III OSK 1789/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej K.L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który stwierdził bezczynność Wójta Gminy Ełk w rozpatrzeniu wniosku dotyczącego naruszenia stosunków wodnych i podnoszenia terenu działki. Skarżący zarzucił WSA błędną wykładnię przepisów prawa materialnego i procesowego, twierdząc, że Wójt miał obowiązek wszcząć postępowanie już w 2020 r. na podstawie wcześniejszych pism i zgłoszeń, a bezczynność organu miała charakter rażący. Skarżący domagał się uchylenia wyroku WSA, stwierdzenia rażącej bezczynności Wójta, zasądzenia od organu 30 000 zł tytułem rekompensaty oraz zwrotu kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że WSA prawidłowo przyjął, iż dopiero wniosek skarżącego z 16 lutego 2024 r. inicjował postępowanie administracyjne, a wcześniejsze pisma i rozmowy nie mogły być uznane za skuteczne zainicjowanie postępowania. NSA podkreślił, że postępowanie w sprawie bezczynności nie służy ocenie zasadności żądania strony, lecz ustaleniu, czy organ miał obowiązek podjęcia czynności i czy go nie wykonał. Sąd nie podzielił również zarzutu o rażącym naruszeniu prawa, wskazując, że kwalifikacja bezczynności jako rażącej wymaga analizy całokształtu okoliczności sprawy i nie wynika samoistnie z przekroczenia terminów. NSA uznał, że działania Wójta, choć wadliwe, świadczyły o reakcji na wniosek, a bezczynność nie miała znamion celowego unikania załatwienia sprawy. W konsekwencji, sąd uznał, że nie było podstaw do zasądzenia sumy pieniężnej ani do uwzględnienia żądania zwrotu wszystkich kosztów postępowania, w tym kosztów pomocy prawnej, gdyż skarżący nie działał przez profesjonalnego pełnomocnika, a koszty te nie zostały należycie wykazane.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących bezczynności organów administracji publicznej, momentu inicjowania postępowania administracyjnego oraz kryteriów oceny rażącego naruszenia prawa i zasądzania sum pieniężnych.
Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów Prawa wodnego oraz Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ocena rażącego naruszenia prawa jest zawsze indywidualna.
Zagadnienia prawne (4)
Czy pisma skarżącego kierowane do organu w latach 2020 i 2021, dotyczące podnoszenia terenu i zmiany stosunków wodnych, mogły być uznane za inicjujące postępowanie administracyjne w przedmiocie nakazania przywrócenia stosunków wodnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pisma te nie mogły być uznane za równoznaczne ze skutecznym zainicjowaniem postępowania administracyjnego. Dopiero wniosek z 16 lutego 2024 r. stanowił czynność inicjującą postępowanie.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny bada, czy organ miał obowiązek podjęcia określonego aktu lub czynności i czy go nie wykonał w ustawowym terminie. Nie ocenia zasadności żądania strony ani kwestii materialnoprawnych. Wcześniejsze zgłoszenia skarżącego nie spełniały wymogów formalnych do wszczęcia postępowania.
Czy bezczynność organu w rozpatrzeniu wniosku trwająca od 2020 r. (lub od 2024 r. wg WSA) miała charakter rażącego naruszenia prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w okolicznościach niniejszej sprawy bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że nie zachodziły szczególne okoliczności uzasadniające taką kwalifikację.
Uzasadnienie
Kwalifikacja bezczynności jako rażącej zależy od analizy całokształtu okoliczności sprawy. Przekroczenie terminów samoistnie nie jest taką okolicznością. Sąd wziął pod uwagę okres bezczynności oraz fakt, że organ podejmował pewne czynności, co skłania do uznania, że zareagował na wniosek, choć wadliwie prawnie.
Czy stwierdzenie bezczynności organu samo w sobie stanowi wystarczającą przesłankę do przyznania skarżącemu sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. powinno być zastrzeżone jedynie do istotnych uchybień zasadzie efektywnego i terminowego działania organu, noszących znamiona celowego unikania załatwienia sprawy.
Uzasadnienie
Suma pieniężna jest środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, odrębnym od odszkodowania. Nie jest uzależniona od wykazania szkody czy krzywdy, ale od oceny skali uciążliwości i bezsilności skarżącego oraz skali naruszenia prawa. W tej sprawie nie stwierdzono rażącej bezczynności ani celowego unikania załatwienia sprawy.
Czy skarżącemu przysługuje zwrot wszelkich kosztów postępowania, w tym kosztów pomocy prawnej w kwocie 1.200 zł, poniesionych w związku ze sporządzeniem skargi na bezczynność?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarżącemu nie przysługuje zwrot wszystkich poniesionych kosztów, w tym kosztów pomocy prawnej, gdyż nie działał przez profesjonalnego pełnomocnika, a koszty te nie zostały należycie wykazane jako niezbędne do celowego dochodzenia praw.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 205 § 1 p.p.s.a., do niezbędnych kosztów postępowania zalicza się m.in. koszty sądowe, przejazdów i równowartość utraconego zarobku. Przepis art. 200 p.p.s.a. nie przewiduje zwrotu wszystkich kosztów, lecz wyłącznie niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W przypadku braku profesjonalnego pełnomocnika, koszty pomocy prawnej muszą być wykazane w sposób należyty i zgodny z przepisami.
Przepisy (14)
Główne
p.p.s.a. art. 149 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy stwierdzenia bezczynności organu.
p.p.s.a. art. 149 § 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy stwierdzenia rażącego naruszenia prawa przy bezczynności.
p.p.s.a. art. 149 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy zasądzenia sumy pieniężnej od organu na rzecz skarżącego w przypadku bezczynności lub przewlekłości.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy zasad zwrotu kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Definicja niezbędnych kosztów postępowania.
u.p.w. art. 234 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Nakazanie przywrócenia stanu wody na gruncie.
u.p.w. art. 234 § 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Nakazanie przywrócenia stanu wody na gruncie.
u.p.w. art. 234 § 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Nakazanie przywrócenia stanu wody na gruncie.
Pomocnicze
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada przekonywania.
k.p.a. art. 12
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada szybkości postępowania.
k.p.a. art. 35 § 1 i 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Terminy załatwiania spraw.
u.o. art. 26 § 2
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach
Nakazanie usunięcia odpadów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA prawidłowo ocenił, że Wójt dopuścił się bezczynności. • WSA prawidłowo ustalił moment wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie wniosku z 16 lutego 2024 r. • Bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. • Nie było podstaw do zasądzenia sumy pieniężnej na rzecz skarżącego. • Nie było podstaw do zasądzenia wszystkich kosztów postępowania, w tym kosztów pomocy prawnej.
Odrzucone argumenty
Wcześniejsze pisma skarżącego z 2020 i 2021 r. inicjowały postępowanie administracyjne. • Bezczynność Wójta od 2020 r. miała charakter rażącego naruszenia prawa. • Przyznanie sumy pieniężnej nie jest uzależnione od wykazania szkody, a jedynie od skali uciążliwości i bezsilności skarżącego. • Skarżącemu przysługuje zwrot wszelkich kosztów postępowania, w tym kosztów pomocy prawnej w kwocie 1.200 zł.
Godne uwagi sformułowania
Postępowanie wywołane skargą na bezczynność organu nie służy bowiem ocenie zasadności żądania strony ani rozstrzyganiu kwestii materialnoprawnych odnoszących się do istnienia naruszenia stosunków wodnych, lecz ogranicza się do ustalenia, czy organ miał obowiązek podjęcia określonego aktu lub czynności oraz czy obowiązku tego nie wykonał w ustawowym terminie. • Przekroczenie ustawowych terminów załatwiania sprawy co do zasady samoistnie nie jest taką szczególną okolicznością. • Przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w tego rodzaju sytuacjach, w których oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy...
Skład orzekający
Jerzy Stelmasiak
przewodniczący
Maciej Kobak
członek
Teresa Zyglewska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących bezczynności organów administracji publicznej, momentu inicjowania postępowania administracyjnego oraz kryteriów oceny rażącego naruszenia prawa i zasądzania sum pieniężnych."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów Prawa wodnego oraz Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ocena rażącego naruszenia prawa jest zawsze indywidualna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje typowe problemy z bezczynnością organów administracji i trudności w dochodzeniu praw przez obywateli. Zawiera szczegółowe argumenty dotyczące interpretacji przepisów proceduralnych.
“Czy Twoje pisma do urzędu zawsze inicjują postępowanie? NSA wyjaśnia, kiedy liczy się formalny wniosek.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.