III OSK 1787/23

Naczelny Sąd Administracyjny2025-12-09
NSAAdministracyjneWysokansa
wznowienie postępowanialegitymacja procesowaorganizacja społecznaochrona środowiskaocena oddziaływania na środowiskoprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymikodeks postępowania administracyjnegoposiedzenie niejawnetryb uproszczony

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Fundacji w sprawie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego, potwierdzając brak legitymacji organizacji do żądania wznowienia postępowania, w którym nie brała udziału jako strona.

Fundacja wniosła o wznowienie postępowania administracyjnego dotyczącego oceny oddziaływania na środowisko, twierdząc, że nie brała udziału w postępowaniu z własnej winy. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówiły wznowienia, wskazując na brak legitymacji Fundacji do złożenia takiego wniosku, gdyż nie była stroną postępowania pierwotnego i nie mogła działać na prawach strony w tym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że organizacja społeczna, która nie jest stroną postępowania, nie może skutecznie żądać jego wznowienia.

Przedmiotem skargi kasacyjnej była odmowa wznowienia postępowania administracyjnego dotyczącego oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na budowie zakładu magazynowania odpadów przemysłowych. Fundacja wniosła o wznowienie postępowania, powołując się na art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a., twierdząc, że nie brała udziału w postępowaniu z własnej winy. Organ pierwszej instancji oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiły wznowienia, wskazując przede wszystkim na brak legitymacji Fundacji do złożenia wniosku, ponieważ nie była stroną postępowania zakończonego decyzją ostateczną, a jedynie mogła działać na prawach strony zgodnie z art. 31 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Fundacji, podzielając stanowisko organów co do braku legitymacji procesowej skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, również oddalił ją, uznając za niezasadny zarzut naruszenia przepisów postępowania dotyczący rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym. Sąd wskazał, że sprawa mogła być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a., co jest wyjątkiem od zasady jawności postępowania, zgodnym z Konstytucją.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organizacja społeczna, która nie była stroną postępowania i nie mogła wykazać swojego interesu prawnego lub obowiązku w rozumieniu art. 28 k.p.a., nie posiada legitymacji do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje na żądanie strony. Organizacja społeczna, która działa na podstawie art. 31 k.p.a. w sprawie dotyczącej innej osoby, nie posiada uprawnień przysługujących tylko stronie, w tym prawa do żądania wznowienia postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (35)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 147

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 90 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 147

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.ś. art. 3 § 15

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

u.o.ś. art. 44

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

u.o.ś. art. 63 § 1

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

k.p.a. art. 28

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 31 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 31 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 44

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145a

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145b

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 148

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 149 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 149 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 149 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 151 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.oś. art. 3 § 39

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § 4

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

rozp. o opłatach adwokackich art. 14 § 1

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie

rozp. o opłatach adwokackich art. 14 § 2

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak legitymacji procesowej Fundacji do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, gdyż nie była stroną postępowania pierwotnego. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym było zgodne z przepisami p.p.s.a.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 90 § 1 p.p.s.a. poprzez rozpoznanie sprawy nie na rozprawie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i pozbawiło stronę prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Niewłaściwa kontrola działalności organu przez Sąd I instancji.

Godne uwagi sformułowania

Organ przede wszystkim wskazał, że skarżąca nie posiada legitymacji do skutecznego żądania wznowienia postępowania. W myśl art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Zgodnie z dyspozycją art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje tylko na żądanie strony. Bez wniosku pochodzącego od uprawnionego podmiotu, brak jest bowiem możliwości wszczęcia postępowania wznowieniowego w ogóle i badania zaistnienia przesłanek je uzasadniających, a organ zobowiązany jest do wydania wtedy postanowienia w trybie art. 149 § 3 k.p.a. Organizacjom społecznym nie przysługują uprawnienia, które przysługują tylko stronie. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a.

Skład orzekający

Teresa Zyglewska

przewodniczący

Jerzy Stelmasiak

członek

Sławomir Pauter

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska NSA w kwestii legitymacji organizacji społecznych do żądania wznowienia postępowania administracyjnego oraz dopuszczalności rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku legitymacji procesowej organizacji społecznej w postępowaniu wznowieniowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii legitymacji procesowej organizacji społecznych w postępowaniu administracyjnym, co jest istotne dla praktyków. Dodatkowo porusza kwestię procedury sądowej (posiedzenie niejawne).

Czy organizacja społeczna może żądać wznowienia postępowania, w którym nie brała udziału jako strona? NSA odpowiada.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1787/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-12-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak
Sławomir Pauter /sprawozdawca/
Teresa Zyglewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 1783/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-03-02
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 90 § 1, art. 119, art. 184, art. 134 § 1, art. 203 pkt 1 oraz art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 2373
art. 3 pkt 15, art. 147
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 31 § 1-3, art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2556
art. 3 pkt 39
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1964
§ 14 ust. 1 pkt c i ust. 2 b
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Sławomir Pauter (spr.) Protokolant asystent sędziego Olga Libiszewska po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Fundacji [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 1783/22 w sprawie ze skargi Fundacji [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 17 czerwca 2022 r. Nr KOA/2497/Oś/22 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie przez Fundację [...] jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2023 roku, sygn. akt IV SA/Wa 1783/22, którym oddalono skargę wniesiona przez w/w Fundację na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 17 czerwca 2022 r. Nr KOA/2497/Oś/22 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego.
Powyższy wyrok został wydany w oparciu następujące ustalenia faktyczne i prawne:
W podaniu z 14 lutego 2022 r. Fundacja [...] wniosła o wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Burmistrza z 2 lutego 2021 r., w której stwierdzono brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia polegającego na "Budowie zakładu czasowego magazynowania odpadów przemysłowych na działkach o nr ew. [...] i [...] położonych w M., obr. [...] M. oraz określającej środowiskowe uwarunkowania dla ww. przedsięwzięcia. We wniosku wskazano, że wznowienie winno nastąpić na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i pkt 5 k.p.a. Postanowieniem Burmistrza [...] z 12 maja 2022 r. odmówiono skarżącej wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Burmistrza [...] z 2 lutego 2021 r. ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na "Budowie zakładu czasowego magazynowania odpadów przemysłowych na działkach o numerach ew. [...] i [...], położonych w M." obręb [...] M., powiat [...], województwo [...]. Organ przede wszystkim wskazał, że skarżąca nie posiada legitymacji do skutecznego żądania wznowienia postępowania. Wniosek o wznowienie może złożyć wyłączne strona, a nie podmiot, który działałby na prawach strony. Brak też okoliczności uzasadniających wznowienie postępowania z urzędu. Również cele statutowe skarżącej nie przewidują występowania przed organami w sprawach ochrony środowiska, zatem żądanie wznowienia nie może być uznane za uzasadnione celami statutowymi organizacji społecznej. W ocenie organu skarżąca nie zachowała także terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] postanowieniem z 17 czerwca 2022 r. utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza [...] z 12 maja 2022 r. W uzasadnieniu aktu organ podał, że rozstrzygnięcia organów administracji powinny opierać się na przepisach prawa, w szczególności przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, a także jak w niniejszej sprawie na przepisach ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Przed wszczęciem postępowania (postępowanie wstępne) organ przeprowadza analizę dopuszczalności podjęcia postępowania. W postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania z wniosku osoby, która podaje się za stronę, nie ma zastosowania ogólna reguła wyrażona w art. 61 § 3 k.p.a., gdyż zgodnie z art. 149 § 3 k.p.a. organ może odmówić wszczęcia postępowania. Wszczęcie i prowadzenie postępowania zależy zatem od uprzedniej kontroli przez organ, czy zachodzą formalnoprawne przesłanki warunkujące jego dopuszczalność. Należy do nich w pierwszej kolejności ustalenie, czy wnioskodawcy przysługuje przymiot strony w tym postępowaniu. W myśl art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Zgodnie z dyspozycją art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje tylko na żądanie strony. Nie może, zdaniem Kolegium, budzić wątpliwości, że w przypadku, gdy podanie o wznowienie postępowania administracyjnego oparte jest na podstawie wskazanej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., postanowienie o odmowie wznowienia postępowania wydane na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. nie może opierać się na ocenie, czy wnoszący podanie był stroną postępowania zakończonego decyzją ostateczną (WSA w Gdańsku w wyroku z 11 września 2008 r., sygn. akt II SA/Gd 339/08, Lex nr 526510). Gdy w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, wniosek składa podmiot niebędący stroną albo termin do jego złożenia nie został zachowany, organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). Rozstrzygnięcie odmawiające wznowienia postępowania wydaje się wtedy, gdy we wstępnej fazie postępowania wznowieniowego można jednoznacznie stwierdzić, że nie istnieją podstawy wznowienia (wyrok WSA w Warszawie z 12 marca 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1008/13, publ. Lex nr 1468414). Podstawą odmowy wznowienia postępowania nie może być merytoryczna ocena przesłanek wznowienia postępowania, albowiem taka ocena może być dokonana dopiero na etapie postępowania właściwego i decyzji wydanej po wznowieniu postępowania (wyrok WSA w Olsztynie z 13 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/OI 1143/13, publ. Lex nr 1429648). Jeśli istnieją wątpliwości co do legitymacji podmiotu składającego wniosek o wznowienie postępowania, gdy zachodzi potrzeba badania tej legitymacji na gruncie akt sprawy, to organ właściwy w sprawie wznowienia powinien wydać postanowienie, o jakim mowa w art. 149 § 1 k.p.a., a to z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia, a więc realizacji dyspozycji przepisu art. 149 § 2 k.p.a. (wyrok WSA w Gdańsku z 5 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 882/13, publ. Lex nr 1471187). Mając powyższe na uwadze oraz po dokładnym przeanalizowaniu wniosku Kolegium uznało, że postanowienie organu I instancji jest zgodne ze stanem fatycznym i nie narusza obowiązującego prawa. Brak legitymacji skarżącej do wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Burmistrza z 2 lutego 2021 r. jest ewidentny. Fundacja nie była stroną postępowania ani nie wystąpiła w trakcie postępowania środowiskowego o nabycie uprawnień działania na prawach strony zgodnie z art. 44 ustawy o informacji. Powyższe powoduje, że istnieje po stronie skarżącej oczywisty brak legitymacji do wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ww. decyzją Burmistrza.
Fundacja [...] w skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądy Administracyjnego w Warszawie wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zobowiązanie organu do wydania decyzji, o której mowa w treści art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie, tj. że zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy o informacji w postępowaniu w sprawie wydania decyzji zachodziła konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Skarżąca zarzuciła wydanie zaskarżonego postanowienia z naruszeniem art. 31 § 1 i 3 w zw. z art. 147 w zw. z art. 149 § 1 k.p.a. przez brak wznowienia postępowania z urzędu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze – w odpowiedzi na skargę – wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym wyrokiem oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku stwierdził, że postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z 17 czerwca 2022 r. i utrzymane nim w mocy postanowienie Burmistrza [...] z 12 maja 2022 r. nie naruszają prawa w stopniu dającym podstawę do wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Istotą sprawy była problematyka legitymacji skarżącej do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego, niezależnie od powołanych w nim, określonych w art. 145 § 1 k.p.a. przesłanek, jakie miałyby za tym wznowieniem przemawiać. Dalej Sąd I instancji stwierdził, że zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Z tym, że wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 145a-145b następuje tylko na żądanie strony. Zatem z treści pierwszej z przywołanych regulacji wynikają dwa "źródła", od których pochodzić może inicjatywa we wszczęciu postępowania wznowieniowego – albo jest to organ działający z własnej inicjatywy lub też z taką inicjatywą występuje strona, rozumiana jako "osoba, która brała udział w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną lub która wprawdzie w postępowaniu zwykłym nie uczestniczyła, lecz może wykazać istnienie swego interesu prawnego lub obowiązku w rozumieniu art. 28 uzasadniającego jej udział" (wyrok NSA z 26 stycznia 2012 r., sygn. II OSK 2146/10). Bez wniosku pochodzącego od uprawnionego podmiotu, brak jest bowiem możliwości wszczęcia postępowania wznowieniowego w ogóle i badania zaistnienia przesłanek je uzasadniających, a organ zobowiązany jest do wydania wtedy postanowienia w trybie art. 149 § 3 k.p.a. Powyższy warunek w sprawie niniejszej – czego co do zasady skarżąca nie neguje – nie został spełniony. Po pierwsze – skarżąca nie brała udziału w postępowaniu dotyczącym środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia zakończonym decyzją Burmistrza z 2 lutego 2021 r. Po drugie – i to najistotniejsze w przedmiotowej sprawie – że skarżąca w oparciu o istniejące regulacje prawne mogłaby brać udział w tym postępowaniu jedynie jako podmiot "na prawach strony", a wznowienie postępowania nie jest możliwe na wniosek takiego podmiotu. Innymi słowy, organizacja nie występowałaby w obronie swoich praw i interesów, a jedynie mogłaby dokonywać czynności procesowych w jego toku. Słusznie zatem w postanowieniu organu pierwszej instancji podniesiono kwestię braku możliwości dysponowania przedmiotem sprawy – w tym przypadku ustaleniem uwarunkowań środowiskowych – przez podmiot uczestniczący na prawach strony, zasadnie powołując na tę okoliczność orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, traktujące o tym problemie, w tym m. in. wyrok NSA z 2 lipca 2014 r. (sygn. II OSK 225/13) czy wyrok NSA z 6 listopada 2020 r. (sygn. akt II OSK 1852/20), w których wprost wskazano, że "organizacja społeczna, która nie jest stroną z uwagi na swój interes prawny lub obowiązek, lecz podejmuje czynności procesowe na podstawie art. 31 k.p.a., działa w sprawie dotyczącej innej osoby (art. 31 § 1 k.p.a.). [...] Z taką formą uczestnictwa w postępowaniu wiążą się określone konsekwencje prawne. Organizacja społeczna może, zgodnie z art. 31 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania oraz dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu. Natomiast organizacji społecznej nie przysługują uprawnienia, które przysługują tylko stronie". Wobec powyższego bez znaczenia dla sprawy pozostawało to - czy wszczęcie postępowania wznowieniowego jest w niniejszej sprawie uzasadnione celami statutowymi skarżącej, a także - czy skarżąca zachował wynikający z art. 148 k.p.a. miesięczny termin uprawniający do skutecznego złożenia wniosku o wznowienie. ` Odnosząc się do podniesionej w treści skargi kwestii istnienia po stronie organu obowiązku wznowienia postępowania z urzędu, w sytuacji gdy pozyska on wiedzę na temat faktów, które mogą stanowić w konkretnym stanie faktycznym przesłanki do wznowienia postępowania Sąd I instancji stwierdził, że brak jest możliwości przymuszenia go do takiego działania. Stanowisko takie jest również ugruntowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Nie można na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, doprowadzić do wyegzekwowania od organu inicjatywy w tym zakresie, tzn. sprawić, by z tego prawa skorzystał w każdej ostatecznie zakończonej sprawie w celu sprawdzenia, czy nie zachodzą podstawy wznowienia. Wobec całości powyższych wywodów za zbędne Sąd uznał ustosunkowanie się do zarzutów dotyczących spełnienia przez skarżącą warunków określonych w art. 31 § 1 k.p.a., jak również do oceny wystąpienia okoliczności wskazujących na zaistnienie przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Za całkowicie nieuzasadnione uznał także zarzuty wskazujące na naruszenie przez organy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., gdyż wbrew twierdzeniom skarżącej, stan w sprawie organy ustaliły w sposób poprawny i doprowadziły do wydania postanowień zgodnych z prawem. W tym stanie rzecz - Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. – oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Fundacja [...] wnosząc na podstawie art. 176, art. 179a art. 185 oraz 188 p.p.s.a.:
- przeprowadzenie przez Sąd I instancji autokontroli poprzez stwierdzenie, że podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, a w konsekwencji uchylenie wyroku i ponowne rozpoznanie sprawy (art. 179a p.p.s.a.),
a w razie nieuwzględnienia powyższego wniosku przez Sąd I instancji o:
- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania (185 § 2 p.p.s.a.), ewentualnie uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie skargi co do istoty. Nadto skarżąca kasacyjnie Fundacja wnosiła o zasądzenie od organu kosztów postępowania za obie instancje, w tym postępowania kasacyjnego, wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Na podstawie art. 176 w zw. z art. 174 p.p.s.a., zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj. art. 90 § 1 p.p.s.a. poprzez rozpoznanie sprawy nie na rozprawie, a w konsekwencji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. oraz 151 p.p.s.a., polegające na nieprawidłowej kontroli działalności organu, czego wyrazem był brak uchylenia przez Sąd I instancji decyzji organu co miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez pozbawienie strony prawa do czynnego udziału w postępowaniu.
Nadto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca kasacyjnie odniosła się do szczególnych rozwiązań wprowadzonych w związku z COVID-19. Zgodnie z ustawą z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, a dokładniej jej art. 15zzs4 ust. 4 "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów". W niniejszej sprawie nie zaszły przesłanki umożliwiające rozpoznanie sprawy nie na rozprawie. W szczególności nie było to konieczne skoro zgodnie z art. 15zzs4 ust. 2 sąd mógł przeprowadzić rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a.
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny, przy rozpoznaniu sprawy, związany był granicami skargi kasacyjnej.
Podniesiony w skardze zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 90 § 1 p.p.s.a. poprzez rozpoznanie sprawy nie na rozprawie, a w konsekwencji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. oraz 151 p.p.s.a., polegające na nieprawidłowej kontroli działalności organu, czego wyrazem był brak uchylenia przez Sąd I instancji decyzji organu co miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez pozbawienie strony prawa do czynnego udziału w postępowaniu nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z treścią art. 90 § 1 p.p.s.a., jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia sądowe są jawne, a sąd orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie. Podkreślić należy, że termin: "posiedzenie sądowe" ma szerokie znaczenie i obejmuje swoim zakresem tak posiedzenia jawne, jak i posiedzenia niejawne, z tym, że co do zasady posiedzenia jawne są rozprawami i tylko wyjątkowo nie muszą one mieć takiej formy np. w sytuacji posiedzenia, na którym ma miejsce odroczenie ogłoszenia wyroku. W konsekwencji stwierdzić trzeba, że zasadą jest jawność postępowania, zaś rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym jest możliwe tylko wówczas, gdy stanowi tak przepis szczególny. Zasada jawności posiedzeń sądowych wyrażona w art. 90 § 1 p.p.s.a. stanowi uszczegółowienie konstytucyjnej zasady jawności postępowania sądowego, wyrażonej w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym: "Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd." Gwarancje konstytucyjne prawa do sądu obejmują, oprócz prawa dostępu do sądu, także prawo do odpowiedniego ukształtowania procedury sądowej, tj. zgodnie z wymogami sprawiedliwości i jawności. Pojęcie "jawności postępowania sądowego" oznacza jawność dla publiczności, jak również jawność dla stron (uczestników) postępowania w dopuszczeniu do udziału w czynnościach procesowych (por. wyrok TK z dnia 11 czerwca 2002 r., sygn. SK 5/02, OTK ZU 2002, nr 4A, poz. 41; postanowienie NSA z dnia 23 kwietnia, sygn. II GZ 57/09, (w:) CBOSA). W związku z tym podkreślenia wymaga, że odbycie w sprawie posiedzenia niejawnego, jako wyjątku, musi mieć wyraźną podstawę w przepisach ustawy. Należy także zauważyć, że w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określono przypadki, w których możliwe jest skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne. Takim przepisem jest art. 120 p.p.s.a. który stanowi, że w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Z przepisem tym bezpośrednio jest związany przepis art. 119 p.p.s.a. który wskazuje sprawy , które sąd może rozpoznać w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a w trybie uproszczonym może być rozpoznana sprawa, której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnymi zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Nie może budzić w niniejszej sprawie wątpliwości, że zaskarżone postanowienie należy do postanowień o których mowa w powołanym art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zatem zasadnie Sąd uznał, że niniejsza sprawę należy rozpatrzyć w trybie postępowania uproszczonego, co skutkowało zgodnie z powołanym już art. 120 p.p.s.a. rozpoznanie jej na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Oczywiście przepis art. 122 p.p.s.a. stanowi, że sąd rozpoznający sprawę w trybie uproszczonym może przekazać sprawę do rozpoznania na rozprawie. Jest to jednak uprawnienie Sądu i do jego wyłącznej kompetencji należy skorzystanie z powyższego uprawnienia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się także, że rozpoznanie sprawy w rybie uprawnionym na posiedzeniu niejawnym nie jest zależne nawet od woli stron postępowania. Złożenie wniosku np. przez stronę wnoszącą skargę o skierowanie sprawy do rozpoznania w oparciu o art. 122 p.p.s.a. nie wiąże sądu ją rozpoznającego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2021r., sygn. akt II OSK 387/21). Art. 120 p.p.s.a. stanowi wyjątek od zasady orzekania na posiedzeniach jawnych, oczywiście zgodny z Konstytucją, która w art. 45 ust. 1 przewiduje jawność rozpatrzenia sprawy przez sąd, lecz prawo do jawnego rozpatrzenia sprawy przez sąd może być ograniczane na ogólnych warunkach z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
Stwierdzić także należy, że nie ma konieczności rozważania zasadności twierdzeń podniesionych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej odnośnie zasadności zastosowania w niniejszej sprawie art. 15zzs4 ustawą z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, albowiem powyższy przepis procesowy nie był stosowany w niniejszej sprawie przez Sąd I instancji.
Mając powyższe na uwadze, uznając, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI