III OSK 1794/23

III OSK 1794/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Kwiecińska /przewodniczący/
Mariusz Kotulski
Przemysław Szustakiewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III SA/Lu 544/22 - Wyrok WSA w Lublinie z 2022-12-15
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1644
art. 122 ust. 1 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 sierpnia 2017 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska Sędziowie: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 grudnia 2022 r., sygn. akt III SA/Lu 544/22 w sprawie ze skargi A.N. i K.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 31 sierpnia 2022 r., nr SKO.41/2896/Z/2022 w przedmiocie odmowy dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wójta [...] z dnia 17 maja 2022 r., nr 8/2021; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz K.N. kwotę 777 (siedemset siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, wyrokiem z dnia 15 grudnia 2022 r., sygn. akt III SA/Lu 544/22, oddalił skargę A.N. i K.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 31 sierpnia 2022 r., nr SKO.41/2896/Z/2022 w przedmiocie odmowy dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Przedsiębiorstwo Handlowe [...] s.c. A., K. N. [...], wnioskiem z dnia 23 września 2021 r. zwróciło się do Wójta [...] o przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Do wniosku załączyli m.in.:
1. umowę o pracę zawartą z młodocianym pracownikiem, w celu przygotowania zawodowego w zawodzie [...] na okres 36 miesięcy, tj. od 1 września 2018 r. do 31 sierpnia 2021 r.;
2. kopię dyplomu potwierdzającego zdanie egzaminu przez młodocianego;
3. dyplomy mistrza w zawodzie [...];
4. zaświadczenia ukończenia kursu pedagogicznego z dnia 10 grudnia 1996 r. wydane przez Zespół Szkół Zawodowych [...].
Decyzją z dnia 11 lutego 2022 r., Wójt [...], odmówił przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika w zakresie nauki zawodu – elektromechanik pojazdów samochodowych, poniesionych w okresie od 1 września 2018 r. do 31 sierpnia 2021 r. W decyzji podniesiono, że w związku z wątpliwościami co do liczby godzin wykładów wykazanych na zaświadczeniu ukończenia kursu pedagogicznego (90 godzin pomniejszone o 24 godziny zajęć praktycznych daje 66 godzin wykładów), organ wystąpił do Regionalnego Centrum Edukacji Zawodowej [...], następcy prawnego Zespołu Szkół Zawodowych [...], z zapytaniem czy program kursu ukończonego przez K.N. został zatwierdzony przez kuratora oświaty. W odpowiedzi organ uzyskał informację, że: "dokumenty dotyczące kursów pedagogicznych jakimi szkoła dysponuje znajdują się w szkolnej składnicy akt (...) Zaświadczenia wydawane były na podstawie dokumentacji, która szkoła posiada". Do odpowiedzi dołączono kserokopie dokumentów, z których korzystano wypisując zaświadczenie. Mając to na uwadze, w ocenie organu, kurs pedagogiczny ukończony przez wnioskodawcę nie spełnił wszystkich warunków wymaganych do uzyskania dofinansowania kształcenia młodocianego pracownika - wnioskodawca nie ma bowiem wymaganej łącznej liczby 70 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki, a zatem nie spełnił przesłanki posiadania kwalifikacji do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 15 marca 2022 r., uchyliło decyzję z dnia 11 lutego 2022 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, nakazując temu organowi uzyskać dowody w postaci dokumentów dotyczących kursu pedagogicznego, które jednoznacznie, bez wątpliwości wskazywałyby na fakt zgodności lub niezgodności kursu z wymogami określonymi w obowiązującym wówczas rozporządzeniu.
W związku z powyższym organ I instancji, wezwał wnioskodawców do dostarczenia dokumentu jednoznacznie potwierdzającego posiadanie właściwych kwalifikacji. W odpowiedzi strona poinformowała, że dokument potwierdzający posiadanie przygotowania pedagogicznego znajduje się w aktach sprawy. Ponadto organ I instancji uzyskał wyjaśnienia Regionalnego Centrum Edukacji Zawodowej [...], że na podstawie posiadanej dokumentacji należy przypuszczać, że osoby które prowadziły kurs pedagogiczny i wystawiły zaświadczenie o jego ukończeniu, powinny korzystać z Programu kursu pedagogicznego zatwierdzonego w dniu 23 stycznia 1996 r. przez Kuratorium Oświaty [...]. Organ I instancji wystąpił także do Kuratorium Oświaty [...] z prośbą o informację, czy w posiadaniu Kuratorium są inne dokumenty dotyczące kursu, które pozwoliłyby zweryfikować uprawnienia pracodawcy. Nie uzyskał jednak takich dokumentów. Kuratorium Oświaty poinformowało, że nie dysponuje danymi pozwalającymi na stwierdzenie czy komisja egzaminacyjna, która w dniu 10 grudnia 1996 r. egzaminowała podmioty szkolące uczniów z zakresu przygotowania pedagogicznego, została powołana przez kuratora oświaty.
Mając na uwadze powyższe ustalenia, Wójt [...], decyzją z dnia 17 maja 2022 r., nr 8/2021, działając na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. a, ust. 6 i 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2022 r., poz. 655); § 2 ust. 1 pkt 1, 3, 6, 11 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz. U. z 2019 r., poz. 1636) oraz § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 sierpnia 2017 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. z 2017 r., poz. 1644), odmówił przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika w zakresie nauki zawodu – [...], poniesionych w okresie od dnia 1 września 2018 r. do dnia 31 sierpnia 2021 r. Zdaniem organu, kurs pedagogiczny ukończony przez wnioskodawców nie jest zgodny z wymogami określonymi w § 10 ust. 4 rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu, gdyż w jego trakcie nie odbyto 70 godzin zajęć (wykładów) z psychologii, pedagogiki i metodyki. To zaś skutkuje brakiem podstawy do przyznania dofinansowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 31 sierpnia 2022 r., nr SKO.41/2896/Z/2022, utrzymało w mocy decyzję z dnia 17 maja 2022 r., podnosząc, że na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można ustalić, aby wnioskodawcy spełniali ustawowe wymogi pozwalające na przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Kolegium podkreśliło, że pomimo dokonywanych, prawidłowych czynności dowodowych oraz oświadczeń stron nie można uznać, że skarżący ukończyli kurs pedagogiczny, o którym mowa w § 10 ust. 4 rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu. Kolegium podkreśliło również, że w związku z treścią zaświadczeń wnioskodawców, z których wynika, że kurs pedagogiczny składał się łącznie z 90 godzin w tym z 24 godzin praktycznych nie można zasadnie uznać, że spełnili oni wymogi stawiane przez rozporządzenie. Organ odwoławczy wyjaśnił przy tym, że nie dało się jednoznacznie ustalić, dlaczego treść zaświadczenia nie była zgodna z przyjętym i zatwierdzonym przez Kuratorium Oświaty [...] "Programem kursu pedagogicznego dla instruktorów praktycznej nauki zawodu w zakładach pracy" zorganizowanym przez Zespół Szkół Zawodowych [...]. Organ odwoławczy wyjaśnił, że pomimo podjętych czynności postępowania dowodowego oraz zobowiązania wnioskodawców do przedstawienia stosownych dokumentów nie udało się ustalić, że odbyty przez nich kurs obejmował 70 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki oraz 10 godzin praktyki metodycznej. Dlatego też nie można było uznać, że wnioskodawcy spełnili wymogi do uzyskania dofinansowania.
Z powyższą decyzją nie zgodzili się wnioskodawcy, wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Powołanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 202 r., poz. 329 ze zm., dalej "P.p.s.a."), uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organów, że w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie można przyjąć, że skarżący ukończyli kurs pedagogiczny, o którym mowa w § 10 ust. 4 rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu, a w konsekwencji, że wykazali posiadanie kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, co było jednym z warunków uzasadniających przyznanie wnioskowanego dofinansowania.
Materialnoprawną podstawę podjętego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy Prawo oświatowe. Zgodnie z art. 122 ust. 1 powołanej ustawy pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli:
1. pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania;
2. młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał:
a. w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem - egzamin czeladniczy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle;
b. w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem – egzamin zawodowy;
3. młodociany pracownik ukończył przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1.
Stosownie do art. 122 ust. 6 Prawa oświatowego, dofinansowanie przyznaje wójt (burmistrz, prezydent miasta) właściwy ze względu na miejsce zamieszkania młodocianego pracownika, w drodze decyzji, po stwierdzeniu spełnienia warunków określonych w ust. 1. Zgodnie z art. 122 ust. 7 Prawa oświatowego, dofinansowanie jest przyznawane na wniosek pracodawcy złożony w terminie 3 miesięcy od dnia zdania przez młodocianego pracownika egzaminu, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 i 3. Do wniosku należy dołączyć:
1. kopie dokumentów potwierdzających spełnienie warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1;
2. kopię umowy o pracę z młodocianym pracownikiem zawartej w celu przygotowania zawodowego;
3. kopię odpowiednio dyplomu, certyfikatu lub świadectwa, potwierdzającego zdanie egzaminu, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, albo zaświadczenie potwierdzające zdanie tego egzaminu.
W okolicznościach niniejszej sprawy spór sprowadza się do oceny udokumentowania przez skarżących spełnienia warunku posiadania kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określonych w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania.
Na powyższą okoliczność skarżący przedłożyli do wniosku wydane w stosunku do każdego z nich zaświadczenia ukończenia kursu pedagogicznego z dnia 10 grudnia 1996 r., z których wynika, że skarżący ukończyli kurs pedagogiczny dla podmiotów szkolących uczniów, którego program obejmowała 90 godzin, w tym 24 godziny zajęć praktycznych. Zaświadczenie zostało wydane przez Zespół Szkół Zawodowych [...].
Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania, przygotowanie zawodowe młodocianych może prowadzić pracodawca pod warunkiem posiadania kwalifikacji wymaganych od instruktorów praktycznej nauki zawodu, określonych w przepisach dotyczących praktycznej nauki zawodu.
Z kolei jak wynika z § 10 ust. 4 rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu - instruktorzy praktycznej nauki zawodu, o których mowa w ust. 2 pkt 2 (między innymi właśnie pracodawcy), posiadają co najmniej tytuł mistrza w zawodzie, którego będą nauczać, lub w zawodzie wchodzącym w zakres zawodu, którego będą nauczać, i przygotowanie pedagogiczne wymagane od nauczycieli lub ukończony kurs pedagogiczny, którego program został zatwierdzony przez kuratora oświaty i obejmował łącznie co najmniej 70 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki oraz 10 godzin praktyki metodycznej, albo ukończony przed dniem 6 stycznia 1993 r. kurs pedagogiczny uprawniający do pełnienia funkcji instruktora praktycznej nauki zawodu.
Zgodnie natomiast z regulacją § 14 ust. 1 pkt 3 rozporządzania Ministra Edukacji Narodowej oraz Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 12 października 1993 r. w sprawie zasad i warunków podnoszenia kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego dorosłych (Dz.U. 1993 r., Nr 103., poz. 472 ze zm.), obowiązującego w dacie wydawania przedłożonego przez skarżących zaświadczenia - ukończenie pozaszkolnych form kształcenia, dokształcania i doskonalenia potwierdza zaświadczenie wydane według wzoru określonego w załączniku nr 2 do tego rozporządzenia.
W związku z treścią przedstawionych przez skarżących zaświadczeń i ilości wskazanych w nich godzin odbytych zajęć, odmiennej od wymaganych rozporządzeniem w sprawie praktycznej nauki zawodu oraz mając na względzie nałożony na organ administracji obowiązek podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, organ I instancji przeprowadził szerokie postępowanie wyjaśniające celem ustalenia i zgromadzenia innych dowodów dotyczących odbytego przez skarżących kursu, które pozwoliłyby zweryfikować uprawnienia pracodawcy.
Organ zwrócił się do Regionalnego Centrum Edukacji Zawodowej [...], następcy Zespołu Szkół Zawodowych [...], czy program kursu ukończonego przez wnioskodawców został zatwierdzony przez kuratora oświaty, a także do Kuratorium Oświaty [...] i Ministerstwa Edukacji i Nauki celem wyjaśnienia sprawy. Jak wskazał organ w piśmie z dnia 21 marca 2022 r. skierowanym do Kuratorium Oświaty [...] w związku z wątpliwościami co do liczby godzin wykładów wskazanych w zaświadczeniu (90 godzin pomniejszone o 24 godziny zajęć praktycznych daje 66 godzin wykładów) wystąpił do następcy organizatora kursu z zapytaniem czy program kursu ukończonego przez wnioskodawców został zatwierdzony przez kuratora oświaty. W odpowiedzi uzyskał od Regionalnego Centrum Edukacji Zawodowej [...] informację, że na podstawie posiadanych dokumentów należałoby przypuszczać, że kurs pedagogiczny trwający od 12 listopada 1996 r. do 10 grudnia 1996 r. (dane z protokołu egzaminu końcowego), powinien realizować program zatwierdzony 23 stycznia 1996 r. przez wicedyrektora (Kuratorium Oświaty [...]) dr T.D., oraz że dokumenty dotyczące kursów pedagogicznych jakimi szkoła dysponuje znajdują się w szkolnej składnicy akt. Wskazano też, że zaświadczenia wydawane były na podstawie dokumentacji, którą szkoła posiada. Do pisma dołączono m.in. Program kursu pedagogicznego zatwierdzonego w dniu 23 stycznia 1996 r. przez Kuratorium Oświaty [...]. W tych okolicznościach organ zwrócił się z prośbą do Kuratorium o wskazanie innych dokumentów dotyczących kursu. Kuratorium odpowiedziało, że nie posiada dokumentów dotyczących wskazanego w piśmie z dnia 21 marca 2022 r. kursu pozwalających potwierdzić uprawnienia pracodawcy. Organ I instancji zwrócił się także do Ministerstwa Edukacji i Nauki z zapytaniem, czy może przyznać dofinansowanie w oparciu o przedłożone przez wnioskodawców zaświadczenia, w sytuacji, gdy kurs pedagogiczny ukończony przez wnioskodawców nie spełnia wszystkich warunków wymienionych § 10 ust. 4 rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu (program kursu, w którym uczestniczyli wnioskodawcy - plan nauczania jak i liczba godzin objętych kursem, różni się od programu zatwierdzonego przez Kuratorium Oświaty). W odpowiedzi Ministerstwo wskazało, że kurs pedagogiczny powinien być realizowany zgodnie z zatwierdzonym przez kuratora oświaty programem nauczania nie tylko co do zakresu tematycznego i treści nauczania ale i także czasu jego realizacji. Organ I instancji zwrócił się także do Kuratorium Oświaty o informacje, czy komisja egzaminacyjna, która w dniu 10 grudnia 1996 r. [...] egzaminowała podmioty szkolące uczniów z zakresu przygotowania pedagogicznego została powołana przez kuratora oświaty. W odpowiedzi organ uzyskał informację, że Kuratorium nie dysponuje danymi pozwalającymi stwierdzić, że komisja egzaminacyjna została powołana przez kuratora oświaty. Także korespondencja skarżącego z tymi organami włączona do akt nie wniosła żadnych nowych faktów do sprawy. W tych okolicznościach, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można było przyjąć, że wnioskodawcy spełniali ustawowe wymogi pozwalające na przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Przeprowadzone przez organ postępowanie dowodowe nie pozwoliło na przyjęcie, że odbyty przez wnioskodawców kurs spełniał wymogi określone w § 10 ust. 4 rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu, tj. obejmował 70 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki oraz 10 godzin praktyki metodycznej.
Argumentacja skargi zmierza do wykazania, że organ, weryfikując uprawnienia wnioskodawców, powinien oprzeć się na zatwierdzonym przez kuratora oświaty Programie kursu pedagogicznego dla instruktorów praktycznej nauki zawodu w zakładach pracy, który przewidywał plan nauczania zgodny z przepisem rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu (§ 10 ust. 4 tego rozporządzenia). Jednakże skarżący pomijają, że zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 3 rozporządzania w sprawie podnoszenia kwalifikacji zawodowych, potwierdzeniem ukończenia przez skarżących pozaszkolnych form kształcenia, dokształcania i doskonalenia było wydane właśnie zaświadczenie o ukończeniu kursu, którego walor jako dokumentu urzędowego nie został w żaden sposób w tym postępowaniu podważony. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie na to nie pozwala, co oznacza, że organ nie może tego dowodu, wskazanego przez skarżących jako dokumentu na potwierdzenie swoich uprawnień pominąć.
Wbrew zarzutom skargi organy nie oparły się na zaświadczeniu pomijając inne dowody. Istota jednak w tym, że pozyskane przez organ dowody, w tym dokumenty przekazane przez Regionalne Centrum Edukacji Zawodowej [...], następcę Zespołu Szkół Zawodowych [...] nie pozwalały na podważenie mocy dowodowej złożonych przez skarżących zaświadczeń.
WSA w Lublinie podkreślił, że właśnie z uwagi na rozbieżności co do liczby wykładów wskazanej w zaświadczeniach z planem nauczania zawartym w Programie kursu zatwierdzonym przez kuratora oświaty w dniu 23 stycznia 1996 r. (pomijając okoliczność sporządzenia zaświadczeń według innego wzoru niż wskazany w załączniku nr 2 rozporządzenia w sprawie podnoszenia kwalifikacji zawodowych), organ I instancji skupiając się na ich treści przeprowadził postępowanie wyjaśniające. Wójt skierował zapytania do organów i instytucji mogących mieć wiedzę na ten temat, celem ustalenia, czy skarżący odbyli kurs pedagogiczny spełniający wymogi określone § 10 ust. 4 rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu. Wbrew stanowisku skargi nie można zatem zarzucać organom braku wnikliwości w należytym wyjaśnieniu okoliczności sprawy.
W ocenie Sądu, w oparciu o poczynione przez organ możliwe ustalenia, znajdujące odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym, nie można przyjąć, że pomimo błędnej, zdaniem skarżących, treści zaświadczeń odbyty przez wnioskodawców kurs spełniał jednak wymogi określone rozporządzeniem w sprawie praktycznej nauki zawodu. Nie można postawić znaku równości pomiędzy odbytym przez skarżących kursem pedagogicznym potwierdzonym zaświadczeniem, a kursem pedagogicznym realizowanym w oparciu o program zatwierdzony w dniu 23 stycznia 1996 r. przez kuratora oświaty. Nie można przyjąć, że kurs pedagogiczny, który ukończyli skarżący realizował zatwierdzony w dniu 23 stycznia 1996 r. przez kuratora oświaty Program kursu pedagogicznego dla instruktorów praktycznej nauki zawodu w zakładach pracy. Z informacji uzyskanych przez organ od Regionalnego Centrum Edukacji Zawodowej [...], następcy Zespołu Szkół Zawodowych [...], wprost wynika, że należy jedynie przypuszczać, że osoby, które prowadziły kurs pedagogiczny i wystawiły zaświadczenie o jego ukończeniu, powinny korzystać z Programu kursu pedagogicznego zatwierdzonego w dniu 23 stycznia 1996 r. przez Kuratorium Oświaty [...]. Przypuszczenie nie daje jednak pewności, a zgromadzony w sprawie przez organ z urzędu jak i dołączony przez skarżących materiał dowodowy nie pozwala na usunięcie tych wątpliwości. W świetle zasad postępowania administracyjnego organ administracji nie może opierać się na domniemaniu zaistnienia okoliczności faktycznych, ale zobowiązany jest stan faktyczny ustalić i dokonać jego normatywnej oceny. Trzeba również zwrócić uwagę, że wykaz poszczególnych przedmiotów objętych kursem i ich wymiar godzinowy wskazany w dołączonych przez skarżących zaświadczeniach jest odmienny od planu nauczania wskazanego w Programie kursu pedagogicznego zatwierdzonego przez kuratora oświaty 23 stycznia 1996 r. Z zaświadczeń wynika, że na kursie odbytym przez skarżących zrealizowano następujące przedmioty: 1.Wybrane zagadnienia z psychologii, pedagogiki i dydaktyki (35 godz.), 2. Podstawowe problemy organizacji i zarządzania w praktyce zakładu (5 godz.), 3. Podstawy prawne i warunki kształcenia w zakładzie (8 godz.), 4. Założenia dydaktyczno-organizacyjne i wychowawczo – opiekuńcze kształcenia praktycznego (15 godz.), 5. Realizacja programu praktycznego nauczania w określonym zawodzie (22 godz.), 6. Praca samokształceniowa mistrza (5 godz.)
Z kolei z planu nauczania wskazanego w Programie kursu pedagogicznego dla instruktorów praktycznej nauki zawodu w zakładach pracy zorganizowanym przez Zespół Szkół Zawodowych [...] zatwierdzonego 23 stycznia 1996 r. przez kuratora oświaty, wskazano, że na kursie pedagogicznym dla instruktorów praktycznej nauki zawodu obowiązuje następujący plan nauczania: 1. Praca samokształceniowa mistrza (5 godz. wykłady), 2. Wybrane zagadnienia z psychologii (8 godz. wykłady), 3. Wybrane zagadnienia z pedagogiki (12 godz. wykłady), 4. Podstawy dydaktyki kształcenia zawodowego (25 godz. wykłady), 5. Założenia dydaktyczno-organizacyjne i wychowawczo – opiekuńcze kształcenia praktycznego (10 godz. wykłady), 6. Realizacja programu praktycznego nauczania zawodu (10 godz. wykłady, 10 godz. ćwiczenia), 7. Podstawy prawne i warunki kształcenia w zakładzie (5 godz. wykłady).
W tych okolicznościach zgodzić się należy z organem odwoławczym, że pomimo, podjętych czynności postępowania dowodowego, a także zobowiązania wnioskodawców do przedstawienia stosownych dokumentów nie udało się ustalić, że odbyty przez strony kurs obejmował 70 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki oraz 10 godzin praktyki metodycznej. Dlatego też organy nie były uprawnione, a przede wszystkim nie miały ku temu jakichkolwiek podstaw to podważenia domniemania prawdziwości oraz domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w zaświadczeniach złożonych przez strony potwierdzone. Organy nie mogły pominąć tych dokumentów złożonych przez skarżących, na okoliczność wykazania posiadanych kwalifikacji do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, i uznać, że skarżący spełnili wymogi do przyznania wnioskowanego dofinansowania. Organy nie kwestionowały faktu ukończenia przez skarżących kursu pedagogicznego. Próbowały ustalić, dlaczego treść tych zaświadczeń jest odmienna od przyjętego i zatwierdzonego przez kuratora oświaty Programu kursu pedagogicznego dla instruktorów praktycznej nauki zawodu w zakładach pracy zorganizowanego przez Zespół Szkół Zawodowych [...]. Brak jakiegokolwiek przeciwdowodu zobowiązywał organy do uznania za udowodnione tego co wynika z treści przedłożonych zaświadczeń. Na podstawie danych z przedłożonych zaświadczeń organy zasadnie uznały, że wnioskodawcy nie ukończyli kursu obejmującego co najmniej 70 godzin wykładów z psychologii, pedagogiki i metodyki, gdyż ich kurs obejmował 66 godzin wskazanych przedmiotów. Właściwym dokumentem potwierdzającym ukończenie pozaszkolnych form kształcenia, dokształcania i doskonalenia, zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 3 rozporządzania w sprawie podnoszenia kwalifikacji zawodowych, jest zaświadczenie o ukończeniu kursu pedagogicznego. W świetle powyższego bezpodstawne są zarzuty skargi co do naruszenia art. 80 k.p.a., jak i braku skorzystania przez organ z art. 75 k.p.a. poprzez przeprowadzenia dowodów z zeznań osób, które organizowały kurs jak i wyjaśnień samych skarżących, którzy w danym kursie uczestniczyli. Brak również podstaw do podzielnia stanowiska strony skarżącej co do obowiązku organu pozyskania dowodu z opinii biegłego na okoliczność oceny prawidłowości wystawionego zaświadczenia o ukończeniu kursu pedagogicznego w zestawieniu z treścią posiadanej dokumentacji archiwalnej kursu z 1996 r. pozyskanej ze szkolnej składnicy akt. Zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, a w danej sprawie przesłanka taka nie zachodziła.
W ocenie Sądu, niezasadne są także zarzuty skargi co do naruszenia art. 7a § 1, art. 7b i art. 8 k.p.a. Trafnie zauważa organ odwoławczy, że art. 7a jak i art. 81a k.p.a. odnoszą się wyłącznie do postępowań, których przedmiotem jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia. Natomiast niniejsze postępowanie odnosi się do przyznania uprawnienia dla stron postępowania. Organy nie mogły więc rozstrzygnąć wątpliwości w zakresie stanu faktycznego na korzyść wnioskodawców żądających przyznania uprawienia. Odmienna zaś od oczekiwań strony ocena zgromadzonego materiału dowodowego nie oznacza, że doszło do naruszenia wynikającego z art. 8 § 1 k.p.a. obowiązku prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Dla uzupełnienia, w kontekście argumentacji skargi WSA w Lublinie dodał, że fakt przyznania skarżącym dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika we wcześniejszych latach, przy składaniu przez skarżących zaświadczeń z dnia 10 grudnia 1996 r. pozostaje bez jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy niniejszej.
Z powyższym wyrokiem nie zgodził się K.N., wnosząc skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości i domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych oraz kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
1. art 122 ust. 1 Prawa oświatowego w zw. z § 10 ust. 4 rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu i błędne przyjęcie, iż skarżący nie ukończyli kursu pedagogicznego, a tym samym nie wykazali posiadanych kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych;
2. art. 1 § 1 i 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i b zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi zamiast jej uwzględnieniu, poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia niniejszej sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a to w związku z brakiem podjęcia uzupełniającego postępowania celem rozstrzygnięcia sprawy i nieustalenia w sposób prawidłowy zastanego stanu faktycznego, co stanowiło naruszenie zasady pogłębionego zaufania obywateli w stosunku do organów władzy publicznej, co w konsekwencji skutkowało błędnym przyjęciem, iż skarżący nie ukończyli kursu pedagogicznego, a tym samym nie wykazali posiadanych kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, związany jest jej granicami. Z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi, stąd NSA rozpoznał skargę kasacyjną w jej granicach.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że rolą organu administracji publicznej kształtującego w sposób władczy uprawnienia jednostki lub nakładającego na nią określone obowiązki jest uprzednie ustalenie w sposób zgodny z obiektywnie istniejącą rzeczywistością wszystkich elementów stanu faktycznego sprawy, które z punktu widzenia przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę tych uprawnień lub obowiązków, mają istotne znaczenie. Wynika to z ustanowionej w art. 7 k.p.a. i skonkretyzowanej w art. 77 § 1 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej, nakładającej na organy administracji publicznej obowiązek podejmowania z urzędu lub na wniosek strony wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli; a także wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, organy w niniejszej sprawie nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego, a swoje rozstrzygnięcie, wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji, oparły wyłącznie na zaświadczeniu ukończenia kursu pedagogicznego z dnia 10 grudnia 1996 r. Natomiast w aktach sprawy znajduje się nadesłany przez Regionalne Centrum Edukacji Zawodowej [...] "Program kursu pedagogicznego dla instruktorów praktycznej nauki zawodu w zakładach pracy", który był podstawą przeprowadzania kursów pedagogicznych w 1996 r. przez Zespół Szkół Zawodowych [...], co do którego organy w ogóle się nie ustosunkowały i którego w ogóle nie wzięły pod uwagę. Organy, jak również Sąd pierwszej instancji oparły się wyłącznie na fakcie wydania zaświadczenia o ukończeniu kursu pedagogicznego, nie analizując jednak tego zaświadczenia. W szczególności w żaden sposób organ oraz Sąd pierwszej instancji nie zwróciły uwagę, że zaświadczenie to jest wewnętrznie sprzeczne. Z treści spornego zaświadczenia wynika, że skarżący "ukończył kurs pedagogiczny dla podmiotów szkolących uczniów, którego program obejmował 90 godzin, w tym 24 godziny zajęć praktycznych". Dalej w zaświadczeniu podano wykaz przedmiotów objętych kursem i ilość godzin odbytych w ramach tych przedmiotów. Z podanego w zaświadczeniu wykazu godzin zrealizowanych w ramach poszczególnych przedmiotów wynika, że zajęcia praktyczne skarżący odbył w ilości 22 godzin (5. Realizacja programu praktycznego nauczania w określonym zawodzie – 22 godziny). Z powyższego zaświadczenia jednoznacznie wynika, że jest ono sprzeczne (nieścisłe) i nasuwa wątpliwości. Z jednej bowiem strony w zaświadczeniu podano, że skarżący odbył 24 godziny zajęć praktycznych, podczas gdy ze szczegółowego wykazu godzin wynika, że tych zajęć praktycznych jednak odbył 22 godziny. Na uwadze należy mieć przy tym, że skoro kurs pedagogiczny był prowadzony w oparciu o "Program kursu pedagogicznego dla instruktorów praktycznej nauki zawodu w zakładach pracy", który to Program, co nie budzi żadnych wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, został zatwierdzony przez wicekuratora Kuratorium Oświaty [...], i z którego to Programu wprost wynika, że: "Ramowy program kursu określa 85 godzin, w tym 10 godzin zajęć praktyki metodycznej", to zaświadczenie wydane w oparciu o ten Program i wynikającą z niego siatkę godzin poszczególnych zajęć, nie mogło potwierdzać, że skarżący "ukończył kurs pedagogiczny (...), którego program obejmował 90 godzin, w tym 24 godziny zajęć praktycznych". Stwierdzić zatem należy, że zaświadczenie nie tylko jest wewnętrznie sprzeczne (24 godziny – 22 godziny) ale również wymiar godzin nie został oparty na Programie i planie nauczania, który stanowi podstawę do wydania zaświadczenia. Sporne zaświadczenie zawiera zatem nieodpowiednią, niezgodną z zatwierdzonym przez Kuratora Oświaty - Programem kursu pedagogicznego. Podkreślić przy tym należy, że kurs pedagogiczny może być realizowany jedynie, gdy jego program w zakresie tematu, treści i czasu jego realizacji został zatwierdzony przez kuratora oświaty. Na podstawie zatwierdzonego Programu realizowany jest następnie kurs, a w dalszej kolejności wydawane jest zaświadczenie, które jest dokumentem potwierdzającym ukończenie kursu. A zatem powinno odzwierciedlać fakt ukończenia kursu o określonym temacie (zakresie), treści i jego wymiarze (ilości godzin).
Zaświadczenie przedstawione w niniejszej sprawie niewątpliwie potwierdza, że skarżący ukończył kurs pedagogiczny uprawniający go do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych. Sprzeczność (nieścisłość) wydanego zaświadczenia dotyczy natomiast wymiaru godzin zrealizowanych w ramach ukończonego kursu. Przy czym nieścisłość w tym zakresie nie przesądza o nieukończeniu przez skarżącego kursu pedagogicznego. W takiej sytuacji, tj. nieścisłości zawartych w samym zaświadczeniu, organ zobowiązany był sięgnąć do materiału źródłowego, który był podstawą wydania zaświadczenia i samodzielnie dokonać jego analizy pod kątem zgodności lub niezgodności wymiaru godzin. Z akt administracyjnych wynika, że organ I instancji uzyskał taką dokumentację od Regionalnego Centrum Edukacji Zawodowej [...] – następcy prawnego Zespołu Szkół Zawodowych [...], które przeprowadzało kurs pedagogiczny. Złożony do sprawy materiał źródłowy/archiwalny (stanowiący podstawę wydania zaświadczenia) miał istotne znaczenie w sprawie, gdyż pozwalał organowi na dokonanie analizy Programu pod kątem czy skarżący zrealizował kurs w wymiarze wymaganym przez przepisy prawa, tj. § 10 ust. 4 rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu, który to przepis nakłada na instruktora praktycznej nauki zawodu obowiązek ukończenia kursu pedagogicznego, w ramach którego zrealizowano co najmniej 70 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki oraz 10 godzin praktyki metodycznej. Tymczasem w zaskarżonej decyzji organ ograniczył się jedynie do zacytowania treści zaświadczenia z 10 grudnia 1996 r., w żaden sposób nie ustosunkowując się do złożonego do akt sprawy materiału źródłowego oraz nie dokonując jego analizy. Analiza zaś nadesłanego Programu kursu pedagogicznego dla instruktorów praktycznej nauki zawodu w zakładach pracy wskazuje, że kurs pedagogiczny, realizowany w ramach Programu, w którym uczestniczył skarżący – został zatwierdzony przez Kuratora Oświaty [...]. Kurs ten obejmował 85 godzin zajęć, w tym 75 godzin wykładów i 10 godzin praktyki.
Obowiązkiem organu było zatem wyjaśnienie sprzeczności i wątpliwości dotyczących tak istotnej kwestii jak ustalenie, czy skarżący zrealizował w ramach kursu pedagogicznego 70 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki oraz 10 godzin praktyki metodycznej. Organ nie podjął jednak żadnych działań w tym celu.
Wydanie decyzji wyłącznie w oparciu o wewnętrznie sprzeczne zaświadczenie, podczas gdy w aktach sprawy znajdują się materiały źródłowe pozwalające ustalić fakt zrealizowania przez skarżącego wymaganej ilości godzin zajęć, jest błędne.
W rezultacie przyjąć należy, że Sąd pierwszej instancji, jak również organy naruszyły art. 7, art. 75 § 1, art. 77 k.p.a., w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe naruszenia przepisów postępowania wykluczają uznanie, że skarżący kasacyjnie nie spełnił przesłanki posiadania kwalifikacji do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, a to właśnie ta okoliczność była podstawą faktyczną odmowy przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. W konsekwencji należy przyjąć, że naruszony został także art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego i § 10 ust. 4 rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu. Kolegium utrzymując w mocy decyzję Wójta z dnia 17 maja 2022 r. naruszył również art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Wskazać przy tym należy, że w aktach sprawy brak było decyzji Kolegium z dnia 15 marca 2022 r., którą uchylono decyzję Wójta z dnia 11 lutego 2022 r. i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania, co oznacza, że Sąd pierwszej instancji, jak również organy orzekały na niepełnym materiale dowodowym.
Biorąc pod uwagę przedstawione rozważania Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona i na podstawie art. 188 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ ponownie rozpoznając sprawę, wobec treści art. 75 § 1 k.p.a., powinien dokonać analizy i oceny Programu kursu pedagogicznego dla instruktorów praktycznej nauki zawodu w zakładach pracy znajdującego się w aktach sprawy celem prawidłowego ustalenia, czy skarżący uzyskał w ramach kursu pedagogicznego wymaganą liczbę godzin z zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki, a zatem czy spełnił przesłankę posiadania kwalifikacji do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych.
Ponadto stosownie do treści art. 153 P.p.s.a. organ zastosuje się do przedstawionej przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, które wynikają wprost z przedstawionego wyżej stanowiska Sądu.
O kosztach postępowania sądowego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt. 2 wyroku, na podstawie art. 203 pkt 1, art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). Koszty te wynoszą 777 złotych. Na koszty te składają się: wynagrodzenie dla pełnomocnika skarżącego kasacyjnie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej (360 zł), wpis od skargi (200 z), wpis od skargi kasacyjnej (100 zł), opłata za wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz zwrot kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).