III OSK 1767/21

Naczelny Sąd Administracyjny2022-09-28
NSAAdministracyjneWysokansa
dostęp do informacji publicznejzadania publicznetajemnica przedsiębiorstwaspółka Skarbu PaństwaobronnośćNSApostępowanie administracyjnebezczynność organu

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki P. S.A. od wyroku WSA zobowiązującego ją do udostępnienia informacji publicznej, potwierdzając, że spółka wykonuje zadania publiczne.

Sprawa dotyczyła skargi na bezczynność spółki P. S.A. w udostępnieniu informacji publicznej dotyczącej kosztów reklam. WSA zobowiązał spółkę do rozpatrzenia wniosku, uznając ją za podmiot wykonujący zadania publiczne. Spółka wniosła skargę kasacyjną, kwestionując swój status. NSA oddalił skargę, potwierdzając, że spółka, utworzona przez Skarb Państwa w celu konsolidacji przemysłu obronnego i prowadząca działalność pod nazwą "Obrona narodowa", wykonuje zadania publiczne w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki P. S.A. z siedzibą w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który zobowiązał spółkę do rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej kosztów reklam i innych publikacji. WSA uznał spółkę za podmiot zobowiązany do udostępniania informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej (u.d.i.p.), ponieważ wykonuje zadania publiczne związane z obronnością państwa. Spółka w skardze kasacyjnej zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, argumentując, że nie jest podmiotem wykonującym zadania publiczne, a żądane informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że spółka, utworzona przez Skarb Państwa w celu konsolidacji państwowego przemysłu obronnego i prowadząca działalność pod nazwą "Obrona narodowa", wypełnia znamiona pojęcia "wykonywania zadań publicznych". W związku z tym, spółka jest zobowiązana do udostępniania informacji publicznej. NSA uznał również, że nie jest istotne, czy spółka dysponuje majątkiem publicznym lub czy Skarb Państwa ma pozycję dominującą, ponieważ samo wykonywanie zadań publicznych wystarcza do objęcia jej zakresem art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Sąd stwierdził również, że kwestia tajemnicy przedsiębiorstwa jest przedmiotem postępowania w sprawie odmowy udostępnienia informacji, a nie w sprawie o bezczynność. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów k.p.a. zostały uznane za bezzasadne, ponieważ w sprawie o bezczynność nie stosuje się procedury administracyjnej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, spółka wykonująca zadania publiczne w zakresie obronności państwa jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej.

Uzasadnienie

Spółka, będąc przedsiębiorstwem utworzonym przez Skarb Państwa w celu konsolidacji państwowego przemysłu obronnego i prowadzącą działalność pod nazwą "Obrona narodowa", wypełnia znamiona pojęcia "wykonywania zadań publicznych", co czyni ją podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (18)

Główne

u.d.i.p. art. 4 § ust. 1 pkt 5

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w tym spółki, w których Skarb Państwa ma pozycję dominującą lub które wykonują zadania publiczne, są zobowiązane do udostępniania informacji publicznej.

p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku w określonym terminie w przypadku bezczynności.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.d.i.p. art. 4 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Podmiot zobowiązany do udostępniania informacji publicznej.

u.d.i.p. art. 1 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Definicja informacji publicznej.

u.d.i.p. art. 6 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Przykłady informacji publicznej, w tym informacje o majątku, dochodach i stratach spółek handlowych.

u.d.i.p. art. 16 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Decyzja o odmowie udostępnienia informacji publicznej.

u.d.i.p. art. 16 § ust. 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Stosowanie przepisów k.p.a. do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej.

p.p.s.a. art. 149 § § 1a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Stwierdzenie braku rażącego naruszenia prawa przez bezczynność.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

u.z.n.k.

Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji

Definicja tajemnicy przedsiębiorstwa.

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej art. 4 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej art. 16 § ust. 2

p.p.s.a. art. 149 § § 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15 zzs4 § ust. 1 i 3

Regulacje dotyczące posiedzeń niejawnych w okresie pandemii.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Spółka P. S.A. wykonuje zadania publiczne w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. ze względu na prowadzenie działalności w zakresie obronności państwa. Wniosek o udostępnienie informacji o kosztach reklam wpisuje się w zakres informacji publicznej dotyczącej majątku i dochodów spółki wykonującej zadania publiczne. Kwestia tajemnicy przedsiębiorstwa jest rozpatrywana w postępowaniu o odmowę udostępnienia informacji, a nie w sprawie o bezczynność.

Odrzucone argumenty

Spółka P. S.A. nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej, ponieważ nie wykonuje zadań publicznych. Żądane informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa i nie podlegają udostępnieniu. Zastosowanie art. 149 § 1 p.p.s.a. było nieuzasadnione.

Godne uwagi sformułowania

Spółka zrzesza państwowe przedsiębiorstwa z branży zbrojeniowej, stoczniowej, nieruchomości i nowych technologii, prowadząc działalność na potrzeby bezpieczeństwa i obronności państwa co wypełnia znamiona pojęcia "wykonywania zadań publicznych". Wystarczy zatem, że dany podmiot niebędący władzą publiczną wykonuje zadania publiczne, by uznać, że zobowiązany jest do udostępnienia informacji publicznych w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Z punktu widzenia kwalifikacji żadnej we wniosku z 1 kwietnia 2019 r. informacji jako informacji publicznej w szczególności istotne są przepisy art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f) i pkt 5 lit. d) i e) u.d.i.p.

Skład orzekający

Jerzy Stelmasiak

sędzia

Kazimierz Bandarzewski

sędzia del. WSA

Zbigniew Ślusarczyk

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że spółki realizujące zadania publiczne, nawet jeśli są spółkami prawa handlowego, podlegają ustawie o dostępie do informacji publicznej, a zakres informacji publicznej obejmuje dane finansowe związane z ich działalnością."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji spółki z sektora obronności, ale zasada wykładni art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. ma szersze zastosowanie do innych podmiotów wykonujących zadania publiczne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia dostępu do informacji publicznej w kontekście spółek realizujących zadania strategiczne dla państwa, co ma znaczenie dla transparentności i kontroli publicznej.

Czy spółka zbrojeniowa musi ujawnić koszty reklam? NSA rozstrzyga o dostępie do informacji publicznej.

Sektor

obronność

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1767/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-09-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak
Kazimierz Bandarzewski
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
VIII SAB/Wa 18/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-06-11
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
art. 4 ust 1 pkt 1, 16 ust 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 28 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. S.A. z siedzibą w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 czerwca 2019 r. sygn. akt VIII SAB/Wa 18/19 w sprawie ze skargi K. B. na bezczynność P. S.A. z siedzibą w R. w przedmiocie dostępu do informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 czerwca 2019 r. sygn. akt VIII SAB/Wa 18/19 po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. B. na bezczynność P. S.A. z siedzibą w R. w przedmiocie dostępu do informacji publicznej, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 oraz § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a." zobowiązał P. S.A. z siedzibą w R. do rozpatrzenia wniosku K. B. z 1 kwietnia 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z wyrokiem ze stwierdzeniem jego prawomocności (pkt 1), stwierdził, że bezczynność P. S.A. z siedzibą w R. w rozpatrzeniu ww. wniosku skarżącego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2) oraz zasądził od P. S.A. z siedzibą w R. na rzecz skarżącego K. B. kwotę 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 3).
W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że wnioskiem z 1 kwietnia 2019 r. skarżący zwrócił się do P. S.A. z siedzibą w R., zwanej dalej "Spółką" o udostępnienie informacji publicznej, tj. informacji jaki jest koszt wszelkich reklam, artykułów sponsorowanych oraz innych publikacji wykupionych w mediach wydawanych przez spółkę F. S.A. (KRS [...]) w okresie od 1 grudnia 2015 r. do 15 marca 2019 r. poniesiony przez P. W odpowiedzi na wniosek Spółka poinformowała, że informacje dotyczące wartości zawieranych przez nią umów nie mogą zostać przekazane, ponieważ stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów ustawy z 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2018 poz. 419) zwanej dalej: "u.z.n.k." Zwróciła uwagę, że informacje o wartości zawieranych przez Spółkę umów posiadają wartość gospodarczą, zaś ich ujawnienie mogłoby skutkować naruszeniem konkurencyjnej pozycji Spółki.
W ocenie Sądu pierwszej instancji Spółka jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198 ze zm.) dalej zwanej "u.d.i.p." Spółka zrzesza państwowe przedsiębiorstwa z branży zbrojeniowej, stoczniowej, nieruchomości i nowych technologii, prowadząc działalność na potrzeby bezpieczeństwa i obronności państwa co wypełnia znamiona pojęcia "wykonywania zadań publicznych". W świetle powyższego obowiązkiem Spółki było rozpoznanie wniosku skarżącego we wskazanym przez niego zakresie. Spółka do dnia wyrokowania nie udzieliła odpowiedzi zgodnie z żądaniem skarżącego, dlatego pozostaje ona w bezczynności.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że P. S.A. z siedzibą w R. dopuściła się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z wyrokiem ze stwierdzeniem jego prawomocności.
Skargę kasacyjną złożyła P. S.A. z siedzibą w R., zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.:
a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096) zwanej dalej "k.p.a.", które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do uchylenia zaskarżonej decyzji, pomimo iż wbrew ocenie WSA w Warszawie nie była ona wydana z naruszeniem przepisów k.p.a. W konsekwencji, rzeczone uchybienie doprowadziło do uznania, iż spółka jest podmiotem obowiązanym do udzielenia informacji publicznej ze względu na fakt, iż jest podmiotem wykonującym zadania publiczne w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2018 poz. 1429) zwanej dalej "u.d.i.p.", "w sytuacji gdy na podstawie okoliczności prawnych i faktycznych nie można uznać jakoby skarżący spełniał przesłanki do uznania go za taki podmiot".
b. "art. 149 § 1 p.p.s.a." przez jego zastosowanie w sytuacji, gdy nie było podstaw prawnych i faktycznych uzasadniających jego zastosowanie, a Sąd powinien skargę oddalić.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty P. S.A. z siedzibą w R. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy przez oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. Ponadto wniosła o zasądzenie "od strony na rzecz skarżącego" kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazała, że P. S.A. jest spółką prawa handlowego. Spółka uczestniczy w przetargach organizowanych przez podmioty państwowe oraz współpracuje z podmiotami zagranicznymi. Spółka nie jest adresatem żadnych norm szczególnych, które nadawałyby jej szczególne uprawnienia wobec innych podmiotów. W ocenie autora skargi kasacyjnej nie jest wystarczające zaprezentowane przez Sąd pierwszej instancji stanowisko, iż o kwalifikacji prawnej Spółki jako podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej przesądza wpis widniejący w Krajowym Rejestrze Sądowym. Aktualny zakres działalności Spółki nie pokrywa się z faktycznie wykonywanymi działaniami gospodarczymi. W ocenie Spółki wpis w KRS nie może przesądzać o tym, czy podmiot wykonuje zadania publiczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien opierać się na rzeczywistym charakterze prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej i zbadać, czy ma ona odpowiednie umocowanie prawne do tego, aby wykonywać zadania publiczne, czego jednak nie uczynił. Pomimo dokonania wpisu w KRS Spółka nie ma nawet formalnych możliwości wykonywania zadań publicznych.
Dalej autor skargi kasacyjnej podkreślił, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie pokrywał się z działalnością stanowiącą wykonywanie zadań publicznych. Informacje te dotyczą kosztów cywilnoprawnych związanych z umową łączącą Spółkę z innym podmiotem, stanowiąc ponadto tajemnicę przedsiębiorstwa.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej NSA z 5 lipca 2022 r. w związku z brakiem zgody wszystkich stron na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym lub na przeprowadzenie rozprawy w trybie zdalnym, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 1 i 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842) sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne z uwagi na to, że przeprowadzenie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku nie było możliwe.
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs4 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.), w brzmieniu nadanym przez art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 1090). Zgodnie z ww. regulacją "[w] okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy (...)", w okresie tym "wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu". Stosownie do ustępu 3 ww. artykułu "[p]rzewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznanie sprawy było konieczne z uwagi na długość toczącego się postępowania sądowego. W tej szczególnej sytuacji rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym było w ocenie NSA rozsądnym kompromisem pomiędzy prawem stron do jawnego rozpoznania sprawy, a prawem do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 Konstytucji RP) oraz zasadą proporcjonalności, z której wynika możliwość ograniczenia konstytucyjnych praw z uwagi na konieczność ochrony zdrowia. Strony uprzedzono o takim trybie rozpoznania sprawy i umożliwiono im zajęcie ostatecznego stanowiska w sprawie pisemnie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej sprawiają, że należy przypomnieć, iż przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego była skarga na bezczynność P. SA w rozpoznaniu wniosku z 1 kwietnia 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej. Spółka pismem z 9 kwietnia 2019 r. poinformowała wnioskodawcę, że nie udostępni żadnych informacji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej, Sąd przede wszystkim ocenia czy adresat wniosku jest podmiotowo zobowiązany do udostępniania posiadanych informacji na podstawie art. 4 u.d.i.p. oraz czy żądanie dotyczy informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Jeżeli według organu nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej lub żądanie nie dotyczy informacji publicznej, to do uwolnienia przez Sąd od zarzutu bezczynności, wystarczające jest wystosowanie przez organ do wnioskodawcy pisma informującego o tym stanowisku. Natomiast w sytuacji gdy Sąd dojdzie do przekonania, że adresat wniosku jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej i żądanie dotyczy informacji publicznej, to zobowiązuje organ na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do rozpoznania wniosku, stosownie do trybu przewidzianego w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Bezczynność jako przedmiot niniejszej sprawy, wskazuje na oczywistą bezzasadność zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., którego zastosowanie jest możliwe ale w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia jest decyzja lub postanowienie, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Sąd I instancji, zobowiązał Spółkę do rozpatrzenia wniosku na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. a nie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
Skoro przedmiotem skargi w niniejszej sprawie była bezczynność, to Sąd pierwszej instancji był zobowiązany do ustalenia stanu faktycznego na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w szczególności w oparciu o art. 133 § 1 p.p.s.a. na podstawie akt sprawy i na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a. przedstawia swoje ustalenia w uzasadnieniu wyroku. Tymczasem skarżąca kasacyjnie Spółka zmierzając do podważenia ustaleń Sądu, zarzuciła mu naruszenie art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie budzi wątpliwości, że Sąd w sprawie, której przedmiotem jest bezczynność w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie stosuje procedury administracyjnej, w tym przepisów k.p.a. Ponadto przepisów k.p.a. nie stosowała też Spółka, ponieważ nie wynika to z ustawy o dostępie do informacji publicznej. Stosownie do treści art. 16 ust. 2 u.d.i.p. przepisy k.p.a. stosuje się tylko do decyzji, o których mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Dodatkowo należy zauważyć, że w omawianym zarzucie autor skargi kasacyjnej twierdzi, że naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. "doprowadziło do uchylenia zaskarżonej decyzji, pomimo iż wbrew ocenie WSA w Warszawie nie była ona wydana z naruszeniem przepisów k.p.a.". Tymczasem z zaskarżonego wyroku i jego uzasadnienia nie wynika, aby Sąd "uchylił zaskarżoną decyzję", bowiem przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie nie była jakakolwiek decyzja. Sąd nie zarzucił również Spółce, że wydała decyzję z naruszeniem przepisów k.p.a. W niniejszej sprawie, w tym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej Spółka nie wskazywała że wydała decyzję. W konsekwencji także zarzut naruszenia art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. należało uznać za bezskuteczny.
Rezultatem niepodważenia w skardze kasacyjnej stanu faktycznego ustalonego przez Sąd, oceny pozostałych zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny dokonuje w oparciu o ustalenia przyjęte przez Sąd I instancji stanowiące podstawę faktyczną zaskarżonego wyroku. Z ustaleń Sądu pierwszej instancji wynika, że adresatem wniosku jest P. S.A. z siedzibą w R. Spółka ta jest przedsiębiorstwem utworzonym przez Skarb Państwa w 2013 r. na skutek konsolidacji państwowego przemysłu obronnego. W skład Spółki wchodzą m.in. główne państwowe przedsiębiorstwa z branży zbrojeniowej, stoczniowej, nieruchomości i nowych technologii. Akcjonariat Spółki obejmuje Ministerstwo Skarbu Państwa – 40,10 %, A. S.A. – 28,92 %, P.[2] Sp. z o.o. 30,98 %. P. S.A. nie jest zwykłą spółką prawa handlowego, lecz spółką o szczególnym znaczeniu dla gospodarki państwa w dziedzinie obronności. Jak wynika z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego nr [...] Spółka prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą "Obrona narodowa", a zatem działalność na potrzeby bezpieczeństwa i obronności państwa, co wypełnia znamiona szerszego pojęcia "wykonywania zadań publicznych", o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. W związku z powyższym Sąd I instancji uznał, że Spółka jest innym niż władze publiczne podmiotem wykonującym zadania publiczne zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w rozumieniu przepisu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.
Ustalenie Sądu pierwszej instancji, że Spółka jest podmiotem wykonującym zadania publiczne, czyni niezasadną argumentację zawartą w uzasadnieniu skargi kasacyjnej mającą wskazywać, że jakoby Spółka nie jest podmiotowo zobowiązana do udostępniania informacji publicznej. Argumentacja ta została bowiem oparta na sprzecznym z ustaleniami Sądu pierwszej instancji założeniu, że Spółka nie wykonuje zadań publicznych.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji w zakresie wykładni art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. W rezultacie za Sądem pierwszej instancji należy stwierdzić, że z uwagi na fakt wykonywania przez Spółkę zadań publicznych nie jest istotne zarówno, czy Spółka dysponuje majątkiem publicznym, jak również to, czy Skarb Państwa w dacie złożenia wniosku przez skarżącego o dostęp do informacji publicznej miał w Spółce pozycję dominującą w rozumieniu art. 4 pkt 10 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Bowiem przepis art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. określa, że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Wystarczy zatem, że dany podmiot niebędący władzą publiczną wykonuje zadania publiczne, by uznać, że zobowiązany jest do udostępnienia informacji publicznych w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Podmioty wymienione w art. 4 ust. 1 pkt 1-5 są wymienione tylko przykładowo jako obowiązane do udostępniania informacji publicznej, na co wskazuje określenie ich jako "w szczególności:". Skoro spółka wykonuje zadania publiczne w zakresie obrony narodowej, to jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej.
Nie można też zgodzić się ze skarżącą kasacyjnie Spółką, że na to czy jest ona adresatem normy przewidzianej w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. ma wpływ zakres przedmiotowy objęty wnioskiem o udzielenie informacji publicznej, tj. koszt reklam oraz innych publikacji, który nie ma związku z działalnością stanowiącą wykonywanie zadań publicznych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego na przeszkodzie takiemu stanowisku, stoją między innymi przepisy art. 6 ust. 1 pkt 2, 3 i 5 lit. d) i e) u.d.i.p., w których jako przykład informacji publicznej wskazuje się informacje o podmiotach wskazanych w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Do tych podmiotów należy zaliczyć Spółkę. Z punktu widzenia kwalifikacji żadnej we wniosku z 1 kwietnia 2019 r. informacji jako informacji publicznej w szczególności istotne są przepisy art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f) i pkt 5 lit. d) i e) u.d.i.p., zgodnie z którymi informacją publiczną jest informacja o majątku, którym dysponuje spółka, szczególnie pochodzącym z zadysponowania majątkiem, o którym mowa w lit. a-c, i jego obciążeniach, dochodach i stratach spółek handlowych, w których podmioty, o których mowa w lit. a-c, mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów Kodeksu spółek handlowych, oraz dysponowaniu tymi dochodami.
Końcowo należy wskazać, że irrelewantne dla rozstrzygnięcia kwestii bezczynności Spółki oraz zasadności skargi i skargi kasacyjnej była kwestia ewentualnego ograniczenia prawa do informacji publicznej na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p., według Spółki wynikająca z objęcia żądanych informacji tajemnicą przedsiębiorcy. Oczywistym jest, że jak już podano wyżej, w sprawie w przedmiocie bezczynności organu w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej, Sąd ustala czy adresat wniosku jest podmiotowo zobowiązany do udostępniania posiadanych informacji na podstawie art. 4 u.d.i.p. oraz czy żądanie dotyczy informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Jeżeli organ uzna, że wniosek dotyczy informacji publicznej, ale informacja publiczna nie podlega udostępnieniu ze względu na objęcie jej tajemnicą przedsiębiorcy, to stosownie do treści art. 16 ust. 1 u.d.i.p. wydaje decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej z powołaniem się na ograniczenie prawa do informacji publicznej wynikające z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. uzasadniając swoje stanowisko w tym zakresie, w tej decyzji. Zatem kwestia prawidłowości powołania się na ograniczenie prawa do informacji publicznej, może być przedmiotem kontroli Sądu dopiero w postępowaniu ze skargi na decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej.
Nie jest też zasadny zarzut naruszenia art. 149 § 1 p.p.s.a., którego Spółka upatruje w jego zastosowaniu w sytuacji, gdy nie było podstaw prawnych i faktycznych uzasadniających jego zastosowanie. Po pierwsze, przepis art. 149 § 1 p.p.s.a., składa się z 3 punktów, stanowiące odmienne normy prawne a autor skargi kasacyjnej nie wskazał, która konkretnie norma została naruszona. To w zasadzie przekreśla skuteczność tak postawionego zarzutu. Po drugie, przepis art. 149 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a. jest tzw. przepisem wynikowym. Zatem jego skuteczność jest uwarunkowana powiązaniem naruszenia tego przepisu z naruszeniem przepisów, na podstawie których Sąd doszedł do przekonania o zasadności skargi. Po trzecie, skoro z przedstawionego wyżej stanowiska wynika, że Spółka nie podważyła w skardze kasacyjnej stanowiska Sądu w zakresie podstaw faktycznych i prawnych zaskarżonego wyroku, to należy uznać, że Sąd prawidłowo uwzględnił skargę na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a p.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. ją oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI