III OSK 1783/24

Naczelny Sąd Administracyjny2024-10-22
NSAAdministracyjneŚredniansa
dostęp do informacji publicznejbezczynność organuskarga kasacyjnaprawo administracyjnesłużba więziennazarządzenie wewnętrzneinformacja publiczna

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą bezczynności organu w udostępnieniu informacji publicznej, uznając, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa.

Skarga kasacyjna dotyczyła bezczynności Dyrektora Zakładu Karnego w Czarnem w przedmiocie udostępnienia zarządzenia dotyczącego środków ochrony osobistej. WSA w Gdańsku zobowiązał organ do rozpoznania wniosku, stwierdzając brak rażącego naruszenia prawa i oddalając skargę w pozostałym zakresie. NSA rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym i oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty naruszenia przepisów postępowania za bezzasadne, w szczególności w zakresie oceny rażącego naruszenia prawa oraz braku podstaw do wymierzenia grzywny lub zasądzenia sumy pieniężnej.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej G. K. od wyroku WSA w Gdańsku, który zobowiązał Dyrektora Zakładu Karnego w Czarnem do udostępnienia informacji publicznej w postaci zarządzenia dotyczącego środków ochrony osobistej funkcjonariuszy. WSA uznał, że zarządzenie to stanowi informację publiczną, a organ pozostawał w bezczynności, jednak bez rażącego naruszenia prawa. Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 149 § 1a p.p.s.a. w związku z przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej, kwestionując ocenę braku rażącego naruszenia prawa oraz art. 149 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a., domagając się wymierzenia organowi grzywny lub zasądzenia sumy pieniężnej. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym, oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że skarga kasacyjna jest pismem sformalizowanym i wymaga precyzyjnego wskazania podstaw kasacyjnych. NSA uznał, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania były bezzasadne. Wskazano na brak rażącego naruszenia prawa, gdyż organ udzielił odpowiedzi na wniosek, a brak udostępnienia informacji wynikał z błędnej interpretacji. NSA podkreślił, że środki dyscyplinujące, takie jak grzywna, stosuje się w szczególnie nagannych przypadkach, których w tej sprawie nie stwierdzono. Ponadto, skarżący nie uzasadnił wniosku o przyznanie sumy pieniężnej. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, odmowa udostępnienia zarządzenia wewnętrznego organu władzy publicznej, uzasadniona jedynie jego "wewnętrznym" charakterem, stanowi bezczynność organu, jeśli zarządzenie to spełnia definicję informacji publicznej.

Uzasadnienie

Zarządzenie Dyrektora Zakładu Karnego dotyczące środków ochrony osobistej i wzajemnego ubezpieczania się funkcjonariuszy jest dokumentem urzędowym i dotyczy sposobu realizowania zadań służbowych, a tym samym stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (15)

Główne

u.d.i.p. art. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną.

u.d.i.p. art. 4 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Organy władzy publicznej są obowiązane do udostępnienia informacji publicznej.

u.d.i.p. art. 13 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Termin na udostępnienie informacji publicznej na wniosek wynosi 14 dni, z możliwością przedłużenia do 2 miesięcy w uzasadnionych przypadkach.

u.d.i.p. art. 14 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Sposób i forma udostępnienia informacji powinny być zgodne z wnioskiem, chyba że środki techniczne na to nie pozwalają.

p.p.s.a. art. 149 § par 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

p.p.s.a. art. 149 § par 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd może orzec o wymierzeniu organowi grzywny lub przyznaniu sumy pieniężnej.

Pomocnicze

u.d.i.p. art. 6 § ust. 1 pkt 2 lit. d

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Informacje o organach władzy publicznej i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach są informacją publiczną.

u.d.i.p. art. 6 § ust. 1 pkt 3 lit. a

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Informacje o zasadach funkcjonowania organów władzy publicznej, w tym o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych są informacją publiczną.

u.d.i.p. art. 6 § ust. 1 pkt 4 lit. a

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Informacje o danych publicznych, w tym o treści i postaci dokumentów urzędowych są informacją publiczną.

p.p.s.a. art. 154 § par 6

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa wysokość grzywny, która może być wymierzona organowi.

p.p.s.a. art. 183 § ust. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 176 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skarga kasacyjna musi zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.

u.s.w. art. 1

Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej

Służba Więzienna jest formacją podległą Ministrowi Sprawiedliwości.

u.s.w. art. 2

Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej

Służba Więzienna realizuje zadania w zakresie wykonywania tymczasowego aresztowania oraz kar pozbawienia wolności.

u.s.w. art. 7 § pkt 3

Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej

Dyrektor zakładu karnego jest organem Służby Więziennej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania są bezzasadne. Nie doszło do rażącego naruszenia prawa przez organ w zakresie udostępnienia informacji publicznej. Brak podstaw do wymierzenia organowi grzywny lub zasądzenia sumy pieniężnej na rzecz skarżącego.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia art. 149 § 1a p.p.s.a. w związku z przepisami u.d.i.p. przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Zarzuty naruszenia art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie wymierzenia grzywny lub zasądzenia sumy pieniężnej.

Godne uwagi sformułowania

Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym. Rażące naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa. Orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności lub przewlekłości winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić.

Skład orzekający

Hanna Knysiak - Sudyka

sprawozdawca

Jerzy Stelmasiak

członek

Rafał Stasikowski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"rażącego naruszenia prawa\" w kontekście bezczynności organu w sprawach dostępu do informacji publicznej oraz zasady stosowania grzywny i sumy pieniężnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku udostępnienia zarządzenia wewnętrznego, które zostało uznane za informację publiczną.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego prawa obywatelskiego, jakim jest dostęp do informacji publicznej, a także procedury sądowej w tym zakresie. Choć nie zawiera nietypowych faktów, pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów i interpretację sądu.

Czy zarządzenie wewnętrzne więzienia to informacja publiczna? NSA wyjaśnia granice dostępu.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1783/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-10-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hanna Knysiak - Sudyka /sprawozdawca/
Jerzy Stelmasiak
Rafał Stasikowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Przewlekłość postępowania
Sygn. powiązane
III SAB/Gd 31/24 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2024-04-11
Skarżony organ
Dyrektor Zakładu Karnego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 149 par 1a, art. 149 par 2, art. 154 par 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 902
art. 13 ust. 1 i 2, art. 14 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. K. od punktów 2 i 3 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SAB/Gd 31/24 w sprawie ze skargi G. K. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w Czarnem w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SAB/Gd 31/24, po rozpoznaniu sprawy ze skargi G. K. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w Czarnem w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, zobowiązał Dyrektora Zakładu Karnego w Czarnem do rozpoznania wniosku G. K. o udostępnienie informacji publicznej z dnia 29 grudnia 2023 r. - w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1), stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2), a także oddalił skargę w pozostałym zakresie (pkt 3).
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem z dnia 29 grudnia 2023 r. G. K. (dalej: "wnioskodawca", "skarżący") wystąpił do Dyrektora Zakładu Karnego w Czarnem (dalej: "organ") - powołując się na ustawę z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, zwana dalej: "u.d.i.p.") - o udostępnienie zarządzenia Dyrektora Zakładu Karnego w Czarnem z dnia 24 lutego 2022 r. nr 28/2022 w sprawie wykorzystania środków ochrony osobistej i wzajemnego ubezpieczania się funkcjonariuszy Służby Więziennej i pracowników w trakcie wykonywania zadań służbowych. Skarżący zaznaczył, że podana informacja nie jest udostępniona w BIP, a zatem podlega udostępnieniu na wniosek.
Pismem z dnia 15 stycznia 2024 r. Dyrektor Zakładu Karnego w Czarnem poinformował wnioskodawcę, że zarządzenie z dnia 24 lutego 2022 r. nr 28/2022 ma walor dokumentu wewnętrznego i nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu przepisów o dostępie do informacji publicznej.
W dniu 25 stycznia 2024 r. G. K. wniósł skargę na bezczynność do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w powołanym wyżej wyroku uznał, że skarga była zasadna i zasługiwała na uwzględnienie.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd pierwszej instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że Dyrektor Zakładu Karnego w Czarnem należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, o ile znajduje się ona w jego posiadaniu. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są m.in. organy władzy publicznej, zaś stosownie do przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2023 r. poz. 1683 z późn. zm., zwana dalej: "u.s.w.") Służba Więzienna jest umundurowaną i uzbrojoną formacją apolityczną podległą Ministrowi Sprawiedliwości, posiadającą własną strukturę organizacyjną i realizującą na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy zadania w zakresie wykonywania tymczasowego aresztowania oraz kar pozbawienia wolności i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności (art. 1 i art. 2 u.s.w.), zaś dyrektor zakładu karnego jest jej organem (art. 7 pkt 3 u.s.w.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że istota sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy żądanie udzielenia informacji dotyczącej wskazanego we wniosku zarządzenia Dyrektora Zakładu Karnego w Czarnem z dnia 24 lutego 2022 r. nr 28/2022 w sprawie wykorzystania środków ochrony osobistej i wzajemnego ubezpieczania się funkcjonariuszy Służby Więziennej i pracowników w trakcie wykonywania zadań służbowych, dotyczy informacji publicznej, a w konsekwencji czy organ z uwagi na udzieloną w tym zakresie skarżącemu odpowiedź zawartą w piśmie z dnia 15 stycznia 2024 r. - odmawiającą wskazanym informacjom charakteru informacji publicznej - pozostaje w bezczynności.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. wskazując, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Z kolei przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawiera przykładowe wyliczenie rodzajów informacji publicznej podlegających udostępnieniu, zaliczając do nich m.in.: informacje o organach władzy publicznej i osobach sprawujących w nich funkcję i ich kompetencjach (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d u.d.i.p.); informacje o zasadach funkcjonowania organów władzy publicznej, w tym o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a u.d.i.p.), czy też informacje o danych publicznych, w tym o treści i postaci dokumentów urzędowych (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p.).
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu pierwszej instancji należało przyjąć, że informacja, o którą wnosił skarżący we wniosku z dnia 29 grudnia 2023 r., stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 1 w zw. z art. 6 u.d.i.p.
Zdaniem WSA w Gdańsku uwzględniając przytoczony wyżej zakres pojęcia informacji publicznej należy stwierdzić, że wnioskowana przez skarżącego informacja związana jest z działalnością (funkcjonowaniem) organu władzy publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.d.i.p., jakim jest Dyrektor Zakładu Karnego w Czarnem, ponieważ odnosi się do wykonywanych w podległej Dyrektorowi jednostce zadań Służby Więziennej i sposobu ich realizowania W zarządzeniu Dyrektora Zakładu Karnego w Czarnem z dnia 24 lutego 2022 r. nr 28/2022 - jak wynika z jego tytułu - wskazano na zasady dotyczące wykonywania zadań służbowych w zakresie dotyczącym tego, w jaki sposób funkcjonariusze Służby Więziennej mają się wzajemnie ubezpieczać oraz jakie środki ochrony osobistej stosować. Wskazane zarządzenie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.d.i.p. W ocenie Sądu pierwszej instancji dotyczy ono i służy realizacji zadania publicznego, odnosząc się m.in. do zasad bezpieczeństwa obowiązujących funkcjonariuszy Służby Więziennej wykonujących czynności służbowe.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w tej sprawie organ poza powołaniem argumentu, że dokument ma charakter wewnętrzny, nie uzasadnił szerzej, z jakich konkretnie względów dokument ten w ocenie organu nie posiada waloru informacji publicznej. Takiego rodzaju uzasadnienie nie jest z powyżej wskazanych względów wystarczające. Niezależnie od braku przeprowadzenia takiej analizy przez organ, Sąd wskazał, że nie ma wątpliwości, że treść ww. dokumentu wewnętrznego wskazuje, że dotyczy on sposobu realizowania zadań służbowych przez funkcjonariuszy w Zakładzie Karnym w Czarnem, a tym samym stanowi informację publiczną.
W ocenie Sądu pierwszej instancji mając na uwadze powyższe stwierdzić należało, że organ pozostaje w bezczynności, ponieważ na złożony przez skarżącego wniosek z dnia 29 grudnia 2023 r. w ustawowym terminie 14 dni nie udostępnił wnioskodawcy treści zarządzenia z dnia 24 lutego 2022 r. nr 28/2022 w sprawie wykorzystania środków ochrony osobistej i wzajemnego ubezpieczania się funkcjonariuszy Służby Więziennej i pracowników w trakcie wykonywania zadań służbowych.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na mocy art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), zobowiązał Dyrektora Zakładu Karnego w Czarnem do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 29 grudnia 2023 r. w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
W oparciu o art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Ponieważ Sąd nie stwierdził, aby bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, realia tej konkretnej sprawy, w ocenie Sądu, nie uzasadniały zastosowania środków w postaci wymierzenia grzywny lub przyznania sumy pieniężnej od organu na rzecz skarżącego. W pozostałym zakresie, to jest dotyczącym wymierzenia grzywny oraz zasądzenia sumy pieniężnej, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł G. K., zaskarżając wyrok w części tj. w zakresie punktu 2 i 3 oraz zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wydane orzeczenie, a mianowicie:
1. art. 149 § 1a p.p.s.a. w związku z art. 13 ust. 1 i 2 oraz art. 14 ust. 1 i 2 u.d.i.p. przez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w Czarnem w przedmiocie udzielenia informacji publicznej o udostępnienie zarządzenia Dyrektora Zakładu Karnego z dnia 24 lutego 2022 r. nr 28/2022 w sprawie wykorzystania środków ochrony osobistej i wzajemnego ubezpieczania się funkcjonariuszy Służby Więziennej i pracowników w trakcie wykonywania zadań służbowych nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, pomimo że organ dopuścił się zawinionej bezczynności;
2. art. 149 § 1a p.p.s.a. w związku z art. 13 ust. 1 i 2 oraz "art. ust. 1 i 2" u.d.i.p. przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w Czarnem w przedmiocie udzielenia informacji publicznej o udostępnienie zarządzenia Dyrektora Zakładu Karnego z dnia 24 lutego 2022 r. nr 28/2022 w sprawie wykorzystania środków ochrony osobistej i wzajemnego ubezpieczania się funkcjonariuszy Służby Więziennej i pracowników w trakcie wykonywania zadań służbowych nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, nie przykładając należytej wagi do obowiązku udzielenia skarżącemu informacji publicznej w pełnym zakresie;
3. art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. w związku z art. 13 ust. 1 i 2 oraz art. 14 ust. 1 i 2 u.d.i.p. przez ich niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie wymierzenia organowi grzywny lub zasądzenia od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, pomimo złożenia przez skarżącego wniosku i zaistnienia w sprawie okoliczności przemawiających za zasadnością nałożenia na organ grzywny i zasądzenia sumy pieniężnej na rzecz skarżącego.
Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, zasądzenie na rzecz skarżącego i wymierzenie organowi grzywny w wysokości 700 zł, a także przyznanie pełnomocnikowi z urzędu skarżącego kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały uiszczone w całości ani w części. Jednocześnie wniósł o wydanie wyroku na posiedzeniu niejawnym.
Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., gdyż skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a organ nie zażądał jej przeprowadzenia.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Przede wszystkim należy podnieść, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym. W związku z tym przy jej sporządzaniu wprowadzono tzw. przymus adwokacko-radcowski, aby nadać temu środkowi odwoławczemu charakter pisma o wysokim stopniu sformalizowania, gdy chodzi o wymagania dotyczące podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, jako istotnych elementów konstrukcji skargi kasacyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 4 sierpnia 2010 r. sygn. akt I FSK 1353/09; 30 marca 2010 r. sygn. akt II FSK 1961/08; 29 stycznia 2010 r. sygn. akt I FSK 2048/08). Postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym jest bowiem oparte na zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, tak jak ma to miejsce w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczają sformułowane przez skarżącego kasacyjnie zarzuty, oparte na ustawowych podstawach i uzasadnione w treści skargi kasacyjnej.
Podnieść należy, że art. 176 p.p.s.a. reguluje elementy składowe skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. obligatoryjnym elementem skargi kasacyjnej jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. W myśl zaś art. 174 skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie oparł skargę kasacyjną wyłącznie na zarzutach naruszenia przepisów prawa postępowania, wskazując jednakże art. 174 bez konkretyzacji, czy chodzi o punkt 1 czy 2 tego przepisu.
Dwa pierwsze zarzuty skargi kasacyjnej są skierowane przeciwko punktowi 2 zaskarżonego wyroku, w którym Sąd pierwszej instancji stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W zarzutach tych powołano art. 149 § 1a p.p.s.a. w związku z art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 902 z późn. zm.) oraz art. 14 ust. 1 i 2 u.d.i.p. oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. w związku z art. 13 ust. 1 i 2 oraz – nieskonkretyzowany - art. ust. 1 i 2 u.d.i.p.
Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W odniesieniu do powołanych w podstawach skargi kasacyjnej przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej przede wszystkim należy podnieść, że w punkcie 2 skargi kasacyjnej wskazano niezidentyfikowany przepis – "art. ust. 1 i 2" ustawy o dostępie do informacji publicznej. W myśl natomiast art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna przytoczyć podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Przez podstawę kasacyjną należy rozumieć konkretny przepis prawa, którego naruszenie przez sąd pierwszej instancji zarzuca skarga kasacyjna. W odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu. W odniesieniu do powołanej regulacji u.d.i.p. skarga kasacyjna powyższych wymogów nie spełnia, gdyż nie wiadomo, o jaki konkretnie przepis ustawy chodzi skarżącemu kasacyjnie.
Z kolei zgodnie z art. 13 u.d.i.p.: "1. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2.
2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku".
Z kolei art. 14 powyższej ustawy stanowi, że: "1. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku.
2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się".
Wypada podkreślić, że "bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej" polega na tym, że podmiot zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej, czyli do udostępnienia informacji publicznej (art. 14 u.d.i.p.), takiej czynności nie podejmuje, tj. nie wydaje decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej bądź o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 i art. 17 u.d.i.p.), ani na piśmie nie udziela wskazanej wyżej odpowiedzi.
Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że orzeczenie rażącego naruszenia prawa jest zastrzeżone dla najbardziej jaskrawych przypadków długotrwałej bierności organów. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, w tym terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być przy tym oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. "Rażące" naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa. Orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności lub przewlekłości winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Tego rodzaju sytuacji nie miała miejsca w niniejszej sprawie.
Należy podzielić ocenę wyrażoną przez Sąd pierwszej instancji, iż nie można mówić o lekceważeniu wniosku strony przez organ. Niewątpliwie bowiem organ udzielił odpowiedzi na wniosek dostępowy z 29 grudnia 2023 r. w piśmie z 15 stycznia 2024 r. Nieudostępnienie informacji publicznej wynikało natomiast z błędnej interpretacji treści dokumentu objętego żądaniem wniosku dostępowego. Brak było zatem podstaw do uznania, że bezczynność podmiotu zobowiązanego ma charakter rażący.
Trzeci zarzut skargi kasacyjnej jest skierowany przeciwko punktowi 3 zaskarżonego wyroku, w którym Sąd pierwszej instancji oddalił skargę w pozostałym zakresie. Jako naruszone wskazano przepisy art. 149 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. w związku z art. 13 ust. 1 i 2 oraz art. 14 ust. 1 i 2 u.d.i.p.
Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Główną funkcją grzywny, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., jest niewątpliwie dyscyplinowanie organów, które nie wykonują nałożonych na nie obowiązków w zakresie rozpoznania sprawy administracyjnej zgodnie z zasadą szybkości postępowania i prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa. Grzywna służy nie tylko zdyscyplinowaniu organu w konkretnym postępowaniu, którego dotyczy skarga na bezczynność organu czy przewlekłość prowadzonego przez niego postępowania, lecz ma także służyć zapobieganiu naruszeniom prawa przez organ w przyszłości. Poza jednak funkcją prewencyjną i dyscyplinującą nałożenie grzywny realizuje także funkcję sankcyjną związaną z ukaraniem organu za jego nieprawidłowe działanie. W ten sposób organ ponosi odpowiedzialność za utrudnienie lub uniemożliwienie stronie otrzymania istotnego dla niej rozstrzygnięcia w zakresie jej praw i obowiązków o charakterze administracyjnym. Środki prawne z art. 149 § 2 p.p.s.a. powinny być stosowane w szczególnie nagannych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, gdy oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona zamierzonego lub nieuzasadnionego racjonalnie lub prawnie unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. Tego rodzaju sytuacji w realiach niniejszej sprawy nie miała miejsca, co przemawia za zasadnością odstąpienia przez Sąd od wymierzenia organowi grzywny.
Z kolei wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym strona skarżąca, domagająca się przyznania sumy pieniężnej, powinna wskazać na zakres uszczerbku, straty lub krzywdy wywołanej bezczynnością. Aktywność sądu jest w takim przypadku uwarunkowana przede wszystkim wskazaną przez stronę skarżącą argumentacją. Skarżący kasacyjnie żadnej argumentacji na wskazane wyżej okoliczności nie przedstawił.
Wskazane wyżej okoliczności sprawiają, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty – jako bezzasadne - nie mogły odnieść skutku.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy (art. 250 § 1 p.p.s.a.), gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 254 § 1 p.p.s.a. i art. 258-261 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI