III OSK 1812/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-09-20
NSAAdministracyjneŚredniansa
oświataprawo oświatowedyrektor szkołypowierzenie obowiązkówrozstrzygnięcie nadzorczeuchwałaCOVID-19rozporządzeniedelegacja ustawowaNSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną powiatu dotyczącą uchwały o powierzeniu pełnienia obowiązków dyrektora szkoły, uznając ją za podjętą z naruszeniem prawa.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej powiatu od wyroku WSA w Gdańsku, który utrzymał w mocy rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody stwierdzające nieważność uchwały zarządu powiatu w sprawie powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora szkoły. Kluczowym zarzutem było podjęcie uchwały na podstawie przepisu rozporządzenia, który już nie obowiązywał w dacie jej podjęcia. NSA uznał, że uchwała została podjęta z istotnym naruszeniem prawa, ponieważ w dniu jej podjęcia nie obowiązywał już nadzwyczajny tryb powierzania obowiązków dyrektora wynikający z rozporządzenia.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Powiatu [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który oddalił skargę powiatu na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Pomorskiego. Rozstrzygnięcie nadzorcze stwierdzało nieważność uchwały Zarządu Powiatu w sprawie powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora Zespołu Szkół Sportowych. Sąd pierwszej instancji uznał, że uchwała została podjęta na podstawie przepisu § 11ha ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r., który nie mógł stanowić podstawy prawnej, ponieważ nie odpowiadał wymogom konstytucyjnym (art. 92 Konstytucji RP) lub z uwagi na upływ terminu jego obowiązywania. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, skupił się na kwestii terminu obowiązywania przepisu § 11ha ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Stwierdził, że uchwała Zarządu Powiatu została podjęta w dniu [...] września 2021 r., a przepis § 11ha ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, który umożliwiał powierzenie pełnienia obowiązków dyrektora w szczególnych okolicznościach, obowiązywał tylko do dnia 2 września 2021 r. W związku z tym, w dacie podjęcia uchwały, nie istniała możliwość skorzystania z tego trybu. NSA uznał, że uchwała została podjęta bez podstawy prawnej, co stanowiło istotne naruszenie prawa, uzasadniające jej unieważnienie. Sąd oddalił skargę kasacyjną, podzielając w tym zakresie stanowisko Sądu pierwszej instancji, choć z częściowo odmiennym uzasadnieniem dotyczącym konstytucyjności delegacji ustawowej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, uchwała podjęta po terminie obowiązywania szczególnej regulacji rozporządzenia jest nieważna, ponieważ została podjęta bez podstawy prawnej.

Uzasadnienie

Przepis § 11ha ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, który umożliwiał powierzenie pełnienia obowiązków dyrektora w szczególnych okolicznościach, obowiązywał tylko do dnia 2 września 2021 r. Uchwała Zarządu Powiatu została podjęta w dniu [...] września 2021 r., a zatem po terminie, co czyni ją wadliwą.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

Dz.U. 2020 poz 493 art. § 11ha § ust. 1 pkt 2

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19

Umożliwiał powierzenie pełnienia obowiązków dyrektora jednostki systemu oświaty wicedyrektorowi lub nauczycielowi do dnia 2 września 2021 r. włącznie. Po tej dacie przepis ten nie mógł stanowić podstawy prawnej.

u.p.o. art. art. 30c

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe

Ustanawia delegację ustawową dla ministra właściwego do spraw oświaty do wydania rozporządzenia wyłączającego stosowanie niektórych przepisów Prawa oświatowego w nadzwyczajnych okolicznościach.

Pomocnicze

Dz.U. 2020 poz 493 art. § 11ha § ust. 1 pkt 1

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19

u.p.o. art. art. 63 § ust. 13

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe

Reguluje standardowy tryb powierzania pełnienia obowiązków dyrektora szkoły, określając maksymalny okres 10 miesięcy.

Konstytucja RP art. art. 92

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Określa wymogi konstytucyjne dla przepisów wykonawczych (rozporządzeń), w tym wymóg istnienia szczegółowego upoważnienia ustawowego.

u.s.p. art. art. 79 § ust. 1

Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym

Określa podstawę prawną stwierdzenia nieważności uchwały organu jednostki samorządu terytorialnego.

P.p.s.a. art. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe

P.p.s.a. art. art. 174

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe

P.p.s.a. art. art. 176

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe

P.p.s.a. art. art. 184

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe

P.p.s.a. art. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe

Dz. U. z 2018 r. poz. 265 art. § 14 § ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uchwała Zarządu Powiatu została podjęta w dniu [...] września 2021 r., a przepis § 11ha ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, który stanowił podstawę prawną, obowiązywał tylko do dnia 2 września 2021 r. W związku z tym uchwała została podjęta bez podstawy prawnej.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącego kasacyjnie, że przepis § 11ha ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie odpowiada wymogom konstytucyjnym (art. 92 Konstytucji RP) i że delegacja ustawowa nie obejmowała regulacji trybu powierzania stanowiska dyrektora.

Godne uwagi sformułowania

uchwała została podjęta bez wskazanej przez ten organ podstawy prawnej podstawa prawna została ograniczona czasowo tylko do dnia 2 września 2021 r., a tym samym w dniu [...] września 2021 r. już nie obowiązywała nie może sanować wady polegającej na podjęciu tej uchwały bez podstawy prawnej także i to, że Zarząd Powiatu nadał uchwale wsteczną moc obowiązywania delegacja ustawowa zawarta w art. 30c Prawa oświatowego nie zawierała upoważnienia blankietowego

Skład orzekający

Olga Żurawska - Matusiak

przewodniczący

Kazimierz Bandarzewski

sprawozdawca

Rafał Stasikowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących powierzania pełnienia obowiązków dyrektora szkoły w okresie nadzwyczajnych okoliczności oraz zasady praworządności w zakresie stosowania przepisów prawa w czasie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego okresu pandemii COVID-19 i konkretnych przepisów rozporządzenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w zarządzaniu placówkami oświatowymi, szczególnie w kontekście przepisów wprowadzonych w związku z pandemią. Pokazuje, jak istotne jest przestrzeganie terminów i podstaw prawnych.

Nieważna uchwała o powierzeniu obowiązków dyrektora szkoły – kluczowy błąd proceduralny.

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1812/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-09-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/
Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący/
Rafał Stasikowski
Symbol z opisem
6145 Sprawy dyrektorów szkół
6412 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące powiatu; skargi organów powiatu na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
III SA/Gd 228/22 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2022-04-13
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 493
§ 11 ha ust. 1 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodwej  z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia  funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19
Dz.U. 2021 poz 1082
art. 30c
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 92
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Paulina Gromulska po rozpoznaniu w dniu 20 września 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Powiatu [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 kwietnia 2022 r. sygn. akt III SA/Gd 228/22 w sprawie ze skargi Powiatu [...] na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Pomorskiego z dnia 29 grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora Zespołu Szkół Sportowych im. [...] w [...] 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Powiatu Człuchowskiego na rzecz Wojewody Pomorskiego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2022 r. sygn. akt III SA/Gd 228/22 oddalił skargę Powiatu C. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Pomorskiego z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] stwierdzające nieważność uchwały Zarządu Powiatu C. z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w sprawie powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora Zespołu Szkół Sportowych im. [...] w C.
W motywach orzeczenia Sąd pierwszej instancji podniósł, że z wyjaśnień udzielonych przez Zarząd Powiatu w toku postępowania nadzorczego oraz z treści skargi wynika, że powyższa uchwała Zarządu Powiatu została podjęta na podstawie przepisu § 11ha ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz. U. poz. 493 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem, choć w podstawie prawnej uchwały wskazano jedynie art. 32 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 920). Wskazując na wymogi, jakim powinny odpowiadać przepisy ustaw zawierające upoważnienia do wydawania rozporządzeń Sąd stwierdził, że odesłanie zawarte w art. 30c ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r., poz. 1082 ze zm.) zwanej dalej w skrócie u.p.o., daje właściwemu ministrowi uprawnienie, by w nadzwyczajnych okolicznościach zagrażających życiu lub zdrowiu dzieci i młodzieży wyłączył stosowanie niektórych przepisów ustawowych w odniesieniu do wszystkich lub niektórych jednostek systemu oświaty, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 30b, w szczególności w zakresie przeprowadzania postępowania rekrutacyjnego, oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów, przeprowadzania egzaminów, organizacji roku szkolnego i organizacji pracy tych jednostek.
Upoważnienie ustawowe z art. 30c u.p.o. zawiera wyliczenie przedmiotów dopuszczonych do regulacji w drodze rozporządzenia po słowach: "w szczególności". Zwykle w technice legislacyjnej oznacza to, że wyliczenie zawarte po słowach "w szczególności" nie jest wyczerpujące, a jedynie przykładowe w odniesieniu do powołanego wcześniej ogólnego sformułowania przedmiotu regulacji. W przypadku analizowanego przepisu jest jednak, zdaniem Sądu, inaczej, gdyż przed słowami "w szczególności" brak jest jakiegokolwiek przedmiotowego wskazania zakresu upoważnienia ustawowego. W analizowanej regulacji użyto bowiem sformułowania o "wyłączeniu stosowania niektórych przepisów ustawowych" – bez ogólnego określenia, jakich kwestii miałyby dotyczyć te "niektóre przepisy ustawowe", których stosowanie minister mógłby wyłączyć. Gdyby zatem brak było wyliczenia zawartego po słowach "w szczególności" mielibyśmy do czynienia z upoważnieniem blankietowym, pozwalającym prawodawcy niższego szczebla odmiennie i to całościowo uregulować w formie rozporządzenia materię regulowaną ustawowo. Nie budzi jednak żadnych wątpliwości, że przepis art. 92 Konstytucji RP wyklucza możliwość zastosowania tego rodzaju blankietowego upoważnienia do wydania rozporządzenia.
Skoro tak, to zawarte w art. 30c u.p.o. wyliczenie materii objętej upoważnieniem do wydania rozporządzenia dokonane po słowach "w szczególności" stanowi pełną i wyczerpującą listę przedmiotów, w zakresie których minister władny jest wydać rozporządzenie wyłączające stosowanie przepisów ustawowych. Regulacje zawarte w przepisach § 11ha rozporządzenia, dotyczące kwestii związanych z pełnieniem obowiązków dyrektora jednostki oświatowej w sposób oczywisty nie wiążą się z materią postępowania rekrutacyjnego, oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów, przeprowadzania egzaminów i organizacją roku szkolnego. Pojęcie organizacji pracy szkoły lub innej jednostki oświatowej oznacza zespół działań technicznych, ekonomicznych, organizacyjnych, mających na celu zapewnienie jak najlepszej realizacji zadań wychowawczych i edukacyjnych. Pojęcie to nie obejmuje jednak procedury zmierzającej do obsady (powierzenia pełnienia obowiązków) najważniejszego stanowiska w jednostce oświatowej jakim jest stanowisko dyrektora. To dyrektor jest bowiem podmiotem odpowiedzialnym za zapewnienie właściwej organizacji pracy placówki oświatowej. Gdyby zatem procedura zmierzająca do obsady stanowiska dyrektora (powierzenia obowiązków dyrektora) miała zostać zawarta w rozporządzeniu, delegacja ustawowa musiałaby zawierać szczegółowe upoważnienie do dokonania regulacji w tym właśnie zakresie.
W ocenie Sądu Wojewódzkiego podjęcie uchwały na podstawie przepisów rozporządzenia niespełniającego wymogów konstytucyjnych wynikających z art. 92 Konstytucji RP stanowi istotne naruszenie prawa, uzasadniające stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 79 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym, niezależnie od powodów wskazanych w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym.
Niezależnie od powyższego wskazano, że nawet gdyby powyższego poglądu nie podzielić i uznać, iż rozporządzenie w analizowanym zakresie wydane zostało w zgodzie z upoważnieniem ustawowym, to i tak rację należałoby przyznać Wojewodzie Pomorskiemu, że przepis § 11ha rozporządzenia nie mógł stanowić podstawy prawnej podjęcia badanej uchwały z uwagi na upływ terminu, o którym mowa w tym przepisie.
Zwrócono uwagę, że tryb związany z powierzeniem pełnienia obowiązków dyrektora szkoły uregulowany jest w art. 63 ust. 13 u.p.o. W drodze rozporządzenia nastąpiło wprowadzenie szczególnej regulacji dotyczącej powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora jednostki systemu oświaty (§ 11ha ust. 1 pkt 2), przy wyłączeniu stosowania przepisów ustawy Prawo oświatowe (art. 63 ust. 13), przy czym ten stan prawny obowiązywał do dnia 1 września 2021 r. Od dnia 2 września 2021 r. powierzenie pełnienia obowiązków dyrektora szkoły mogło zatem nastąpić wyłącznie na podstawie art. 63 ust. 13 u.p.o.
Skoro podjęcie uchwały o powierzeniu pełnienia obowiązków dyrektora szkoły powinno nastąpić na podstawie przepisów obowiązujących w dacie jej podjęcia, niezależnie od tego, kiedy powstała konieczność obsadzenia stanowiska dyrektora, to podstawy prawnej badanej uchwały podjętej w dniu [...] września 2021 r. nie mógł stanowić § 11ha ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, który już nie obowiązywał. Przyjęcie odmiennej wykładni powyższych przepisów proponowanej przez stronę skarżącą prowadziłoby do równoległego stosowania dwóch regulacji dotyczących tej samej materii, tj. powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora szkoły, jednej wynikającej z ustawy i drugiej wynikającej z rozporządzenia, co jest w sposób oczywisty niedopuszczalne.
Z treści art. 63 ust. 13 u.p.o. wynika, że okres, na jaki powierza się obowiązki, nie może trwać dłużej niż 10 miesięcy. Tymczasem w badanej uchwale powierzenie pełnienia obowiązków dyrektora M.G. nastąpiło "do czasu prawomocnego zakończenia toczącego się przeciwko niej postępowania dyscyplinarnego przed Odwoławczą Komisją Dyscyplinarną dla Nauczycieli przy Ministrze Edukacji i Nauki". Także zatem i z tego względu Sąd uznał, że badana uchwała narusza art. 63 ust. 13 u.p.o., co prawidłowo stwierdził Wojewoda Pomorski w rozstrzygnięciu nadzorczym.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Powiat C., zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 11ha ust. 1 pkt 2 rozporządzenia poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że:
- przepisy tegoż rozporządzenia w zakresie powierzenia obowiązków dyrektora placówki oświatowej nie odpowiadają wymogom konstytucyjnym, wynikającym z art. 92 Konstytucji RP, a w konsekwencji, że regulacje zawarte w przepisach § 11ha rozporządzenia, dotyczące kwestii związanych z pełnieniem obowiązków dyrektora jednostki oświatowej nie znajdują oparcia ustawowego,
- kompetencja organu prowadzącego do powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora szkoły, zawarta w naruszonym przepisie (§ 11ha ust. 1 pkt 2 rozporządzenia), ograniczona jest czasowo, tzn. ten stan prawny obowiązywał do dnia 1 września 2021 r. Od dnia 2 września 2021 r. powierzenie pełnienia obowiązków dyrektora mogło zatem nastąpić wyłącznie na podstawie art. 63 ust. 13 u.p.o.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie w całości zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody Pomorskiego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku oraz orzeczenie o kosztach postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda Pomorski wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała.
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
W tej sprawie trafnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że Zarząd Powiatu C. wydając w dniu [...] września 2021 r. uchwałę nr [...] nie mógł zastosować § 11ha ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, zgodnie z którym w przypadku konieczności obsadzenia stanowiska dyrektora jednostki systemu oświaty przed dniem 2 września 2021 r. organ prowadzący może powierzyć pełnienie obowiązków dyrektora jednostki systemu oświaty wicedyrektorowi, a w jednostce, w której nie ma wicedyrektora - nauczycielowi tej jednostki, po uzyskaniu pozytywnej opinii organu sprawującego nadzór pedagogiczny oraz po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej i rady szkoły lub placówki, jednak nie dłużej niż do dnia 31 sierpnia 2026 r., jednak nie krótszy niż jeden rok szkolny.
Tak organ nadzoru, jak i sąd administracyjny oceniają legalność podjęcia zaskarżonego aktu organu jednostki samorządu terytorialnego na datę jego podjęcia, ponieważ organ jednostki samorządu powinien przestrzegać zasady praworządności nie tylko w całym procesie zmierzającym do wydania danego aktu, ale przede wszystkim w dacie jego podjęcia. Chwila podjęcia uchwały przez organ wykonawczy powiatu stanowi ostatni moment czasowy, w którym taki organ ma obowiązek oceny, czy dany akt jest zgodny z prawem.
Tym samym skoro w tej sprawie nie budzi najmniejszych wątpliwości, że Zarząd Powiatu C. przedmiotową uchwałę wydał w dniu [...] września 2021 r. i w tym dniu uchwała ta weszła w życie, to na dzień [...] września 2021 r. należało ocenić jej zgodność z prawem i to niezależnie od tego, że sam Zarząd Powiatu zamierzał nadać tej uchwale wsteczną moc obowiązywania. Skoro w dniu [...] września 2021 r. nie istniała możliwość skorzystania z trybu określonego ww. § 11ha ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, ponieważ miał on zastosowanie tylko do dnia 2 września 2021 r., to prawidłowo Sąd pierwszej instancji stwierdził, że Zarząd Powiatu C. podjął w dniu [...] września 2021 r. uchwałę bez wskazanej przez ten organ podstawy prawnej. Zawarta w tej uchwale podstawa prawna została ograniczona czasowo tylko do dnia 2 września 2021 r., a tym samym w dniu [...] września 2021 r. już nie obowiązywała. Trafnie również Sąd pierwszej instancji stwierdził, że nie może sanować wady polegającej na podjęciu tej uchwały bez podstawy prawnej także i to, że Zarząd Powiatu nadał uchwale wsteczną moc obowiązywania. Jest ono w tej sprawie niedopuszczalne, ponieważ skutkowałoby wyraźnym naruszeniem § 11ha ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, przewidującego możliwość wyboru tego szczególnego trybu powierzenia stanowiska dyrektora jednostki oświaty przed dniem 2 września 2021 r., a nie po tym dniu.
Nie znajduje uzasadnienia zarzut strony skarżącej kasacyjnie, zgodnie z którym § 11ha ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie odpowiada wymogom konstytucyjnym zawartym w art. 92 Konstytucji RP.
W uzasadnieniu tego zarzutu strona skarżąca kasacyjnie podnosi naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku art. 92 Konstytucji RP w związku z art. 30c i art. 30b Prawa oświatowego poprzez błędne uznanie, że zakres regulacji objęty § 11ha ust. 1 pkt 2 rozporządzenia wynikał z delegacji ustawowej, mimo że delegacja ustawowa zawarta w art. 30c Prawa oświatowego nie przewidywała dopuszczalności uregulowania w rozporządzeniu trybu powierzania stanowiska dyrektora placówki oświatowej.
Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie art. 30c w związku z art. 30b Prawa oświatowego. Zgodnie z art. 30c ww. ustawy w przypadku, o którym mowa w art. 30b tej ustawy, minister właściwy do spraw oświaty i wychowania mógł w drodze rozporządzenia wyłączyć stosowanie niektórych przepisów Prawa oświatowego, ustawy o systemie oświaty oraz ustawy o finansowaniu zadań oświatowych w odniesieniu do wszystkich lub niektórych jednostek systemu oświaty, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 30b, w szczególności w zakresie przeprowadzania postępowania rekrutacyjnego, oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów, przeprowadzania egzaminów, organizacji roku szkolnego i organizacji pracy tych jednostek, a także wprowadzić w tym zakresie odrębne unormowania tak, aby zapewnić prawidłową realizację celów i zadań tych jednostek.
Stosownie do art. 30b Prawa oświatowego w przypadkach uzasadnionych nadzwyczajnymi okolicznościami zagrażającymi życiu lub zdrowiu dzieci i młodzieży minister właściwy do spraw oświaty i wychowania mógł, w drodze rozporządzenia, czasowo ograniczyć lub czasowo zawiesić funkcjonowanie jednostek systemu oświaty na obszarze kraju lub jego części, uwzględniając stopień zagrożenia na danym obszarze.
Delegacja ustawowa zawarta w art. 30c Prawa oświatowego pozwalała na wyłączenie stosowania niektórych przepisów Prawa oświatowego.
W okresie zagrożenia życia i zdrowia możliwości powierzania stanowiska osobie pełniącej obowiązki dyrektora do czasu wyłonienia kandydata na dyrektora w trybie ustawowym (tj. w trybie konkursowym objętym art. 63 ust. 10 lub trybie pozakonkursowym – art. 63 ust. 12 Prawa oświatowego) mogłyby być nadużywane przez organy prowadzące, tym samym czasowe wstrzymanie stosowania tego trybu spełniało cele wynikające z art. 30c Prawa oświatowego, tj. zapewnienie prawidłowego funkcjonowania jednostek oświaty. Wbrew stanowisku strony skarżącej kasacyjnie, właściwy minister wydając rozporządzenie zawierające m.in. § 11ha ust. 1 pkt 2 nie wykroczył poza upoważnienie wynikające z ustawy, a tym samym także nie naruszył art. 92 ust. 1 Konstytucji RP.
Wbrew stanowisku strony skarżącej kasacyjnie, właściwym minister wydając rozporządzenie zawierające m.in. § 11ha ust. 1 pkt 2 nie wykroczył poza upoważnienie wynikające z ustawy, a tym samym także nie naruszył art. 92 ust. 1 Konstytucji RP.
Zawarte w tym zakresie rozważania Sądu pierwszej instancji poddające w wątpliwość zgodność ww. przepisu z treścią delegacji ustawowej także nie zasługują na uwzględnienie.
Art. 30c Prawa oświatowego nie zawierał upoważnienia blankietowego. Użyte w art. 30c Prawa oświatowego wyrażenie "wyłączyć stosowanie niektórych przepisów" nie powinno być odczytywane jako uprawniające do dokonywania wyłączeń stosowania przepisów w sposób nieograniczony, w szczególności obejmujący całość regulacji w danym przedmiocie, a tylko niektórych przepisów tej ustawy. Mając na uwadze przedmiot tej sprawy, zakres wyłączeń nie obejmował ani regulacji o podstawowym znaczeniu w Prawie oświatowym, ani też regulacji mającej bezpośredni wpływ na prawa i wolności obywatelskie. Kwestia powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora szkoły publicznej nie stanowiła podstawowej regulacji Prawa oświatowego, ani też nie dotyczyła praw lub wolności obywatelskich. Co istotne i mające znaczenie w tej sprawie, przepisy rozporządzenia nie ograniczyły ani stosowania podstawowego trybu wyłaniania kandydata na dyrektora szkoły publicznej, tj. trybu konkursowego, ani też trybu pozakonkursowego objętego art. 63 ust. 12 tej ustawy.
Możliwy zakres unormowania objęty delegacją ustawową wynikającą z art. 30c Prawa oświatowego jest szeroki, to jednak zakres ten jest możliwy do odczytania i nie jest nieograniczony. Interpretując art. 30c Prawa oświatowego w zgodzie ze standardem konstytucyjnym należy uznać, że uregulowanie materii powierzenia danej osobie obowiązków pełniącego obowiązki dyrektora w rozporządzeniu było dopuszczalne i ma ono związek z zapewnieniem należytej organizacji jednostek oświaty. Wyrażone w tym zakresie odmienne stanowisko przez Sąd pierwszej instancji nie jest zasadne. Odrębne unormowanie z § 11ha ust. 1 pkt 2 rozporządzenia wypełniało wytyczną zapewniającą prawidłową realizację celów i zadań jednostek oświaty, gdyż umożliwiało zapewnienie ciągłości kierownictwa jednostce systemu oświaty w sytuacji, gdy było znacznie utrudnione lub nawet niemożliwe w pełni transparentne i prawidłowe przeprowadzenie postępowania konkursowego na stanowisko dyrektora w okresie największego niebezpieczeństwa dotyczącego ochrony zdrowia i życia (m.in. w okresie największego nasilenia skutków nasilenia pandemii Covid-19).
Chociaż art. 30c ww. ustawy nie wskazuje wprost czasu, na jaki mogłoby nastąpić wyłączenie stosowania niektórych przepisów tej ustawy, to jednak możliwe jest w sposób pośredni odczytanie wytycznych w tym zakresie poprzez odwołanie się do przesłanki "przypadków uzasadnionych nadzwyczajnymi okolicznościami zagrażającymi życiu lub zdrowiu dzieci i młodzieży". Okres wyłączenia stosowania powinien być skorelowany z przewidywanym czasem występowania "nadzwyczajnych okoliczności". Takimi okolicznościami mogły być okoliczności zagrażające życiu lub zdrowiu dzieci i młodzieży. § 11ha ust. 1 pkt 2 rozporządzenia umożliwiały funkcjonowanie jednostki oświaty w sytuacji nadzwyczajnej, celem przeciwdziałania zagrożeniom. Okoliczność, że ten nadzwyczajny tryb powierzenia obowiązywał od dnia 6 lutego 2021 r. tylko do dnia 2 września 2021 r. także wypełnia wymóg dostosowania tej regulacji do okresu znacznego zagrożenia zdrowia i życia w związku z epidemią Covid-19. Analogiczny pogląd zawarł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 kwietnia 2023 r. sygn. akt III OSK 1411/22 i Naczelny Sąd Administracyjny w tej sprawie pogląd ten podtrzymuje.
Tym samym ww. uchwała jako wydana z istotnym naruszeniem prawa polegającym na tym, że w dacie jej podjęcia nie obowiązywał już nadzwyczajny tryb powierzania obowiązków dyrektora jednostki oświaty wynikający z § 11ha ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, została na podstawie art. 79 ust. 1 u.s.p. prawidłowo unieważniona przez Wojewodę Pomorskiego, a Sąd pierwszej instancji oddalając na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę Powiatu C. także nie naruszył prawa.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Zgodnie z powołanym przepisem Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną także w przypadku, gdy zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Tym bardziej przepis ten ma zastawanie do sytuacji, gdy zaskarżone orzeczenie jest tylko częściowo błędnie uzasadnione.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która wniosła skargę kasacyjną, obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez organ, jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę. W związku z tym w tej sprawie należało od Powiatu C. zasądzić na rzecz Wojewody Pomorskiego kwotę 240 złotych stanowiącą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Kwota ta obejmuje wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika obliczone w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 z późn. zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI