III OSK 1802/22

III OSK 1802/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mariusz Kotulski /sprawozdawca/
Olga Żurawska - Matusiak
Wojciech Jakimowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III SA/Po 1495/21 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2022-03-16
Skarżony organ
Inspektor Pracy
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art.145 §1 pkt 1 lit.c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art.7, art.77 §1, art.107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) Protokolant: asystent sędziego Aleksandra Kraus po rozpoznaniu w dniu 10 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Okręgowego Inspektora Pracy w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 marca 2022 r. sygn. akt III SA/Po 1495/21 w sprawie ze skargi C. sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w P. z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wypłacenia premii lojalnościowej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Okręgowego Inspektora Pracy w P. na rzecz C. sp. z o.o. z siedzibą w P. 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 16 marca 2022 r. sygn. akt III SA/Po 1495/21, po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Poznaniu z dnia 11 sierpnia 2021 r. nr PZ-PPR-A.5112.10.2021.3 w przedmiocie nakazu wypłacenia premii lojalnościowej, uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie pkt 2 i poprzedzający ją nakaz Państwowego Inspektora Pracy w Poznaniu z dnia 16 czerwca 2021 r., nr 120195-53-K009-Np01/21 w zakresie pkt 2 (pkt I), a także zasądził zwrot kosztów zastępstwa procesowego (pkt II).
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Państwowa Inspekcja Pracy w Poznaniu w dniu 15 czerwca 2021 r. przeprowadziła kontrolę w [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P. ("strona", "skarżąca") na podstawie której wyników ustalono, że nie wypłacono należności z tytułu:
- ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy pracownikom, których stosunki pracy ustały w marcu i kwietniu 2021 r. (świadczeń tych nie otrzymało dwudziestu siedmiu pracowników);
- premii lojalnościowej przewidzianej w regulaminie programu "Lojalny Pracownik" należnej za marzec 2021 r. (świadczeń tych nie otrzymało siedemnastu pracowników).
W rezultacie kontroli Państwowy Inspektor Pracy w Poznaniu nakazem nr 1 i 2 z dnia 16 czerwca 2021 r. nr 120195-53-K009-Np01/21 nakazał w sprawie:
1. wypłatę pracownikom ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy za marzec i kwiecień 2021 r. w łącznej wysokości 98579,59 zł;
2. wypłatę pracownikom premii lojalnościowej przewidzianej w regulaminie programu "Lojalny Pracownik" należnej za marzec 2021 r. w łącznej wysokości 68000 zł.
Od powyższego rozstrzygnięcia skarżąca Spółka wniosła odwołanie.
Po rozpatrzeniu odwołania, Okręgowy Inspektor Pracy w Poznaniu decyzją z 11 sierpnia 2021 r. nr PZ-PPR-A.5112.10.2021.3, na podstawie "art. 138 § 1/4 pkt 1/2/3" ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, zwana dalej: "k.p.a.") i art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2018 r. poz. 623 z późn. zm., zwana dalej: "ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy") utrzymał w mocy nakaz Państwowego Inspektora Pracy w Poznaniu.
Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.
W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy w Poznaniu podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w powołanym wyżej wyroku uznał, że skarga była zasadna i zasługiwała na uwzględnienie.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że istotę sporu w niniejszej sprawie stanowi prawidłowość przyjęcia przez organy administracji publicznej, że w kontrolowanej judykacyjnie sprawie zaistniały normatywne przesłanki do wypłaty pracownikom premii lojalnościowej przewidzianej w regulaminie programu "Lojalny Pracownik" należnej za marzec 2021 r. w łącznej wysokości 68000 zł, a to w aspekcie m.in. ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1320, zwana dalej: "k.p."), a także ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Zgodnie z art. 11 pkt 7 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione odpowiednio do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi; nakazy w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu.
W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, że decyzje zarówno organu odwoławczego, jak i organu I instancji zostały wydane w części niezgodnie z przepisami prawa procesowego, a uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji powyższego należało uznać skargę za zasadną. Zdaniem Sądu organy obu instancji przeprowadziły postępowanie dowodowe w nieprawidłowy sposób, naruszając przepisy prawa procesowego, w tym art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 k.p.a. (w szczególności art. 107 § 3 k.p.a.).
Sąd I instancji wskazał, że w sprawie strona skarżąca negowała uprawnienia wskazanych pracowników do otrzymania przedmiotowej premii albowiem poprzez swoje działanie (polegające na rozwiązaniu stosunku pracy) pracownicy zachowali się – w ocenie strony – nielojalnie. Okoliczność ta wynika z pisma procesowego skarżącej z dnia 1 czerwca 2021 r. oraz odwołania z dnia 7 lipca 2021 r. Zarzut ten dotyczy m.in. naruszenia prawa podmiotowego w sprawach z zakresu prawa pracy, unormowanego w art. 8 k.p. (stanowiącego, że nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony); postępowania przez pracowników niezgodnie z celem programu "Lojalny Pracownik", polegającego na wypowiedzeniu stosunku pracy przez upływem terminu wypłaty świadczenia z tego programu tj. przed 10 kwietnia 2021 r., a także biorąc pod uwagę szczególny stan epidemiczny występujący w tym okresie. Strona podnosiła powyższe okoliczności konsekwentnie w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, m. in. w powyższych pismach procesowych tj. we wniesionym odwołaniu i w zastrzeżeniach do ustaleń protokołu kontroli.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu organy nie odniosły się do zarzutów strony skarżącej podnoszonych w tym zakresie w pismach procesowych. Organy poprzestały na twierdzeniu, że strona praktycznie nie kwestionowała obowiązku wypłaty pracownikom wynagrodzenia w ramach premii. Tezy te nie mają uzasadnienia na tle oświadczeń strony podnoszonych konsekwentnie w toku prowadzonego postępowania. Z tego względu decyzje obu instancji podlegały uchyleniu w pkt. 2 z powodu naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 k.p.a. (w szczególności w zakresie uzasadnienia rozstrzygnięć - art. 107 § 3 k.p.a.).
W ocenie Sądu przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy obu instancji dokonają wyczerpujących ustaleń faktycznych w zakresie tego, czy istniały podstawy do uznania, że wskazanym w pkt 2 nakazu z dnia 16 czerwca 2021 r. oraz w pkt 2 decyzji z dnia 11 sierpnia 2021 r. pracownikom należała się wypłata premii przewidzianej w regulaminie programu "Lojalny Pracownik" należnej za marzec 2021 r. w łącznej wysokości 68.000 zł, a to szczególnie w kontekście sposobu, w jaki doszło do rozwiązania stosunku pracy łączącego stronę skarżącą z tymi pracownikami.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Okręgowy Inspektor Pracy w Poznaniu, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu - w myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, zwana dalej: "p.p.s.a.") - iż zostało wydane z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ww. ustawy, w zw. z art. 7 oraz art. 77 § 1 i art. 107 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż organy nie odniosły się do zarzutów strony skarżącej podnoszonych w pismach procesowych, poprzestając na twierdzeniu, że strona praktycznie nie kwestionowała obowiązku wypłaty pracownikom wynagrodzenia w ramach premii, co w ocenie Sądu nie znalazło uzasadnienia na tle oświadczeń strony podnoszonych konsekwentnie w toku prowadzonego postępowania, podczas gdy okoliczności sprawy wskazują, iż organ uprawniony był do wydania przedmiotowej decyzji.
Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi kasacyjnej poprzez oddalenie skargi i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji oraz poprzedzający ją nakaz Okręgowego Inspektora Pracy z dnia 16 czerwca 2021 r., przy uwzględnieniu kosztów za obydwie instancje. Jednocześnie skarżący kasacyjnie wniósł o zasądzenie kosztów zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także oświadczył, że zrzeka się rozprawy w rozpoznaniu niniejszej sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P. wniosła o jej oddalenie, zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 oraz art. 77 § 1 i art. 107 k.p.a. nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie zauważyć należy, że w skardze kasacyjnej nie sprecyzowano postaci naruszenia tych przepisów, tj. czy nastąpiło to przez ich błędną wykładnię, czy też przez niewłaściwe ich zastosowanie. Wydaje się, że być może chodzi o niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, lecz nie znalazło to swojego odzwierciedlenia w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Za Sądem I instancji należy zwrócić uwagę, że w ugruntowanym i jednolitym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż można uznać, iż wynagrodzenie lub inne świadczenie jest należne, kiedy prawo do nich nie budzi wątpliwości. Nakaz zapłaty może być wydany tylko wtedy, gdy obowiązek pracodawcy jest bezsporny i wymagalny w czasie przeprowadzenia kontroli, tak więc bezsporne muszą być wysokość i podstawa do wypłaty świadczenia, które nie zostało wypłacone.
Pojęcie należnego wynagrodzenia lub innego świadczenia ma charakter obiektywny, niezależny od przekonania samego inspektora pracy. Nie można mówić o należnym świadczeniu, jeżeli takiej oceny nie podziela pracodawca oraz gdy ocena i kwalifikacja podnoszonych przez niego zdarzeń prawnych może być różna. Zatem tylko w sytuacji, gdy ocena zdarzeń jednoznacznie wskazuje w świetle obowiązujących przepisów, że określone świadczenie przysługuje pracownikowi i nie zostało mu wypłacone, inspektor pracy może skorzystać z uprawnień przewidzianych w art. 11 pkt 7 u.p.i.p. Natomiast, gdy świadczenie przysługujące pracownikowi budzi kontrowersje, w szczególności gdy strony stosunku pracy interpretują odmiennie zaistniałą sytuację (co do wysokości świadczenia lub w ogóle jego należności), jedynym organem uprawnionym do weryfikacji spornych roszczeń wynikających ze stosunku pracy jest sąd pracy (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2023 r., sygn. akt III OSK 6743/21 i powołane tam orzecznictwo, a także orzeczenia powołane w zaskarżonym wyroku). Podkreślić przy tym należy, że Państwowa Inspekcja Pracy powołana jest tylko do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy. Nie może wkraczać w zakres kompetencji zastrzeżonych przez ustawodawcę na rzecz sądów powszechnych - sądów pracy. Również sądy administracyjne nie są uprawnione do zastępowania sądów pracy w orzekaniu.
Sąd I instancji zasadnie przyjął, że w niniejszej sprawie skarżąca kilkakrotnie i konsekwentnie negowała uprawnienia wskazanych pracowników do otrzymania przedmiotowej premii albowiem ich postępowanie było niezgodnie z celem programu "Lojalny Pracownik", w związku z wypowiedzeniem stosunku pracy przez upływem terminu wypłaty świadczenia z tego programu tj. przed 10 kwietnia 2021 r., a także biorąc pod uwagę szczególny stan epidemiczny występujący w tym okresie. Zatem wbrew twierdzeniu organu pracodawca kwestionował zasadność wypłaty tej premii. Tym samym spór, czy pracownikom przysługuje premia lojalnościowa przewidziana w regulaminie programu "Lojalny Pracownik", powinien rozstrzygnąć sąd pracy, a nie ustalać inspektor pracy oceniając, że "pracodawca wadliwie skorzystał ze swojego uznania w odniesieniu do przyznania pracownikom premii". Tym samym prawidłowo Sąd I instancji przyjął, iż organy naruszyły art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 k.p.a. (w szczególności w zakresie uzasadnienia rozstrzygnięć - art. 107 § 3 k.p.a.) w odniesieniu do pkt. 2 decyzji obu instancji.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w oparciu o przepis art. 204 pkt 2 p.p.s.a.