III OSK 1801/22

III OSK 1801/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-10-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Kwiecińska /przewodniczący/
Mirosław Wincenciak
Paweł Mierzejewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III SA/Po 1518/21 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2022-04-29
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 135 ust. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska Sędziowie: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 kwietnia 2022 r. sygn. akt III SA/Po 1518/21 w sprawie ze skargi R.R. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia 1 września 2021 r. nr 19/Ks/o/2021 w przedmiocie stwierdzenia winy w zakresie naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzenia kary nagany 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Po 1518/21, po rozpoznaniu sprawy ze skargi R.R. (dalej jako "skarżący") na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] (dalej także jako "Komendant") z dnia 1 września 2021 r. nr 19/Ks/o/2021 w przedmiocie stwierdzenia winy w zakresie naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzenia kary nagany, uchylił zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w [...] z dnia 3 sierpnia 2021 r. nr 36/2021.
W uzasadnieniu wydanego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że w dniu 25 czerwca 2021 r. Komendant Miejski Policji w [...] wszczął postępowanie dyscyplinarne wobec aspiranta R.R. zarzucając policjantowi następujące naruszenia dyscypliny służbowej:
1) w okresie od 3 do 10 września 2020 r. pełniąc służbę w rejonie działania Komendy Miejskiej Policji w [...] skarżący dopuścił się przewinienia dyscyplinarnego polegającego na dwukrotnym naruszeniu dyscypliny służbowej w ten sposób, że pełniąc służby w godzinach od 19:00 do 07:00:
- w nocy z 2/3 września 2020 r. w godzinach 00:53 do 01:50 nie realizował zadań służbowych i obowiązków określonych zgodnie z dyslokacją służby i zadaniami przekazanymi podczas odprawy służbowej przebywając w tym czasie w miejscu niewidocznym, tj. na parkingu nieistniejącej już [...] przy ul. [...] w [...];
- w nocy z 9/10 września 2020 roku w godzinach 01:10 do 02:58 nie realizował zadań służbowych i obowiązków określonych zgodnie z dyslokacją służby i zadaniami przekazanymi podczas odprawy służbowej przebywając w tym czasie w miejscu niewidocznym, tj. na ul. [...] w [...];
2) w okresie od 3 do 10 września 2020 roku pełniąc służbę w rejonie działania Komendy Miejskiej Policji w [...] dopuścił się przewinienia dyscyplinarnego polegającego na dwukrotnym naruszeniu dyscypliny służbowej w ten sposób, że pełniąc służby w godzinach od 19:00 do 07:00:
- w nocy z 2/3 września 2020 r. w godzinach 00:53 do 01:50 przebywając na parkingu nieistniejącej już [...] przy ul. [...] w [...] dokonał w notatniku służbowym wpisów odnośnie realizacji od godz. 00:50 patrolu miasta;
- w nocy z 9/10 września 2020 r. w godzinach 01:10 do 02:58 przebywając na ul. [...] w [...] dokonał w notatniku służbowym wpisów odnośnie realizacji od godz. 01:00 patrolu osiedla [...], o godz. 01:45 patrolu w rejonie osiedla [...], których to czynności we wskazanym w notatniku czasie lub miejscu faktycznie nie zrealizował.
W ramach postępowania dyscyplinarnego zebrano materiał dowodowy, a skarżący nie przyznał się do przedstawionych zarzutów i odmówił składania wyjaśnień. Przesłuchiwani w ramach postępowania dyscyplinarnego w charakterze świadka aspirant A.A. i aspirant sztabowy K.K., z którymi to funkcjonariuszami obwiniony pełnił służbę skorzystali z prawa odmowy składania zeznań i w żaden sposób nie odnieśli się do przebiegu tych służb. Skarżący w dniu 9 lipca 2021 r. złożył wniosek dowodowy wskazując, że system GPS miał w sposób nieprawidłowy wskazywać lokalizację radiowozów podczas służb nocnych, które pełnił. Postanowieniem z dnia 26 lipca 2021 r. rzecznik dyscyplinarny odmówił uwzględnienia wniosku dowodowego uznając, że w oczywisty sposób zmierza on do przedłużenia postępowania dyscyplinarnego.
W dniu 29 lipca 2021 r. obwiniony złożył zażalenie na powyższe postanowienie. Postanowieniem z dnia 30 lipca 2021 r. nr 40/2021 Komendant Miejski Policji w [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Rzecznika Dyscyplinarnego. Z kolei postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2021 r. nr RPD-33/21 Rzecznika Dyscyplinarnego zakończono czynności dowodowe w postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko skarżącemu.
Orzeczeniem z dnia 3 sierpnia 2021 r. nr 36/2021 Komendant Miejski Policji w [...] orzekł winę policjanta – skarżącego w zakresie naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzył obwinionemu karę nagany. W uzasadnieniu wydanego orzeczenia Komendant wskazał, że do ujawnienia nieprawidłowego realizowania zadań przez policjantów z Wydziału [...] KMP w [...] przyczynił się system pozycjonowania GPS, zamontowany w radiostacjach będących w radiowozach. Z przeprowadzonej analizy służb nocnych policjantów pełnionych w okresie od 1 lipca 2020 roku do 14 września 2020 roku sporządzono tabelę obejmującą datę i godziny służby nocnej, skład patrolu, radiowóz, z wykorzystaniem którego była spełniona służba nocna, czasokres w jakim system odnotował dłuższy pobyt radiowozu w jednym miejscu ze wskazaniem lokalizacji radiowozu. Do tabeli załączono wydruki z map z systemu CISCO dla poszczególnych służb obrazujące czasokres oraz lokalizację radiowozów. W oparciu o dane z systemu GPS i zapisy w notatnikach służbowych dokonano następnie weryfikacji wskazań położenia radiowozów z zapisami w notatnikach służbowych stwierdzając, że w przypadku dwóch służb aspirant R.R. lokalizacja radiowozu nie zgadzała się z się z zapisami w notatniku służbowym.
Sąd pierwszej instancji wskazał dalej, że skarżący w dniu 6 sierpnia 2021 r. złożył odwołanie od wydanego przez Komendanta Miejskiego Policji w [...] orzeczenia wnosząc w całości o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Jednocześnie wskazał, że Komendant Miejski Policji w [...] wydając orzeczenie wobec K.K. posiadał wiedzę o możliwych nieprawidłowościach podczas służby nocnej pełnionej 9/10 września 2020 r., a w dniu 14 października 2020 r. na polecenie Komendanta Miejskiego Policji w [...] były sporządzane kserokopie notatników służbowych obwinionego z pełnionych służb. Zwrócił uwagę na bezczynność w prowadzeniu postępowania, które obejmowały czyny z 2/3 i 9/10 września 2020 r., a postępowanie dyscyplinarne wszczęto dopiero w dniu 25 czerwca 2021 r. Skarżący zakwestionował okoliczność, że jedynym dowodem był zapis z GPS, który jest urządzeniem elektronicznym obarczonym ryzykiem błędu.
Komendant Wojewódzki Policji w [...] opisanym na wstępie orzeczeniem utrzymał w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wydanego orzeczenia Komendant przytoczył obowiązujące przepisy, oraz zrelacjonował dotychczasowy przebieg sprawy, podzielając kwalifikację dokonaną przez Komendanta Miejskiego Policji w [...]. Organ odwoławczy podkreślił dodatkowo, że czynności wyjaśniające obejmujące służby nocne funkcjonariuszy Wydziału [...] Komendy Miejskiej Policji w [...] rozpoczęły się w dniu 13 kwietnia 2021 r. i zostały zakończone w dniu 28 maja 2021 r. W tym konkretnym przypadku nie można było mówić o bezczynności, ponieważ dopiero po zakończeniu powyższych czynności wyjaśniających przełożony dyscyplinarny powziął wiadomości odnośnie nieprawidłowego realizowania zadań służbowych przez skarżącego. W związku z faktem, iż zaistniało uzasadnione przypuszczenie popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, w dniu 25 czerwca 2021 r. wszczęto postępowanie dyscyplinarne. Zdaniem organu odwoławczego skarżący dopuścił się popełnienia przewinienia dyscyplinarnego. W oparciu o dane z systemu GPS i zapisy w notatnikach służbowych dokonano weryfikacji wskazań położenia radiowozów z zapisami w notatnikach służbowych stwierdzając, że w przypadku służby skarżącego lokalizacja radiowozu, z wykorzystaniem którego policjant pełnił służbę, nie zgadzały się z zapisami w notatniku służbowym. Organ odwoławczy nie uznał nadto argumentacji w zakresie błędnego działania systemu GPS i jego nieprawidłowości.
Pismem z dnia 20 września 2021 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na wyżej opisane orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] w przedmiocie winy w zakresie naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzenia kary upomnienia zarzucając:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. przepisów:
1) art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), dalej jako "k.p.a.", w zw. z art. 132 ust. 3 pkt 3 w zw. z art. 135ja ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r. poz. 360 ze zm.), dalej jako "u.o.P.", poprzez ich niezastosowanie i wszczęcie postępowania dyscyplinarnego pomimo upływu 90 - dniowego terminu od dnia powzięcia przez organ wiedzy o zdarzeniu mogącym być zakwalifikowane zostać jako przewinienie dyscyplinarne;
2) art. 132 ust. 3 pkt 3 u.o.P. w zw. z § 14 Zarządzenia nr 768 Komendanta Głównego Policji z dnia 14 sierpnia 2007 r. w sprawie form i metod wykonywania zadań przez policjantów pełniących służbę patrolową oraz koordynacji działań o charakterze prewencyjnym i § 10 i § 13 ust. 1 i 2 Zarządzenia nr 30 Komendanta Głównego Policji z dnia 22 września 2017 r. w sprawie pełnienia służby na drogach poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, iż - w nocy z 2/3 września 2020 roku w godzinach 00:53 do 01:50 nie realizował zadań służbowych i obowiązków określonych zgodnie z dyspozycją służby; - w nocy z 9/10 września 2020 roku w godzinach 01:10 do 02:58 nie zrealizował zadań służbowych i obowiązków określonych zgodnie z dyspozycja służby;
3) art. 132 ust. 3 pkt 3 u.o.P. w zw. z § 4 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 5 Wytycznych Nr 2 Komendant Głównego Policji z dnia 26 czerwca 2007 r. w sprawie zasad ewidencjonowania, wypełniania oraz przechowywania notatników służbowych, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, iż w sposób nieuprawniony dokonał w notatniku służbowym wpisów dotyczących realizacji zdań niezgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy z uwagi na błędne dane lokalizacyjne GPS;
II. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia:
1) art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 135 ust. 3 u.o.P. w zw. z art. 135ja ust. 1 pkt 2 u.o.P. poprzez zaniechanie umorzenia przedmiotowego postępowania ponieważ pierwsze czynności w sprawie zostały podjęte z dniem 14 października 2020 r. i polegały na skompletowaniu dokumentów funkcjonariuszy pełniących służbę w KMP w [...] przez pracownika cywilnego A.A.; w tym również dokonano kserokopii notatników służbowych funkcjonariuszy Komendy Miejskiej Policji w [...] - w tym notatnika służbowego skarżącego;
2) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., gdyż organ ograniczył swoje czynności do zebrania dowodów wyłącznie w postaci dokumentów, tj. map przedstawiających położenie nadajnika GPS, zaniechał weryfikacji i ustaleń w zakresie sprawności i prawidłowego funkcjonowania urządzenia GPS oraz systemu CISCO;
3) art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania podstawy prawnej, w świetle której organ uprawniony był do przetwarzania i wykorzystania danych lokalizacyjnych; naruszenie zasady przekonywania i brak należytego wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierowały się organy; nienależyte sporządzenie orzeczenia, objawiające się w braku wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione oraz dowodów, na których się oparł;
4) art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 20 ust. 1c u.o.P. w zw. z art. 20a ust. 1 i 1a u.o.P. w zw. z art. 1 ust. 2 u.o.P. w zw. z art. 6 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 roku w sprawie ochrony osób fizycznych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1, ze zm.) w z w. z art. 5 poprzez nieuprawnione wykorzystanie danych lokalizacyjnych pochodzących z urządzeń GPS, znajdujących się z policyjnych środkach transportu;
5) art. 8 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez arbitralne działania organu pierwszej instancji objawiające się brakiem przeprowadzenia odpowiedniego, rzetelnego postępowania;
6) art. 80 k.p.a. poprzez dowolną i arbitralną ocenę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a tym samym uznanie wszystkich wskazanych okoliczności za udowodnione, podczas gdy w rzeczywistości w aktach sprawy zabrakło pełnowartościowego dowodu, który przesądzałby o jakimkolwiek uchybieniu, którego miał dopuścić się w trakcie pełnionej służby R.R., a tym samym brak dowodu, który dawałby podstawy zarówno do jego uznania za winnego naruszenia dyscypliny służbowej, jak również uzasadniałby wymierzenie.
W konsekwencji skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności orzeczeń wydanych w sprawie i w całości, bądź o uchylenie w całości orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] jak również orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji w [...] oraz umorzenie w całości postępowania jako bezprzedmiotowego; względnie o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] oraz poprzedzającego go orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji w [...].
W skardze zawarto również wniosek o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego:
a) przesłuchań świadków wskazanych w odwołaniu z dnia 6 sierpnia 2021 r. tj.: asp. szt. K.K., asp. A.A., sierż szt. D.M., pracownika cywilnego A.A. na okoliczność powzięcia informacji o możliwości popełnienia czynu podlegającego odpowiedzialności dyscyplinarnej, a w konsekwencji podstaw do umorzenia niniejszego postępowania z uwagi na przepis art. 135 ust. 3 u.o.P.;
b) przesłuchania świadka sierż. szt. M.K. na okoliczność powzięcia informacji o możliwości popełnienia czynu podlegającego odpowiedzialności dyscyplinarnej, a w konsekwencji podstaw do umorzenia niniejszego postępowania. M.K. w dniu 10 listopada 2020 r. w trakcie rozmowy z Komendantem KMP w [...] insp. D.D. usłyszał od niego, ze jest on w posiadaniu informacji o nieprawidłowościach dotyczących służb nocnych policjantów WRD KMP w [...] z okresu od 1 lipca 2020 r. do 14 września 2020 r.; c) zwrócenie się do Komendanta Miejskiego Policji w [...] o:
- udzielenie informacji, kto i kiedy logował się - korzystał z aplikacji, z której ustalono pozycje radiowozu oznakowanego [...] o nr bocznym [...], którym skarżący pełnił służbę w nocy 2/3 września 2020 r. i w nocy 9/10 września 2020 r., oraz przesłuchanie tych osób a następnie przeprowadzenie dowodu przez Sąd z udostępnionych przez Komendę dokumentów;
- udzielenie informacji dot. imienia i nazwiska osoby/osób, która/które w nocy 2/3 września 2020 roku i 9/10 września 2020 roku sprawowała/sprawowały funkcję "dyżurnego jednostki", pomocnika dyżurnego" oraz "nadzorującego służbę której/których zadaniem było monitorowanie bieżącego położenia policyjnego środka transportu celem zapewnienia bezpieczeństwa funkcjonariuszy, na okoliczność: braku podstaw uznania, iż dopuściłem się naruszenia dyscypliny służbowej, a w związku z tym, braku podstaw orzeczenia kary nagany;
- udostępnienie przez Komendę Miejską Policji w [...] dokumentów przedstawiających specyfikację urządzenia GPS, zlokalizowanego w policyjnych środkach transportu, w tym również dokumentów legalizacji, a następnie przeprowadzenie dowodu przez tut. Sąd z udostępnionych przez Komendę dokumentów, na okoliczność: uznania, iż dane lokalizacyjne udostępnione przez urządzenie GPS, nie mogą stanowić dowodu w niniejszej sprawie.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w [...] wniósł o jej oddalenie.
W piśmie z dnia 13 kwietnia 2022 r. skarżący wskazał na niezastosowanie art. 132 ust. 3 pkt 3 w zw. z art. 135ja ust. 1 pkt 2 u.o.P. i wszczęcie postępowania dyscyplinarnego pomimo upływu 90 - dniowego terminu od dnia powzięcia przez organ wiedzy o zdarzeniu mogącym być kwalifikowane jako przewinienie dyscyplinarne, a także poprzez zaniechanie umorzenia przedmiotowego postępowania ponieważ jedynie z pierwszych czynności w sprawie zostały podjęte z dniem 14 października 2020 r. i polegały na skompletowaniu dokumentów funkcjonariuszy pełniących służbę w KMP w [...] przez pracownika cywilnego A. A., w tym również dokonano kserokopii notatników służbowych funkcjonariuszy Komendy Miejskiej Policji w [...] – w tym notatnika służbowego. W załączeniu przesłał wydruk z aplikacji WhatsApp, na okoliczność daty powzięcia przez organ informacji o możliwości naruszenia dyscypliny służbowej, a w konsekwencji podstaw do umorzenia niniejszego postępowania.
Ponadto skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z następujących przedłożonych dokumentów: Regulamin Komendy Miejskiej Policji w [...] z dnia 16 marca 2010 r.; Regulaminu z dnia 2 stycznia 2014 r. zmieniającego Regulamin Komendy Miejskiej Policji w [...]; Regulaminu z dnia 11 września 2014 r. zmieniającego Regulamin Komendy Miejskiej Policji w [...]; Regulaminu Komendy Miejskiej Policji w [...] z dnia 25 listopada 2015 r.; Regulaminu Komendy Miejskiej Policji w [...] zmieniającego Regulamin Komendy Miejskiej Policji w [...]; Regulaminu Komendy Miejskiej Policji w [...] z dnia 24 maja 2018 r. zmieniającego Regulamin Komendy Miejskiej Policji w [...]; Regulaminu Komendy Miejskiej Policji w [...] z dnia 14 lutego 2020 r. zmieniającego Regulamin Komendy Miejskiej Policji w [...]; Regulaminu Komendy Miejskiej Policji w [...] z dnia 16 lipca 2021 r., na okoliczność braku możliwości monitoringu lokalizacji radiostacji umieszczonych w radiowozach i stacji nasobnych poprzez system GPS.
Uwzględniając skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", Sąd pierwszej instancji wskazał, że spór pomiędzy skarżącym a Komendantem Wojewódzkim Policji w [...] dotyczy zastosowania przepisu art. 135 ust. 3 u.o.P., który stanowi, że "Postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się po upływie 90 dni od dnia powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego". Mając na względzie okoliczności, które zostały przedstawione w toku postępowania dyscyplinarnego, Sąd pierwszej instancji uznał, że organy nie wykazały, iż dniem powzięcia wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego przez przełożonego dyscyplinarnego skarżącego był dopiero dzień 13 kwietnia 2021 r., którym to Komendant Miejski Policji w [...] nakazał przeprowadzenie czynności sprawdzających. W ocenie Sądu meriti już wcześniej przełożony dyscyplinarny skarżącego miał wiedzę o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego. Sąd meriti podkreślił, że już w treści samej notatki służbowej z dnia 13 kwietnia 2021 r., jak i później w postanowieniu z dnia 13 kwietnia 2021 r., nr WI.1204.16.2021.INM Komendanta Miejskiego Policji w [...] o wszczęciu czynności wyjaśniających wprost zaznaczono, że zostały one prowadzone "...w związku z ujawnieniem w dniu 11 września 2020 r. i 14 września 2020 r. faktu nieprawidłowego realizowania zadań służbowych przez funkcjonariuszy Komisariatu Policji w [...] i Wydziału [...] KMP w [...], którzy spali podczas służby polecił dokonać sprawdzenia w systemie CISCO wszystkich służb zewnętrznych pełnionych w godzinach nocnych przez funkcjonariuszy Wydziału [...] KMP w [...] w okresie od 1 lipca 2020 r. do 14 września 2020 r.". W ocenie Sądu pierwszej instancji w kontekście powyższego jest nie do zaakceptowania teza, że termin 90-dniowy zakreślony ustawą na wszczęcie postępowania dyscyplinarnego (art. 135 ust. 3 u.o.P.) należy liczyć od daty postanowienia o wszczęciu czynności wyjaśniających wobec skarżącego. Trzeba pamiętać, że w świetle art. 135 ust. 3 u.o.P. rola przełożonego dyscyplinarnego określona jest jako autonomiczna. Jeżeli więc przełożony dyscyplinarny wiedział o zdarzeniu, analizował zebrany materiał, wiedział o roli w nim określonych funkcjonariuszy, a do tego wobec niektórych postawił zarzuty dyscyplinarne, natomiast wobec jednego z nich nie znalazł podstawy do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, to fakt, że znacznie później dopatrzył się w działaniu tego ostatniego naruszenia obowiązków służbowych, nie przywraca już możliwości wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Innymi słowy, w niniejszej sprawie wiedzę o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego przełożony dyscyplinarny skarżącego miał już krótko po zdarzeniu i pod tym kątem należało analizować materiał dowodowy. Świadczyć o tym mogły chociażby podjęte pierwsze czynności postaci skompletowania dokumentów funkcjonariuszy pełniących służbę w Komendzie Miejskiej Policji w [...], a następnie dokonanie kserokopii notatników służbowych funkcjonariuszy Komendzie Miejskiej Policji w [...] - w tym skserowaniu notatnika służbowego skarżącego w dniu 14 października 2021 r., które to czynności zostały podjęte na skutek stwierdzenia nieprawidłowego realizowania zadań służbowych przez funkcjonariuszy Policji podległych Komendantowi Policji w [...]. Zdaniem Sądu meriti pomimo tego, że wewnętrzne czynności następujące po zdarzeniach, które miały miejsce w okresie od dnia 3 do dnia 10 września 2020 r., skutkowały później podjęciem kolejnych czynności wyjaśniających, które w efekcie zostały zakończone wszczęciem postępowań dyscyplinarnych formalnie wobec innych funkcjonariuszy Policji i dalej nie były ukierunkowane formalnie wprost co do skarżącego, to nie można przyjąć, że przełożony dyscyplinarny nie wiedział o zajściu z udziałem skarżącego. W tym względzie należało jednocześnie dostrzec, że powyższe okoliczności faktyczne sprawy nie zostały w pełni uwzględnione w orzeczeniach Komendanta Miejskiego Policji w [...] oraz Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...]. Odniesienie się do tych okoliczności było jednak istotne z punktu widzenia możliwości uruchomienia całego postępowania w zakresie naruszenia dyscypliny służbowej w zakresie przedstawionych zarzutów skarżącemu w świetle przytoczonego art. 135 ust 3 u.o.P. Tym bardziej, ze skarżący sygnalizował już na etapie postępowania odwoławczego powyższe wątpliwości dotyczące powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego.
Podsumowując, w ocenie Sądu pierwszej instancji wszczęcie postępowania dyscyplinarnego nastąpiło w warunkach przekroczenia 90-dniowego terminu, o którym mowa w art. 135 ust. 3 u.o.P., wobec czego nie było podstaw do prowadzenia postępowania dyscyplinarnego.
Finalnie Sąd pierwszej instancji wskazał, że wobec stwierdzenia wszczęcia postępowania w warunkach upływu terminu z art. 135 ust. 3 u.o.P., co prowadziło do konkluzji o niemożności jego dalszego prowadzenia, odstąpił od dalszej analizy pozostałych zarzutów skargi związanych z merytoryczną sferą sprawy, to jest dotyczących zgromadzonego materiału dowodowego. Sąd meriti zaznaczył również, że mimo przedstawionych rozważań nie orzekł bezpośrednio o umorzeniu postępowania prowadzonego przed organami, jako że kontrolowane postępowanie dyscyplinarne nie jest "postępowaniem administracyjnym" w rozumieniu art. 145 § 3 P.p.s.a., podzielając w tym względzie pogląd wyrażony w orzecznictwie (przywołano wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2021 r.; sygn. akt III OSK 401/21).
Komendant Wojewódzki Policji w [...] wywiódł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:
I. na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. - naruszenie przepisów prawa materialnego: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. art. 135 ust. 3 u.o.P., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że dniem powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego przez skarżącego był dzień wcześniejszy niż 13 kwietnia 2021 r., albowiem samo analizowanie przez policjantów prowadzących czynności nadzorcze zebranego w sprawie materiału jest równoznaczne z analizą tego materiału realizowaną przez przełożonego dyscyplinarnego,' a co za tym idzie wiedzą tego przełożonego dyscyplinarnego o zaistniałym przewinieniu dyscyplinarnym w sytuacji, gdy w rzeczywistości po raz pierwszy przełożony dyscyplinarny dowiedział się o przypuszczeniu popełnienia przewinienia dyscyplinarnego przez Skarżącego, zapoznając się z treścią notatki służbowej [...] I.N. z dnia 13 kwietnia 2021 r. i postanowieniem opatrzonym tą samą datą, wszczął czynności wyjaśniające w trybie i na zasadach określonych w przepisie art. 134i ust. 4 oraz ust. 4a u.o.P., w związku z wątpliwościami co do popełnienia przewinienia dyscyplinarnego polegającego na nieprawidłowym realizowaniu zadań służbowych przez funkcjonariuszy z Wydziału [...] Komendy Miejskiej Policji w [...], po przeprowadzeniu których w dniu 25 czerwca 2021 r. wydał — na podstawie art. 134i u.o.P. - postanowienie nr 36/2021 o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego przeciwko skarżącemu w związku z otrzymaniem informacji uzasadniającej podejrzenie popełnienia przez niego czynu podlegającego odpowiedzialności dyscyplinarnej, co w konsekwencji powinno skutkować uznaniem, że nie zaistniały przesłanki do uchylenia orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] nr 19/Ks/o/2021 z dnia 1 września 2021 r. oraz poprzedzającego je orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji w [...] nr 36/2021 z dnia 3 sierpnia 2021 r., albowiem do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego nie doszło z przekroczeniem terminu o którym mowa w art. 135 ust. 3 u.o.P., gdyż przełożony dyscyplinarny wiadomość o tym, że zaistniało określone zdarzenie, będące przewinieniem dyscyplinarnym, którego dopuścił się Skarżący faktycznie powziął dopiero w dniu 28 maja 2021 r. W tym bowiem w dniu przełożony dyscyplinarny zapoznał się ze sprawozdaniem z przebiegu postępowania wyjaśniającego (datowanym na dzień 28 maja 2021 r.), w którym z uwagi na uzasadnione przypuszczenie popełnienia przez Skarżącego przewinienia dyscyplinarnego zawarto wniosek o wszczęcie wobec niego takiego postępowania;
II. na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 i 80 k.p.a. przez bezpodstawne uznanie, że organy (Komendant Miejski Policji w [...] i Komendant Wojewódzki Policji w [...]) nie wyjaśniły w sposób dostateczny kwestii ewentualnego upływu terminu, o którym mowa w art. 135 ust. 3 u.o.P., czyli tego, iż dniem powzięcia wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego przez przełożonego dyscyplinarnego skarżącego był dopiero dzień 13 kwietnia 2021 r., a także poprzez dokonanie oceny, że przełożony dyscyplinarny już przed tym dniem miał wiedzę o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego, podczas gdy ze zgromadzonych w sprawie materiałów w sposób jednoznaczny wynikało, że dopiero w wyniku prowadzonych przez wyznaczonych policjantów czynności nadzorczych co do sposobu realizacji obowiązków służbowych przez policjantów z Komendy Miejskiej Policji w [...], w trakcie których gromadzono i analizowano zebrane materiały, poddano pod wątpliwość prawidłowość realizacji przez skarżącego czynności służbowych, co znalazło odzwierciedlenie w notatce służbowej datowanej na dzień 13 kwietnia 2021 r., z którą zapoznał się przełożony dyscyplinarny i który niezwłocznie po powzięciu wiadomości co do tych wątpliwości wszczął czynności wyjaśniające w trybie art. 134i ust. 4 u.o.P., przy czym wiadomość o tym, że określone zdarzenie będące przewinieniem dyscyplinarnym, którego dopuścił się skarżący, powziął w rzeczywistości dopiero w dniu 28 maja 2021 r. W tym bowiem dniu przełożony dyscyplinarny zapoznał się ze sprawozdaniem z przebiegu postępowania wyjaśniającego (datowanym na dzień 28 maja 2021 r.), w treści którego, z uwagi na uzasadnione przypuszczenie popełnienia przez skarżącego przewinienia dyscyplinarnego, zawarto wniosek o wszczęcie wobec niego postępowania dyscyplinarnego;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. poprzez uznanie, iż w sprawie doszło do naruszenia przez organy obu instancji przepisów prawa materialnego, tj. przepisu art. 135 ust. 3 u.o.P., w sytuacji gdy zaskarżone decyzje zostały wydane w oparciu i na podstawie przepisów prawa obowiązujących w chwili wydania obu decyzji, co skutkowało wydaniem wyroku uwzględniającego skargę, w sytuacji, gdy zastosowanie tego przepisu, powinno prowadzić do jej oddalenia.
Z uwagi na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie - z ostrożności procesowej - o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu. Ponadto skarżący kasacyjnie organ wniósł o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Skarżący kasacyjnie organ oświadczył nadto, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy i wnosi o rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Z kolei według art. 182 § 3 P.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie skarżący kasacyjnie organ złożył stosowny wniosek, a skarżący nie przedstawił odmiennych wniosków procesowych, skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w dyspozycji art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki skutkujące nieważnością postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.),
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).
W skardze kasacyjnej na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. podniesione zostały zarzuty dotyczące zarówno naruszenia prawa materialnego jak i przepisów postępowania. W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Z uwagi na to, że w realiach rozpatrywanej sprawy zarzuty naruszenia przepisów postępowania stanowią w istocie konsekwencję naruszenia przepisów prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty kasacyjne mogą być rozpoznane łącznie i we wzajemnym powiazaniu.
Przeprowadzona przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyznaczonych wyżej granicach kontrola prawidłowości zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
Spór w sprawie dotyczy tego, od jakiej daty należy liczyć 90-dniowy termin, o którym mowa w art. 135 ust. 3 u.o.P. Sąd pierwszej instancji wskazał, że w aktach administracyjnych znajduje się notatka służbowa z dnia 13 kwietnia 2021 r. z treści której wynika, że Komendant Miejski Policji w [...] w związku z ujawnieniem w dniu 11 września 2020 r. i 14 września 2020 r. faktu nieprawidłowego realizowania zadań służbowych przez funkcjonariuszy z Komisariatu Policji w [...] i Wydziału [...] KMP w [...] polecił dokonać sprawdzenia w systemie CISCO wszystkich służb zewnętrznych pełnionych w godzinach nocnych przez funkcjonariuszy w okresie od 1 lipca 2020 r. do 14 września 2020 r. Dalej Sąd pierwszej instancji odnotował, że z treści notatki służbowej jak i z treści postanowienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego z dnia 25 czerwca 2021 r. wynika, że czynności wyjaśniające, mające na celu sprawdzenie w systemie CISCO wszystkich służb zewnętrznych pełnionych w godzinach nocnych przez funkcjonariuszy w okresie od 1 lipca 2020 r. do 14 września 2020 r., zostały zlecone w związku z ujawnieniem w dniu 11 września 2020 r. i 14 września 2020 r. faktu nieprawidłowego realizowania zadań służbowych przez funkcjonariuszy.
W świetle powyższego, zdaniem Sądu pierwszej instancji, jeżeli więc przełożony dyscyplinarny wiedział o zdarzeniu, analizował zebrany materiał, wiedział o roli w nim określonych funkcjonariuszy, a do tego wobec niektórych postawił zarzuty dyscyplinarne, natomiast wobec jednego z nich nie znalazł podstawy do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, to fakt, że znacznie później dopatrzył się w działaniu tego ostatniego naruszenia obowiązków służbowych, nie przywraca już możliwości wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Innymi słowy, w niniejszej sprawie wiedzę o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego przełożony dyscyplinarny skarżącego miał już krótko po zdarzeniu i pod tym kątem należało analizować materiał dowodowy. Świadczyć o tym mogły chociażby podjęte pierwsze czynności postaci skompletowania dokumentów funkcjonariuszy pełniących służbę [...], a następnie dokonaniu kserokopii notatników służbowych funkcjonariuszy [...] - w tym skserowaniu notatnika służbowego skarżącego w dniu 14 października 2021 r., które to czynności zostały podjęte na skutek stwierdzenia nieprawidłowego realizowania zadań służbowych przez funkcjonariuszy Policji podległych Komendantowi Policji w [...]. Zdaniem Sądu pierwszej instancji pomimo tego, że wewnętrzne czynności następujące po zdarzeniach, które miały miejsce w okresie od dnia 3 do dnia 10 września 2020 r., skutkowały później podjęciem kolejnych czynności wyjaśniających, które w efekcie zostały zakończone wszczęciem postępowań dyscyplinarnych formalnie wobec innych funkcjonariuszy Policji i dalej nie były ukierunkowane formalnie wprost co do osoby skarżącego, to nie można przyjąć, że przełożony dyscyplinarny nie wiedział o zajściu z udziałem skarżącego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko zaprezentowane przez Sąd pierwszej instancji jest nieprawidłowe. Jest ono bowiem sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego, logicznego rozumowania oraz fundamentalnymi zasadami postępowania dyscyplinarnego.
Przede wszystkim nie sposób uznać, że z treści notatki z dnia 13 kwietnia 2021 r. wynika, że przełożony dyscyplinarny skarżącego miał wiedzę o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego wcześniej niż przed dniem 13 kwietnia 2021 r. Sposób zredagowania notatki nie budzi bowiem wątpliwości. Z treści notatki wynika, że w związku z ujawnieniem w dniu 11 września 2020 r. i 14 września 2020 r. faktu nieprawidłowego realizowania zadań służbowych przez funkcjonariuszy Komisariatu Policji w [...] i Wydziału [...] KMP w [...], którzy spali podczas służby, Komendant Miejski Policji w [...] polecił dokonać sprawdzenia w systemie CISCO wszystkich służb zewnętrznych pełnionych w godzinach nocnych przez funkcjonariuszy Wydziału [...] KMP w [...] w okresie od 1 lipca 2020 r. do 14 września 2020 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego literalne brzmienie notatki nie nasuwa żadnych wątpliwości.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje przy tym, że podstawą wszczęcia postępowania dyscyplinarnego nie mogą być dowolne przypuszczenia lecz tylko uzasadnione podejrzenie popełnienia przewinienia przez określonego policjanta. W sytuacji jednak wystąpienia cienia wątpliwości w tym zakresie wszczęcie należy poprzedzić przeprowadzeniem czynności wyjaśniających, w toku których należy dołożyć wszelkiej staranności w zebraniu rzetelnego materiału dowodowego; materiał ten w istocie będzie świadczyć na korzyść lub niekorzyść policjanta podejrzewanego o popełnienie przewinienia. Określone postępowanie ma bowiem na celu ustalenie, czy zachodzą okoliczności uzasadniające odpowiedzialność dyscyplinarną policjanta. Udzielenie odpowiedzi na tak sformułowane pytanie wymaga wszechstronnego wyjaśnienia przyczyn określonego zachowania funkcjonariusza Policji podczas wykonywania przezeń czynności służbowych.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi więc wątpliwości, że przypisanie policjantowi sprawstwa przewinienia dyscyplinarnego powinno nastąpić z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej, która wraz z zasadą oficjalności obowiązuje w postępowaniu dyscyplinarnym. Na przełożonym dyscyplinarnym spoczywa obowiązek zebrania materiału dowodowego i podejmowania czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy. Jest to warunek nieodzowny dla prawidłowego przeprowadzenia tego procesu, a co za tym idzie, także prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Przypisanie winy wymaga bowiem jednoznacznego ustalenia stanu faktycznego sprawy i jego prawidłowej oceny prawnej (zob. w tej materii wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 28 sierpnia 2017 r.; sygn. akt II SA/Go 420/17).
W kontekście powyższego podkreślić należy, że samo zbieranie przez policjantów z Komendy Miejskiej Policji w [...] dokumentów w sprawie, czy w trybie czynności nadzorczych, czy w trybie czynności wyjaśniających nie jest tożsame z powzięciem przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przez policjanta przewinienia dyscyplinarnego, a co za tym idzie wiedzą tego przełożonego dyscyplinarnego o zaistniałym przewinieniu dyscyplinarnym.
W tym miejscu wymaga wskazania, że w świetle art. 132 ust. u.o.P. przewinienie dyscyplinarne polega na naruszeniu dyscypliny służbowej lub na nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów (art. 132 ust. 2 ww. ustawy). Otwarty katalog czynów określonych jako naruszenie dyscypliny służbowej zawiera art.132 ust. 3 pkt 1- 9 omawianej ustawy. Z art. 134 ust.1, ust. 4 i ust. 5 u.o.P. wynika, że przełożony dyscyplinarny wszczyna postępowanie dyscyplinarne, jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie popełnienia przez policjanta przewinienia dyscyplinarnego. Jeżeli zachodzą wątpliwości co do popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego kwalifikacji prawnej albo tożsamości sprawcy, przed wszczęciem postępowania dyscyplinarnego przełożony dyscyplinarny zleca przeprowadzenie czynności wyjaśniających. Czynności te należy ukończyć w terminie 30 dni. Postępowanie dyscyplinarne wszczyna się z dniem wydania postanowienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego. Policjanta, co do którego wydano postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego, uważa się za obwinionego. Co istotne, postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się po upływie 90 dni od dnia powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przez policjanta przewinienia dyscyplinarnego (art. 135 ust. 3 u.o.P.).
Z treści przytoczonych przepisów wynika, że obowiązek wszczęcia postępowania dyscyplinarnego co do zasady powstaje wówczas, gdy przełożony dyscyplinarny powziął uzasadnione przypuszczenie o naruszeniu przez jego podwładnego dyscypliny służbowej oraz że wszczęcie takiego postępowania może nastąpić tylko w nieprzekraczalnym, 90-dniowym terminie od uzyskania przez przełożonego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego. Po upływie tego terminu następuje przedawnienie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Oznacza to, że postępowanie dyscyplinarne cechuje zasada szybkości represji dyscyplinarnej, bowiem zarówno uruchomienie postępowania, jak i zastosowanie sankcji dyscyplinarnych może nastąpić jedynie przed upływem wyznaczonych przez ustawodawcę terminów.
Jeszcze raz zaakcentować należy, że o dopuszczalności wszczęcia postępowania dyscyplinarnego nie może decydować powzięcie jakichkolwiek zastrzeżeń co do postawy policjanta ani dotarcie takich informacji do dowolnego pracownika, czy funkcjonariusza macierzystej jednostki Policji. Uzasadnione przypuszczenie popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, to taka sytuacja lub taki zestaw okoliczności, które dają przełożonemu dyscyplinarnemu podstawy do subiektywnego osądu, iż dany policjant rzeczywiście naruszył dyscyplinę służbową. Nie mogą to być przypuszczenia, że przewinienie dyscyplinarne nastąpiło. Natomiast pojęcie "powzięcie wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego" należy rozumieć jako uzyskanie wiadomości na tyle wiarygodnych, że pozwoliły one przełożonemu dyscyplinarnemu nabrać uzasadnionego przekonania, że określone zachowanie policjanta może wyczerpywać znamiona przewinienia dyscyplinarnego. Zatem w omawianym zakresie istotny jest fakt powzięcia wiadomości, które umożliwiają dokonanie oceny działania lub zaniechania policjanta oraz data dotarcia takich wiadomości do właściwego podmiotu, to jest do przełożonego dyscyplinarnego, ewentualnie innych, określonych osób, o ile posiadają one pisemne upoważnienie, o jakim mowa w art. 133 ust. 6 u.o.P. (zob. w tej materii m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 19 stycznia 2017 r.; sygn. akt I OSK 2106/16, z dnia 10 listopada 2023 r.; sygn. akt III OSK 2635/21 oraz z dnia 17 stycznia 2024 r.; sygn. akt III OSK 2227/22).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ze zgromadzonych w sprawie dowodów jednoznacznie wynika, że przełożony dyscyplinarny wiadomość o tym, że zaistniało określone zdarzenie, będące przewinieniem dyscyplinarnym, którego dopuścił się skarżący, faktycznie powziął dopiero w dniu 28 maja 2021 r. W tym bowiem w dniu przełożony dyscyplinarny zapoznał się ze szczegółowym sprawozdaniem z przebiegu postępowania wyjaśniającego (datowanym na dzień 28 maja 2021 r.), w którym z uwagi na uzasadnione przypuszczenie popełnienia przez skarżącego przewinienia dyscyplinarnego zawarto wniosek o wszczęcie wobec niego takiego postępowania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie sposób przyjąć, że moment wykonania kserokopii notatników służbowych uznać należy za równoznaczny z uzyskaniem wiedzy o przewinieniu dyscyplinarnym przez przełożonego dyscyplinarnego. Jak wynika z ustaleń organów, skarżący w badanym okresie pełnił 10 służb nocnych, z czego tylko 2 służby były pełnione w sposób nieprawidłowy. Fakt ten został wykazany w toku czynności wyjaśniających. Co istotne, postępowania wyjaśniające obejmowały innych funkcjonariuszy Wydziału [...] Komendy Miejskiej Policji w [...]. Zatem tylko wnikliwe postępowanie wyjaśniające mogło dać organowi obraz rzeczywistego przebiegu służb funkcjonariuszy w okresie 1 lipca 2020 r. do 14 września 2020 r. i podstawę do wszczęcia postepowania dyscyplinarnego. Należy bowiem podkreślić, że przewinienia dyscyplinarne, które były podstawą wszczęcia postępowania dyscyplinarnego przeciwko skarżącemu, nie miały charakteru czynu jednorazowego. Polegały również na zaniechaniach i obejmowały pewien okres w czasie. Okoliczności te tym bardziej determinują zapatrywanie, że "powzięcie wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego" należy skorelować nie z uzyskaniem jakichkolwiek wiadomości lecz z uzyskaniem wiadomości na tyle wiarygodnych, że pozwalają one przełożonemu dyscyplinarnemu nabrać uzasadnionego przekonania, że określone zachowanie policjanta może wyczerpywać znamiona przewinienia dyscyplinarnego. Dodać przy tym należy, że w realiach tej sprawy organ zastosował tzw. kumulatywną kwalifikację czynów skarżącego, gdyż na gruncie przepisów u.o.P. w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2020 r. nie znajdowała zastosowania konstrukcja czynu ciągłego (zob. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2013 r.; sygn. akt I OSK 1605/12). Dopiero ustawą z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1610), obowiązującą od dnia 1 października 2020 r., dodano do u.o.P. art. 132c definiujący tzw. dyscyplinarny czyn ciągły, charakteryzujący się zachowaniami o tym samym charakterze (w celu wykonania tego samego zamiaru lub z wykorzystaniem takiej samej sposobności) w krótkich odstępach czasowych.
Dodatkowo, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym sprawę, można nawiązać - w celach poglądowych - do regulacji dotyczącej postępowania przygotowawczego zawartych w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 37 ze zm.), dalej jako "k.p.k.", choć oczywistym jest, że postępowanie karne i postępowanie dyscyplinarne są postępowaniami całkowicie niezależnymi. Wskazać w tym miejscu należy, że przepis art. 307 k.p.k. przewiduje instytucję czynności sprawdzających. Służy ona do podejmowania przedsięwzięć mających na celu potwierdzenie informacji o popełnieniu przestępstw zawartych w zawiadomieniach, które dotarły do organów ścigania. Postępowanie sprawdzające uregulowane w art. 307 k.p.k. poprzedza ewentualne wszczęcie śledztwa lub dochodzenia; jego celem jest wyjaśnienie, czy dopuszczalne jest śledztwo lub dochodzenie ze względów faktycznych, a więc czy jest do tego podstawa faktyczna oraz zachodzi prawna dopuszczalność postępowania karnego. Zawiadomienia o przestępstwie mają przede wszystkim charakter informacji o podejrzeniu zaistnienia przestępstwa. Są impulsem określonej osoby czy instytucji do sprawdzenia przez organ ścigania, czy istnieją podstawy do ścigania karnego. Niezależnie jednak od tego, czy określone zgłoszenie ma charakter informujący czy postulujący – do organów procesowych należy ocena, czy określone zdarzenie nosi cechy przestępstwa (zob. J. Grajewski, S. Steinborn [w:] Komentarz aktualizowany do art. 1-424 Kodeksu postępowania karnego, L. K. Paprzycki (red.), System Informacji Prawnej LEX/el. 2015). Co istotne, czynności sprawdzające mogą dotyczyć zarówno płaszczyzny merytorycznej (np. czy istotnie zdarzenie miało miejsce), oceny prawnej (czy zaistniały czyn jest przestępstwem), jak i problematyki procesowej (czy nie zachodzą przesłanki warunkujące niedopuszczalność postępowania, np. abolicja, znikoma szkodliwość społeczna). Czynności wchodzące w skład postępowania sprawdzającego dokumentowane są w formie notatek urzędowych (art. 143 § 2 in fine k.p.k.).
Z kolei w art. 308 k.p.k. uregulowano podejmowanie czynności procesowych przed formalnym wszczęciem śledztwa lub dochodzenia. Są one określane jako dochodzenie wstępne. Bezpośrednio po dokonaniu wskazanych czynności musi być podjęta decyzja co do dalszego toku postępowania. Jest ona zależna od efektów tych czynności i od tego, w jakiej formie może być dalej prowadzone postępowanie przygotowawcze. Po dokonaniu czynności w niezbędnym zakresie w sprawie, w której postępowanie może być prowadzone w formie dochodzenia, Policja – w zależności od wyników czynności – wydaje postanowienie o wszczęciu dochodzenia albo postanowienie o umorzeniu postępowania i przesyła je wraz z aktami prokuratorowi w celu jego zatwierdzenia (art. 305 § 3). Prokurator, nie podzielając zasadności umorzenia dochodzenia, odmawia zatwierdzenia postanowienia i zleca wszczęcie dochodzenia albo sam wszczyna dochodzenie lub śledztwo (zob. R. A. Stefański, S. Zabłocki, Kodeks postępowania karnego, T. III, Komentarz do art. 297-424, Wolters Kluwer Polska 2017, System Informacji Prawnej LEX/el). W sprawie, w której prowadzenie śledztwa jest obowiązkowe, Policja lub inny organ, który podejmował te czynności, przekazuje sprawę niezwłocznie prokuratorowi, który wydaje postanowienie o wszczęciu śledztwa bądź postanowienie o umorzeniu postępowania w niezbędnym zakresie, ewentualnie zleca jego sporządzenie organowi prowadzącemu to dochodzenie. Wydanie postanowienia o wszczęciu śledztwa lub dochodzenia nie oznacza rzeczywistego wszczęcia tego postępowania, lecz jedynie przekształcenie już toczącego się postępowania w postaci postępowania w niezbędnym zakresie w śledztwo lub dochodzenie, które jest właściwe dla danej sprawy.
Konkludując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać należy, że wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały przesłanki do uchylenia zaskarżonego orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia 1 września 2021 r. nr 19/Ks/o/2021 oraz poprzedzającego je orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji w [...] z dnia 3 sierpnia 2021 r. nr 36/2021, albowiem w świetle dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych nie sposób uznać, że do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego doszło z przekroczeniem terminu, o którym mowa w art. 135 ust. 3 u.o.P. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organom dyscyplinarnym nie sposób postawić zarzutu braku wnikliwości, tym bardziej, że podstawą wszczęcia postępowania dyscyplinarnego winno być (i było) uzasadnione przypuszczenie popełnienia przewinień, a nie jakiekolwiek, w istocie niezweryfikowane fakty.
Z powyższych względów, działając na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu (orzeczenie jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku).
Na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od skarżącego na rzecz organu w całości (orzeczenie jak w punkcie drugim sentencji wyroku) uznając, iż zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w tym przepisie. W rozpatrywanej sprawie wyłączną przyczyną sprawiającą, że doszło do postępowania kasacyjnego było w istocie wadliwe orzeczenie Sądu pierwszej instancji, które spowodowało wniesienie skargi kasacyjnej uwzględnionej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Brak zatem dostatecznych podstaw do tego, by obciążyć stronę, która wniosła skargę do Sądu pierwszej instancji, kosztami postępowania kasacyjnego.
Rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uwzględni powyżej przedstawione stanowisko i dokona kompleksowej oceny prawnej sprawy w znaczeniu materialnoprawnym, odnosząc się do wszystkich argumentów prezentowanych przez strony postępowania.