III OSK 1798/24

Naczelny Sąd Administracyjny2024-11-26
NSAAdministracyjneWysokansa
Karta Nauczycieladodatek funkcyjnywynagrodzenie nauczycielisamorząd terytorialnyuchwała rady powiaturozstrzygnięcie nadzorczeNSAprawo pracyprawo administracyjne

NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę, uznając, że regulamin wynagradzania nauczycieli nie może odmiennie od ustawy określać terminu przyznania dodatku funkcyjnego wicedyrektorowi zastępującemu dyrektora.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody, które stwierdzało nieważność § 10 ust. 3 uchwały Rady Powiatu w sprawie regulaminu wynagradzania nauczycieli. WSA uznał, że Rada miała kompetencję do określenia, że dodatek funkcyjny w stawce dyrektora przysługuje wicedyrektorowi po trzech miesiącach nieobecności dyrektora. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, przychylając się do stanowiska Wojewody. NSA uznał, że regulamin nie może odmiennie od art. 39 ust. 1 KN określać terminu przyznania dodatku funkcyjnego, który powinien nastąpić od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego po zaistnieniu przyczyny zmiany wynagrodzenia.

Sprawa dotyczyła interpretacji przepisów Karty Nauczyciela (KN) w zakresie przyznawania dodatku funkcyjnego wicedyrektorowi szkoły zastępującemu dyrektora. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że Rada Powiatu miała prawo określić w regulaminie wynagradzania nauczycieli, iż dodatek funkcyjny w stawce dyrektora przysługuje wicedyrektorowi dopiero od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego następującego po trzech miesiącach nieprzerwanej nieobecności dyrektora. Sąd pierwszej instancji uzasadniał, że takie uregulowanie mieści się w upoważnieniu do określania szczegółowych warunków przyznawania dodatków i nie narusza art. 39 ust. 1 KN. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną Wojewody Dolnośląskiego, uchylił wyrok WSA. NSA przychylił się do stanowiska, że art. 39 ust. 1 KN jednoznacznie określa termin zmiany wynagrodzenia nauczyciela z innych przyczyn niż uzyskanie stopnia awansu zawodowego – następuje ona z pierwszym dniem najbliższego miesiąca kalendarzowego. Sąd kasacyjny uznał, że organ samorządu terytorialnego nie może w drodze prawa miejscowego wprowadzać odmiennych terminów niż te wskazane w ustawie, a tym samym § 10 ust. 3 uchwały Rady Powiatu był sprzeczny z prawem. W konsekwencji NSA oddalił skargę Powiatu na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody, stwierdzające nieważność tego przepisu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ prowadzący szkołę nie może w drodze regulaminu wynagradzania nauczycieli określić terminu przyznania dodatku funkcyjnego wicedyrektorowi zastępującemu dyrektora, odmiennego od terminu wynikającego z art. 39 ust. 1 Ustawy Karta Nauczyciela.

Uzasadnienie

NSA uznał, że art. 39 ust. 1 KN jednoznacznie określa termin zmiany wynagrodzenia nauczyciela z innych przyczyn niż uzyskanie stopnia awansu zawodowego – następuje ona z pierwszym dniem najbliższego miesiąca kalendarzowego. Organ samorządu terytorialnego nie może w drodze prawa miejscowego wprowadzać odmiennych terminów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

KN art. 30 § ust. 6 pkt 1

Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela

Upoważnia organ prowadzący szkołę do określenia w regulaminie wysokości stawek dodatków funkcyjnych oraz szczegółowych warunków ich przyznawania, z zastrzeżeniem, że nie może to być sprzeczne z innymi przepisami ustawy, w tym z terminami zmiany wynagrodzenia.

KN art. 39 § ust. 1

Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela

Określa, że zmiana wysokości wynagrodzenia nauczyciela z przyczyn innych niż uzyskanie stopnia awansu zawodowego następuje z pierwszym dniem najbliższego miesiąca kalendarzowego, jeżeli te inne przyczyny nie nastąpiły od pierwszego dnia danego miesiąca kalendarzowego.

Pomocnicze

u.s.p. art. 79 § ust. 1

Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym

Podstawa do stwierdzenia nieważności uchwały organu powiatu w przypadku istotnego naruszenia prawa.

rozp. MENiS z 2005 r. art. 5 § pkt 1

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy

Określa dodatek funkcyjny jako składnik wynagrodzenia nauczycieli.

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.

P.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA może rozpoznać skargę w całości, jeśli istota sprawy jest wyjaśniona.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi przez WSA.

P.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA może uchylić wyrok i oddalić skargę.

P.p.s.a. art. 203 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Regulamin wynagradzania nauczycieli nie może odmiennie od art. 39 ust. 1 KN określać terminu przyznania dodatku funkcyjnego. Art. 39 ust. 1 KN stanowi, że zmiana wynagrodzenia z innych przyczyn niż awans zawodowy następuje z pierwszym dniem najbliższego miesiąca kalendarzowego. Organ samorządu terytorialnego nie ma kompetencji do wprowadzania odmiennych terminów zmian wynagrodzeń w prawie miejscowym.

Odrzucone argumenty

Rada Powiatu miała kompetencję do określenia, że dodatek funkcyjny w stawce dyrektora przysługuje wicedyrektorowi po trzech miesiącach nieobecności dyrektora. Wicedyrektor zastępujący dyrektora przez dłuższy czas powinien mieć prawo do dodatku 'dyrektorskiego'. Sąd pierwszej instancji prawidłowo zinterpretował art. 30 ust. 6 KN i art. 39 ust. 1 KN.

Godne uwagi sformułowania

Istota sporu w tej sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie o dopuszczalność przyznania wicedyrektorowi szkoły zastępującemu dyrektora w wykonywaniu jego kompetencji dodatku funkcyjnego w wysokości należnej dyrektorowi dopiero od czwartego miesiąca następującego po trzech miesiącach nieprzerwanej nieobecności dyrektora szkoły. Zgodnie z art. 39 ust. 1 KN zmiana wysokości wynagrodzenia z innych przyczyn niż uzyskanie stopnia awansu zawodowego następuje z pierwszym dniem najbliższego miesiąca kalendarzowego. Przy tak wskazanej regulacji ustawowej nie ma podstaw do wprowadzania kolejnych i odmiennych terminów zmian wynagrodzeń nauczycieli.

Skład orzekający

Małgorzata Masternak - Kubiak

przewodniczący

Kazimierz Bandarzewski

sprawozdawca

Przemysław Szustakiewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 39 ust. 1 Karty Nauczyciela w kontekście przyznawania dodatków funkcyjnych wicedyrektorom oraz zakresu kompetencji organów samorządu terytorialnego przy tworzeniu regulaminów wynagradzania nauczycieli."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przyznawania dodatku funkcyjnego wicedyrektorowi zastępującemu dyrektora w szkołach prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego. Nie dotyczy szkół prowadzonych przez organy administracji rządowej ani innych typów placówek, dla których mogą obowiązywać odrębne przepisy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu wynagradzania nauczycieli, jakim jest dodatek funkcyjny, i wyjaśnia istotne kwestie interpretacyjne dotyczące przepisów Karty Nauczyciela oraz kompetencji organów samorządowych.

Czy wicedyrektor musi czekać 3 miesiące na dodatek dyrektora? NSA wyjaśnia przepisy Karty Nauczyciela.

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1798/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący/
Przemysław Szustakiewicz
Symbol z opisem
6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
6412 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące powiatu; skargi organów powiatu na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Sygn. powiązane
IV SA/Wr 24/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2024-04-10
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 984
art. 30 ust. 6 pkt 1, art. 39 ust. 1
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędziowie: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Dolnośląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2024 r. sygn. akt IV SA/Wr 24/24 w sprawie ze skargi Powiatu [...] na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności § 10 ust. 3 uchwały w sprawie wprowadzenia nowego regulaminu przyznawania i wypłacania niektórych składników wynagrodzenia nauczycieli zatrudnionych w szkołach 1. uchyla zaskarżony wyrok i skargę oddala, 2. zasądza od Powiatu [...] na rzecz Wojewody Dolnośląskiego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2024 r. sygn. akt IV SA/Wr 24/24 uwzględnił skargę Powiatu Karkonoskiego i uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Dolnośląskiego z dnia 10 listopada 2023 r. nr NK-N.4131.175.2.2023.AS, którym stwierdzono nieważność § 10 ust. 3 uchwały Rady Powiatu Karkonoskiego z dnia 25 października 2023 r. nr LXIII/435/2023 w sprawie wprowadzenia nowego regulaminu przyznawania i wypłacania niektórych składników wynagrodzenia nauczycieli zatrudnionych w szkołach prowadzonych przez Powiat Karkonoski oraz zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że Rada Powiatu Karkonoskiego, korzystając z upoważnienia ustawowego zawartego art. 30 ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2023 r. poz. 984 ze zm.) zwanej dalej w skrócie KN, ustaliła w § 10 ust. 1 załącznika nr 1 do ww. uchwały (zwanego dalej Regulaminem), że w przypadku powierzenia stanowiska kierowniczego lub funkcji w zastępstwie za nieobecnego nauczyciela, dodatek funkcyjny przyznaje się na zasadach określonych w zdaniu drugim art. 39 ust. 1 Karty Nauczyciela, z zastrzeżeniem ust. 3. Stosownie do § 10 ust. 3 Regulaminu dodatek funkcyjny w stawce ustalonej dla dyrektora szkoły przysługuje wicedyrektorowi szkoły od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego następującego po trzech miesiącach nieprzerwanej nieobecności dyrektora szkoły. W ocenie Wojewody podjęcie § 10 ust. 3 nastąpiło z istotnym naruszeniem art. 30 ust. 6 i art. 39 ust. 1 zdanie drugie KN oraz § 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 416 z późn. zm.) przez nieuprawnione określenie od kiedy przysługuje dodatek funkcyjny, a tym samym pozbawienie dodatku w okresie pierwszych trzech miesięcy nieprzerwanej nieobecności dyrektora szkoły.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu organ nadzoru nie wykazał w sposób dostateczny, że podjęta przez Radę Powiatu uchwała w sposób istotny narusza prawo i konieczne było stwierdzenie nieważności przez organ nadzoru powyższego zapisu uchwały. Podkreślono, że ramach upoważnienia do określania szczegółowych warunków przyznawania dodatków mieści się również upoważnienie do wskazania konkretnych okoliczności, w jakich może zostać przyznany dodatek, np. w przypadku długotrwałej nieobecności zastępowanego dyrektora szkoły. Nie chodzi tutaj o pozbawianie bądź nieprzyznawanie dodatku, ale o podwyższenie dodatku dla sprawującego długotrwałe zastępstwo wicedyrektora szkoły. Rada Powiatu miała kompetencję do unormowania okresu zastępstwa, od którego wypłacany jest dodatek funkcyjny wicedyrektorowi szkoły w stawce ustalonej dla dyrektora szkoły, tj. w podwyższonej wysokości. Zgodnie z § 9 ust. 2 Regulaminu wysokość dodatku funkcyjnego dla wicedyrektora nie może przekroczyć 70 % dodatku funkcyjnego dyrektora. W sytuacji długotrwałej nieobecności dyrektora szkoły wicedyrektor otrzymuje 100 % dodatku funkcyjnego dyrektora.
Kontrolowanemu zapisowi uchwały nie można, w ocenie Sądu pierwszej instancji, zarzucić także naruszenia art. 39 ust. 1 zdanie 2 KN. Wskazany przepis określa termin, od którego ma nastąpić zmiana wysokości wynagrodzenia nauczyciela w związku z wystąpieniem "innych przyczyn", tj. innych niż uzyskanie kolejnego stopnia awansu zawodowego, przy czym żaden przepis ustawy nie precyzuje jak należy rozumieć te "inne przyczyny". W § 10 ust. 3 Regulaminu jako "inną przyczynę" przyjęto zgodnie z upoważnieniem z art. 30 ust. 6 KN zastępstwo dyrektora szkoły przez wicedyrektora spowodowane co najmniej trzymiesięczną nieprzerwaną nieobecnością dyrektora szkoły. Rada Powiatu przyjęła zgodnie z art. 39 ust. 1 zd. 2 KN, że podwyższony dodatek funkcyjny przysługuje od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego od wystąpienia tej "innej przyczyny", czyli długotrwałej nieobecności dyrektora, trwającej nieprzerwanie przez okres 3 miesięcy. Termin przyznania podwyższonego dodatku funkcyjnego został więc określony w Regulaminie zgodnie z art. 39 ust. 1 zd. 2 KN.
Zwrócono przy tym uwagę, że czasu trwania nieobecności dyrektora nie można przewidzieć na ogół z początkiem jego nieobecności. Konieczne było zatem uregulowanie przez Radę Powiatu czasu trwania długotrwałej nieobecności dyrektora w celu podwyższenia dodatku funkcyjnego wicedyrektorowi. W przeciwnym razie, w przypadku stwierdzenia po pewnym upływie czasu, że nieobecność dyrektora jest długotrwała, podwyższony dodatek funkcyjny wicedyrektorowi należałoby przyznać wstecz, co nie byłoby zgodne z uregulowaniami Karty Nauczyciela.
Sąd uznał nadto za błędne stanowisko organu nadzoru odnośnie naruszenia przez Radę Powiatu § 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 stycznia 2005 r., bowiem wicedyrektor szkoły w zależności od czasu trwania zastępstwa otrzymuje należny mu dodatek funkcyjny (do 70 % dodatku funkcyjnego dyrektora lub 100 % tego dodatku), a więc nie jest pozbawiony przysługującego mu dodatku funkcyjnego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Wojewoda Dolnośląski, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie prawa materialnego:
1) art. 30 ust. 6 pkt 1 KN przez jego błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że przepis ten upoważnia organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego do określania terminu podwyższania dodatku funkcyjnego ze względu na wystąpienie "innych przyczyn ",
2) art. 39 ust. 1 KN poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że jest dopuszczalna zmiana terminu podwyższenia wynagrodzenia nauczyciela określona przez ustawodawcę w tym przepisie.
W oparciu o wskazane zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Powiat Karkonoski wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) zwanej dalej P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sadem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała.
Sprawa podlega na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu odpisu skargi kasacyjnej nie zażądała jej przeprowadzenia.
Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Skarga kasacyjna jest zasadna.
Istota sporu w tej sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie o dopuszczalność przyznania wicedyrektorowi szkoły zastępującego dyrektora w wykonywaniu jego kompetencji dodatku funkcyjnego w wysokości należnej dyrektorowi dopiero od czwartego miesiąca następującego po trzech miesiącach nieprzerwanej nieobecności dyrektora szkoły.
W orzecznictwie sądowym nie ma jednolitości stanowiska dotyczącego ww. zagadnienia. Zgodnie z jedną linią orzeczniczą w pełni dopuszczalnym jest uregulowanie w akcie prawa miejscowego, że dodatek funkcyjny w wysokości ustalonej dla dyrektora szkoły przysługuje wicedyrektorowi szkoły od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego następującego po trzech miesiącach nieobecności dyrektora szkoły z przyczyn innych niż urlop wypoczynkowy i nie jest to niezgodne z art. 39 ust. 1 KN, który nie ma do takiej sytuacji zastosowania. Zgodnie z tym poglądem czasowa nieobecność dyrektora powoduje, że obowiązki należące do dyrektora szkoły wykonuje wicedyrektor szkoły, do obowiązków którego należy zastępowanie nieobecnego dyrektora. Dopiero w przypadku długotrwałej nieobecności dyrektora szkoły, wicedyrektor uzyskuje prawo do dodatku funkcyjnego w wysokości przysługującej dyrektorowi, bo dopiero wówczas zakres dodatkowych obowiązków wicedyrektora jest znaczny. Nie można uznać, aby w każdym przypadku nieobecności dyrektora szkoły wicedyrektor przejmujący jego kompetencje miał prawo do dodatku "dyrektorskiego" (por. uzasadnienie wyroku WSA w Krakowie z 10 października 2012 r. sygn. akt III SA/Kr 1268/11 oraz oddalający skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA wyrok NSA z 19 czerwca 2013 r. sygn. akt I OSK 456/13).
Stosownie zaś do drugiej (odmiennej) linii orzeczniczej wyrażonej m.in. w prawomocnym wyroku WSA w Poznaniu w wyroku z 1 grudnia 2022 r. sygn. akt III SA/Po 792/22 oraz w prawomocnym wyroku WSA w Łodzi z 6 października 2022 r. sygn. akt III SA/Łd 450/22 dodatek funkcyjny jest jednym ze składników wynagrodzenia przewidzianych w art. 30 ust. 1 pkt 2 KN. Określenie warunków nabycia i utraty prawa do wynagrodzenia nie leży w kompetencjach organu samorządu terytorialnego. Kompetencje organu prowadzącego szkołę odnośnie dodatków ograniczają się do określenia wysokości stawek tych dodatków i szczegółowych warunków ich przyznawania, a nie czasu, po upływie którego dodatek ten przysługuje. Zgodnie z art. 39 ust. 1 KN zmiana wysokości wynagrodzenia z innych przyczyn niż uzyskanie kolejnego stopnia awansu zawodowego następuje z pierwszym dniem najbliższego miesiąca kalendarzowego, jeżeli inne przyczyny nie nastąpiły od pierwszego dnia danego miesiąca kalendarzowego. Tym samym niezgodnym z art. 39 ust. 1 KN są takie przepisy regulaminów wynagradzania nauczycieli, które uzależniają przyznanie jednego ze składników tego wynagrodzenia od upływu trzech miesięcy.
Mając na uwadze zarzuty skargi kasacyjnej wniesionej w tej sprawie oraz ww. stanowiska zajęte w orzecznictwie sądowym w tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny przychyla się do drugiego z ww. stanowisk.
Punktem wyjścia do kontroli zaskarżonego wyroku jest, zgodnie z zarzutami skargi kasacyjnej, treść art. 39 ust. 1 KN. Przepis ten stanowi, że zmiana wysokości wynagrodzenia w czasie trwania stosunku pracy w związku z uzyskaniem danego stopnia awansu zawodowego nauczyciela następuje z pierwszym dniem roku szkolnego następującego po roku szkolnym, w którym nauczyciel uzyskał dany stopień awansu. Zmiana zaś wysokości wynagrodzenia z innych przyczyn niż uzyskanie stopnia awansu zawodowego następuje z pierwszym dniem najbliższego miesiąca kalendarzowego, jeżeli te inne przyczyny nie nastąpiły od pierwszego dnia danego miesiąca kalendarzowego. Innymi słowy jeżeli w czasie danego miesiąca miało miejsce zdarzenie (przyczyna) uzasadniające podwyższenie wynagrodzenia nauczyciela, to zmiana wysokości tego wynagrodzenia następuje już od pierwszego dnia następnego (tj. kolejnego) miesiąca. Nie budzi przy tym najmniejszej wątpliwości, że w skład wynagrodzenia nauczyciela wchodzą różne dodatki, w tym także dodatek funkcyjny – art. 30 ust. 1 pkt 2 KN oraz § 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 416 z późn. zm.).
Tym samym skoro z mocy normy ustawowej gwarantowana jest każdemu nauczycielowi zmiana jego wynagrodzenia z każdej innej przyczyny niż uzyskanie stopnia awansu zawodowego z pierwszym dniem najbliższego miesiąca kalendarzowego w stosunku do miesiąca, w którym taka przyczyna zaistniała, to musiałaby istnieć odrębna norma ustawowa, która w stosunku do terminu przyznania dodatku funkcyjnego będącego składnikiem wynagrodzenia nauczyciela wskazywałaby na inny przedział czasowy niż pierwszy dzień najbliższego miesiąca kalendarzowego w stosunku do poprzedniego miesiąca, w którym zaistniała podstawa do nabycia prawa do takiego dodatku.
Rację ma strona skarżąca kasacyjnie podnosząc zarzut błędnej wykładni art. 39 ust. 1 KN polegającej na tym, że przepis ten nie ogranicza możliwości zmiany terminu podwyższenia wynagrodzenia nauczycielowi, ponieważ określenie "inna przyczyna" nie może obejmować także terminu zaistnienia tej innej przyczyny. W art. 39 ust. 1 KN sam ustawodawca zróżnicował przyczyny powodujące zmiany wynagrodzenia nauczycieli i już wskazał na odmienne terminy. Jeżeli zmiana wysokości wynagrodzenia nauczyciela następuje w związku z uzyskaniem stopnia awansu zawodowego, to podwyższenie wynagrodzenia takiego nauczyciela następuje z pierwszym dniem roku szkolnego następującego po roku szkolnym, w którym nauczyciel uzyskał dany stopień awansu. Jeżeli zaś zaistniała inna przyczyna skutkująca zmianą wynagrodzenia nauczyciela, to taka zmiana następuje z pierwszym dniem najbliższego miesiąca kalendarzowego. Przy tak wskazanej regulacji ustawowej nie ma podstaw do wprowadzania kolejnych i odmiennych terminów zmian wynagrodzeń nauczycieli.
Zasadny jest także zarzut dokonania przez Sąd pierwszej instancji błędnej wykładni art. 30 ust. 6 pkt 1 KN. Zgodnie z tym przepisem organ prowadzący szkołę będący jednostką samorządu terytorialnego, uwzględniając przewidywaną strukturę zatrudnienia określa dla nauczycieli, w drodze regulaminu, wysokość stawek dodatków, o których mowa w art. 30 ust. 1 pkt 2 KN oraz szczegółowe warunki przyznawania tych dodatków, z zastrzeżeniem art. 33-34a KN. Dodatki, o których mowa w art. 33-34a KN to dodatki za wysługę lat, za prace w trudnych lub uciążliwych warunkach oraz dla wychowawcy klasy i nie są one objęte przedmiotem tej sprawy. Natomiast odesłanie zawarte w art. 30 ust. 6 pkt 1 KN do ust. 1 pkt 2 tego artykułu obejmuje m.in. dodatek funkcyjny.
Tym samym dekodując normę prawną zawierającą w art. 30 ust. 6 pkt 1 KN delegację ustawową do wydania aktu prawnego należy stwierdzić, że obliguje ona organ prowadzący szkołę do określenia dla nauczycieli w drodze regulaminu wysokość stawek dodatków, a w tym dodatku funkcyjnego oraz szczegółowe warunki przyznawania tych dodatków, z zachowaniem regulacji ustawowej. Organ prowadzący szkołę korzysta więc z możliwości ustalenia nie tylko wysokości np. dodatku funkcyjnego, ale także i warunków jego przyznawania ale bez możliwości odmiennego uregulowania tej materii, która już obejmuje takie dodatki i została zawarta w samej ustawie. Skoro art. 39 ust. 1 KN nakazuje, aby zmieniać wynagrodzenie każdego nauczyciela już od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego następującego po miesiącu, w którym zaistniała przyczyna zmiany tego wynagrodzenia, to nie można w drodze aktu prawa miejscowego odmiennie określić daty (terminu) dokonania takiej zmiany i dotyczy to także dodatku funkcyjnego. Organ samorządu terytorialnego wykonujący delegację ustawową do wydania aktu prawa miejscowego korzysta z tej delegacji aż do granic określonych w ustawie.
Nie można przy tym uznać za zasadną argumentację Sądu pierwszej instancji co do pozycji wicedyrektora lub też konieczności zaistnienia długotrwałej nieobecności dyrektora jako warunku przyznania dodatku "dyrektorskiego". Wicedyrektor szkoły nie jest organem szkoły i nie ma własnych kompetencji. Wicedyrektor szkoły wykonuje tylko takie kompetencje, jakie powierzy mu dyrektor lub jakie wynikają ze statutu szkoły, zawsze działając w imieniu dyrektora. Nie powinno być przeszkód, aby w sytuacji, w której dyrektor szkoły nie może wykonywać swoich obowiązków i przejmuje je wicedyrektor, dodatek w takiej wysokości, w jakiej przysługuje dyrektorowi nie mógłby być naliczany dla takiego wicedyrektora już od pierwszego dnia kolejnego miesiąca pełnienia obowiązków dyrektorskich w szkole.
Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega, że nauczyciele zatrudnieni w szkołach prowadzonych przez organy administracji rządowej oraz w okręgowych ośrodkach wychowawczych, zakładach poprawczych, schroniskach dla nieletnich oraz szkołach przy zakładach karnych i aresztach śledczych mają odrębne w tym zakresie regulacje, zgodnie z którymi dodatek funkcyjny w wysokości ustalonej dla dyrektora szkoły przysługuje wicedyrektorowi szkoły, któremu powierzono pełnienie obowiązków dyrektora od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego następującego po trzech miesiącach nieobecności dyrektora szkoły z przyczyn innych niż urlop wypoczynkowy (§ 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3 kwietnia 2009 r. w sprawie dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw dla nauczycieli zatrudnionych w szkołach prowadzonych przez organy administracji rządowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 1289) oraz § 4 ust. 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 września 2022 r. w sprawie dodatków, wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw oraz innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy dla nauczycieli zatrudnionych w okręgowych ośrodkach wychowawczych, zakładach poprawczych, schroniskach dla nieletnich oraz szkołach przy zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1942). Tym niemniej w tej sprawie żadne z przepisów ww. rozporządzeń nie miało zastosowania. Naczelny Sąd Administracyjny ze względu na przedmiot tej sprawy nie ocenia ww. przepisów powołanych rozporządzeń.
Wskazane wyżej przez Naczelny Sąd Administracyjny motywy i przyjęte oceny stanowią wystarczającą podstawę do uwzględnienia skargi kasacyjnej Wojewody Dolnośląskiego i uchylenia zaskarżonego wyroku. Ponieważ sama istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, to działając na podstawie art. 188 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę Powiatu Karkonoskiego na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Dolnośląskiego z dnia 10 listopada 2023 r. nr NK-N.4131.175.2.2023.AS w przedmiocie stwierdzenia nieważności § 10 ust. 3 uchwały nr LXIII/435/2023 Rady Powiatu Karkonoskiego z dnia 25 października 2023 r. w sprawie wprowadzenia nowego regulaminu przyznawania i wypłacania niektórych składników wynagrodzenia nauczycieli zatrudnionych w szkołach prowadzonych przez Powiat Karkonoski. Istotne naruszenie prawa, skutkujące na podstawie art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1526 z późn. zm.) stwierdzeniem nieważności uchwały polegało na zawarciu w § 10 ust. 3 ww. uchwały regulacji sprzecznej z art. 39 ust. 1 KN oraz nieznajdującej podstawy do jej wydania na podstawie art. 30 ust. 6 pkt 1 KN. Stanowiło to w tym zakresie istotne naruszenie prawa.
Tym samym skarga Powiatu Karkonoskiego na rozstrzygnięcie nadzorcze unieważniające § 10 ust. 3 tak podjętej uchwały nie zasługiwała na uwzględnienie i została w punkcie pierwszym wyroku na podstawie art. 188 oraz art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 193 P.p.s.a. oddalona.
W punkcie drugim wyroku orzeczono o kosztach na podstawie art. 203 pkt 2 P.p.s.a. zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, stronie która wniosła tę skargę należą się niezbędne koszty postępowania od strony wnoszącej skargę przed sądem pierwszej instancji. W tej sprawie należało od Powiatu Karkonoskiego zasądzić na rzecz Wojewody Dolnośląskiego kwotę 240 złotych stanowiącą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Koszty te obejmują wynagrodzenie radcy prawnego będącego pełnomocnikiem strony skarżącej kasacyjnie obliczone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935, z późn. zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI