III OSK 1803/22

Naczelny Sąd Administracyjny2024-04-17
NSAAdministracyjneWysokansa
dodatki mieszkaniowepolicjantrównoważnik pieniężnymiejsce zamieszkaniamiejsce pełnienia służbyczas dojazdutransport publicznyustawa o Policjimiejscowość pobliska

NSA oddalił skargę kasacyjną policjanta, uznając, że miejscowość O. nie jest miejscowością pobliską do miejsca pełnienia służby w Szczytnie, gdyż czas dojazdu środkami transportu publicznego, uwzględniając jedynie przejazdy między miejscowościami, nie przekracza dwóch godzin.

Policjant zaskarżył decyzję o cofnięciu mu prawa do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, argumentując, że miejscowość O., w której mieszka, nie jest 'miejscowością pobliską' do miejsca jego służby w Szczytnie. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, a NSA utrzymał to rozstrzygnięcie. Kluczowe było ustalenie, że czas dojazdu środkami transportu publicznego między O. a Szczytnem, liczony od głównych stacji kolejowych i bez uwzględniania dojazdów w obrębie miejscowości, nie przekracza dwóch godzin w obie strony, co wyklucza przyznanie świadczenia.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej R. K., policjanta, od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Komendanta Głównego Policji o cofnięciu uprawnienia do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Powodem cofnięcia świadczenia było posiadanie przez funkcjonariusza lokalu mieszkalnego w miejscowości pobliskiej do miejsca pełnienia służby. Policjant pełnił służbę w Wyższej Szkole Policji w Szczytnie, a zamieszkiwał w O. Zgodnie z ustawą o Policji, równoważnik przysługuje, gdy policjant lub jego rodzina nie posiadają lokalu w miejscu służby lub miejscowości pobliskiej. Ustawa definiuje miejscowość pobliską jako taką, z której czas dojazdu do miejsca służby i z powrotem środkami publicznego transportu zbiorowego, zgodnie z rozkładem jazdy, nie przekracza dwóch godzin w obie strony, licząc od stacji (przystanku) położonej najbliżej miejsca zamieszkania do stacji (przystanku) położonej najbliżej miejsca pełnienia służby, bez uwzględniania czasu dojazdu w obrębie miejscowości. Sąd pierwszej instancji uznał, że O. jest miejscowością pobliską, ponieważ czas dojazdu ze stacji O. Głównej do Szczytna nie przekracza limitu. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, kwestionując wykładnię pojęcia 'miejscowości pobliskiej' oraz sposób ustalenia stanu faktycznego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Podkreślono, że interpretacja art. 88 ust. 4 ustawy o Policji wymaga uwzględnienia czasu dojazdu między głównymi stacjami/przystankami w danych miejscowościach, bez doliczania czasu dojazdów w ich obrębie (np. z przystanku O. Zachodni do stacji O. Głównej). NSA stwierdził, że stan faktyczny został prawidłowo ustalony, a skarżący nie wykazał, aby faktycznie pełnił służbę poza stałym grafikiem w sposób uzasadniający inne ustalenia dotyczące czasu dojazdu. Sąd uznał, że w większości przypadków dojazd środkami transportu publicznego z O. do Szczytna i z powrotem mieści się w ustawowym limicie dwóch godzin, co wyklucza przyznanie równoważnika.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, miejscowość nie może być uznana za pobliską, jeśli czas dojazdu liczony jest od głównej stacji/przystanku w danej miejscowości, a czas przejazdu w obrębie miejscowości (np. z przystanku do stacji) nie jest uwzględniany w limicie dwóch godzin.

Uzasadnienie

Ustawa o Policji definiuje 'miejscowość pobliską' przez pryzmat czasu dojazdu środkami transportu publicznego między głównymi stacjami/przystankami w miejscowościach zamieszkania i służby, bez uwzględniania przejazdów w obrębie tych miejscowości. Kluczowe jest, aby czas dojazdu był realny i dogodny w kontekście godzin służby, a nie jedynie hipotetyczny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.o. Policji art. 92 § 1

Ustawa o Policji

u.o. Policji art. 88 § 4

Ustawa o Policji

Pomocnicze

u.o. Policji art. 88 § 1

Ustawa o Policji

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.c. art. 25

Kodeks cywilny

Definicja 'miejscowości zamieszkania' jako punkt odniesienia dla ustalenia relacji między miejscowościami.

p.p.s.a. art. 3 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 183 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 189

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Niewłaściwa wykładnia pojęcia 'miejscowości pobliskiej' przez Sąd I instancji. Niewłaściwe zastosowanie art. 92 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 4 ustawy o Policji. Niewłaściwa kontrola działalności administracji publicznej przez Sąd I instancji. Wadliwe ustalenia stanu faktycznego dotyczące statusu miasta O. jako miejscowości pobliskiej. Nieuwzględnienie przez Sąd I instancji wszystkich dowodów, w tym faktycznego czasu służby i aspektu dogodności dojazdu. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i 77 § 1 k.p.a. przez nieuwzględnienie skargi mimo braku wyczerpania postępowania dowodowego przez organ.

Godne uwagi sformułowania

czas dojazdu środkami publicznego transportu zbiorowego, zgodnie z rozkładem jazdy, łącznie z przesiadkami, nie przekracza w obie strony dwóch godzin, licząc od stacji (przystanku) położonej najbliżej miejsca zamieszkania do stacji (przystanku) położonej najbliżej miejsca pełnienia służby, bez uwzględnienia czasu dojazdu do i od stacji (przystanku) w obrębie miejscowości kryterium miejscowości pobliskiej ma nadto znaczenie dla regulacji dotyczących różnych uprawnień funkcjonariuszy, rozumienie nadawane temu pojęciu powinno pozwalać na posługiwanie się nim w zróżnicowanych stanach faktycznych. możliwość dojazdu z miejsca pracy do miejsca zamieszkania w czasie krótszym niż dwie godziny w obie strony, musi mieć charakter rzeczywisty, a nie jedynie hipotetyczny. dogodny dojazd, to taki, który odpowiada godzinom rozpoczynania i kończenia służby z uwzględnieniem ustawowego prawa do wypoczynku. twierdzenia zawarte w skardze kasacyjnej, że jakoby skarżący pełnił służbę także poza stałym grafikiem, należy uznać za gołosłowne.

Skład orzekający

Hanna Knysiak - Sudyka

sędzia del. WSA

Olga Żurawska - Matusiak

przewodniczący

Zbigniew Ślusarczyk

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'miejscowość pobliska' na potrzeby świadczeń służbowych, w szczególności równoważnika za brak lokalu mieszkalnego dla funkcjonariuszy, z uwzględnieniem czasu dojazdu środkami transportu publicznego i sposobu jego obliczania."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej definicji 'miejscowości pobliskiej' zawartej w ustawie o Policji, ale może być pomocne w interpretacji podobnych przepisów w innych pragmatykach służbowych. Kluczowe jest uwzględnienie faktycznego czasu dojazdu i jego związku z godzinami służby.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy praktycznego aspektu życia funkcjonariuszy i interpretacji przepisów dotyczących świadczeń mieszkaniowych, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie pracy i administracyjnym, a także dla samych funkcjonariuszy.

Czy dojazd do pracy z O. do Szczytna to 'miejscowość pobliska'? NSA rozstrzyga o równoważniku dla policjanta.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1803/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-04-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hanna Knysiak - Sudyka
Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący/
Zbigniew Ślusarczyk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6212 Równoważnik za brak lokalu mieszkalnego i za remont lokalu mieszkalnego
Hasła tematyczne
Dodatki mieszkaniowe
Sygn. powiązane
II SA/Wa 4026/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-03-23
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1882
art. 92 ust. 1, art. 88 ust. 4
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Olga Żurawska - Matusiak Sędziowie sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) sędzia del. WSA Hanna Knysiak - Sudyka po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 4026/21 w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 14 września 2021 r., nr 67/2021 w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 23 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 4026/21, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) dalej "p.p.s.a." oddalił skargę R. K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z 14 września 2021 r., nr 67/2021 w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że powodem cofnięcia skarżącemu uprawnienia do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego była okoliczność, iż skarżący funkcjonariusz Policji posiadał lokal mieszkalny w miejscowości pobliskiej w stosunku do miejsca pełnienia służby. Skarżący w dacie wydania zaskarżonej decyzji pełnił służbę w Wyższej Szkole Policji w Szczytnie, natomiast zamieszkiwał w O. Stosownie do art. 92 ust. 1 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2021 r., poz. 1882) policjantowi przysługuje równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej nie posiadają: lokalu mieszkalnego, o którym mowa w rozporządzeniu wykonawczym i nie zachodzą negatywne przesłanki przyznania tego prawa.
Zdaniem Sądu nietrafnie skarżący zarzuca nieprawidłową wykładnię pojęcia "miejscowości pobliskiej" i w konsekwencji nieuzasadnione przyjęcie, że stacja kolejowa O.-Główny jest stacją położonym najbliżej miejsca jego zamieszkania, a przystanek O. Zachodni (PKP) nie może być uwzględniony, gdyż jest tylko przystankiem dojazdowym do stacji O. Dworzec Główny. W myśl art. 88 ust. 4 ustawy o Policji, miejscowością pobliską jest miejscowość, z której czas dojazdu do miejsca pełnienia służby i z powrotem środkami publicznego transportu zbiorowego, zgodnie z rozkładem jazdy, łącznie z przesiadkami, nie przekracza w obie strony dwóch godzin, licząc od stacji (przystanku) położonej najbliżej miejsca zamieszkania do stacji (przystanku) położonej najbliżej miejsca pełnienia służby bez uwzględnienia czasu dojazdu do i od stacji (przystanku) w obrębie miejscowości, z której policjant dojeżdża, oraz miejscowości, w której wykonuje obowiązki służbowe. Przepis ten odwołuje się do pojęcia "miejsca zamieszkania", które zgodnie z art. 25 k.c. należy rozumieć jako miejscowość, a nie konkretne miejsce. Oznacza to, że na potrzeby oceny przysługiwania uprawnienia do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego należy uwzględnić jedynie czas podróży pomiędzy dwiema miejscowościami, bez przejazdów dokonywanych w obrębie każdej z nich, choćby były one konieczne, by z danej stacji (przystanku) dostać się do tego miejsca znajdującego się w granicach danej miejscowości, w której policjant odpowiednio zamieszkuje lub pełni służbę.
Ponieważ organ prawidłowo ustalił, iż skarżący – uwzględniając przedstawione pojęcie miejscowości pobliskiej – ma możliwość dotarcia do miejsca pełnienia służby w czasie nieprzekraczającym dwóch godzin w obie strony, to w ocenie Sądu I instancji zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Skargę kasacyjną wniósł skarżący, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 92 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 4 ustawy o Policji przez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż miejscowość O. jest miejscowością pobliską w niniejszej sprawie, podczas gdy prawidłowe zastosowanie przepisów winno prowadzić do ustalenia, iż miasto O. nie jest miejscowością pobliską, albowiem czas dojazdu do miejsca pełnienia służby i z powrotem środkami publicznego transportu zbiorowego, przekracza w obie strony dwie godziny.
Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 3 § 1 i art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji w wyniku niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej wadliwie zastosował środek określony w ustawie w sytuacji, gdy winien dokonać ustaleń, że zaskarżona decyzja została wydana niezgodnie z prawem, a zatem skarga winna zostać uwzględniona, co nie nastąpiło, a tym samym doszło do naruszenia przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
2. art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi w sytuacji dokonania przez Sąd I instancji wadliwych ustaleń stanu faktycznego sprawy przyjmując, iż miejscowość O. jest miejscowością pobliską w niniejszej sprawie, podczas gdy podstawą takich ustaleń może być jedynie rozkład jazdy środkami publicznego transportu zbiorowego,
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a w zw. z art. 7 k.p.a. 77 § 1 k.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuwzględnieniu skargi przez Sąd I instancji, w sytuacji gdy organ administracji publicznej nie podjął wszelkich czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego, mając na względzie słuszny interes obywatela (skarżącego), w szczególności braku przeprowadzenia postępowania dowodowego, co skutkowało dokonaniem błędnych ustaleń faktycznych dotyczących statusu miasta O. jako miejscowości pobliskiej.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych za instancję odwoławczą.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniósł, że Sąd I instancji nieprawidłowo oparł się na materiale dowodowym zebranym przez organ administracji, obejmującym przede wszystkim rozkłady jazdy publicznymi środkami transportu oraz oficjalne odpowiedzi od tych przewoźników w zakresie czasu przejazdu na trasie O.-Szczytno-O. Zarzucił zaniechanie uwzględnienia wszystkich dowodów w postaci faktycznego czasu służby (w tym w dniach ustawowo wolnych od pracy) oraz aspektu dogodności dojazdu i wyjaśnień złożonych w tym zakresie przez skarżącego. Zdaniem skarżącego uwzględnienie konieczności realizacji zadań służbowych poza ramami czasowymi podstawowego grafiku służby wymaga podjęcia czynności służbowych w każdym czasie, co zaś wymaga dopasowania dojazdu z wykorzystaniem dostępnych środków transportu publicznego. Jak podkreślił skarżący, w wielu wypadkach taki dojazd nie istnieje, szczególnie w późnych godzinach wieczornych, lub jest niekorzystnie skorelowany z czasem rozpoczęcia i zakończenia służby.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259) zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty naruszenia przepisów postepowania i prawa materialnego z tym, że jeśli idzie o prawo materialne to zarzucono tylko niewłaściwe zastosowanie art. 92 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 4 ustawy o Policji, nie zakwestionowano natomiast wykładni tych przepisów. Tymczasem wykładnia tych przepisów determinowała zakres czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego w kontrolowanej sprawie, w szczególności zakres postępowania dowodowego. W tej sytuacji należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy o Policji policjantowi, przysługuje równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej nie posiadają: lokalu mieszkalnego, o którym mowa w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 28 czerwca 2002 r. i nie zachodzą negatywne przesłanki przyznania tego prawa, o którym mowa w § 1 ust. 2 rozporządzenia. W myśl art. 88 ust. 4 ustawy o Policji "miejscowością pobliską", o której mowa w ust. 1, jest miejscowość, z której czas dojazdu do miejsca pełnienia służby i z powrotem środkami publicznego transportu zbiorowego, zgodnie z rozkładem jazdy, łącznie z przesiadkami, nie przekracza w obie strony dwóch godzin, licząc od stacji (przystanku) położonej najbliżej miejsca zamieszkania do stacji (przystanku) położonej najbliżej miejsca pełnienia służby, bez uwzględnienia czasu dojazdu do i od stacji (przystanku) w obrębie miejscowości, z której policjant dojeżdża, oraz miejscowości, w której wykonuje obowiązki służbowe.
Zgodnie z aktualnym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego warunkiem uznania miejscowości za pobliską jest to, aby w większości dojazdów czas przejazdu w obie strony nie przekraczał dwóch godzin. Zwraca się uwagę, że ustawodawca posługuje się pojęciem "miejscowości pobliskiej" na gruncie różnych pragmatyk służbowych, w konsekwencji w orzecznictwie wykształciła się pewna spójna praktyka rozumienia tego zwrotu. Teza o "obiektywnym charakterze" pojęć "czas dojazdu" i "miejscowość pobliska" odnosi się do tego, że posługiwanie się nimi przez ustawodawcę ma prowadzić do jednolitości w przyznawaniu uprawnień i równości praw, co ma znaczenie dla "jednolitego stosowania prawa przez organy administracji w sytuacji różnych służb mundurowych". Ta jednolita praktyka dotycząca rozumienia miejscowości pobliskiej w szczególności zwraca uwagę na to, że możliwość dojazdu z miejsca pracy do miejsca zamieszkania w czasie krótszym niż dwie godziny w obie strony, musi mieć charakter rzeczywisty, a nie jedynie hipotetyczny. Nawet jeżeli zatem nie jest zasadne ścisłe wiązanie poszczególnych połączeń z grafikiem służby funkcjonariusza, to dla uznania statusu miejscowości jako pobliskiej nie jest wystarczające stwierdzenie, że w rozkładzie jazdy istnieje jakiekolwiek połączenie odpowiadające wskazanemu kryterium czasu (por. wyroki NSA z: 4 grudnia 2019 r., I OSK 886/18; 10 grudnia 2019 r., I OSK 1647/18). Podkreślenia wymaga, że uprawnienia policjantów wyrażone w art. 88, 92 ust. 1 ustawy o Policji nie stanowią stricte ich specjalnego przywileju, ale są ściśle powiązane z potrzebami służby. Charakter służby funkcjonariusza Policji wymaga bowiem aby zamieszkiwał on możliwie jak najbliżej miejsca pełnienia służby, tak aby był on w stanie sprawnie i szybko dotrzeć do miejsca wykonywania obowiązków służbowych. Definiując miejscowość pobliską ustawodawca odwołuje się nie do odległości mierzonej w kilometrach, co jak wydaje się byłoby najprostszym kryterium, ale do powszechnie dostępnych możliwości dojazdu. O zakwalifikowaniu miejscowości do pobliskiej miejsca pełnienia służby decydują dwie zasadnicze przesłanki: czas dojazdu oraz rodzaj środka transportu. Istotna jest bowiem możliwość realnego i rozsądnego dotarcia na służbę, która pozostaje w powiązaniu z godzinami tej służby. Jak podkreśla się w orzecznictwie pojęcie czasu dojazdu użyte w art. 88 ust. 4 ustawy o Policji, musi uwzględniać najdogodniejsze dla funkcjonariusza połączenia w powiązaniu z godzinami jego służby, tak aby czas pozostawania poza miejscem zamieszkania był jak najkrótszy. Dogodny dojazd, to taki, który odpowiada godzinom rozpoczynania i kończenia służby z uwzględnieniem ustawowego prawa do wypoczynku. Godziny wyjazdu i godziny przyjazdu z określonego przystanku muszą być powiązane z godzinami rozpoczęcia i zakończenia służby w taki sposób, aby ewentualnie wyeliminować zbędny czas oczekiwania na rozpoczęcie służby, a po jej zakończeniu - zbędny czas oczekiwania na podróż do miejsca zamieszkania (por. wyrok NSA z 10 grudnia 2019 r., I OSK 1647/18, wyrok WSA w Krakowie z 21 lutego 2008 r., III SA/Kr 1007/07 oraz wyroki WSA w Lublinie z 30 października 2014 r., III SA/Lu 365/14 i z 30 grudnia 2014 r., III SA/Lu 446/14).
Interpretacja przepisu art. 88 ust. 4 ustawy o Policji nie jest przy tym prosta, odwołanie się do limitu czasu trwania dojazdu rodzi komplikacje, gdy kursy komunikacji publicznej na danej trasie różnią się czasem trwania ze względu na porę dnia lub też komunikacja publiczna między miejscowościami ma charakter ograniczony. Kryterium miejscowości pobliskiej ma nadto znaczenie dla regulacji dotyczących różnych uprawnień funkcjonariuszy, rozumienie nadawane temu pojęciu powinno pozwalać na posługiwanie się nim w zróżnicowanych stanach faktycznych. W orzecznictwie podkreśla się potrzebę wiązania połączeń komunikacyjnych z godzinami służby właśnie ze względu na przekonanie, że limit czasu dojazdu określony w ustawie powinien być realnie zachowany, a nie stanowić potencjalną możliwość. Wiąże się z tym kryterium dogodności dojazdu dla funkcjonariusza. Nie oznacza ono przekazania funkcjonariuszowi uprawnienia do wskazywania wybranych połączeń jako preferowanych. Ponieważ kryterium dotyczy czasu dojazdu do pracy i z powrotem, to dogodność połączeń oznacza właśnie ich związek z godzinami pracy i realną możliwość dojazdu w określonym czasie. Natomiast gdy czas dojazdu w różnych porach dnia jest zróżnicowany, ustalenie, czy połączenia komunikacyjne zapewniają realną możliwość dojazdu w wyznaczonym czasie, wymaga analizy okoliczności przypadku.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, tylko jeżeli między dwiema miejscowościami istnieje połączenie publicznymi środkami transportu, zgodnie z którym czas dojazdu zasadniczo i w większości przypadków przekracza dwie godziny w obie strony, a jedynie w pojedynczych przypadkach i incydentalnie czas ten jest krótszy, to miejscowości tych nie można uznać za pobliskie w rozumieniu art. 88 ust. 4 ustawy o Policji.
Za Sądem I instancji należy ponadto powtórzyć, że przepis art. 88 ust. 4 ustawy o Policji odwołuje się do "miejsca zamieszkania", ale nie wyjaśnia tego pojęcia. W tej sytuacji wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa można odwołać się do regulacji zawartej w art. 25 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. To zaś prowadzi do wniosku, że powołany przepis przyjmuje kryterium ustalenia "relacji" nie pomiędzy miejscami, lecz pomiędzy miejscowościami. Przyjętym w nim punktem odniesienia jest stacja (przystanek) znajdujący się w każdej z miejscowości. To oznacza, że nie można brać pod uwagę innych bliżej nieokreślonych miejsc zlokalizowanych na ich terenie, takich jak np. przystanek PKP, z którego można dostać się na stację, z której odjeżdża pociąg do miejsca pełnienia służby. Kryterium to ma charakter obiektywny i uniwersalny w tym sensie, że jego zastosowanie ma prowadzić do jednoznacznego stwierdzenia, czy określone miejscowości są względem siebie pobliskie. W konsekwencji z powyższego przepisu wynika, że trzeba uwzględniać jedynie czas podróży pomiędzy dwiema miejscowościami, bez przejazdów dokonywanych w obrębie każdej z nich, choćby były one konieczne, by z danej stacji (przystanku) dostać się do tego miejsca znajdującego się w granicach danej miejscowości, w której policjant odpowiednio zamieszkuje lub pełni służbę. W przeciwnym razie, ta sama miejscowość, w której różni żołnierze zamieszkują i pełnią służbę, w zależności od ich konkretnych adresów zamieszkania, w jednym przypadku byłaby uznana za miejscowość pobliską, a w drugim nie (por. wyrok NSA z 9 października 2019 r., sygn. akt I OSK 486/18, LEX nr 2865695, wyrok NSA z 9 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 540/15). Przedstawionej tu wykładni art. 88 ust. 4 ustawy o Policji dokonanej przez Sąd I instancji w skardze kasacyjnej nie podważa się, ponieważ takiego zarzutu nie podniesiono.
Na uwzględnienie nie zasługują zarzuty naruszenia art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 k.p.a. przejawiające się w ocenie strony w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej wadliwie zastosował środek określony w ustawie, mimo że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się niewystarczający i budzący wątpliwości, które przy uzupełnieniu materiału dowodowego mogły przesądzić o uwzględnieniu skargi. Stwierdzić bowiem należy, że stan faktyczny został w sprawie ustalony w sposób zupełny i wyczerpujący. Sąd I instancji dokonał przy tym prawidłowej oceny postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ, zasadnie uznając, że zgromadzony materiał dowodowy uwzględniał okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia i pozwalał na dokonanie prawidłowej subsumpcji prawa materialnego. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela przedstawioną ocenę, że skarżący dysponuje dogodnymi połączeniami pozwalającymi na przejazd z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby a także, że czas takiego dojazdu środkami publicznego transportu nie upoważnia do ubiegania się o równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego.
Nie można przy tym zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego kasacyjnie, że Sąd nie uwzględnił wszystkich dowodów w postaci faktycznego czasu służby w tym ustawowo wolnych od pracy oraz aspektu dogodności dojazdu i wyjaśnień złożonych w tym zakresie przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że stanowisko to skarżący opiera na twierdzeniu, że poza stałym grafikiem służby kadra WSPol realizuje liczne i rozmaite zadania służbowe zarówno wynikające z potrzeb uczelni, jak i Komendy Głównej Policji i szerzej Policji jako formacji, a także na rzecz licznych instytucji i podmiotów zewnętrznych współpracujących ze Szkołą, także w soboty, niedziele i święta. W skardze kasacyjnej przytoczono szereg takich obowiązków. Jednak w aktach administracyjnych sprawy zalega rozliczenie czasu służby skarżącego z 28 kwietnia 2021 r. za miesiące od stycznia do kwietnia 2021 r. sporządzone przez Kierownika Zakładu Kryminalistyki i Informatyki Śledczej, z którego nie wynika aby skarżący pełnił swoją służbę poza godzinami wskazanymi w stałym grafiku służby, tj. poza 7.45 a 16.00 od poniedziałku do piątku. A czas służby ze stałego grafiku został przyjęty przez organy do ustalania czasu dojazdu środkami komunikacji publicznej przez skarżącego z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby. W skardze kasacyjnej nie podano żadnych konkretnych okoliczności ani dowodów potwierdzających pełnienie służby przez skarżącego poza czasem służby wskazanym w tym rozliczeniu. Zatem twierdzenia zawarte w skardze kasacyjnej, że jakoby skarżący pełnił służbę także poza stałym grafikiem, należy uznać za gołosłowne. Poza tym trzeba zauważyć, że czas dojazdu policjanta do miejsca pełnienia służby należy ustalać w oparciu o wykonywanie stałych obowiązków a nie wykonywanych sporadycznie. Ponadto, jak już podano wyżej, przy ustalaniu czasu dojazdu policjanta należy brać pod uwagę konkretny przypadek. Nie należy zatem zapominać, że skarżący pełni służbę w Wyższej Szkoły Policji, a jego obowiązki różnią się od obowiązków policjanta pełniącego służbę w podstawowych jednostkach Policji. Od 1 marca 2021 r. tj. od dnia wejścia w życie decyzji nr 23/2021 Komendanta–Rektora WSP w Szczytnie z 12 lutego 2021 r. w sprawie wprowadzenia rozkładu i ewidencjonowania służby policjantów Wyższej Szkoły Policji w Szczytnie, zmieniono rozkład czasu służby funkcjonariuszy pełniących służbę w WSP w Szczytnie, a stały czas służby skarżącego określono pomiędzy 7.45 a 15.45 lub 8.00 a 16.00. Jednak nawet wykazanie przez skarżącego sporadycznego wykonywania dodatkowych obowiązków poza tym czasem służby nie miałoby wpływu na ustalenie organów, że czas dojazdu skarżącego z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby i z powrotem nie przekracza 2 godzin.
Na marginesie należy tu zauważyć, że skarżący nie twierdzi, że faktycznie korzysta z dojazdu pociągiem z przystanku O. Zachodni do stacji O. Główny, z której odjeżdżają pociągi do Szczytna. Nie wskazał nawet w jakich dogodnych dla niego godzinach istnieje możliwość dojazdu z O. Zachodniego do Szczytna i z powrotem z przesiadkami na stacji O. Główny. Zważywszy na adres zamieszkania skarżącego i układ komunikacyjny miasta O., taka opcja dojazdu do miejsca pełnienia służby w Szczytnie, nie wydaje się najdogodniejszym sposobem dojazdu.
Skoro ustawodawca ustalił sposób obliczania czasu dojazdu między miejscowościami przedstawiony wyżej, podkreślając, że należy uwzględnić możliwie najkrótszy czas podróży pomiędzy dwiema miejscowościami, bez przejazdów dokonywanych w obrębie każdej z nich, choćby było to niezbędne, by z danej stacji (przystanku) dostać się do miejsca znajdującego się w granicach danej miejscowości, w którym policjant odpowiednio zamieszkuje lub pełni służbę, to nie można podzielić zaprezentowanego przez skarżącego kasacyjnie stanowiska, że ustalając czasu dojazdu należy uwzględnić dojazd pomiędzy najbliżej położonym miejsca zamieszkania skarżącego przystankiem O. Zachodni a stacją O. Główny, z której odjeżdżają pociągi i autobusy do Szczytna. Jak właściwie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 88 ust. 4 ustawy o Policji w swojej treści nie uwzględnia przy czasie dojazdu, przejazdu do i od stacji (przystanku) w obrębie miejscowości, z której policjant dojeżdża oraz miejscowości, w której wykonuje obowiązki służbowe. Skarżący mieszka w O., a pełni służbę w Szczytnie. Pociągi i autobusy do Szczytna odjeżdżają ze stacji O. Główny, tym samym czasu dojazdu do tej stacji, bez względu jakimi środkami komunikacji porusza się skarżący, w tym przejazdu pociągiem, nie można uwzględnić przy obliczaniu czasu przejazdu pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem wykonywana obowiązków służbowych. Stanowisko prezentowane przez skarżącego mogłoby spowodować sytuację, gdy te same miejscowości, w których różni policjanci zamieszkują i pełnią służbę, np. O. i Szczytno, w zależności od ich konkretnych adresów zamieszkania, w jednym przypadku byłyby uznane za miejscowości pobliskie, a w drugim nie. Stanowiska tego nie podważa odmienne stanowisko zaprezentowane w przytoczonym w skardze kasacyjnej wyroku WSA w Warszawie z 10 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 3804/21, ponieważ został on uchylony a skarga została oddalona wyrokiem NSA z 26 marca 2024 r. sygn. akt III OSK 1593/22.
Uznając, że warunkiem uznania miejscowości za pobliską jest to, aby w większości dojazdów czas przejazdu w obie strony nie przekraczał dwóch godzin, Sąd I instancji zweryfikował ustalenia faktyczne poczynione przez organ i prawidłowo stwierdził, że w dominującej liczbie służb policjant ma faktyczną możliwość dojechać środkami publicznego transportu zbiorowego, w czasie poniżej dwóch godzin do miejsca służby i z powrotem.
W rezultacie, skoro w skardze kasacyjnej nie podważono ustaleń faktycznych dokonanych przez organy Policji i zaakceptowanych przez Sąd I instancji, to brak było przesłanek do zastosowania art. 92 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 4 ustawy o Policji i stwierdzenia, że skarżącemu nadal przysługuje uprawnienie do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, ponieważ miasto O. jest miejscowością pobliską w rozumieniu tych przepisów, bowiem czas dojazdu czas dojazdu skarżącego z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby i z powrotem nie przekracza 2 godzin.
Z tych względów Sąd I instancji prawidłowo uznał, że brak jest przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. do uwzględnienia skargi, więc zasadnie, nie naruszając art. 151 p.p.s.a. ją oddalił.
Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. ją oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI