III OSK 1760/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA w Gliwicach, utrzymując w mocy postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego w sprawie grzywny nałożonej za niewykonanie obowiązku wykonania rowu odwadniającego.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej H.W. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił jej skargę na postanowienie SKO w Bielsku-Białej o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego w sprawie grzywny. Grzywna została nałożona za niewykonanie ostatecznej decyzji nakładającej obowiązek wykonania rowu odwadniającego. Skarżąca argumentowała, że postępowanie powinno zostać umorzone ze względu na jej trudną sytuację materialną i wiek, a także fakt, że organ postanowił wykonać obowiązek zastępczo. NSA uznał, że przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego z art. 59 § 2 u.p.e.a. nie zostały spełnione, a okoliczność wykonania zastępczego nie wpływa na dopuszczalność egzekucji grzywny.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną H.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który utrzymał w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Sprawa dotyczyła grzywny nałożonej w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wykonania rowu odwadniającego, nałożonego ostateczną decyzją administracyjną. Skarżąca kwestionowała odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego, powołując się na swoją trudną sytuację materialną, wiek, choroby oraz fakt, że organ postanowił wykonać obowiązek zastępczo. Sąd pierwszej instancji oraz Naczelny Sąd Administracyjny uznały, że przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego, określone w art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie zostały spełnione. Sąd wskazał, że skarżąca posiada stały dochód i majątek, a dalsza egzekucja nie będzie bezskuteczna. NSA podkreślił również, że okoliczność, iż organ postanowił wykonać obowiązek zastępczo, nie implikuje bezprzedmiotowości ani niedopuszczalności postępowania egzekucyjnego dotyczącego nałożonej grzywny, która pozostaje wymagalna. Skarga kasacyjna została oddalona.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, wykonanie zastępcze obowiązku głównego nie wpływa na dopuszczalność i wymagalność egzekucji grzywny nałożonej za jego niewykonanie.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że wykonanie zastępcze nie implikuje bezprzedmiotowości ani niedopuszczalności postępowania egzekucyjnego dotyczącego grzywny, która pozostaje aktualna, chyba że zostanie umorzona lub zwrócona.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (19)
Główne
u.p.e.a. art. 59 § 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 125
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 126
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.e.a. art. 7 § 3
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 29 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 119 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 33 § 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 59 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
k.p.a. art. 7a § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 134 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się do wszystkich zarzutów. Naruszenie art. 151 p.p.s.a. poprzez jego nieuprawnione zastosowanie. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 § 3 u.p.e.a., art. 29 § 1 u.p.e.a. i art. 119 § 1 u.p.e.a. poprzez niezastosowanie i utrzymanie w mocy nałożonej grzywny, gdy obowiązek wykonano zastępczo. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. i art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. oraz art. 7a § 1 k.p.a. poprzez niezastosowanie, gdy brak wymagalności obowiązku. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 59 § 2 u.p.e.a. poprzez niezastosowanie, gdy skarżąca nie jest w stanie ponieść grzywny. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 71 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez niezastosowanie, w sytuacji niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Godne uwagi sformułowania
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Przez podstawę kasacyjną należy rozumieć konkretny przepis prawa, którego naruszenie przez Sąd I instancji zarzuca skarga kasacyjna. Przepisy art. 145 § 1 pkt 1 i art. 151 p.p.s.a. są tzw. przepisami wynikowymi, regulują sposób rozstrzygnięcia i bez stwierdzenia naruszenia innych przepisów w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania, zarzuty te nie są trafne. Eksponowana w trzecim i czwartym zarzucie skargi kasacyjnej okoliczność, że organ postanowił wykonać zastępczo obowiązek objęty tytułem wykonawczym [...] sama przez się nie implikuje bezprzedmiotowości ani niedopuszczalności postępowania egzekucyjnego dotyczącego nałożonej wcześniej grzywny.
Skład orzekający
Jerzy Stelmasiak
przewodniczący
Piotr Korzeniowski
członek
Tadeusz Kiełkowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umorzenia postępowania egzekucyjnego w administracji, w szczególności przesłanek z art. 59 § 2 u.p.e.a., oraz dopuszczalności egzekucji grzywny w przypadku wykonania zastępczego obowiązku głównego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji egzekucji grzywny w celu przymuszenia i odmowy jej umorzenia ze względu na sytuację materialną zobowiązanego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje praktyczne aspekty postępowania egzekucyjnego w administracji i trudności, z jakimi mogą borykać się zobowiązani, a także pokazuje, jak sądy interpretują przesłanki umorzenia egzekucji.
“Grzywna administracyjna: Kiedy sąd nie umorzy egzekucji mimo trudnej sytuacji finansowej?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 1760/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący/
Piotr Korzeniowski
Tadeusz Kiełkowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
638 Sprawy egzekucji administracyjnej; egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Gl 1652/21 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2022-03-04
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 59 par 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie sędzia NSA Piotr Korzeniowski sędzia del. WSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej H.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 1652/21 w sprawie ze skargi H.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 27 października 2021 r. nr SKO.V/428/3585/255/2021 w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego w sprawie grzywny w celu przymuszenia wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 4 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 1652/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej "WSA w Gliwicach" lub "Sąd I instancji"), oddalił skargę H.W. (dalej "skarżąca") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej (dalej "Kolegium") z dnia 27 października 2021 r., nr SKO.V/428/3585/255/2021, w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego w sprawie grzywny w celu przymuszenia wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom.
Powyższy wyrok, od którego została złożona skarga kasacyjna, zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Wójta Gminy [...] (dalej "Wójt") z dnia 26 czerwca 2015 r., nr RIP.6331.10.2015.GK, Kolegium decyzją z dnia 14 października 2015 r. nałożyło na skarżącą obowiązek wykonania rowu odwadniającego o wymiarach szerokość w dnie 30 cm i głębokości zależnej od spadku minimum 40 cm wzdłuż działki nr [...] położonej w Ł. w kierunku z północy na południe łącząc ten odcinek rowu z rowem położonym na działce nr [...] i nr [...] w sposób umożliwiający swobodny spływ wód opadowych i roztopowych. Decyzja ta stała się ostateczna. Następnie, w związku z niewykonaniem nałożonego obowiązku, zostało dostarczone skarżącej w dniu 25 października 2016 r. upomnienie wystawione przez Wójta. Obowiązek zawarty w upomnieniu należało wykonać w ciągu 30 dni od dnia doręczenia upomnienia, jednakże obowiązek ten przez skarżącą nie został wykonany. W konsekwencji Wójt postanowieniem z dnia 16 grudnia 2016 r., nr RIP.6331.34.02.2016.GJ, nałożył na skarżącą grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 1000 zł. Postanowienie to Kolegium utrzymało w mocy postanowieniem z dnia 10 lutego 2017 r., nr SKO.V/428/236/17/17. WSA w Gliwicach oddalił z kolei skargę na postanowienie Kolegium.
Wójt w dniu 16 czerwca 2021 r. wystosował upomnienie nr UP 1/2021, które zostało dostarczone skarżącej 2 lipca 2021 r. W odpowiedzi na to upomnienie skarżąca zwróciła się do organu o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Wójt wezwał skarżącą do przedłożenia oświadczenia o stanie majątkowym, rodzinnym i o sytuacji materialnej. W dniu 11 sierpnia 2021 r. skarżąca przedłożyła żądane dokumenty aktualne na dzień 6 sierpnia 2021 r., jednocześnie złożyła oświadczenie, iż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a jej dochód wynosi 2459 zł netto. Ponadto organ ustalił, że obowiązek nałożony na skarżącą nie został zrealizowany, a strona uniemożliwia również dokonanie wykonania zastępczego. W konsekwencji Wójt odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego w sprawie grzywny postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2021 r., na które skarżąca złożyła zażalenie. Zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez uznanie, że przedłożone oświadczenie o stanie majątkowym jest niewystarczające i brak wezwania strony do przedłożenia innych dokumentów, na podstawie których organ mógłby dokonać pełnej oceny i ustalić stan faktyczny w zakresie, jaki uważał za niezbędny do oceny sytuacji materialnej strony. W ocenie skarżącej doszło również do naruszenia art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej u.p.e.a.) poprzez odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na niewykonanie przez skarżącą obowiązku określonego w tytule wykonawczym.
Postanowieniem z dnia 27 października 2021 r., nr SKO.V/428/3585/ 255/2021, Kolegium utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Wójta z dnia 31 sierpnia 2021 r. Organ wskazał, że zgodnie z art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku, gdy dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których możliwe jest wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne. W opinii organu odwoławczego z dokumentów przedstawionych przez skarżącą wynika, że posiada ona stały dochód w postaci renty, nie posiada kredytów oraz małoletnich dzieci na utrzymaniu. Jednocześnie dochód skarżącej przekracza dwukrotnie wysokość nałożonej grzywny. Wobec tego Kolegium stwierdziło, że wyegzekwowanie grzywny nie pozbawi skarżącej możliwości normalnego funkcjonowania. Ponadto w sprawie nie został spełniony warunek ewentualnego umorzenia postępowania egzekucyjnego, o którym mowa we wspomnianym art. 59 § 2.
Pismem z dnia 16 listopada 2021 r. skarżąca złożyła do WSA w Gliwicach skargę na postanowienie Kolegium z dnia 27 października 2021 r., zarzucając naruszenie: 1) art. 8 § 2 k.p.a., poprzez uznanie odmowy umorzenia grzywny w kwocie 1.000 zł za zasadne podczas gdy w tej samej sprawie ten sam organ umorzył już grzywnę nałożoną na tą samą stronę w kwocie 5.000 zł, a zarówno okoliczności faktyczne jak i stan prawny nie uległy żadnej zmianie, 2) art. 59 § 2 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na: a) uznaniu, iż w sytuacji gdy dochód skarżącej przewyższa kwotę grzywny, to jest to podstawa do stwierdzenia, iż może ona również uiścić grzywnę podczas gdy wysokość dochodu w żaden sposób nie wyłącza bezskuteczności egzekucji, albowiem zbadaniu podlegają przede wszystkim koszty jakie strona ponosi, b) uznaniu, iż niezbędna, doraźna pomoc udzielana skarżącej przez rodzinę jest źródłem jej dochodu, z którego może uiścić grzywnę, podczas gdy w istocie nie jest to żaden dochód strony, w szczególności wsparcie udzielane skarżącej przez rodzinę nie może być dla organu podstawą ustalenia, iż skarżąca jest w stanie uiścić jakąkolwiek grzywnę. Kolegium wniosło o oddalenie skargi.
W dniu 4 marca 2021 r. WSA w Gliwicach wydał opisany na wstępie wyrok, którym oddalił skargę. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd I instancji wskazał, że przedmiotowa sprawa dotyczy umorzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na przesłankę określoną w art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479). Z przepisu tego wynika jasno, że przesłankami uznaniowego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego są: a) bezskuteczność egzekucji z powodu braku majątku zobowiązanego, b) bezskuteczność egzekucji z powodu braku źródła dochodu zobowiązanego – z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych przesłanek nie wystąpiła. Skarżąca posiada stały dochód pozwalający jej uiścić grzywnę bez nadmiernego obciążania jej budżetu domowego. Jednocześnie posiada majątek (dom jednorodzinny). Brak jest więc jakichkolwiek podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie Sąd I instancji zauważył, że z analizy akt sprawy wynika, iż skarżąca nie chce (nie zamierza) realizować obowiązku nałożonego decyzją Kolegium z dnia 14 października 2015 r. Wobec tego, zdaniem Sądu I instancji, umorzenie postępowania w przypadku tak rażąco lekceważącego stosunku skarżącej do jej obowiązków, poza wyżej wskazanymi okolicznościami, byłoby nieuzasadnione. Ponadto zarzuty skargi są dla Sądu I instancji niezrozumiałe. Skarżąca (a raczej jej pełnomocnik) domagają się umorzenia postępowania egzekucyjnego argumentując, że postanowienie o nałożeniu na skarżącą grzywny w 2019 r. zostało uchylone przez Kolegium. Tymczasem zauważyć trzeba, że uchylenie jednego ze środków egzekucyjnych nie ma wpływu na ocenę zaistnienia przesłanek w zakresie fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Pismem z dnia 23 maja 2022 r. skarżąca (dalej także "skarżąca kasacyjnie") wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Gliwicach z dnia 4 marca 2021 r., zaskarżając go – na podstawie art. 173 § 1 oraz art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. – w całości. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów prawa procesowego, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sparwy:
1) art. 134 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się przez Sąd do wszystkich podniesionych zarzutów, mimo że poruszane kwestie nie mają charakteru ubocznego i w istocie wpływają na rozstrzygnięcie,
2) art. 151 p.p.s.a. poprzez jego nieuprawnione zastosowanie i oddalenie skargi w sytuacji, gdy organ działał wbrew przepisom prawa, czym naruszył zasadę praworządności,
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 § 3 u.p.e.a., art. 29 § 1 u.p.e.a. i art. 119 § 1 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy nałożonej grzywny w celu przymuszenia w sytuacji gdy obowiązek objęty tytułem wykonawczym nr RIP.1/2016.GJ z dnia 16 grudnia 2016 r. wystawionym przez Wójta Gminy [...] postanowiono wykonać zastępczo za zobowiązaną H. W. (postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia 30 czerwca 2020 r., RIP.6331.34.13.2016.GJ, a przesłanka przymuszenia jest nieaktualna, czym organ naruszył zasadę niezbędności stosowania środka egzekucyjnego,
4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. i art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. oraz art. 7a § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy nałożonej grzywny w celu przymuszenia w sytuacji gdy obowiązek objęty tytułem wykonawczym nr RIP.1/2016.GJ z dnia 16 grudnia 2016 r. wystawionym przez Wójta Gminy [...] postanowiono wykonać zastępczo za skarżącą, zatem brak jest wymagalności obowiązku, a egzekucja administracyjna grzywny jest niedopuszczalna,
5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 59 § 2 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy nałożonej grzywny w celu przymuszenia w sytuacji, gdy skarżąca ze względu na swój wiek i małą emeryturę, przewlekłe choroby, koszty utrzymania gospodarstwa domowego nie jest w stanie ponieść grzywny bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie,
6) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 71 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nieuzasadnionym pominięciu miesięcznych kosztów utrzymania jakie skarżąca ponosi, nieuzasadnionym pominięciu postanowienia Wójta Gminy [...] z dnia 30 czerwca 2020 r. RIP.6331.34.13.2016.GJ o zastępczym wykonaniu obowiązku objętego tytułem wykonawczym nr RIP.1/2016.GJ z dnia 16 grudnia 2016 r. wystawionym przez Wójta Gminy [...], czym organ i Sąd działał wbrew zgromadzonemu materiałowi dowodowemu, a w konsekwencji błędne przyjął, iż: – "skarżąca posiada stały dochód pozwalający jej uiścić grzywnę bez nadmiernego obciążenia jej budżetu domowego", – "skarżąca nie chce (nie zamierza) realizować obowiązku wynikającego z decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 14.10.2015 r.".
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiona została argumentacja na poparcie sformułowanych zarzutów i wniosków.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznawszy skargę kasacyjną z uwzględnieniem powyższych uwarunkowań, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw i tym samym podlega oddaleniu.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 134 p.p.s.a. wypada wpierw zauważyć, że skarżąca kasacyjnie nie sprecyzowała, o którą jednostkę redakcyjną tego artykułu chodzi (art. 134 p.p.s.a. dziali się na dwa paragrafy). Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, przez podstawę kasacyjną należy rozumieć konkretny przepis prawa, którego naruszenie przez Sąd I instancji zarzuca skarga kasacyjna, a w odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2025 r., III OSK 3006/23). Biorąc pod uwagę treść przedmiotowego zarzutu, można domniemywać, że dotyczy on art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. O naruszeniu tego przepisu można by mówić, gdyby Sąd I instancji wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo – pomimo wynikającego z tego przepisu obowiązku – nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane w skardze, a które Sąd I instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu. W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można kwestionować dokonanej przez Sąd I instancji oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez Sąd I instancji oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ. W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można też kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów, ani prawidłowości oceny materiału dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2025 r., II OSK 180/24). Sformułowany przez skarżącą kasacyjnie zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. potencjalnie mógłby odnieść skutek tylko wtedy, gdyby skarżąca kasacyjnie jednocześnie wykazała, że Sąd I instancji "z urzędu" nie dostrzegł naruszenia prawa przez organ. Rzecz jasna, konieczne byłoby przy tym sprecyzowanie, o jakie naruszenie prawa chodzi – z podaniem konkretnych przepisów administracyjnego prawa materialnego lub procesowego. Tymczasem skarżąca kasacyjnie wskazuje, że naruszenie odnośnego przepisu nastąpiło "poprzez brak odniesienia się przez Sąd do wszystkich podniesionych zarzutów", przy czym – jak można wnosić na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej – chodzi o zarzut naruszenia art. 8 § 2 k.p.a. ("organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym"). Warto w związku z tym zauważyć, iż Sąd I instancji miał na względzie również wymieniony zarzut i uznał – trafnie – że okoliczność uchylenia kolejnej grzywny ze wskazaniem na celowość zastosowania innego środka egzekucyjnego nie ma związku z hipotezą art. 8 § 2 k.p.a.
W drugim zarzucie skargi kasacyjnej wskazano na naruszenie art. 151 p.p.s.a. bez nawiązania do jakichkolwiek innych przepisów. "W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest jednolity pogląd, że przepisy art. 145 § 1 pkt 1 i art. 151 p.p.s.a. są tzw. przepisami wynikowymi, regulują sposób rozstrzygnięcia i bez stwierdzenia naruszenia innych przepisów w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania, zarzuty te nie są trafne. Podstawą skargi kasacyjnej wymienioną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. mogą być jedynie przepisy regulujące proces dochodzenia do rozstrzygnięcia, a nie przepis określający samo rozstrzygnięcie" (wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2024 r., III OSK 6008/21).
Przechodząc do dalszych zarzutów skargi kasacyjnej, nie można nie zauważyć, że punktem wyjścia do ich konstruowania i zarazem jedynym powołanym w nich przepisem postępowania w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., który w ogóle nie był przez Sąd I instancji stosowany. "W przypadku oddalenia skargi można zarzucić Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. tylko wówczas, gdy Sąd ten stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mimo to nie spełni dyspozycji tej normy prawnej i nie uchyli zaskarżonego postanowienia. Natomiast, jeśli z zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to Naczelny Sąd Administracyjny nie może zarzucić oddalającemu skargę Sądowi pierwszej instancji naruszenia omawianego przepisu, gdyż rozstrzygnięcie jest zgodne z dyspozycją, stosowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, normy prawnej. W rozpoznanej sprawie Sąd Wojewódzki nie stosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. p.p.s.a. Podstawą prawną zaskarżonego wyroku był art. 151 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie nieuwzględniania skargi sąd skargę oddala. Okoliczność oddalenia skargi nie mogła więc stanowić bezpośrednio argumentu mającego świadczyć o naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a." (wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2024 r., III OSK 117/24).
Z zastrzeżeniem powyższego, stwierdzić należy, że Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że zaskarżone postanowienie nie narusza powołanych przez skarżącą kasacyjnie przepisów u.p.e.a. i k.p.a., przy czym większość z nich w istocie nie była stosowana i nie mogła mieć znaczenia przy podejmowaniu przez organ zaskarżonego postanowienia, które – w tym miejscu warto to podkreślić – dotyczy odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego co do nałożonej grzywny (grzywna dotąd nie została uiszczona ani nie doszło do jej umorzenia na podstawie art. 125 u.p.e.a.).
Eksponowana w trzecim i czwartym zarzucie skargi kasacyjnej okoliczność, że organ postanowił wykonać zastępczo obowiązek objęty tytułem wykonawczym nr RIP.1/2016.GJ z dnia 16 grudnia 2016 r., sama przez się nie implikuje bezprzedmiotowości ani niedopuszczalności postępowania egzekucyjnego dotyczącego nałożonej wcześniej grzywny. Wszak powinność jej uiszczenia pozostaje aktualna – hipotetycznie rzecz ujmując, zmiana w tym zakresie mogłaby nastąpić w razie umorzenia grzywny na podstawie art. 125 u.p.e.a., jednak jest ono uwarunkowane wykonaniem obowiązku określonego w tytule wykonawczym. A z akt sprawy nie wynika, aby to wykonanie nastąpiło, przeciwnie, wynika z nich, że skarżąca kwestionuje postanowienie o wykonaniu zastępczym (wobec wniesienia skargi organ wstrzymał wykonanie tego postanowienia). Nie ma zatem racji skarżąca kasacyjnie, gdy twierdzi, że "przesłanka przymuszenia jest nieaktualna, czym organ naruszył zasadę niezbędności stosowania środka egzekucyjnego", tudzież gdy twierdzi, że "brak jest wymagalności obowiązku, a egzekucja administracyjna grzywny jest niedopuszczalna". Powołane przez skarżącą kasacyjnie w tym kontekście przepisy (art. 7 § 3 u.p.e.a., art. 29 § 1 u.p.e.a. i art. 119 § 1 u.p.e.a. oraz art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. i art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. oraz art. 7a § 1 k.p.a.) nie zostały naruszone.
Zgodnie z art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku, gdy dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne. W toku postępowania organ ustalił, że skarżąca kasacyjnie jest osobą starszą, niepełnosprawną, samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, a jej dochód stanowi renta w wysokości 2459 zł miesięcznie. Skarżąca kasacyjnie deklaruje ponoszenie kosztów, które przekraczają dochód; korzysta z pomocy dzieci i zięcia. Skarżąca kasacyjnie posiada majątek w postaci domu o powierzchni 85m2 wraz z działką 0,27ha. Ustalenia te zostały poczynione głównie na podstawie oświadczenia skarżącej kasacyjnie, zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji, który nie znalazł podstaw do zakwestionowania odnośnych ustaleń faktycznych ani też nie znalazł podstaw do zakwestionowania oceny organu, iż nie wyczerpują one przesłanek zastosowania art. 59 § 2 u.p.e.a. Zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 59 § 2 u.p.e.a. są zatem niezasadne. W tym kontekście warto zauważyć, że w razie wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym skarżąca kasacyjnie może wnosić o umorzenie grzywny (art. 125 u.p.e.a.) lub o jej zwrot (art. 126 u.p.e.a.).
Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI