III OSK 1822/22

III OSK 1822/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-11-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak
Maciej Kobak /sprawozdawca/
Piotr Korzeniowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6219 Inne o symbolu podstawowym 621
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Sygn. powiązane
II SA/Wa 2669/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-03-17
Skarżony organ
Zarząd Dzielnicy
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) Protokolant: asystent sędziego Krzysztof Książek po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 2669/21 w sprawie ze skargi P.W. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia kwalifikacji do udzielenia pomocy mieszkaniowej uchyla w całości zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 17 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 2669/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA"), po rozpoznaniu sprawy ze skargi P.W. (dalej: "Skarżący") na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy (dalej: "Zarząd Dzielnicy" lub "Organ") z [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia kwalifikacji do udzielenia pomocy mieszkaniowej - oddalił skargę.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
W dniu [...] czerwca 2021 r. Zarząd Dzielnicy, działając na podstawie § 6 ust. 1 pkt 2, § 8, § 45 pkt 5 i § 50 ust. 1 Statutu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy, stanowiącego załącznik nr 1 do uchwały nr LXX/2182/2010 Rady m.st. Warszawy z 14 stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom miasta stołecznego Warszawy (t.j. Dz. Urz. Woj. Maz. z 2018 r., poz. 8814 i z 2019 r. poz. 13139) w zw. z § 6 pkt 8 uchwały nr LXX/2182/201G Rady m.st. Warszawy z 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (t.j. Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 6725) oraz § 36 ust. 1 pkt 1, § 42 ust. 1 pkt 1 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019 r. poz. 14836 i z 2020 r., poz. 5791 – dalej: "uchwała nr XXIII/669/2019"), podjął uchwałę nr [...], którą uchylił kwalifikację Skarżącego, do udzielenia pomocy mieszkaniowej.
W uzasadnieniu uchwały Zarząd Dzielnicy podał, że po rozpoznaniu wniosku Skarżącego, w dniu [...] kwietnia 2014 r. podjął uchwałę nr [...], w której wyraził zgodę na zakwalifikowanie i umieszczenie Skarżącego na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego. Następnie uchwałą nr [...] z 27 marca 2019 r. Organ skreślił Skarżącego z listy osób zakwalifikowujących do zawarcia umowy najmu. W wyniku rozpoznania skargi, WSA wyrokiem z 15 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1485/19, stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały (tym samym Skarżący ponownie został umieszczony na liście osób oczekujących na najem lokalu).
Zarząd Dzielnicy wyjaśnił, że zgodnie z § 42 ust. 1 pkt 1 obecnie obowiązującej uchwały nr XXIII/669/2019, sprawy w rejestrze poddawane są raz w roku weryfikacji uaktualniającej warunki uprawniające wnioskodawcę do udzielenia pomocy mieszkaniowej. W związku z powyższym, pismem z [...] lutego 2021 r. Skarżący został wezwany do złożenia dokumentacji potwierdzającej warunki uprawniające do udzielenia pomocy mieszkaniowej. W odpowiedzi, w piśmie z [...] marca 2021 r., Skarżący odmówił przedstawienia aktualnej dokumentacji potwierdzającej m. in. fakt zamieszkiwania na terenie m.st. Warszawy. W wyniku przeprowadzonej wizji lokalnej ustalono, iż Skarżący nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. C. w Warszawie (z relacji właściciela lokalu wynika, iż na stałe przebywa poza Warszawą). Wobec powyższego Zarząd Dzielnicy działając na podstawie § 36 ust. 1 pkt 1 uchwały nr XXIII/669/2019 uchylił kwalifikację Skarżącego do udzielenia pomocy mieszkaniowej.
W skardze do WSA na powyższą uchwałę Skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm. - dalej: "k.p.a.") poprzez niewyjaśnienie w sposób dokładny i wyczerpujący stanu faktycznego w niniejszej sprawie oraz poprzez nieuwzględnienie w toku czynności postępowania, jak i w ostatecznym rozstrzygnięciu, słusznego interesu obywatela,
- art. 8 § 1 i 2 k.p.a. i art. 9 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niepogłębiający zaufania Skarżącego do władzy publicznej oraz rozstrzygnięcie sprawy w sposób odmienny niż poprzedzające je uchwały, mimo iż stan faktyczny i prawny w tym okresie nie uległ zmianie,
- art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnej oceny dowodów zebranych w toku postępowania i oparcie się jedynie na relacji właściciela lokalu, w którym Skarżący zamieszkuje, co skutkowało błędnym ustaleniem, iż Skarżący nie zamieszkuje w lokalu położonym przy ul. C. w Warszawie, co miało wpływ na treść zaskarżonej uchwały,
- art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez brak należytego wyjaśnienia podstawy prawnej i faktycznej decyzji, tj. w szczególności brak wskazania dowodów, na których Organ oparł swoje rozstrzygniecie i faktów, które uznał za udowodnione, w wyniku oceny poszczególnych dowodów.
W uzasadnieniu skargi Skarżący stwierdził, że wbrew twierdzeniom Zarządu Dzielnicy, dostarczył wszelkie niezbędne dokumenty służące weryfikacji warunków mających wpływ na ustalenie kwalifikacji do zawarcia umowy najmu, w szczególności dokumenty dotyczące źródeł utrzymania oraz stopnia niepełnosprawności. Zwrócił również uwagę, iż uchwałą z [...] stycznia 2021 r. nr [...]. Zarząd Dzielnicy utrzymał jego kwalifikację do uzyskania pomocy mieszkaniowej. Trudno zatem przypuszczać, aby od 4 stycznia 2021 r. do czerwca 2021 r. zmieniły się okoliczności wpływające na rzeczoną kwalifikację, skoro podstawą jej uzyskania była niepełnosprawność i brak lokalu mieszkalnego zapewniającego Skarżącemu realizację podstawowej potrzeby egzystencjalnej. W ocenie Skarżącego, Zarząd Dzielnicy dokonał dowolnego i błędnego ustalenia, iż nie zamieszkuje on w lokalu przy ul. C., lecz mieszka poza Warszawą. Przedłożył przy tym, jako dowód, oświadczenie R.T. na sporną okoliczność oraz stwierdził, iż w rozmowie ww. zaprzeczył jakoby udzielał Organowi informacji o treści wskazanej w skarżonej uchwale.
W odpowiedzi na skargę Zarząd Dzielnicy wniósł o jej oddalenie.
Organ podtrzymał swoje stanowisko, że Skarżący dostarczył dokumentację dotyczącą sytuacji dochodowej i majątkowej, jednak nie dostarczył dokumentacji potwierdzającej aktualną sytuację mieszkaniową. Stosowny załącznik nr 5 do wniosku o pomoc mieszkaniową został bowiem opatrzony adnotacją: "nie posiadam szczegółowych danych na temat, właściciel użyczył mi tylko i wyłącznie miejsca do spania przy ul. C. m [...] w Warszawie". Organ zaznaczył, że nieodzowność dostarczenia dokumentów potwierdzających tytuł prawny do zamieszkiwania na terenie m.st. Warszawy wynika z konieczności prawidłowego wydatkowania środków publicznych przez m.st. Warszawa. Za taki bezsprzeczny dowód zamieszkiwania na terenie Miasta nie można uznać oświadczenia osoby trzeciej – R.T., w którym tenże zezwala na pomieszkiwanie, nocowanie Skarżącego. Wątpliwości w kwestii zamieszkiwania Skarżącego na terenie m.st. Warszawy dowodzi również notatka służbowa pracowników Urzędu, dotycząca tzw. "wizji" w lokalu nr [...] przy ulicy C. w Warszawie. Z treści notatki wynika, iż Skarżący, co najmniej w okresie zimowym, nie zamieszkuje pod wskazanym adresem. Zarząd Dzielnicy zaznaczył, że notatka sama w sobie nie jest dowodem pozwalającym stwierdzić, że Skarżący nie zamieszkuje w lokalu, konieczne jest stwierdzenie zamieszkiwania w lokalu poprzez przedłożenie umowy użyczenia lub innych dowodów wskazujących bezsprzecznie na ten fakt. Zdaniem Zarządu Dzielnicy, dodatkowym argumentem przemawiającym za koniecznością uzupełnienia dokumentacji jest fakt, iż Skarżący - osoba uzyskująca dochód - zamieszkuje przedmiotowy lokal i nie partycypuje w kosztach jego utrzymania, takich jak rachunki za energię, wodę, ogrzewanie czy wywóz śmieci. Ponadto Skarżący rzadko kiedy odbierał telefon od pracowników Urzędu, a jak już odebrał to okazywało się, iż znajdował się poza Warszawą. Zarząd Dzielnicy stwierdził, że w związku z nieuzupełnieniem przez Skarżącego, pomimo wezwania, dokumentacji na temat aktualnej sytuacji mieszkaniowej (umowy użyczenia lub innego dokumentu potwierdzającego zamieszkiwanie w lokalu), jak również jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego metraż zajmowanego lokalu, nie miał możliwości prawidłowego przeprowadzenia weryfikacji uaktualniającej (poprzednia weryfikacja - z uwagi na sytuację pandemiczną - warunkowo została przeprowadzona na korzyść Skarżącego). Zarząd Dzielnicy zwrócił również uwagę, że zaskarżona uchwała nie podlega kontroli sądu administracyjnego pod względem zgodności z przepisami k.p.a.
W piśmie procesowym z 18 lutego 2022 r., działający w imieniu Skarżącego pełnomocnik podtrzymał podniesione w skardze zarzuty, wskazując ponadto, że jedynie ustalenie faktyczne, że Skarżący w sposób trwały opuścił lokal lub nigdy w nim nie zamieszkiwał, pozwala na uchylenie jego kwalifikacji do lokalu z zasobu m.st. Warszawy.
Opisanym na wstępie wyrokiem, WSA oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku WSA wskazał na stanowisko zaprezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 4 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 2151/16, zgodnie z którym z przepisów uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z 9 lipca 2009 r., a także z art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy oraz o zmianie Kodeksu cywilnego oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, niewątpliwie wynika obowiązek, w sprawach rozpatrywania i załatwiania wniosków o zawarcie umowy najmu i zamianę lokalu należącego do mieszkaniowego zasobu gminy, podejmowania przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W trakcie postępowania organy powinny także działać praworządnie oraz uwzględniać interes społeczny i słuszny interes wnioskodawcy. W tym kontekście, pamiętając, że zaskarżona uchwała ma charakter rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej, można mówić o obowiązku stosowania standardów odpowiadających standardom wyznaczonym przez zasady ogólne k.p.a., w tym także art. 7 ustawy. W ocenie WSA, powyższe stanowisko należy odnieść również do spraw rozstrzyganych przez zarządy dzielnic m.st. Warszawy na podstawie aktualnie obowiązujących regulacji prawnych zawartych w uchwale nr XXIII/669/2019. Obowiązkiem Zarządu Dzielnicy, wydającego sporną uchwałę, było zatem podejmowanie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, przy czym, czynnościami niezbędnymi są czynności odnoszące się do okoliczności istotnych z punktu widzenia prawa materialnego.
WSA uznał, że Zarząd Dzielnicy - wbrew zarzutom skargi - w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny sprawy, przyjmując zasadnie w oparciu o ustalenia dokonane w toku analizy wniosku oraz na podstawie zgromadzonej dokumentacji, że Skarżący nie dostarczył w wyznaczonym terminie dokumentacji potwierdzającej warunki uprawniające do udzielenia mu pomocy mieszkaniowej, przez co nie można było sprawdzić, czy spełnia on kryteria kwalifikacji do udzielenia mu pomocy mieszkaniowej.
WSA zgodził się z Organem, że poprzez weryfikację uaktualniającą należy rozumieć w szczególności dostarczenie dokumentacji dotyczącej sytuacji dochodowej, majątkowej oraz lokalowej, pozwalającej na ocenę czy nadal spełnione są określone w uchwale Rady Miasta kryteria dochodowe, kryteria metrażowe, albo nie zachodzi podstawa do zastosowania przez Zarząd Dzielnicy stosownego zwolnienia od obowiązywania poszczególnych kryteriów. WSA uznał więc, że Zarząd Dzielnicy, podejmując zaskarżoną uchwałę prawidłowo zastosował przepisy § 36 ust. 1 pkt 1 oraz § 42 ust. 1 pkt 1 uchwały nr XXIII/669/2019, mając na uwadze niedostarczenie przez Skarżącego w wyznaczonym terminie dokumentów niezbędnych do weryfikacji warunków zamieszkiwania kwalifikujących do ich poprawy.
WSA nie stwierdził podstaw do uwzględnienia wniosku dowodowego zawartego w skardze, bowiem sąd administracyjny dokonuje kontroli legalności rozstrzygnięć administracyjnych według stanu prawnego i faktycznego z dnia ich wydania, zaś przedłożone wraz ze skargą oświadczenie R.T. zostało złożone [...] czerwca 2021 r., a zatem już po wydaniu zaskarżonej uchwały.
Skarżący wywiódł skargę kasacyjną od ww. wyroku, zaskarżając go w całości, zarzucając na zasadzie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 – dalej: "p.p.s.a.") obrazę przepisów postępowania, mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.:
1) art 133 § 1 w zw. z art. 147 p.p.s.a., 3 § 3 p.s.a oraz art. 1 § 1 i 2 u.s.a. (pisownia oryginalna – przyp. NSA) w zw. z art. 7 k.p.a., a nadto art. 77, art. 80 k.p.a. stosowanych per analogiam, poprzez dokonanie przez WSA wadliwej kontroli ustaleń faktycznych, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia w zaskarżonej uchwale, skutkującą wadliwą oceną zebranego w sprawie materiału dowodowego w sprawie w postaci:
- notatki służbowej z [...] lutego 2021 r., sporządzonej przez pracowników Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] m. st. Warszawy w trakcie wizyty w lokalu, położonym przy ul. C. w Warszawie oraz
- pisma Skarżącego z [...] marca 2021 r., skierowanego do Organu prowadzącego sprawę,
które to dokumenty w ocenie Organu administracji publicznej wskazują na odmowę przedstawienia przez Skarżącego aktualnej dokumentacji potwierdzającej fakt zamieszkiwania na terenie m. st. Warszawy, oraz świadczą o tym, że Skarżący na stałe przebywa poza Warszawą, gdy tymczasem wnikliwa ocena w/w materiału dowodowego winna prowadzić do wniosków przeciwnych, a w szczególności że Skarżący przebywa na terenie m. st. Warszawy, w okresie zimowym incydentalnie opuszcza swoje miejsce zamieszkania, nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego lokalu, a w konsekwencji ocena zebranego materiału dowodowego winna skutkować stwierdzeniem nieważności zaskarżonej uchwały, względnie stwierdzeniem, że zaskarżona uchwała została wydana z rażącym naruszeniem prawa w drodze kontroli sądowoadministracyjnej, sprawowanej przez WSA,
2) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, tj. nieodpowiadające wymaganiom wynikającym z treści tego przepisu, a polegające na niedokonaniu w treści uzasadnienia wszechstronnej oceny zarzutów podniesionych przez Skarżącego, dotyczących nieobecności Skarżącego pod adresem ul. C. w Warszawie w trakcie kontroli przeprowadzonej przez pracowników Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] m. st. Warszawy oraz zarzutu dotyczącego prawidłowej wykładni pojęcia opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, które to uchybienia uniemożliwiają kontrolę instancyjną zaskarżonego orzeczenia i winny skutkować jego uchyleniem,
3) art. 147 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 k.p.a. poprzez zaaprobowanie stanowiska organu administracji publicznej, który w sprawie o udzielenie pomocy publicznej uczynił dowodem w sprawie, stanowiącym podstawę ustaleń faktycznych oraz rozstrzygnięcia, notatkę służbową z [...] lutego 2021 r., sporządzoną przez pracowników Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] m. st. Warszawy w trakcie wizyty w lokalu, położonym przy ul. C. w Warszawie, która nie realizuje obowiązku stosowania standardów odpowiadających standardom wyznaczonym przez zasady ogólne k.p.a., w tym także art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 k.p.a. oraz standardom przeprowadzenia dowodu ze świadków oraz z oględzin, o których mowa w art. 75 k.p.a., art. 85 k.p.a. oraz art. 87 k.p.a., pozwalających na uczestnictwo Skarżącego w tej czynności.
Ponadto na zasadzie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Skarżący zarzucił obrazę prawa materialnego, tj. § 36 ust. 1 pkt 1, § 42 ust. 1 pkt 1 uchwały nr XXIII/669/2019, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, skutkujące uchyleniem kwalifikacji do udzielenia pomocy mieszkaniowej z powodu niedostarczenia przez Skarżącego w wyznaczonym terminie dokumentów niezbędnych do weryfikacji warunków zamieszkiwania, pomimo tego, że Skarżący w treści pisma z [...] marca 2021 r. wyjaśnił przyczyny, dla których nie może przedstawić tytułu prawnego do lokalu, położonego w Warszawie przy ul. C., natomiast z treści uzasadnienia kwestionowanej uchwały nie wynika, aby przyczyną uchylenia kwalifikacji było niedostarczenie przez Skarżącego w wyznaczonym terminie dokumentów niezbędnych do weryfikacji, o której mowa w § 42 ust. 1, lecz aktualnej dokumentacji potwierdzającej m. in. fakt zamieszkiwania na terenie m. st. Warszawy, której Skarżący nie mógł dostarczyć z uwagi na brak jakiejkolwiek umowy z właścicielem lokalu, położonego w Warszawie przy ul. C.
W oparciu o powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, a także o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej Skarżącemu z urzędu z tytułu sporządzenia skargi kasacyjnej i reprezentowania przez Naczelnym Sądem Administracyjnym.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżący przedstawił argumentację na poparcie postawionych zarzutów
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Skarga kasacyjna okazała się zasadna, albowiem Sąd pierwszej instancji naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. Należy przypomnieć, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia, które mają dać rękojmię dołożenia przez sąd należytej staranności przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Uzasadnienie wyroku sądu I instancji sporządzone zgodnie
z wymogami określonymi we wskazanym przepisie ma także na celu umożliwienie sądowi wyższej instancji ocenę, czy przesłanki, na których oparł się Sąd, są trafne (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Tadeusz Woś, Hanna Knysiak - Molczyk, Marta Romańska, LexisNexis Warszawa 2008 str. 514). Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie konsekwentnie przyjmuje, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach, w tym gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zasadniczo dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia, w szczególności gdy elementy wskazane w art. 141 § 4 p.p.s.a. sformułowane zostały w sposób lakoniczny, niejasny czy nielogiczny, względnie gdy prowadzi do niezgodnego z prawem załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z 4 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 205/18). Taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie.
Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy Skarżący podjął wymagane czynności, celem umożliwienia Organowi dokonanie weryfikacji uaktualniającej, pozwalającej na ocenę, czy spełnia on warunki uprawniające do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Skarżący konsekwentnie twierdzi, że złożył wymagane dokumenty, a ustalenia organu co do tego, że nie mieszka na terenie Warszawy są błędne. Skarżący kwestionuje sposób interpretacji treści złożonych przez niego pism oraz twierdzenie Organu, że nie mieszka w lokalu nr [...] przy
ul. C. w Warszawie. Skarżący wskazuje, że Organ błędnie zinterpretował oświadczenie właściciela ww. lokalu, a nadto, że notatka sporządzona na tę okoliczność w dniu [...] lutego 2021 r. nie może stanowić dowodu w sprawie.
Ustrojową funkcją sądów administracyjnych jest kontrola legalności działania organów administracji publicznej. Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. I OPS 4/08 uchwała zarządu dzielnicy m.st. Warszawy, odmawiająca zakwalifikowania
i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. Jak trafnie zauważył WSA w sprawach rozpatrywania i załatwiania wniosków o zawarcie umowy najmu i zamianę lokalu należącego do mieszkaniowego zasobu gminy, organ ma obowiązek podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W trakcie postępowania organ powinien także działać praworządnie oraz uwzględniać interes społeczny i słuszny interes wnioskodawcy. W tym kontekście, pamiętając, że zaskarżona uchwala ma charakter rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej, można mówić o obowiązku stosowania standardów odpowiadających standardom wyznaczonym przez zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym także art. 7 k.p.a. - por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 997/09.
Wychodząc z tak ustalonych pryncypiów należy stwierdzić, że kontrolując legalność zaskarżonej uchwały Sąd pierwszej instancji zobowiązany był ustalić podstawę prawną działania Organu, kompletność i prawidłowość poczynionych przez niego ustaleń oraz trafność konsekwencji prawnych wywiedzionych wobec Skarżącego. Wszystkie te elementy powinny znaleźć się w uzasadnieniu kwestionowanego skargą kasacyjną wyroku, albowiem jedynie wówczas, wyrok ten poddawałby się kontroli instancyjnej. Elementów tych jednak w uzasadnieniu wyroku WSA nie ma.
Wskazując na podstawę prawną zaskarżonego aktu WSA powołuje się wyłącznie na § 36 ust. 1 pkt 1 oraz § 42 ust. 1 pkt 1 uchwały nr XXIII/669/2019. Przepisy te określają kompetencję Zarządu dzielnicy do przeprowadzenia weryfikacji uaktualniającej spełnienia warunków do otrzymania pomocy mieszkaniowej. Sąd
w ogóle nie wskazał i nie wyjaśnił przepisów uchwały, z których wynikałyby wymogi, jakie Skarżący powinien spełnić, aby jego wniosek został pozytywnie zweryfikowany. WSA stwierdził jedynie, ze Organ prawidłowo wskazał w odpowiedzi na skargę, że poprzez weryfikację uaktualniającą należy rozumieć w szczególności dostarczenie dokumentacji dotyczącej sytuacji dochodowej, majątkowej oraz lokalowej, pozwalającej na ocenę, czy Skarżący spełnia określone uchwałą kryteria dochodowe, metrażowe bądź podstawy do zwolnienia z obowiązku wykazania realizacji tych wymogów. WSA nie wyjaśnia, z jakich przepisów te wymogi wynikają, jaka konkretnie jest ich treść i wreszcie nie konfrontuje tych wymogów z dokumentacją przedłożoną przez Skarżącego. WSA ocenił stanowisko Organu wyrażone
w odpowiedzi na skargę, a nie w treści zaskarżonego aktu.
Jeżeli kwestionowany skargą akt, uchylał kwalifikację Skarżącego do udzielenia pomocy mieszkaniowej z uwagi na brak wykazania spełnienia określonych uchwałą kryteriów, to zasadniczą kwestią, jaką powinien skontrolować sąd administracyjny powinno być: 1) ustalenie, jakie kryteria Skarżący miał obowiązek spełnić; 2) z których przepisów uchwały kryteria te wynikają; 3) czy Skarżący został prawidłowo wezwany do wykazania, że przedmiotowe kryteria spełnia; 4) czy dokumenty złożone przez Skarżącego potwierdzają stanowisko Organu, że skarżący określonych uchwałą kryteriów nie realizuje. Takiej oceny Sąd pierwszej instancji
w ogóle nie przeprowadził. Zaskarżony skargą kasacyjną wyrok, z uwagi na naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. nie poddaje się kontroli instancyjnej i z tego względu podlegał uchyleniu na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.
Rozpoznając ponownie sprawę WSA uwzględni oceny prawne sformułowane w części zważającej niniejszego uzasadnienia i dokona oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu adekwatnie do ustawowych wymogów kształtujących ustrojową funkcję sądów administracyjnych.
Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł orzec o wynagrodzeniu pełnomocnika Skarżącego kasacyjne, ustanowionego w ramach prawa pomocy, gdyż może to uczynić tylko Sąd I instancji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.