III OSK 1770/24

III OSK 1770/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak /sprawozdawca/
Sławomir Wojciechowski /przewodniczący/
Zbigniew Ślusarczyk
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
658
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SAB/Kr 248/23 - Wyrok WSA w Krakowie z 2024-02-14
Skarżony organ
Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 12, art. 35 § 2 i § 3, art. 36 § 1, art. 37 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 58 § 1 pkt 6, art. 133 § 1 , art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) Protokolant asystent sędziego Przemysław Iżycki po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Burmistrza Miasta i Gminy W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 lutego 2024 r. sygn. akt II SAB/Kr 248/23 w sprawie ze skargi M. K. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza Miasta i Gminy W. w przedmiocie postępowania w sprawie zmiany stosunków wodnych znak: WTI.6331.1.2.2020 oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 14 lutego 2024 r. sygn. akt II SAB/Kr 248/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu skargi M. K. (dalej: "skarżący") na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza Miasta i Gminy W. (dalej: "organ") w przedmiocie postępowania w sprawie zmiany stosunków wodnych znak: WTI.6331.1.2.2020 zobowiązał organ do wydania aktu w sprawie zmiany stosunków wodnych znak: WTI.6331.1.2.2020 – w terminie 1 miesiąca (pkt I); stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności (pkt II); stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt III); w pozostałej części skargę oddalił (pkt IV) i zasądził zwrot kosztów (pkt V).
Powyższy wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
W uzasadnieniu skargi do sądu administracyjnego z 16 listopada 2023 r. skarżący podniósł iż pomimo upływu ponad 3 lat procedowania organ do dnia dzisiejszego nie rozpatrzył wniosku z dnia 18 lutego 2020 r. w sprawie uregulowania stanu wód deszczowych co do nieruchomości o nr [...] i [...] obręb [...].
W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że 20 czerwca 2022 r. wszczął postępowanie. W jego toku, w dniu 30 stycznia 2023 r., wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego ww. sprawie, które stało się przedmiotem zażalenia.
Po otrzymaniu postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławcze z dnia 13 kwietnia 2023 r. (data wpływu: 21.04.2023r.) znak: SKO.PW/4171/16/2023, organ zgodnie z uzasadnieniem składu orzekającego, rozpoczął procedurę powołania biegłego, jako osoby posiadającej wiadomości specjalne w zakresie naruszeń stosunków wodnych na gruncie.
Po przeprowadzeniu przedmiotowego postępowania dotyczącego wyboru biegłego, umowa z nim została podpisana w dniu 23 września 2023 r..
W dniu 3 listopada 2023 roku biegły dokonał oględzin terenowych, a w dniu 15 listopada 2023 r. wystosowano zawiadomienie informujące strony postępowania o nowym terminie załatwienia sprawy.
Sąd pierwszej instancji uznał, że organ dopuścił się bezczynności, gdyż jak wprost wynika z akt sprawy i czynności podejmowanych w sprawie, a opisanych
w skardze, oraz w odpowiedzi na skargę, pomimo, iż wniosek złożono 18 lutego 2020r. skarżony organ przez prawie 4 lata nie wydał decyzji. Nadto skarżący nie był należycie poinformowany o przyczynie zwłoki i organ I instancji nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy zgodnie z treścią art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: "k.p.a."), dopiero 25 maja 2023 r., a więc po upływie ponad 3 lat od wniosku skarżony organ poinformował stronę o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy, który z kolei upłynął w dniu 30 lipca 2023 r. i po tym terminie nie wydał żadnego postanowienia w zakresie terminu załatwienia sprawy. Powyższe okoliczności w ocenie WSA wskazują w sposób niewątpliwy, iż organ dopuścił się bezczynności z uwagi na szczegółowo podnoszone w skardze przekroczenie terminu do załatwienia sprawy, to jest zatem takiego w którym mógł załatwić sprawę. Istotne w tym zakresie było, że nie informowano należycie strony o wydłużeniu terminu i przyczynach tego wydłużenia.
Działania organu należy więc oceniać nie w kategorii przewlekłości, a tego czy w konsekwencji bezczynność jest rażąca. W ocenie Sądu pierwszej instancji nastąpił skutek rażącego naruszenia, ze względu na upływ terminu – prawie cztery lata od złożenia wniosku, próby bezpodstawnego zawieszenia postępowania, które prowadziło jedynie do pozornego działania w sprawie oraz nieinformowania strony o wydłużeniu terminu i przyczynach tego wydłużenia. Stosownie zaś do art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") ze względu na w/w okoliczności, w szczególności długi okres prowadzenia postępowania, Sąd stwierdził, że opisana bezczynność skarżonego organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, jako de facto wynik złej woli i zlekceważenia wnioskodawcy, o czym orzeczono jak w pkt III wyroku.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł organ, zaskarżając go w części dotyczącej pkt I, II, III I V i zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:
a) art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a, polegające na błędnym ustaleniu przez Sąd okoliczności wynikającej z akt sprawy w tym dokumentów źródłowych oraz pism procesowych skarżącego i wydawanych przezeń rozstrzygnięć, poprzez nie wzięcie pod uwagę okoliczności, iż zainicjowanie postępowania przypadło na czas ogłoszonego w Polsce stanu epidemii (pandemii ogólnoświatowej), co wiązało się z zawieszeniem biegu terminów procesowych, nieobecnością pracowników Urzędu, jak również nie uwzględnienie okoliczności, iż działanie organu nie wynikało ze złej woli organu czy też z chęci lekceważenia strony postępowania, ale z konieczności podjęcia przez organ wnikliwej analizy akt sprawy i przeprowadzenia czynności wymagających wiedzy specjalistycznej.
b) art. 149 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 12 oraz art. 35 i art. 36 k.p.a. - poprzez pominięcie w rozważaniach o bezczynności organu charakteru oraz stopnia skomplikowania rozpatrywanej przez ten organ sprawy, prowadzące do błędnej konkluzji, iż bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, podczas, gdy okoliczności te nie dawały podstaw do stwierdzenia bezczynności co do zasady, a w szczególności jej kwalifikowanej postaci.
Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku we wskazanej na wstępie części oraz wydanie orzeczenia reformatoryjnego, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Ponadto wniesiono o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna
z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Skarga kasacyjna jest oczywiście niezasadna i jako taka podlega oddaleniu.
W preambule do Konstytucji RP zastrzeżono, że wszystkie organy władzy publicznej są zobowiązane działać sprawnie i rzetelnie. W tym celu powinny przede wszystkim przestrzegać przepisów prawa, które wyznaczają standardy relacji z jednostkami –
art. 7 Konstytucji RP. Na gruncie postępowania administracyjnego podstawowym standardem jego prowadzenia jest proklamowana w art. 12 k.p.a. zasada szybkości postępowania, która zobowiązują organy do działania w sposób wnikliwy i szybki, przy wykorzystaniu możliwie najprostszych środków prowadzących do załatwienia sprawy.
Każda sprawa, która nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego powinna być załatwiona niezwłocznie, a sprawa w której takie postępowanie jest konieczne powinna być załatwiona w ciągu miesiąca, a jeżeli jest szczególnie skomplikowana – w ciągu dwóch miesięcy – art. 35 § 2 i § 3 k.p.a. Jeżeli organ nie jest w stanie załatwić sprawy w terminach wyznaczonych postanowieniami art. 35 § 2 i § 3 k.p.a., ma obowiązek zawiadomić o tym strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia – art. 36 § 1 k.p.a. Niezałatwienie sprawy w terminach kodeksowych określonych w art. 35 i art. 36 k.p.a. stanowi normatywną bezczynność, a więc zawiniony stan, w którym strona nie uzyskała jej rozstrzygnięcia w wymaganym prawem okresie czasu – art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.
Na etapie postępowania kasacyjnego nie jest kwestionowane, że wniosek
o wszczęcie postępowania w niniejszej sprawie wpłynął do organu w dniu 18 lutego 2020 roku. O niezałatwieniu sprawy w terminie skarżący został poinformowany w dniu 25 maja 2023 roku, a więc po ponad trzech latach. Po bezskutecznym upływie nowowyznaczonego terminu w dniu 30 lipca 2023 roku organ ponownie nie zawiadomił skarżącego w trybie art. 36 § 1 k.p.a. o niezałatwieniu sprawy. W takim skonfigurowaniu procesowym podnoszone przez organ okoliczności dotyczące skomplikowanego charakteru sprawy i stanu epidemii nie mają znaczenia. Organ mógłby uwolnić się od zarzutu bezczynności, gdyby w odpowiednim czasie informował skarżącego o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminach kodeksowych, czego ewidentnie zaniedbał. Ustawodawca dostrzega, że nie każdą sprawę da się rozpoznać i rozstrzygnąć w podstawowych terminach kodeksowych. Dlatego też przewidział możliwość ich przedłużenia, jednakże zawsze z zachowaniem reżimu, który realizuje zasadę transparentności i rzetelności. Organ może uadekwatnić termin załatwienia sprawy do stopnia jej skomplikowania i zakresu koniecznych do przeprowadzania czynności procesowych, jednakże każdorazowo musi zawiadomić o tym strony, podając przyczyny wydłużenia terminu i wskazując do kiedy sprawa zostanie rozstrzygnięta. Niezrealizowanie przez organ obowiązku informacyjnego, o którym mowa w art. 36 § 1 k.p.a. uzasadnia zarzut bezczynności, nawet jeżeli obiektywnie sprawa cechuje się takimi właściwościami, które nie pozwalają na jej rozpoznanie w terminach przewidzianych w art. 35 § 2 i § 3 k.p.a.
W tym stanie rzeczy nie ma podstaw, aby podważać oceny prawne WSA, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu
art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. Podnoszona przez organ okoliczność wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania w dniu 30 stycznia 2023 roku nie ma znaczenia. Po pierwsze z tej przyczyny, że postanowienie wydano prawie po trzech latach od wpływu wniosku o wszczęcie postępowania, a po drugie dlatego, że postanowienie to ostatecznie zostało uchylone z uwagi na oczywisty brak przesłanek do jego wydania. Organ sam przyznaje, że procedurę powołania biegłego w sprawie rozpoczął w kwietniu 2023 roku, a więc po ponad trzech latach od wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, podobnie jak w postępowaniu przed WSA organ nie przedstawił żadnych okoliczności uzasadniających sposób prowadzenia sprawy, w której sformułowano zarzut bezczynności. Od dnia wpływu wniosku w lutym 2020 roku do początku 2023 roku organ nie podjął właściwie żadnych czynności w sprawie i nie informował stron o przyczynach takiego stanu rzeczy. Nie można zatem kwestionować oceny, że bezczynność w sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie sprecyzowano, jakich dokumentów, pism i rozstrzygnięć zalegających w aktach sprawy nie uwzględniono w toku postępowania przez WSA. Z tych przyczyn zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. nie mógł wywołać oczekiwanych skutków procesowych. W skardze kasacyjnej nie wyjaśniono również, na czym miało polegać naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Jest to przepis procesowy zobowiązujący sąd do odrzucenia skargi, jeżeli jest niedopuszczalna "z innych przyczyn". Skarżący kasacyjnie organ nie podał, dlaczego wniesiona w niniejszej sprawie skarga powinna ulec odrzuceniu.
Z wyłożonych względów Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.