Orzeczenie · 2025-02-28

III OSK 1814/24

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2025-02-28
NSAAdministracyjneWysokansa
samorząd terytorialnyradnywygaśnięcie mandatuzakaz prowadzenia działalności gospodarczejmienie komunalnenaruszenie prawakontrola sądowazarządzenie zastępczeNSA

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Gminy [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który utrzymał w mocy zarządzenie zastępcze Wojewody Małopolskiego stwierdzające wygaśnięcie mandatu radnego. Powodem wygaśnięcia mandatu było naruszenie przez radnego zakazu prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego, zgodnie z art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Wojewoda ustalił, że radny prowadził działalność gospodarczą w pawilonie handlowym zlokalizowanym na działce stanowiącej własność gminy, korzystając z niej co najmniej do marca 2019 r. Gmina w skardze kasacyjnej podnosiła, że interpretacja przepisu powinna uwzględniać cel jego wprowadzenia, czyli zapobieganie korupcji i wykorzystywaniu stanowiska, a nie stosować go w sposób automatyczny. Argumentowała, że radny nie miał możliwości wpływania na korzystne dla siebie rozporządzenia mieniem gminnym i że nie wykazał tego Wojewoda. Dodatkowo Gmina zarzuciła niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących wygaśnięcia mandatu w kontekście zbliżającego się końca kadencji. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że wykorzystanie mienia komunalnego do działalności gospodarczej jest bezwzględną przesłanką do wygaśnięcia mandatu radnego, niezależnie od tego, czy radny odniósł z tego tytułu korzyści, czy też miał możliwość wpływania na rozporządzenia tym mieniem. Sąd wskazał, że celem przepisu jest wyeliminowanie sytuacji, w których radny mógłby uzyskać nieuprawnione korzyści lub wpływać na decyzje dotyczące mienia komunalnego. Odnosząc się do drugiego zarzutu, NSA stwierdził, że wygaśnięcie mandatu z powodu naruszenia zakazu jest niezależne od upływu kadencji, a sąd kontroluje legalność aktu administracyjnego według stanu prawnego i faktycznego z daty jego wydania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Potwierdzenie ścisłej interpretacji zakazu wykorzystania mienia komunalnego przez radnych do działalności gospodarczej i jego bezwzględnego charakteru jako podstawy do wygaśnięcia mandatu.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia zakazu z art. 24f ust. 1 u.s.g. i może być odmiennie interpretowane w przypadkach, gdzie wykorzystanie mienia jest marginalne lub nie ma związku z działalnością gospodarczą.

Zagadnienia prawne (2)

Czy naruszenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego przez radnego, bez wykazania możliwości wpływu na korzystne rozporządzenie tym mieniem lub osiągnięcia korzyści, stanowi bezwzględną podstawę do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, wykorzystanie mienia komunalnego do działalności gospodarczej jest bezwzględną przesłanką do wygaśnięcia mandatu radnego, niezależnie od osiągniętych korzyści czy możliwości wpływu na rozporządzenia tym mieniem.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że celem przepisu art. 24f ust. 1 u.s.g. jest wyeliminowanie sytuacji, w których radny mógłby uzyskać nieuprawnione korzyści lub wpływać na decyzje dotyczące mienia komunalnego, a samo wykorzystanie mienia jest wystarczającą przesłanką do wygaśnięcia mandatu.

Czy wyrok sądu administracyjnego stwierdzający wygaśnięcie mandatu radnego jest nadal aktualny, jeśli kadencja radnego zakończyła się przed wydaniem orzeczenia przez NSA?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zakończenie kadencji radnego nie ma znaczenia dla oceny legalności zarządzenia zastępczego i wyroku sądu pierwszej instancji, które dotyczyły stanu prawnego i faktycznego z daty ich wydania.

Uzasadnienie

Sądy administracyjne kontrolują legalność aktu administracyjnego według stanu prawnego i faktycznego obowiązującego na dzień jego wydania. Zmiana stanu prawnego lub faktycznego po wydaniu aktu nie wpływa na wynik kontroli sądowej.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono skargę kasacyjną Gminy [...] od wyroku WSA w Krakowie, który utrzymał w mocy zarządzenie zastępcze Wojewody stwierdzające wygaśnięcie mandatu radnego.

Przepisy (15)

Główne

u.s.g. art. 24f § ust. 1 i 1a

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 98a § ust. 1 i 2

Ustawa o samorządzie gminnym

Pomocnicze

u.s.g. art. 98a § ust. 3

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 98 § ust. 5

Ustawa o samorządzie gminnym

k.w. art. 383 § § 1 pkt 5

Kodeks wyborczy

k.w. art. 384 § § 3

Kodeks wyborczy

Ustawa o przedłużeniu kadencji organów jednostek samorządu terytorialnego art. 1 § pkt 1

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 54 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 182 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wykorzystanie mienia komunalnego do działalności gospodarczej jest bezwzględną przesłanką do wygaśnięcia mandatu radnego, niezależnie od korzyści czy możliwości wpływu na rozporządzenia tym mieniem. • Kontrola legalności aktu administracyjnego odbywa się według stanu prawnego i faktycznego z daty jego wydania, a zakończenie kadencji radnego nie ma wpływu na ocenę legalności zarządzenia zastępczego.

Odrzucone argumenty

Interpretacja art. 24f ust. 1 u.s.g. powinna być celowościowa, a nie literalna, uwzględniająca cel wprowadzenia przepisu (zapobieganie korupcji) i brak możliwości wpływu radnego na korzystne rozporządzenia mieniem. • Mandat radnego wygasł wraz z końcem kadencji, co powinno skutkować umorzeniem postępowania lub uchyleniem zarządzenia zastępczego.

Godne uwagi sformułowania

wykorzystanie mienia komunalnego ma charakter bezwzględny • wygaśnięcie mandatu jest instytucją prawa wyborczego i jako sankcja uchybienia zakazowi łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych funkcji lub działalności, wygaśnięcie mandatu jest wkroczeniem ustawodawcy w materię chronioną konstytucyjnie • norma art. 24f ust. 1 u.s.g. nie ogranicza zakazu do 'własności' ani do 'zarządzania' mieniem komunalnym, lecz używa znacznie pojemniejszego określenia: 'wykorzystanie mienia'

Skład orzekający

Zbigniew Ślusarczyk

przewodniczący

Ewa Kwiecińska

członek

Sławomir Wojciechowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie ścisłej interpretacji zakazu wykorzystania mienia komunalnego przez radnych do działalności gospodarczej i jego bezwzględnego charakteru jako podstawy do wygaśnięcia mandatu."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia zakazu z art. 24f ust. 1 u.s.g. i może być odmiennie interpretowane w przypadkach, gdzie wykorzystanie mienia jest marginalne lub nie ma związku z działalnością gospodarczą.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia odpowiedzialności radnych i potencjalnych konfliktów interesów związanych z mieniem komunalnym, co jest istotne dla samorządowców i obywateli.

Czy radny może prowadzić biznes na mieniu gminy? NSA wyjaśnia bezwzględny zakaz.

Sektor

administracyjne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst