III OSK 1759/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-10-16
NSAAdministracyjneWysokansa
żołnierze zawodowiświadczenie pieniężnezwolnienie ze służbyokres służbyustawa o obronie Ojczyznysłużba wojskowastraż granicznaprawo administracyjneNSA

Podsumowanie

NSA oddalił skargę kasacyjną żołnierza, który domagał się świadczenia pieniężnego po zwolnieniu ze służby, uznając, że nie spełnił wymogu 10 lat zawodowej służby wojskowej, mimo zaliczenia służby w Straży Granicznej.

Skarżący, żołnierz zawodowy zwolniony ze służby na własną prośbę, domagał się świadczenia pieniężnego wypłacanego przez rok po zwolnieniu. Warunkiem przyznania świadczenia było posiadanie co najmniej 10 lat zawodowej służby wojskowej. Skarżący, mimo 20 lat łącznego stażu służby w formacjach mundurowych (w tym w Straży Granicznej), posiadał jedynie 4 lata i 1 miesiąc nieprzerwanej zawodowej służby wojskowej. Sądy obu instancji uznały, że służba w Straży Granicznej nie może być wliczona do wymaganego 10-letniego okresu zawodowej służby wojskowej w kontekście tego konkretnego świadczenia, co doprowadziło do oddalenia skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną B. C. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę żołnierza na decyzję Ministra Obrony Narodowej odmawiającą przyznania świadczenia pieniężnego po zwolnieniu ze służby. Świadczenie to przysługuje żołnierzowi zwolnionemu ze służby przez okres roku po zwolnieniu, w wysokości uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami. Kluczowym warunkiem przyznania świadczenia, zgodnie z art. 458 ust. 5 ustawy o obronie Ojczyzny, jest posiadanie co najmniej 10 lat zawodowej służby wojskowej w przypadku wypowiedzenia stosunku służbowego przez żołnierza. Skarżący, który zwolniono ze służby z dniem 31 stycznia 2023 r. w wyniku wypowiedzenia przez niego stosunku służbowego, legitymował się łącznym stażem służby w formacjach mundurowych wynoszącym 20 lat, 3 miesiące i 24 dni, w tym 4 lata, 1 miesiąc i 19 dni nieprzerwanej zawodowej służby wojskowej. Skarżący argumentował, że okres służby w Straży Granicznej powinien zostać zaliczony do wymaganego 10-letniego okresu zawodowej służby wojskowej, powołując się na przepisy dotyczące ciągłości służby i zasady równości konstytucyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny, podzielając stanowisko Sądu I instancji, oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że przepisy ustawy o obronie Ojczyzny, w szczególności art. 458 ust. 5 i art. 460 ust. 5, jasno rozróżniają okres zawodowej służby wojskowej od okresów służby w innych formacjach mundurowych, które mogą być doliczane do innych uprawnień (np. 15 lat służby), ale nie do wymogu 10 lat zawodowej służby wojskowej dla świadczenia pieniężnego w przypadku wypowiedzenia stosunku służbowego. Sąd odrzucił również zarzuty naruszenia zasady równości konstytucyjnej, wskazując, że zróżnicowanie kryteriów ustawowych jest uzasadnione i wynika z racjonalności prawodawcy. Wykładnia przepisów stosowana przez NSA jest zgodna z utrwalonym orzecznictwem.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, okres służby w Straży Granicznej nie może być zaliczony do wymaganego 10-letniego okresu zawodowej służby wojskowej w celu przyznania świadczenia pieniężnego po zwolnieniu ze służby w przypadku wypowiedzenia stosunku służbowego przez żołnierza.

Uzasadnienie

Ustawa o obronie Ojczyzny, w szczególności art. 458 ust. 5 i art. 460 ust. 5, jasno rozróżnia okres zawodowej służby wojskowej od okresów służby w innych formacjach mundurowych. Choć inne okresy służby mogą być doliczane do innych uprawnień (np. 15 lat służby), nie są one wliczane do wymogu 10 lat zawodowej służby wojskowej dla świadczenia pieniężnego w sytuacji wypowiedzenia stosunku służbowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.o.O. art. 458 § ust. 5

Ustawa o obronie Ojczyzny

Świadczenie pieniężne nie przysługuje w sytuacji wypowiedzenia przez żołnierza stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, jeżeli pełnił on zawodową służbę wojskową przez okres krótszy niż 10 lat. Do tego 10-letniego okresu nie dolicza się służby w innych formacjach.

u.o.O. art. 459 § pkt 1

Ustawa o obronie Ojczyzny

Określa świadczenie pieniężne przysługujące żołnierzowi zwolnionemu ze służby.

u.o.O. art. 460 § ust. 5

Ustawa o obronie Ojczyzny

Wskazuje na negatywne przesłanki przyznania świadczenia pieniężnego, w tym sytuację określoną w art. 458 ust. 5.

Pomocnicze

u.o.O. art. 137 § ust. 1

Ustawa o obronie Ojczyzny

Umożliwia przeniesienie funkcjonariuszy innych służb do zawodowej służby wojskowej i doliczanie okresów służby do niektórych uprawnień.

p.p.s.a. art. 183 § ust. 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres rozpoznania sprawy przez NSA w granicach skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

p.p.s.a. art. 205 § ust. 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zasady zasądzania zwrotu kosztów postępowania.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada praworządności.

Konstytucja RP art. 32 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada równości wobec prawa.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Błędna wykładnia przepisów art. 460 ust. 1 i 5 w zw. z art. 458 ust. 3 i w zw. z art. 458 ust. 5 w zw. z art. 137 ust. 1 i art. 815 ustawy o obronie Ojczyzny polegająca na błędnym przyjęciu, iż okresu służby skarżącego w Straży Granicznej nie można zaliczyć do dziesięcioletniego okresu zawodowej służby wojskowej. Błędna wykładnia przepisów art. 460 ust. 1, art. 458 ust. 3 w zw. z art. 458 ust. 5 w zw. z art. 129 w zw. z art. 130 ust. 1 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny polegająca na odmiennej interpretacji pojęcia "zawodowej służby wojskowej". Błędna wykładnia art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, przez niezrealizowanie konstytucyjnej zasady równości.

Godne uwagi sformułowania

nie zawarł w ustawie o Obronie Ojczyzny odesłania nakazującego doliczenie, do okresu nieprzerwanej zawodowej służby wojskowej, okresu służby w formacjach, o których mowa w art.137 ust. 1 tej ustawy. ustawodawca wyraźnie rozróżnia pojęcie "zawodowej służby wojskowej" (...) od "przeniesienia do dalszego pełnienia służby w ramach zawodowej służby wojskowej" oraz od "doliczenia okresu służby w formacjach, o których mowa w art. 137 ust. 1". nie można zatem wykładać przepisu art. 460 ust. 1 i 5 w zw. z art. 458 ust. 3 i w zw. art. 458 ust. 5 ustawy o obronie Ojczyzny w ten sposób, że ustawodawca zamieszczając w art. 460 ust. 1 odesłanie do art. 137 ust. 1 (...) zamieścił również takie odesłanie (...) w przepisie art. 485 ust. 3 ustawy stosowanym na mocy art. 460 ust. 5 ustawy. nie doszło do naruszenia ani konstytucyjnej zasady praworządności, ani konstytucyjnej zasady równości wobec prawa.

Skład orzekający

Rafał Stasikowski

przewodniczący

Zbigniew Ślusarczyk

sprawozdawca

Arkadiusz Windak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczeń pieniężnych dla żołnierzy po zwolnieniu ze służby, w szczególności wymogu dotyczącego okresu zawodowej służby wojskowej i możliwości doliczania okresów służby w innych formacjach."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów ustawy o obronie Ojczyzny i może nie mieć bezpośredniego zastosowania do innych służb mundurowych lub innych rodzajów świadczeń.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego świadczenia dla żołnierzy po zakończeniu służby, a jej rozstrzygnięcie opiera się na precyzyjnej wykładni przepisów, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie wojskowym i administracyjnym.

Czy służba w Straży Granicznej liczy się do świadczenia po odejściu z wojska? NSA wyjaśnia kluczowy wymóg.

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

III OSK 1759/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Windak
Rafał Stasikowski /przewodniczący/
Zbigniew Ślusarczyk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1331/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-03-07
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2305
art. 458 ust. 5, art. 459 pkt 1, art. 460 ust. 5
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędziowie sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) sędzia del. WSA Arkadiusz Windak po rozpoznaniu w dniu 16 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 1331/23 w sprawie ze skargi B. C. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 kwietnia 2023 r. nr 1067/DSS w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego wypłacanego co miesiąc przez okres 1 roku w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego żołnierzowi na ostatnio zajmowanym stanowisku 1. oddala skargę kasacyjną 2. zasądza od B. C. na rzecz Ministra Obrony Narodowej kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 7 marca 2024 r. sygn. II SA/Wa 1331/23, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej zwanej "p.p.s.a.") oddalił skargę B. C. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z 28 kwietnia 2023 r. nr 1067/DSS w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego wypłacanego co miesiąc przez okres 1 roku w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego żołnierzowi na ostatnio zajmowanym stanowisku.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że zaskarżoną decyzją organ odmówił przyznania skarżącemu świadczenia pieniężnego wypłacanego co miesiąc przez okres 1 roku w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego żołnierzowi na ostatnio zajmowanym stanowisku. Zdaniem Sądu organ prawidłowo zinterpretował art. 459 pkt 1 ustawy z 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2022 r. poz. 2305 ze zm.), wedle którego to przepisu żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, niezależnie od odprawy, o której mowa w art. 458, przysługują przez okres 1 roku po zwolnieniu ze służby wypłacane co miesiąc świadczenie pieniężne w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. Organ wziął tez pod uwagę art. 460 ust. 5 stanowiący, że gdy żołnierz dokonał wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, do otrzymania świadczenia pieniężnego, stosownie do art. 458 ust. 5 ustawy o obronie Ojczyzny, wymagane jest również posiadanie 10 lat zawodowej służby wojskowej.
Sąd zauważył, że skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem 31 stycznia 2023 r. wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego. Okres służby skarżącego wynosi 20 lat, 3 miesiące i 24 dni, w tym nieprzerwany okres zawodowej służby wojskowej 4 lata, 1 miesiąc i 19 dni. Tym samym brak było podstaw do przyznania świadczenia. Ustawodawca nie zawarł w ustawie o Obronie Ojczyzny odesłania nakazującego doliczenie, do okresu nieprzerwanej zawodowej służby wojskowej, okresu służby w formacjach, o których mowa w art. 137 ust. 1 tej ustawy. Tym samym, wbrew stanowisku skarżącego nie doszło do naruszenie prawa materialnego przez "niedoliczenie" do 10 letniego okresu zawodowej służby wojskowej okresu służby w innej formacji tj. w Straży Granicznej. Okres zawodowej służby wojskowej pełnionej przez skarżącego wynosił 4 lata, 1 miesiąc i 19 dni, dlatego brak jest wymaganego przepisami okresu co najmniej 10 lat zawodowej służby wojskowej.
Skargę kasacyjną wniósł skarżący, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj.:
1) błędną wykładnię przepisów art. 460 ust. 1 i 5 w zw. z art. 458 ust. 3 i w zw. z art. 458 ust. 5 w zw. z art. 137 ust. 1 i art. 815 ustawy o obronie Ojczyzny polegającą na błędnym przyjęciu, iż okresu służby skarżącego w Straży Granicznej nie można zaliczyć do dziesięcioletniego okresu zawodowej służby wojskowej w rozumieniu art. 458 ust. 5 ustawy pomimo, iż okres ten zalicza się do okresu zawodowej służby wojskowej ze względu na ciągłość służby, gdyż poprzedni okres służby w Straży Granicznej wraz ze służbą w wojsku należy ocenić jednolicie jako zawodową służbę wojskową,
2) błędną wykładnię przepisów art. 460 ust. 1, art. 458 ust. 3 w zw. z art. 458 ust. 5 w zw. z art. 129 w zw. z art. 130 ust. 1 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny polegającą na odmiennej interpretacji pojęcia "zawodowej służby wojskowej" na gruncie tych przepisów i w konsekwencji przyjęcie, że do dziesięcioletniego okresu zawodowej służby wojskowej w rozumieniu art. 458 ust. 5 tej ustawy nie zalicza się okresu służby w Straży Granicznej pomimo iż pojęcie "zawodowej służby wojskowej" powinno być interpretowane jednolicie na gruncie wskazanych przepisów ustawy o obronie Ojczyzny,
3) błędną wykładnię art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, przez niezrealizowanie konstytucyjnej zasady równości, przez nierówne traktowanie skarżącego jako osoby, która w formacjach mundurowych RP ma wysłużonych łącznie ponad 19 lat, w porównaniu z abstrakcyjnym wzorcem żołnierza, który ma łącznie wysłużone 15 lat zawodowej służby wojskowej w kontekście treści art. 458 ust. 5 ustawy o obronie Ojczyzny.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i poprzedzających wyrok decyzji organów I i II instancji. Ponadto wniósł o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, w tym kosztach zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, że w ocenie organu skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa mających zastosowanie w przedmiotowej sprawie i prawidłowo je zastosował. Organ podzielił stanowisko Sądu I instancji, że ustawodawca w przepisie art. 458 ust. 5 ustawy o obronie Ojczyzny nie zawarł analogicznego do art. 460 ust. 1 odesłania do art. 137 ust. 1, zgodnie z którym do obliczania okresu 15 lat nieprzerwanej zawodowej służby wojskowej, dolicza się okresy służby w formacjach, o których mowa w tym przepisie, przesądzając tym samym o tym, że okresu służby w innych formacjach mundurowych nie wlicza się do okresu 10 lat zawodowej służby wojskowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela w całości stanowisko Sądu I instancji. Sąd ten prawidłowo przyjął, że w art. 460 ust. 5 ustawy o obronie Ojczyzny ustawodawca wskazał na sytuacje, kiedy świadczenie pieniężne z art. 459 pkt 1 tej ustawy nie przysługuje żołnierzowi, są to przypadki, o których mowa w art. 458 ust. 5 i 6. W niniejszej sprawie zastosowanie znajduje art. 458 ust. 5 ustawy o obronie Ojczyzny, który uregulował kwestię wypowiedzenia przez żołnierza stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Zgodnie z tą regulacją, świadczenie nie przysługuje w sytuacji wypowiedzenia przez żołnierza stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, jeżeli pełnił on zawodową służbę wojskową przez okres krótszy niż 10 lat. W przypadku zwolnienia ze służby wojskowej wskutek wypowiedzenia stosunku służbowego przez żołnierza zawodowego, ustawodawca wprowadził w art. 458 ust. 5 w zw. z art. 460 ust. 5 ustawy o obronie Ojczyzny nie tylko kryterium posiadania nieprzerwanego 15-letniego okresu służby wojskowej oraz możliwość doliczenia pełnienia służby w innych formacjach mundurowych, ale również warunek, że w tym 15-letnim okresie służby żołnierz musi legitymować się nieprzerwanym 10-letnim okresem zawodowej służby wojskowej, do której nie dolicza się służby w innych formacjach.
Wykładnia mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego dokonana przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku jest powszechnie akceptowana w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, np. w wyrokach NSA z 29 stycznia 2025 r. sygn. akt III OSK 3327/23 i z 21 marca 2025 r. sygn. akt III OSK 79/24.
Przechodząc do oceny zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że niezasadny jest pierwszy z postawionych zarzutów naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 460 ust. 1 i 5 w zw. z art. 458 ust. 3 i w zw. z art. 458 ust. 5 w zw. z art. 137 ust. 1 i art. 815 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny. Rozpatrując ten zarzut, w pierwszej kolejności koniecznym jest przytoczenie treści przepisów art. 137 ust. 1 i art. 815 ustawy o obronie Ojczyzny, które to przepisy skarżący kasacyjnie powiązał z zarzutem naruszenia przepisów podstawowych dla przedmiotu rozstrzygnięcia zarówno zaskarżonego wyroku Sądu I instancji, jak też decyzji administracyjnych organów I i II instancji. Były to przepisy wprowadzające przesłankę negatywną do przyznania skarżącemu kasacyjnie (skarżącemu) świadczenia pieniężnego przez okres 1 roku po zwolnieniu ze służby wypłacanego co miesiąc w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, a mianowicie przepis art. 460 ust. 1 i 5, art. 458 ust. 3 i art. 458 ust. 5 ustawy o obronie Ojczyzny. Zgodnie z art. 137 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny, funkcjonariusz Policji, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej, Straży Marszałkowskiej, Służby Celno-Skarbowej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Wywiadu Wojskowego, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego może być na własną prośbę przeniesiony do dalszego pełnienia służby w ramach zawodowej służby wojskowej, jeżeli wykazuje predyspozycje do pełnienia tej służby. Na mocy tego przepisu ustawodawca umożliwił zatem funkcjonariuszom określonych służb (formacji) na kontynuowanie służby Państwu w ramach zawodowej służby wojskowej. Natomiast w przepisie art. 815 ustawy o obronie Ojczyzny stwierdza się, że przepis art. 137 ust. 2, w zakresie ciągłości służby, stosuje się odpowiednio do osób, które pełniły służbę w formacjach, o których mowa w tym przepisie, które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zostały powołane do zawodowej służby wojskowej. Obydwa przepisy mają charakter ogólny - wprowadzają zasady ogólne - z tą uwagą, że pierwszy z nich został zamieszczony w Dziale IX. "Służba wojskowa", Rozdziale 3. "Stopnie wojskowe", natomiast drugi w Dziale XXVI. "Zmiany w przepisach, przepisy przejściowe, dostosowujące i końcowe", Rozdziale 2. "Przepisy przejściowe i dostosowujące". O ile przepis art. 137 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny pozwala na kontynuowanie zawodowej służby wojskowej w ramach przeniesienia, a zatem w sposób odmienny niż to normował przepis art. 17a poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 526), to przepis art. 815 ustawy rozciąga zasadę ciągłości służby na osoby, które pełniły służbę w formacjach, o których mowa w przepisie art. 137 ust. 2, które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zostały powołane do zawodowej służby wojskowej. Chodzi zatem m.in. o osoby, o których mówił przepis art. 17a ustawy poprzednio obowiązującej. Ze względu na treść art. 815 ustawy o obronie Ojczyzny należy przytoczyć również pełną treść art. 137 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny. Pozostaje on bowiem w ścisłym związku treściowym nie tylko z art. 815 tejże ustawy, do którego ten ostatni przepis wprost odsyła, ale również z art. 137 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny, z którym pozostaje w związku i treściowym, i funkcjonalnym. Jak stanowi przepis art. 137 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny: "Przeniesienie, o którym mowa w ust. 1, odbywa się za zgodą Ministra Obrony Narodowej oraz ministra nadzorującego daną służbę, w trybie powołania do zawodowej służby wojskowej, z zachowaniem ciągłości służby. Okresy pełnienia służby w służbach, o których mowa w ust. 1, zalicza się do okresów służby wojskowej, od których są uzależnione uprawnienia przewidziane w niniejszej ustawie". Treść zd. 2 przepisu art. 137 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny wyraźnie nakazuje zaliczenie okresów służby w innych formacjach (poza służbą wojskową), do okresów służby wojskowej, od których są uzależnione uprawnienia przewidziane w niniejszej ustawie, ale, co należy wyraźnie podkreślić, nie dotyczy wszystkich uprawnień, ale tylko tych, które ustawa przewiduje. Przepis należy w konsekwencji odczytywać w ten sposób, że to ustawodawca regulując poszczególne uprawnienia, każdorazowo decyduje, w ramach których to konkretnie uprawnień następuje zaliczenie poprzednich okresów służby w innych formacjach i w jakiej części okresów takie zaliczenie następuje. Ustawodawca dał temu wyraz m.in. w przepisie art. 460 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny, nadając mu brzmienie: "Świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 459 pkt 1, przysługuje żołnierzowi, który pełnił nieprzerwanie zawodową służbę wojskową przez okres co najmniej 15 lat, do którego dolicza się okres służby w formacjach, o których mowa w art. 137 ust. 1. Przepis art. 458 ust. 3 stosuje się odpowiednio". Wprowadzając jednocześnie odpowiednie stosowanie przepisu art. 458 ust. 3 tej ustawy dotyczącego odprawy (czyli zupełnie innego świadczenia), ustawodawca nakazał zaliczenie poprzednich okresów służby w sposób bardziej szczegółowy niż ma to miejsce w przepisie ogólnym - przepisie art. 137 ust. 1 ustawy, wyłączając choćby z zaliczania okresy zawieszenia w czynnościach służbowych. Nie można zatem wykładać przepisu art. 460 ust. 1 i 5 w zw. z art. 458 ust. 3 i w zw. art. 458 ust. 5 ustawy o obronie Ojczyzny w ten sposób, że ustawodawca zamieszczając w art. 460 ust. 1 odesłanie do art. 137 ust. 1 (ale już z wyraźną modyfikacją z art. 458 ust. 3 ustawy), zamieścił również takie odesłanie do art. 137 ust. 1 ustawy (zawierające nakaz łącznego zliczania okresów służby) w przepisie art. 485 ust. 3 ustawy stosowanym na mocy art. 460 ust. 5 ustawy. Taki sposób wykładni nie daje się w żaden sposób wyprowadzić ani z przepisu art. 460 ust. 5, ani z przepisu art. 458 ust. 5 ustawy. Co więcej, autor skargi kasacyjnej nie tylko nie zauważa, że art. 458 ust. 5 ustawy zawiera regulację szczególną, na którą zezwala art. 137 ust. 2 ustawy, stanowiąc o uprawnieniach przewidzianych w ustawie, ale w istocie myli zasadę kontynuacji służby w wyniku przeniesienia (art. 137 ust. 1 ustawy) lub jej kontynuowania w wyniku innych zdarzeń prawnych (np. w wyniku powołania do służby stałej) - które nastąpiły na gruncie poprzednich przepisów (art. 815 ustawy) - z zaliczaniem poprzednich okresów służby na potrzeby poszczególnych uprawnień żołnierza zawodowego, w tym świadczeń pieniężnych.
Gdyby przyjąć wykładnię przedstawioną przez skarżącego kasacyjnie w odniesieniu do przepis art. 458 ust. 5 (zawierającego przecież przesłankę negatywną do przyznania świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 459 pkt 1 ustawy, w postaci pełnienia zawodowej służby wojskowej przez okres krótszy niż 10 lat), to doszłoby do naruszenia jednej z podstawowych dyrektyw wykładni - zakazu wykładni per non est. Jak podkreśla się bowiem w orzecznictwie i w doktrynie, niezgodna z założeniami racjonalności prawodawcy jest każda taka wykładnia, która prowadzi do wniosku, że pewien fragment przepisu jest zbędny (tak L. Morawski "Zasady wykładni prawa", Wyd. Dom Organizatora, Toruń 2010, str. 122 oraz powołany tam wyrok NSA z 5 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA 3241/00).
Z tego względu prawidłowa jest wykładnia dokonana przez Sąd I instancji, wedle której uzyskanie świadczenia, o którym mowa w art. 459 pkt 1 w zw. z art. 460 ust. 1 i ust. 5 jest możliwe, jeżeli żołnierz pełnił nieprzerwanie zawodową służbę wojskową przez okres co najmniej 15 lat (z możliwym zaliczeniem okresów poprzedniej służby w innych formacjach), o ile w ramach okresu tych 15 lat zawodową służbę wojskową (i tylko tę służbę) pełnił przez okres nie krótszy niż 10 lat.
Nie mógł również odnieść zamierzonego skutku drugi z postawionych zarzutów naruszenia prawa materialnego, a mianowicie zarzut błędnej wykładni przepisów art. 460 ust. 1, art. 458 ust. 3 w zw. z art. 458 ust. 5 w zw. z art. 129 w zw. z art. 130 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny polegający na odmiennej interpretacji pojęcia "zawodowej służby wojskowej" na gruncie tych przepisów i w konsekwencji przyjęcie, że do dziesięcioletniego okresu zawodowej służby wojskowej w rozumieniu art. 458 ust. 5 ustawy nie zalicza się okresu służby w Straży Granicznej, pomimo iż pojęcie "zawodowej służby wojskowej" powinno być interpretowane jednolicie na gruncie wskazanych przepisów ustawy o obronie Ojczyzny. Wbrew bowiem twierdzeniu skarżącego kasacyjnie, ustawodawca wyraźnie rozróżnia pojęcie "zawodowej służby wojskowej" (art. 130 ust. 1 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny), od "przeniesienia do dalszego pełnienia służby w ramach zawodowej służby wojskowej" oraz od "doliczenia okresu służby w formacjach, o których mowa w art. 137 ust. 1" (art. 460 ust. 1 ustawy). Toteż przedstawiona przez skarżącego kasacyjnie, również i w uzasadnieniu tego zarzutu, wykładnia jest wykładnią contra legem. Skarżący usiłuje wprowadzić wykładnię synonimiczną, w sytuacji gdy ustawodawca używa różnych zwrotów o różnym znaczeniu.
Przechodząc do ostatniego z zarzutów - zarzutu błędnej wykładni art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej przez niezrealizowanie konstytucyjnej zasady równości, przez nierówne traktowanie skarżącego jako osoby, która w formacjach mundurowych RP ma wysłużonych łącznie 17 lat 9 miesięcy 28 dni w porównaniu z abstrakcyjnym wzorcem żołnierza, który ma wysłużonych łącznie ponad 19 lat zawodowej służby wojskowej, w kontekście treści art. 458 ust. 5 ustawy o obronie Ojczyzny - NSA uznał, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia ani konstytucyjnej zasady praworządności, ani konstytucyjnej zasady równości wobec prawa. "W orzecznictwie przyjmuje się, że "równość wobec prawa, to także zasadność wybrania takiego, a nie innego kryterium różnicowania podmiotów prawa" (orzecz. TK z 29 września 1997 r., K 15/97, OTK 1997, Nr 3-4, poz. 37). W orzecznictwie TK wyjaśniono, że nakaz równości dotyczy bowiem tylko tych podmiotów, które są obdarzone określoną cechą relewantną z punktu widzenia danej sfery stosunków prawnych, gdy dyspozycja normy prawnej wyróżnia daną sferę stosunków ze względu na wskazaną cechę relewantną oraz gdy istnieje związek pomiędzy cechą relewantną danej kategorii podmiotów a treścią przyjętej regulacji (tak wyrok TK z 30 marca 2004 r., K 32/03, OTK-A 2004, Nr 3, poz. 22; zob. też wyrok TK z: 2 grudnia 2009 r., U 10/07, OTK-A 2009, Nr 11, poz. 163 i 2 kwietnia 2003 r., K 13/02, OTK-A 2003, Nr 4, poz. 28; zob. też I. Pużycka, J. Wojnowska-Radzińska, Zasada równości, s. 268-269)" - cyt. za M. Safjan, L. Bosek (red.), Konstytucja RP. Tom I. Komentarz do art. 1-86, Warszawa 2016, komentarz do art. 32 Konstytucji.
W procesie stosowania prawa określenie tego, kiedy występuje zróżnicowanie, wynika wprost z zakresu hipotezy danej normy. Jeżeli dany podmiot odpowiada wszelkim jej cechom, to sposób zastosowania danej normy do tego podmiotu musi być taki sam, jak wobec wszystkich pozostałych podmiotów, które tym cechom odpowiadają (tamże). Taka też sytuacja miała miejsce w sprawie rozstrzygniętej zaskarżonym wyrokiem Sądu I instancji. To sam przepis ustawy - art. 458 ust. 5 ustawy o obronie Ojczyzny (stosowany w związku z przepisem art. 460 ust. 5 ustawy) wprowadził dwa kryteria zróżnicowania ze względu na przesłankę sprawiedliwościową: pierwsze kryterium - wypowiedzenie przez żołnierza stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej (czyli jej rozwiązanie wskutek autonomicznej woli żołnierza, który tym samym z własnej woli nie chce pozostawać dalej w zawodowej służbie wojskowej, a nie wskutek przyczyn od niego niezależnych, obiektywnych) oraz - drugie kryterium - jej pełnienie przez okres krótszy niż 10 lat. Nadając taką treść przepisowi, ustawodawca wykluczył sytuację, w której funkcjonariusz służąc uprzednio w innej formacji, po przeniesieniu do zawodowej służby w okresie pełnienia tej służby krótszym niż 10 lat mógłby złożyć wypowiedzenie tejże służby i uzyskać świadczenie pieniężne, w sytuacji gdy inny żołnierz pełniący od początku zawodową służbę wojskową musiałby pełnić tę służbę przez okres 15 lat. Jak wynika z przywołanych przepisów, zamiarem racjonalnego ustawodawcy było także wyeliminowanie nadużyć związanych z nabyciem uprawnień związanych nie tylko wskutek wypowiedzenia stosunku służbowego, ale również wskutek zdarzeń prawnych lub faktycznych obiektywnie niekorzystnych dla zawodowej służby wojskowej jak: zrzeczenie się obywatelstwa, otrzymanie niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej, prawomocne ukaranie przez organ właściwego samorządu zawodowego karą zawieszenia lub pozbawienia prawa wykonywania zawodu (specjalności zawodowej), czy też nieobecność w służbie jednorazowo przez okres 3 dni roboczych, która nie została usprawiedliwiona. Wszystkie te przypadki ustawodawca umieścił obok wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej w przepisie art. 458 ust. 3 ustawy o obronie Ojczyzny. Wbrew zatem stanowisku skarżącego kasacyjnie, nierównością wobec prawa byłoby nieuwzględnienie tych przypadków (pominięcie cech relewantnych) i przyznanie wszystkim żołnierzom zawodowym świadczenia pieniężnego bez jakiegokolwiek zróżnicowania. Trzeba też zwrócić uwagę, że takie zróżnicowanie ustawodawca wprowadził również w przypadku odprawy (ten sam przepis stosowany już wprost do przypadków określonych w art. 458 ust. 1 i 2 ustawy o obronie Ojczyzny).
Jedynie dodatkowo NSA zauważa, że taka sama wykładnia przepisów obowiązywała na gruncie ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (były to odpowiednio przepisy: art. 95 ust. 1, art. 96 ust. 1, art. 96 ust. 4 i art. 94 ust. 5 i 6) i była w pełni zaaprobowana w orzecznictwie NSA. Tak np. w wyroku z dnia 8 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 842/08, Legalis nr 332356, NSA stwierdził, że pojęcie zawodowej służby wojskowej w myśl art. 94 ust. 5 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (odpowiednik przepisu art. 458 ust. 5 ustawy o obronie Ojczyzny) należy interpretować ściśle tylko do służby pełnionej przez żołnierza powołanego do niej i pełniącego służbę na podstawie kontraktu na pełnienie służby stałej lub służby terminowej zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy. Z kolei w innym wyroku - z 12 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1076/10, Legalis nr 391938 - NSA stwierdził, że z uregulowania art. 94 ust. 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych "można wyciągnąć tylko jeden logiczny wniosek, a mianowicie taki, że zawarte w nim pojęcie "zawodowej służby wojskowej" występuje w dwóch znaczeniach, a mianowicie "czynnej służby wojskowej" w rozumieniu art. 94 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (obecnie art. 458 ust. 3 ustawy o obronie Ojczyzny) i "zawodowej służby wojskowej" zgodnej z definicją żołnierza zawodowego (art. 6 pkt 1 tej ustawy). W przeciwnym wypadku bowiem, nigdy nie miałaby zastosowania przesłanka negatywna wynikająca z art. 96 ust. 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych".
Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. ją oddalił.
O kosztach postępowania kasacyjnego od B. C. na rzecz Ministra Obrony Narodowej, ograniczających się do wynagrodzenia radcy prawnego, orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę