia. "Brzmienie powołanego przepisu wskazuje, że ustawodawca tak ukształtował uprawnienia organu powołanego do ochrony środowiska, aby wybór rodzaju środka zaskarżenia (etapu jego składania) pozostawić właśnie temu organowi. Wykładnia celowościowa tego przepisu prowadzi do wniosku, że w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, ustawodawca dopuszcza możliwość skorzystania nawet z najdalej idącego w skutkach środka, jakim jest wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji. Oczywistym jest natomiast, że stwierdzenie nieważności może nastąpić tylko na podstawie przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Wybór działania - środka zaskarżenia powinien być uzależniony od indywidualnej oceny nieprawidłowości, do których doszło w sprawie oraz etapu, na jakim znajduje się postępowanie administracyjne (środowiskowe)." (wyrok NSA z dnia 10 lutego 2022 r., sygn. III OSK 4634/21).
Celem wystąpienia jest nie tylko wyeliminowanie wadliwej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, ale także zapobieżenie wydawaniu takich decyzji na przyszłość. Instytucja wystąpienia w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości jest szersza niż wniosku o stwierdzenie nieważności rozstrzygnięcia. Użycie przez ustawodawcę zwrotu: "w szczególności" oznacza, że podstawa wystąpienia może zawierać nie tylko wniosek o stwierdzenie nieważności. Nie chodzi tu zatem jedynie o przypadki rażącego naruszenia prawa, gdyż ustawodawca posługuje się szerokim pojęciem "nieprawidłowości", co oznacza, że dąży do objęcia dyspozycją ww. przepisu każdego rodzaju naruszenia prawa przez organ wydający decyzję. Nie są to, więc tylko nieprawidłowości uzasadniające żądanie wszczęcia trybu nadzwyczajnego, ale również te, które uzasadniają wniesienie odwołania.
Trzeba mieć też na uwadze, że wystąpienie jest pierwszą czynnością jaka musi zostać podjęta przez organ ochrony środowiska w konkretnej sprawie, jeszcze na etapie postępowania administracyjnego. Oznacza to, że aby organ ochrony środowiska uzyskał uprawnienia analogiczne z uprawnieniami strony musi przede wszystkim skierować wystąpienie w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego (środowiskowego). W postanowieniu z dnia 12 marca 2013 r. sygn. II OSK 470/13 (LEX nr 1305561) NSA uznał, że jeżeli dyrektor ochrony środowiska nie wniósł wystąpienia, o którym mowa w art. 76 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, to brak po stronie organu uprawnienia do wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Jako wadliwe należy uznać podniesienie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., zarzutu naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w ramach podstawy kasacyjnej wskazanej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a tj. naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Nie może też odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Naruszenie tego przepisu należy przede wszystkim wiązać z naruszeniami przepisów postępowania, których dopuściły się organy orzekające w sprawie, jeżeli naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na jej wynik. Samo powołanie wymienionego artykułu nie ma żadnego znaczenia prawnego, bowiem przepis ten określa jedynie sposób rozstrzygnięcia sprawy przez sąd w sytuacji, gdy organy dopuszczą się naruszeń konkretnych przepisów postępowania, co powinno zostać ustalone w postępowaniu sądowym. W skardze kasacyjnej, z uwagi na związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego jej zarzutami, należy wskazać konkretne przepisy procesowe, których stosowanie przez organy administracyjnie wadliwie zostało ocenione przez sąd pierwszej instancji i powiązać te przepisy z powołanym art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Zatem konstrukcja zarzutu opartego na podstawie kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., ale ograniczająca tylko do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., jest nieprawidłowa i nie pozwala na przeprowadzenie kontroli zaskarżonego wyroku w ramach tej podstawy.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela też zarzutu skargi naruszenia przez Sąd Wojewódzki art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku, nieodpowiadające wymogom tego przepisu. Zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie, i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Za jego pomocą nie można natomiast skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu, co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010 r., nr 3, poz. 39).
W ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej dogłębne wyjaśnienie; poddaje się zatem kontroli instancyjnej, tj. pozwala w wystarczającym stopniu na ustalenie sposobu rozumowania przez Sąd pierwszej instancji i jego ocenę. Zresztą jak pokazuje lektura skargi kasacyjnej, postawione w jej petitum zarzuty, a także ich uzasadnienie dobitnie dowodzą, że stanowisko Sądu pierwszej instancji wyrażone zostało w sposób na tyle zrozumiały, iż pozwoliło skarżącemu kasacyjnie na polemikę i jego negowanie. Polemika ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji nie może jednak usprawiedliwiać zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a.
W konsekwencji niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. Przepis ten jest tzw. przepisem wynikowym, który dla skuteczności zarzutu jego naruszenia, powinien być powiązany z naruszeniem innych przepisów, mających zastosowanie w sprawie, które naruszył Sąd, a które to powodowały niezasadność skargi i konieczność jej oddalenia. Dodatkowo należy zauważyć, że Sąd pierwszej instancji nie stosował art. 151 P.p.s.a. ponieważ uwzględnił skargę na podstawie art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
Z tych względów, na podstawie art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt. 2 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI