III OSK 1782/25

Naczelny Sąd Administracyjny2026-02-13
NSAAdministracyjneWysokansa
policjafunkcjonariuszurlopekwiwalentwyrównanieprawo pracypostępowanie administracyjneNSAWSAsłużby mundurowe

Podsumowanie

NSA oddalił skargę kasacyjną Komendanta Wojewódzkiego Policji, potwierdzając prawo funkcjonariusza do wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop na podstawie zmienionych przepisów, nawet jeśli decyzja pierwotna była odmowna.

Sprawa dotyczyła odmowy ponownego ustalenia i wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop dla funkcjonariusza Policji zwolnionego ze służby przed 6 listopada 2018 r. Organ administracji odmówił uchylenia pierwotnej decyzji, powołując się na brak podstaw prawnych. WSA uchylił tę decyzję, uznając, że względy interesu społecznego i słuszny interes strony przemawiają za ponownym rozpatrzeniem sprawy w świetle nowelizacji przepisów. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając, że zmiana wykładni prawa uzasadnia zastosowanie art. 154 k.p.a. i przyznanie wyrównania.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Komendanta Wojewódzkiego Policji od wyroku WSA w Gliwicach, który uchylił decyzję organu administracji odmawiającą funkcjonariuszowi B.B. ponownego ustalenia i wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop. Sprawa dotyczyła policjanta zwolnionego ze służby przed 6 listopada 2018 r., który domagał się wyrównania ekwiwalentu za urlop obliczonego według nowej stawki (współczynnik 1/21 zamiast 1/30), powołując się na nowelizację ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. Organy administracji odmawiały ponownego rozpatrzenia sprawy w trybie art. 154 k.p.a., uznając pierwotną decyzję za prawidłową. WSA uznał, że naruszono art. 154 k.p.a., gdyż względy interesu społecznego i słuszny interes strony przemawiają za uchyleniem decyzji, zwłaszcza w kontekście orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i zasady demokratycznego państwa prawnego. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, stwierdzając, że zarzuty nie są zasadne. Sąd podkreślił, że art. 154 k.p.a. może być stosowany do decyzji związanych, jeśli nie prowadzi to do naruszenia prawa, a zmiana wykładni prawa uzasadnia uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej. NSA potwierdził, że art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej nie stanowi przeszkody do stosowania art. 115a ustawy o Policji w nowym brzmieniu do stanów faktycznych sprzed nowelizacji, co uzasadnia istnienie przesłanki słusznego interesu strony.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, art. 154 k.p.a. może być stosowany do decyzji związanych, o ile nie prowadzi to do naruszenia prawa. Kluczowe jest istnienie interesu społecznego lub słusznego interesu strony, który musi mieć oparcie w obowiązujących przepisach prawa.

Uzasadnienie

NSA potwierdził, że art. 154 k.p.a. nie wyłącza możliwości uchylenia lub zmiany decyzji związanej, jeśli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, a takie działanie nie prowadzi do sprzeczności z prawem. Ewolucja wykładni prawa, zwłaszcza po wydaniu decyzji ostatecznej, może stanowić podstawę do stwierdzenia istnienia tych interesów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (21)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 154 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.o. Policji art. 115a

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

ustawa nowelizująca art. 9 § ust. 1

Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 189

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 154 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 16

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 154

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 155

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.o. Policji art. 33 § ust. 3

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

u.o. Policji art. 114 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

Konstytucja RP art. 190 § ust. 4

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 66 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zmiana wykładni prawa uzasadnia zastosowanie art. 154 k.p.a. do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, nawet jeśli ma ona charakter związany. Art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej nie stanowi przeszkody do stosowania art. 115a ustawy o Policji w nowym brzmieniu do stanów faktycznych sprzed nowelizacji. Względy interesu społecznego i słusznego interesu strony przemawiają za ponownym rozpatrzeniem sprawy w kontekście zmiany prawa i orzecznictwa.

Odrzucone argumenty

Organ administracji nieprawidłowo zastosował art. 154 k.p.a., odmawiając uchylenia decyzji. Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że względy interesu społecznego można sprowadzić do realizacji woli ustrojodawcy wyrażonej w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo nakazał organowi rozstrzygnięcie w trybie nadzwyczajnym o wypłacie należnego ekwiwalentu. Art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej został błędnie zinterpretowany przez WSA.

Godne uwagi sformułowania

nie można przyjąć, aby art. 9 ust. 1 ww. ustawy stanowił przeszkodę do stosowania art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2020 r. nadanym ustawą nowelizującą, do stanów faktycznych zaistniałych przed tym dniem. za uchyleniem decyzji przemawiały względy interesu społecznego oraz słuszny interes strony. Słuszny interes strony, w rozumieniu art. 154 § 1 k.p.a., musi być więc interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach prawa. nie do pogodzenia z wymaganiami praworządności jest stanowisko wyrażone przez Komendanta MP w kwestionowanej w trybie art. 154 k.p.a. decyzji ostatecznej z 10 maja 2021 r.

Skład orzekający

Olga Żurawska - Matusiak

przewodniczący sprawozdawca

Wojciech Jakimowicz

sędzia

Zbigniew Ślusarczyk

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Możliwość stosowania art. 154 k.p.a. do decyzji związanych w przypadku zmiany wykładni prawa lub orzecznictwa, a także interpretacja przepisów dotyczących ekwiwalentu za niewykorzystany urlop dla funkcjonariuszy służb mundurowych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariusza Policji zwolnionego przed określoną datą i domagającego się wyrównania na podstawie nowelizacji, która weszła w życie później. Kluczowe jest istnienie słusznego interesu strony i interesu społecznego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak zmiana wykładni prawa i orzecznictwa może wpłynąć na możliwość wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych, nawet tych związanych. Jest to istotne dla prawników procesowych i administracyjnych.

Czy można wzruszyć ostateczną decyzję administracyjną po latach? NSA odpowiada.

Sektor

służby mundurowe

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

III OSK 1782/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-02-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-09-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący sprawozdawca/
Wojciech Jakimowicz
Zbigniew Ślusarczyk
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III SA/Gl 879/24 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2025-04-25
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 1610
art. 9 ust. 1
Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra  właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Olga Żurawska - Matusiak (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Wojciech Jakimowicz sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Protokolant asystent sędziego Piotr Rzekiecki po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 kwietnia 2025 r. sygn. akt III SA/Gl 879/24 w sprawie ze skargi B.B. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia 16 sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ponownego ustalenia i wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] na rzecz B.B. kwotę 240 (dwustu czterdziestu) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 25 kwietnia 2025 r., III SA/Gl 879/24, po rozpoznaniu skargi B.B. (dalej: "skarżący") na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z 16 sierpnia 2024 r., nr [...]w przedmiocie odmowy ponownego ustalenia i wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] na rzecz skarżącego kwotę 497 zł (czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Decyzją z 10 maja 2021 r., nr [...] Komendant Miejski Policji w [...] (dalej: "Komendant MP", "organ pierwszej instancji") odmówił skarżącemu ponownego ustalenia i wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za 26 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego, 9 dni niewykorzystanego urlopu dodatkowego i 3 dni niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r., poz. 360, dalej: "ustawa o Policji") wraz z odsetkami.
9 maja 2024 r. do Komendanta MP wpłynął wniosek skarżącego o uchylenie decyzji. Wniosek uzasadniony był błędną wykładnią art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 1610, dalej: "ustawa nowelizująca"), która polegała na przyjęciu, iż ustawodawca nie przewidział wypłaty policjantom zwolnionym ze służby w Policji przed 6 listopada 2018 r. ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy obliczonego przy zastosowaniu współczynnika innego niż 1/30. Tymczasem właściwa wykładnia powyższej normy prawnej nakazuje ustalić funkcjonariuszom Policji, zwolnionym ze służby przed 6 listopada 2018 r. (tj. przed dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 roku, K 7/15) ekwiwalent za urlop z zastosowaniem współczynnika 1/21.
Komendant MP, powołując się na art. 154 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "k.p.a.") decyzją z 17 czerwca 2024 r., nr [...] odmówił uchylenia decyzji z 10 maja 2021 r., nr [...]
Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, Komendant WP decyzją z 16 sierpnia 2024 r., nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji wskazał, że każdorazowa ocena czy za ewentualną zmianą lub uchyleniem decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa, przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, należy do właściwego organu administracji publicznej. W ocenie Komendanta WP, organ pierwszej instancji rozpatrując wniosek skarżącego, prawidłowo przyjął, że decyzja z 10 maja 2021 r. nr [...] jest prawidłowa i nie jest obarczona wadami kwalifikowanymi. Tym samym, w ocenie organu drugiej instancji, nie zaistniały przesłanki uniemożliwiające rozstrzygnięcie sprawy w trybie art. 154 k.p.a. Ponadto Komendant WP wskazał, iż rozstrzygnięcie to miało charakter decyzji administracyjnej o charakterze związanym. W tym zakresie podkreślił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych funkcjonują dwa alternatywne stanowiska co do dopuszczalności wzruszenia decyzji ostatecznych związanych w trybie art. 154 k.p.a., przy czym w ocenie organu drugiej instancji, w tym przypadku, nie ma zaistniały podstawy do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej.
Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który przywołanym na wstępie wyrokiem z 25 kwietnia 2025 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), uchylił zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji odnotował, że w licznych sprawach zainicjowanych skargami na decyzje organów Policji odmawiające wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy – z powołaniem się na art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej, a zatem rozstrzygnięć takich jak decyzja z 10 maja 2021 r. wydana w stosunku do skarżącego, który nie skorzystał z trybu zaskarżenia, zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, jak i inne sądy administracyjne uchylały te decyzje, zaś Naczelny Sąd Administracyjny oddalał skargi kasacyjne komendantów wojewódzkich Policji, przyjmując, że wykładnia art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej, w zw. z art. 115a ustawy o Policji wskazuje, że nie można przyjąć, aby art. 9 ust. 1 ww. ustawy stanowił przeszkodę do stosowania art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2020 r. nadanym ustawą nowelizującą, do stanów faktycznych zaistniałych przed tym dniem.
W warunkach niniejszej sprawy, w ocenie Sądu Wojewódzkiego, Komendant WP dopuścił się naruszenia art. 154 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odmowę uchylenia decyzji organu pierwszej instancji. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki tego przepisu, a mianowicie sprawa dotyczy decyzji ostatecznej, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, decyzja odmawiająca skarżącemu wypłaty wyrównania ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy i dodatkowy stanowiła decyzję, na mocy której skarżący nie nabył żadnego prawa, a za uchyleniem decyzji przemawiały względy interesu społecznego oraz słuszny interes strony. Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko skarżącego, z którego wynikało, iż względy interesu społecznego w analizowanej sprawie można sprowadzić do realizacji woli ustrojodawcy wyrażonej w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP oraz wypełniania przez Rzeczpospolitą Polską obowiązków wynikających z zasady demokratycznego państwa prawnego, określonej w art. 2 Konstytucji RP. Zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Wojewódzki nakazał, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy Policji uwzględniły przedstawioną powyżej ocenę prawną, stosując tryb z art. 154 k.p.a., a co za tym idzie przyjmując, że za uchyleniem decyzji przemawiają względy interesu społecznego oraz słuszny interes strony oraz mając na względzie art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, dokonały wyliczenia i wypłaty skarżącemu części należnego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop na podstawie art. 115a ustawy o Policji zgodnie z art. 66 ust. 2 Konstytucji RP.
Od powyższego wyroku Komendant WP wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
I. art. 145 § 1 pkt. 1 lit c p.p.s.a. w zw. art. 154 § 1 k.p.a., poprzez błędne uwzględnienie skargi w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja nie naruszała wskazanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i:
- uznanie, że organ niewłaściwie zastosował art. 154 k.p.a. odmawiając uchylenia decyzji Komendanta MP nr [...]z 17 czerwca 2024 r. z uwagi, że względy interesu społecznego w danej można sprowadzić do realizacji woli ustawodawcy wyrażonej w art 190 ust. 4 Konstytucji RP oraz wypełniania przez Rzeczpospolitą Polską obowiązków wynikających z zasady demokratycznego państwa prawnego, określonej w art. 2 Konstytucji RP, podczas gdy słuszny interes społeczny lub słuszny interes strony w rozumieniu tego przepisu musi być interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach szczególnych prawa właściwych dla danego postępowania, a nie w wydanych orzeczeniach sądowych w innych sprawach,
- nieprawidłowe nakazanie rozstrzygnięcia organowi Policji w ramach tego trybu nadzwyczajnego o dokonaniu wyliczenia i wypłaty skarżącemu części należnego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop na podstawie art. 115a ustawy o Policji, zgodnie z art. 66 ust. 2 Konstytucji RP stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego wyrażonym w wyroku z 23 lutego 2010 r., sygn. K 1/08, pomimo że art. 154 k.p.a. nie przewiduje ponownego, merytorycznego rozpatrywania sprawy administracyjnej ostatecznie i prawomocnie zakończonej;
a także naruszenie prawa materialnego, tj.:
II. art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej, poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że decyzja w sprawie odmowy ponownego naliczenia i wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy, ma charakter decyzji uznaniowej, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu powinna doprowadzić do wniosku, że decyzja ta jest związana, a zatem organ nie posiada swobody decyzyjnej do orzekania w tym przedmiocie.
Z uwagi na powyższe zarzuty Komendant WP wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, a także zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, a tym kosztów zastępstwa procesowego. Jednocześnie oświadczył, że wnosi o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej została przedstawiona argumentacja mająca na celu wykazanie zasadności przedstawionych zarzutów kasacyjnych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, a także o przyśpieszenie rozpoznania sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem podniesione w niej zarzuty nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.
Zasadniczą kwestią wymagającą w przedmiotowej sprawie rozważenia było to, czy decyzje związane mogą podlegać weryfikacji w trybie przewidzianym w art. 154 k.p.a., czy też taka możliwość - jak przyjął organ na gruncie rozpoznawanej sprawy - jest wyłączona. Należy przy tym uczynić zastrzeżenie, że wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji nie przyjął, że decyzja w sprawie odmowy ponownego naliczenia i wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy, jest decyzja uznaniową. Sąd w swojej argumentacji nie odnosił się do rozróżnienia decyzji na decyzje uznaniowe i związane, nie dokonywał kwalifikacji decyzji o uchylenie której wnioskował skarżący, a swoje stanowisko skoncentrował na wykazaniu, że za uchyleniem decyzji objętej wnioskiem skarżącego przemawiają względy interesu społecznego i słusznego interesu strony. Niezasadny jest zatem zarzut błędnej wykładni art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej albowiem Sąd pierwszej instancji takiej wykładni jak przedstawiona w zarzucie II skargi kasacyjnej nie dokonał.
Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 154 k.p.a.
Decyzja administracyjna wydana w sprawie z zakresu administracji publicznej przez uprawniony do tego organ administracji, działający w granicach prawa, korzysta z domniemania prawidłowości. Jeżeli decyzja taka jest jednocześnie decyzją ostateczną, korzysta ponadto z ochrony wynikającej z art. 16 k.p.a., co oznacza, że jej wzruszenie może nastąpić jedynie w przypadkach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w ustawach szczególnych. Jednym z elementów systemu nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, obejmujących przypadki weryfikacji decyzji dotkniętych wadami niekwalifikowanymi oraz decyzji prawidłowych pod względem prawnym, jest postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 k.p.a. Stosownie do tego przepisu decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W myśl art. 154 § 2 k.p.a., w przypadkach określonych w § 1 właściwy organ wydaje decyzję w sprawie uchylenia lub zmiany dotychczasowej decyzji.
Podstawowe znaczenie dla zastosowania trybu określonego w art. 154 k.p.a. ma stwierdzenie, że interes społeczny lub słuszny interes strony przemawiają za uchyleniem lub zmianą decyzji. Przesłanki te mogą wystąpić razem lub oddzielnie. Interes społeczny oraz słuszny interes strony stanowią klauzule generalne z dominującym znaczeniem kryterium słuszności. Oba wymienione interesy zostały wymienione w ramach alternatywy, ale w doktrynie prezentowane jest stanowisko opowiadające się za ich koniunkcją, uzależniając istnienie słusznego interesu strony od jego zgodności z interesem społecznym.
Na podstawie art. 154 k.p.a. może być zmieniona lub uchylona decyzja ostateczna prawidłowa (wydana zgodnie z przepisami prawa), jak również decyzja wadliwa prawnie. Celem postępowania administracyjnego jest wydanie prawidłowego, zgodnego z prawem rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli rozstrzygnięcie nie jest prawidłowe, nie jest zgodne z prawem, możliwe jest jego wzruszenie. Gdy wadliwości rozstrzygnięcia nie uzasadniają ani stwierdzenia nieważności decyzji, ani wznowienia postępowania, ocena tych wadliwości może być przedmiotem postępowania o uchylenie lub zmianę decyzji w trybie art. 154 lub 155 k.p.a.
W orzecznictwie i doktrynie zgodnie uznaje się, że art. 154 k.p.a. ma zastosowanie do decyzji uznaniowych. Orzecznictwo i doktryna jest natomiast podzielona co do tego czy regulacja zawarta w art. 154 k.p.a. ma zastosowanie do decyzji związanych. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie NSA, że dla zastosowania trybu określonego w art. 154 § 1 k.p.a. nie ma znaczenia to, czy decyzja ma charakter związany, czy uznaniowy, istotne jest natomiast, aby zastosowanie tego trybu nie doprowadziło do stanu niezgodnego z prawem. Słuszny interes strony, w rozumieniu art. 154 § 1 k.p.a., musi być więc interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach prawa.
Rozpatrując kwestię przesłanek z art. 154 k.p.a., należy przyjąć, że słuszny interes strony nie może być sprzeczny z jasno brzmiącym przepisem ustawy ani też go zastępować, bowiem zasada praworządności, wyrażona w art. 6 k.p.a., zobowiązuje organy administracji do działania na podstawie przepisów prawa (por. wyrok NSA z 18 października 2007 r., II OSK 1406/06). Podkreślenia wymaga, że ustawowa przesłanka, o jakiej mowa w art. 154 k.p.a., tj. słuszny interes strony, nie jest przesłanką abstrakcyjną, ale konkretną, odnoszącą się do danej sprawy i wywodzoną z decyzji ostatecznej, co do której został uruchomiony tryb nadzwyczajny. Stąd nie jest możliwe wywiedzenie słusznego interesu strony tylko z art. 154 k.p.a., istnienie tego słusznego interesu musi wynikać z rozwiązań materialnoprawnych, na podstawie których wydana została ostateczna decyzja, co do której uruchomiono tryb z art. 154 k.p.a.
W sytuacji zatem, gdy przy uwzględnieniu interesu społecznego lub słusznego interesu strony możliwa jest taka zmiana decyzji względnie jej uchylenie, która nie prowadzi do sprzeczności z powszechnie obowiązującą normą prawną (której np. rozumienie od wydania decyzji "pierwotnej" uległo zmianie), to co do zasady nie ma przeszkód, by na gruncie omawianej regulacji doszło także do zmiany lub uchylenia decyzji o charakterze związanym. Warunkiem jest to, aby całość systemu prawnego nie stała temu na przeszkodzie (por. wyroki NSA z: 18 września 2019 r., I OSK 2893/17, 10 października 2012 r., II OSK 1153/11, 12 lutego 2020 r., I OSK 3864/18). Podobnie w omawianej kwestii wypowiedział się NSA w wyroku z 20 października 2017 r. II OSK 1457/17, stwierdzając, iż zastosowanie art. 154 k.p.a. jest możliwe niezależnie od tego, czy przedmiotem wniosku jest decyzja związana czy uznaniowa. Z samego charakteru decyzji administracyjnej nie można więc czynić przeszkody do uwzględnienia wniosku złożonego w trybie art. 154 k.p.a., z tym że możliwość zastosowania art. 154 § 1 k.p.a. w odniesieniu do decyzji związanych jest obarczona konkretnymi ograniczeniami, które powinny wynikać bezpośrednio z okoliczności danej sprawy, a ewentualnie podjęcie rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy nie może prowadzić do stanu naruszenia prawa.
W judykaturze przyjmuje się, że jedną z przyczyn zastosowania art. 154 k.p.a. może być odmienna wykładnia prawa ukształtowana w orzecznictwie sądowym po wydaniu decyzji ostatecznej, a odnosząca się do podstawy prawnej wydania weryfikowanej decyzji ostatecznej, ponieważ celem zastosowania tego przepisu nie jest eliminowanie, na zasadzie tzw. uznania administracyjnego, decyzji administracyjnej, ze względu na jej istotną wadliwość, ale ze względu na wystąpienie innych przesłanek, także tych pozaprawnych (por. wyrok NSA z 9 listopada 2007 r., I OSK 1531/06). Istnienie zatem słusznego interesu strony lub interesu społecznego jako przesłanki do uruchomienia trybu z art. 154 k.p.a. musi być rozważane w odniesieniu do rozwiązań materialnoprawnych, na podstawie których wydana została ostateczna decyzja. W tym kontekście ewolucja wykładni prawa może stanowić podstawę do stwierdzenia, że za zmianą lub uchyleniem decyzji przemawia interes społeczny/publiczny lub słuszny interes strony.
Ustawodawca celowo użył dodatkowego określenia interesu strony mającego przemawiać za zmianą ostatecznej decyzji, mianowicie słowa "słuszny", aby wykluczyć zmianę takiej decyzji tylko dlatego, że jest to w interesie strony. Słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 § 1 k.p.a. to zatem nie każdy interes strony (a więc chęć uzyskania rozstrzygnięcia organu administracji publicznej o treści zgodnej z wolą strony), ale wyłącznie interes zgodny z prawem i zasadami współżycia społecznego. Modyfikacja ostatecznej decyzji odmawiającej przyznanie stronie żądanego uprawnienia musi więc być społecznie akceptowalna i godna wsparcia ze strony Państwa, ze względu na cel jaki ma zostać przez modyfikację osiągnięty. Interes ten ma być więc obiektywnie słuszny, a nie jedynie zgodny z oczekiwaniem strony. W orzecznictwie wskazuje się, że słuszny interes strony nie może być sprzeczny z interesem społecznym (por. wyroki NSA z: 10 grudnia 2020 r., I OSK 225/20, 23 października 2015 r., II OSK 2911/14).Odnosząc się do kwestii nieostrego pojęcia interesu społecznego wskazanego w art. 154 § 1 k.p.a., zauważyć należy, że jest on ograniczony zasadą legalizmu i zasadą praworządności. Istnieje bowiem nierozerwalny związek pomiędzy zasadą uwzględnienia interesu społecznego, a zasadą legalizmu. Uwzględnienie słusznego interesu strony lub interesu społecznego należy zatem rozumieć w ten sposób, że organ ma do wyboru możliwość korzystniejszego dla strony rozstrzygnięcia, niepozostającego jednakże w kolizji z obowiązującym porządkiem prawnym.
Oceniając, czy w niniejszej sprawie występuje słuszny interes strony lub interes społeczny, przemawiający za uchyleniem decyzji, należy wziąć pod uwagę, nie subiektywne przekonanie strony o doznanej przez nią szkodzie, lecz rozważyć okoliczności, które pozwalają ustalić, że żądanie strony jest słuszne i zasługuje na społeczną akceptację. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, co zostało prawidłowo uargumentowane w zaskarżonym wyroku.
W świetle jednolitej wykładni art. 115a ustawy o Policji i art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej przyjętej w orzecznictwie sądów administracyjnych, nie do pogodzenia z wymaganiami praworządności jest stanowisko wyrażone przez Komendanta MP w kwestionowanej w trybie art. 154 k.p.a. decyzji ostatecznej z 10 maja 2021 r., który dokonał literalnej wykładni art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych, wyłączającej możliwość zastosowania zgodnych z Konstytucją RP zasad obliczania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wobec funkcjonariuszy, którzy - jak skarżący - zostali zwolnieni ze służby przed 6 listopada 2018 r., a wnioski o wyrównanie ekwiwalentu pieniężnego złożyli po wspomnianej wyżej dacie. Do stanowiska wyrażonego w szeregu orzeczeniach Naczelnego Sadu Administracyjnego zasadnie odwołał się Sąd pierwszej instancji i nie zachodni potrzeba powielania tej argumentacji, zwłaszcza wobec niezakwestionowania jej w skardze kasacyjnej.
Przedstawiona w zaskarżonym wyroku wykładnia art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej w zw. z art. 115a ustawy o Policji nakazuje przyjąć, że art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej nie stanowi przeszkody do stosowania art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2020 r. nadanym ustawą nowelizującą, do stanów faktycznych zaistniałych przed tym dniem. Taka konstatacja, ma istotne znaczenie dla oceny istnienia przesłanki interesu społecznego lub słusznego interesu strony w rozumieniu art. 154 § 1 k.p.a. przemawiających za uchyleniem decyzji Komendanta Miejskiego Policji w [...] z 10 maja 2021 r.
Decyzja wydana w trybie art. 154 k.p.a. może dotyczyć wyłącznie tych kwestii, które były przedmiotem rozstrzygnięcia weryfikowanej decyzji (por. wyroki NSA z: 26 lipca 1993 r., I SA 1892/92, 3 grudnia 2002 r., II SA 4093/01, uchwała siedmiu sędziów NSA z 3 listopada 2009 r., II GPS 2/09).
W świetle powyższego za prawidłowe należy uznać wskazania Sądu pierwszej instancji zawarte w zaskarżonym wyroku, a odnoszące się do wyliczenia i wypłaty należnego skarżącemu wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop na podstawie art. 115a ustawy o Policji zgodnie z art. 66 ust. 2 Konstytucji. Ponownie rozpatrując sprawę wyrównania ekwiwalentu, organy Policji uwzględnią wykładnię prawa zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a także aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych i ustalą wysokość należnego skarżącemu ekwiwalentu przy przyjęciu zasad jakie obowiązywały w chwili jego odejścia ze służby ale przy zastosowaniu nowego brzmienia art. 115a ustawy o Policji wprowadzonego ustawą nowelizującą. Różnica pomiędzy tak wyliczoną kwotą, a wypłaconą skarżącemu przy odejściu ze służby powinna być skarżącemu wypłacona w ramach wyrównania wcześniejszego świadczenia.
Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. ją oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w myśl art. 204 pkt 2 p.p.s.a.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę